Phong thủy không làm cho gia đình hết bất đồng, nhưng bố cục nhà có thể làm cho những va chạm nhỏ ít đi hoặc nhiều lên. Những chỗ dân gian hay cho là "dễ sinh cãi vã" như cửa phòng đối thẳng nhau, bếp nhìn thẳng vào phòng ngủ, bàn ăn nằm dưới xà ngang, nhà chật đồ lối đi, phần lớn đều có một lý do thực tế phía sau: thiếu riêng tư, ồn, nóng, mùi, thiếu chỗ ngồi xuống cùng nhau.
Bài này đi từ cửa, bàn ăn, phòng khách tới chuyện đồ đạc và góc riêng, mỗi điểm nêu quan niệm và cách nhìn thực tế, kèm một ví dụ giả định. Phần giường ngủ của vợ chồng có bài riêng ở danh mục phòng ngủ trên trang. Những gì nói là tốt hay xấu theo phong thủy đều là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; còn hoà thuận trước hết vẫn đến từ cách các thành viên nói chuyện với nhau.
Phong thủy nói gì về sự hòa thuận trong nhà
Trong các sách phong thủy phổ biến, nhà được xem là tốt khi khí lưu thông nhẹ nhàng, không bị ép, không bị tán, sáng tối hài hoà. Áp vào gia đình, cách nói này hay được diễn thành mấy ý quen thuộc: cửa không đối nhau gay gắt, các phòng không "chọc" vào nhau, có một không gian giữa nhà để mọi người tụ lại, và mỗi người có chỗ của mình. Người xưa gọi đó là gia đạo, tức nếp sống của một nhà.
Nếu bỏ lớp từ ngữ, những ý ấy trùng khá sát với điều mà người làm kiến trúc nhà ở quan tâm: luồng đi lại không cắt ngang chỗ nghỉ, tiếng ồn và mùi không lan vào phòng ngủ, chỗ sinh hoạt chung đủ rộng để ngồi cùng nhau, và có ranh giới riêng tư. Nhà thiếu những điều đó thì người ở dễ mệt, dễ cáu, và cái cáu ấy rơi vào người gần nhất.
Vì vậy cách đọc tỉnh táo là xem phong thủy như một danh sách những chỗ cần soát lại trong nhà, không phải công thức đảm bảo êm ấm. Một gia đình đang căng thẳng vì tiền bạc hay chuyện con cái sẽ không hết căng thẳng nhờ dời cái bàn. Nhưng một căn nhà dễ chịu thì giúp mọi người có tâm trạng tốt hơn khi ngồi xuống nói chuyện.
Những bố cục dân gian cho là dễ bất hòa và cách nhìn thực tế
Bảng dưới gom các bố cục hay được nhắc khi nói tới "nhà hay cãi nhau". Cột quan niệm ghi lại lời truyền miệng; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Cột cuối là cách sửa nhẹ, không cần đập phá.
| Bố cục | Quan niệm hay nghe | Lý do thực tế có thể có | Cách xử lý nhẹ |
|---|---|---|---|
| Hai cửa phòng đối thẳng nhau | Cửa đối cửa thì người trong hai phòng hay "đấu khẩu" | Mở cửa là nhìn thẳng vào phòng bên kia, mất riêng tư, tiếng ồn đi thẳng | Đổi chiều mở cánh cửa, treo rèm cửa, đặt kệ hoặc chậu cây làm điểm dừng mắt |
| Cửa chính nhìn xuyên ra cửa sau | Khí vào rồi đi thẳng, nhà không tụ | Gió lùa mạnh, người ngồi phòng khách luôn ở trên lối đi | Bình phong thấp, tủ giày, kệ trang trí chắn một phần tầm nhìn |
| Bếp nhìn thẳng vào cửa phòng ngủ | Hoả xung phòng ngủ, người ngủ dễ nóng nảy | Nhiệt, mùi dầu mỡ, tiếng xoong nồi vào phòng ngủ | Đóng cửa phòng khi nấu, máy hút mùi tốt, rèm cửa phòng |
| Gương lớn chiếu thẳng giường hoặc bàn ăn | Gương phản chiếu làm khí rối | Ánh sáng chói, giật mình khi thấy bóng mình ban đêm | Dời gương sang tường bên, dùng cánh tủ có gương mặt trong |
| Xà ngang nằm ngay trên ghế ngồi, bàn ăn | Xà đè, người ngồi dưới thấy nặng nề | Trần thấp cục bộ tạo cảm giác bị ép | Dời bàn, ốp trần giả, chiếu đèn hắt lên xà |
| Nhà vệ sinh ở giữa nhà, cửa mở ra bàn ăn | Uế khí lan ra chỗ ăn | Mùi và độ ẩm, cảm giác mất vệ sinh | Quạt hút, cửa tự đóng, đổi hướng cửa nếu sửa nhà |
Có thể thấy phần lớn các bố cục trên gây khó chịu vì một trong ba thứ: thiếu riêng tư, mùi và tiếng ồn, cảm giác bị ép. Sửa được ba thứ ấy thì cũng đã đáp ứng gần hết điều các lời kiêng muốn nhắc.
Bàn ăn: chỗ cả nhà ngồi xuống cùng nhau
Nếu phải chọn một chỗ để chăm cho sự hoà thuận, nhiều người làm phong thủy lẫn kiến trúc đều chỉ vào bàn ăn. Đó là nơi hiếm hoi trong ngày cả nhà ngồi cùng một lúc, nhìn mặt nhau. Dân gian thích bàn tròn hoặc bầu dục với ý "tròn đầy", không ai ngồi đầu nhọn; về thực tế, bàn tròn giúp mọi người nhìn thấy nhau như nhau, dễ chuyện trò hơn bàn dài hẹp.
Vị trí bàn ăn theo quan niệm nên tránh đối thẳng cửa chính, tránh nằm dưới xà, tránh cửa nhà vệ sinh mở ra. Các lý do thực tế đã nói ở bảng trên. Thêm một điểm ít ai để ý: bàn ăn nên có đủ ghế cho mọi người trong nhà, kể cả ông bà khi lên chơi. Nhà có bàn bốn ghế mà sáu người ăn, mỗi bữa vài người bưng bát ra ghế sofa, thì bữa cơm chung chỉ còn trên danh nghĩa.
Ánh sáng trên bàn ăn nên ấm, đủ rõ để thấy món ăn, không chói vào mắt. Tivi nếu có thì không nên đặt ngay tầm nhìn từ bàn ăn, vì mọi người sẽ cùng nhìn màn hình thay vì nhìn nhau. Nhiều gia đình giữ một quy ước đơn giản như cất điện thoại khi ăn tối; đây không phải phong thủy, nhưng là cách đưa tinh thần "tụ" của phong thủy vào đời sống.
Phòng khách: chỗ ngồi cho mọi người, không chỉ cho khách
Ghế tựa tường đặc. Phong thủy coi trọng chỗ ngồi "có hậu", tức lưng tựa tường, mặt nhìn được cửa. Người ngồi như vậy thấy yên hơn vì biết ai đang đi vào; ghế quay lưng ra lối đi khiến người ngồi luôn bị người qua lại phía sau làm phân tâm.
Kê hình chữ U hoặc chữ L. Sofa và ghế kê quây lại, mọi người ngồi nhìn chéo nhau, dễ nói chuyện hơn kiểu xếp một hàng nhìn vào tivi. Khoảng cách giữa các ghế vừa đủ để nói nhỏ mà vẫn nghe được.
Có chỗ cho người lớn tuổi. Một chiếc ghế tựa có tay vịn, độ cao vừa phải, gần cửa sổ sáng cho ông bà. Nhà nhiều thế hệ mà chỉ có sofa thấp thì người già ngại ngồi lại lâu với con cháu.
Có chỗ cho trẻ con. Một góc thảm hoặc bàn thấp để trẻ chơi gần người lớn, thay vì bị đẩy vào phòng riêng. Trẻ ở gần thì người lớn cũng ở lại phòng khách lâu hơn.
Lối đi không cắt qua giữa nhóm ghế. Nếu đường từ cửa vào bếp chạy ngang giữa sofa và tivi, mỗi lần có người đi qua là một lần cắt ngang câu chuyện. Đây chính là ý "khí đi thẳng, không tụ" khi nói bằng ngôn ngữ đời thường.
Đồ đạc, bừa bộn và những va chạm vặt
Nhiều cuộc cãi nhau trong nhà bắt đầu từ chuyện rất nhỏ: ai để đồ bừa, ai lấy đồ không trả lại, chỗ của ai bị lấn. Phong thủy hay nói "nhà gọn thì khí thông"; những việc cụ thể dưới đây giúp ý ấy thành thật:
- Mỗi người một chỗ cất riêng: một ngăn tủ, một kệ, một móc treo; người lớn và trẻ con đều có. Có chỗ thì ít lấn chỗ của người khác.
- Lối đi trống: hành lang, cầu thang, cửa ra ban công không chất đồ. Lối bị chặn là nơi hay vấp, hay va, hay càu nhàu.
- Đồ hỏng sửa hoặc bỏ: bóng đèn cháy, vòi nước rỉ, cửa kẹt. Dân gian kiêng để đồ hỏng lâu trong nhà; thực tế là đồ hỏng làm người ở bực mỗi ngày.
- Đồ dùng chung có chỗ cố định: chìa khoá, điều khiển, kéo, sạc điện thoại. Mất đồ chung là nguồn trách móc quen thuộc.
- Chia việc nhà rõ ràng: ai đổ rác, ai rửa bát, ai lau nhà ngày nào. Việc này không thuộc phong thủy, nhưng nhà gọn được là nhờ nó.
- Dọn theo nhịp: mỗi tuần một lần dọn nhanh, mỗi mùa một lần dọn kỹ, thay vì dồn tới cuối năm.
Đây là quan niệm về khí, mức tin tuỳ mỗi người; còn việc sống trong nhà gọn giúp người ta bớt căng thẳng là điều nhiều người tự cảm nhận được.
Góc riêng: hòa thuận cũng cần chỗ để lùi lại
Một điều ít được nói trong các bài phong thủy gia đình là sự hoà thuận không có nghĩa lúc nào cũng ở cạnh nhau. Người trong nhà cần những lúc yên tĩnh một mình: đọc sách, làm việc, nghe nhạc, hay chỉ ngồi im sau một ngày dài. Nhà không có chỗ như vậy thì mọi người buộc phải chen chúc trong cùng một không gian, và va chạm là chuyện dễ hiểu.
Góc riêng không cần là một phòng. Một chiếc ghế bành cạnh cửa sổ, một bàn nhỏ ở cuối hành lang, một góc ban công có cây và ghế xếp, một chiếc đèn đọc sách cạnh giường cũng đủ. Với cặp vợ chồng ở chung nhà bố mẹ, phòng ngủ chính là góc riêng quan trọng nhất, nên được tôn trọng: gõ cửa trước khi vào, không tự ý dọn đồ trong phòng con cái đã lập gia đình.
Trong cách nói của phong thủy, đây là sự cân bằng giữa động và tĩnh: phòng khách, bếp, bàn ăn là phần động; phòng ngủ, góc đọc là phần tĩnh. Nhà có đủ hai phần, và phần tĩnh không bị phần động lấn vào, thì người ở dễ giữ bình tĩnh hơn khi có chuyện cần bàn.
Ví dụ giả định: căn hộ 70 m² hay căng thẳng giờ cơm tối
Ví dụ giả định: một gia đình bốn người sống trong căn hộ hai phòng ngủ ở Đà Nẵng. Bàn ăn kê sát tường bếp, chỉ đủ ba ghế; tivi treo đối diện bàn ăn; lối từ cửa vào bếp đi cắt ngang giữa bàn ăn và sofa. Bữa tối thường thành cảnh người ăn trước người ăn sau, con lớn mang bát vào phòng, bố mẹ vừa ăn vừa xem tin tức và hay gắt nhau chuyện ai dọn bàn.
Gia đình thay bàn chữ nhật bằng bàn tròn bốn ghế, kéo bàn ra khỏi tường cho mọi người ngồi quanh; dời tivi sang tường khác để từ bàn ăn không nhìn thấy; đặt một kệ thấp làm vách cho lối đi vòng sau sofa thay vì cắt ngang. Họ thêm một móc chìa khoá và khay để đồ chung cạnh cửa, mỗi con một ngăn tủ giày riêng, và thống nhất ai rửa bát theo ngày.
Không có gì trong số đó là bí quyết phong thủy, nhưng mỗi thay đổi đều đúng với những nguyên tắc đã nói: chỗ tụ ở giữa, lối đi không cắt ngang, mỗi người có chỗ. Sau vài tuần, bữa tối có đủ bốn người ngồi cùng, và những câu gắt vì chuyện đồ đạc ít đi. Kết quả mỗi nhà một khác, ví dụ này chỉ để thấy cách nghĩ từ bố cục sang đời sống.
Câu hỏi thường gặp
Có vật phẩm phong thủy nào giúp vợ chồng hết cãi nhau không?
Không có món nào thay được việc vợ chồng nói chuyện với nhau. Những vật như tranh đôi chim, đôi hạc, mẫu đơn mang ý nghĩa biểu tượng về sự gắn bó, có thể bày nếu gia đình thích. Nếu mua, xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy và đừng kỳ vọng công dụng.
Cửa phòng ngủ của hai vợ chồng và phòng con đối nhau có sao không?
Theo quan niệm, cửa đối cửa không tốt. Thực tế điều đáng lo là riêng tư và tiếng ồn. Giữ cửa đóng khi ngủ, treo rèm cửa hoặc đổi chiều mở cánh là đủ với phần lớn gia đình.
Bàn ăn hình chữ nhật có kém bàn tròn không?
Không. Bàn tròn được dân gian chuộng vì ý tròn đầy và vì mọi người ngồi nhìn nhau dễ. Bàn chữ nhật hợp phòng hẹp và nhà đông người; chỉ cần đủ ghế, không kê dưới xà, không đối cửa nhà vệ sinh.
Nhà nhỏ không có chỗ cho góc riêng thì làm sao?
Dùng giờ thay cho chỗ: mỗi người có một khoảng thời gian được yên trong phòng ngủ hoặc ban công. Tai nghe, rèm kéo quanh giường tầng của trẻ lớn, một chiếc đèn đọc sách riêng cũng giúp tạo cảm giác có chỗ của mình.
Có nên đổi hướng cửa chính để gia đình hòa thuận hơn không?
Đổi cửa chính là việc lớn, đụng kết cấu và có khi cần giấy phép. Với mục tiêu hoà thuận, sửa bố cục bên trong như bàn ăn, lối đi, chỗ cất đồ thường hiệu quả và ít tốn hơn nhiều. Phong thủy không thay quy chuẩn xây dựng.
Nhà hay cãi nhau có phải do phong thủy xấu không?
Bất hoà trong gia đình có nhiều nguyên nhân: tiền bạc, công việc, sức khoẻ, cách nuôi dạy con. Bố cục nhà chỉ là một phần nhỏ. Nếu mâu thuẫn kéo dài, nói chuyện với người tư vấn tâm lý gia đình thường giúp được nhiều hơn việc dời đồ.