Phòng ngủ bị biến thành lối đi, ví dụ phải đi qua phòng để ra ban công, tới nhà vệ sinh chung hoặc vào phòng trong cùng, bị phong thủy coi là "động xen vào tĩnh": khu cần yên lại có người qua lại. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng cái khó chịu thì người ở nhận ra ngay: mất riêng tư, bị đánh thức, giường bị kê theo lối đi chứ không theo chỗ nằm ngon nhất.
Mức độ nặng nhẹ tuỳ ai đi qua, đi qua lúc nào và lối đi cắt phòng ra sao. Bài liệt kê các kiểu thường gặp, đưa bảng mức độ và các cách sửa từ kê lại đồ cho tới cải tạo lối đi, để bạn chọn mức phù hợp với nhà mình.
Vì sao phong thủy coi trọng việc phòng ngủ phải "kín"
Trong cách chia nhà truyền thống, khu ngủ thuộc phần "tĩnh", nằm sâu, ít người lui tới; khu khách, khu bếp thuộc phần "động". Người làm phong thủy dương trạch hay nói phòng ngủ cần "tàng khí", nghĩa là khí đi vào phải chậm lại và dừng, không bị kéo qua như ở hành lang. Một căn phòng có hai cửa đối nhau và người đi xuyên qua thường xuyên được mô tả là "khí xuyên đường", khó tụ.
Diễn giải theo đời sống thì đơn giản hơn. Giấc ngủ cần yên, tối, đều nhiệt; mỗi lần có người mở cửa, bật đèn, bước qua là một lần bị cắt. Người ngủ trong phòng có lối đi thường ngủ không sâu vì vô thức chờ tiếng cửa. Người đi qua cũng ngại, phải rón rén, có khi nhịn không ra ban công hay không đi vệ sinh để khỏi làm phiền. Hai phía cùng mệt, lâu dần thành va chạm trong nhà.
Vì vậy câu hỏi "có sao không" nên được hiểu là "có ảnh hưởng tới giấc ngủ và sự riêng tư không". Nếu chỉ thỉnh thoảng có người đi qua vào ban ngày, ảnh hưởng nhỏ. Nếu đi qua cả đêm, ảnh hưởng lớn và đáng sửa.
Các kiểu phòng ngủ thành lối đi hay gặp
Ban công, lô gia chỉ mở từ phòng ngủ. Hay gặp ở nhà phố và chung cư cũ: muốn phơi đồ, tưới cây, ra chỗ máy giặt phải đi qua phòng ngủ. Phiền nhất vào buổi sáng sớm và tối muộn.
Nhà vệ sinh chung nằm trong phòng ngủ. Phòng ngủ có nhà vệ sinh mà người ở phòng khác cũng phải dùng, nhất là ban đêm.
Phòng lồng nhau trong nhà ống cũ. Phòng trong cùng chỉ vào được qua phòng ngoài. Gặp ở nhà ống chia phòng sau khi xây, nhà tập thể cơi nới, nhà quê ngăn gian.
Cầu thang lên tầng đi qua phòng ngủ. Có nhà ống đặt cầu thang lệch, lối lên tầng trên đi xuyên một góc phòng ngủ tầng dưới.
Phòng ngủ thông phòng khách không vách. Căn hộ nhỏ, nhà tối giản bỏ vách, giường nằm ngay lối đi từ cửa vào tới bếp.
Đánh giá mức độ theo ai đi qua và đi lúc nào
Cùng là lối đi xuyên phòng, nhưng ai đi và đi lúc nào khiến mức độ khác hẳn. Bảng dưới giúp bạn xếp trường hợp của mình.
| Tình huống | Ai đi qua | Lúc nào | Mức độ |
|---|---|---|---|
| Ra ban công phơi đồ | Người trong nhà | Ban ngày, vài lần | Nhẹ |
| Ra ban công giặt đồ, tưới cây | Nhiều người | Sáng sớm, tối muộn | Trung bình |
| Dùng nhà vệ sinh trong phòng | Người phòng khác | Cả ban đêm | Nặng |
| Vào phòng trong cùng | Người ngủ phòng trong | Mỗi tối, mỗi sáng | Nặng |
| Cầu thang qua góc phòng | Cả nhà | Suốt ngày | Nặng |
| Phòng ngủ thông phòng khách | Cả nhà, khách | Suốt ngày | Trung bình đến nặng |
Trường hợp nhẹ thường chỉ cần kê lại đồ. Trường hợp nặng nên tính đổi chức năng phòng hoặc cải tạo lối đi khi có dịp sửa nhà.
Một cách tự đo đơn giản là đếm trong một tuần có bao nhiêu lần người khác đi qua phòng sau mười giờ tối và trước sáu giờ sáng. Con số này nói rõ hơn mọi lời nhận xét chung chung, và giúp cả nhà cùng nhìn vào một dữ kiện khi bàn chuyện sửa.
Sửa nhẹ: không đục phá vẫn đỡ nhiều
Đổi người ngủ. Phòng có lối đi xuyên nên dành cho người thức khuya dậy muộn ít bị ảnh hưởng hơn, hoặc người ít ngủ ở nhà. Người già, trẻ nhỏ, người làm ca nên ở phòng kín.
Kê giường tránh xa lối đi. Dồn lối đi sát một bức tường, đặt giường ở phía còn lại, đầu giường không nằm trên đường đi. Theo quan niệm, giường không bị "người đi qua đầu" là quan trọng nhất.
Dùng tủ, kệ làm vách lửng. Một tủ quần áo hoặc kệ sách đặt vuông góc tạo hành lang nhỏ trong phòng, che giường khỏi tầm nhìn của người đi qua.
Rèm quây hoặc rèm thả trần. Rèm dày treo trên ray trần ngăn ánh đèn và tầm nhìn, kéo ra kéo vào dễ dàng. Hợp với nhà thuê.
Thoả thuận giờ giấc. Gom việc ra ban công vào ban ngày, lắp đèn ngủ chân tường dọc lối đi để người qua không phải bật đèn lớn.
Sửa lớn khi cải tạo: tách lối đi khỏi phòng ngủ
Nếu nhà đang có kế hoạch sửa, đây là lúc giải quyết dứt điểm. Các bước nên bàn với kiến trúc sư hoặc kỹ sư.
- Vẽ lại mặt bằng, đánh dấu luồng đi hằng ngày: từ cầu thang tới ban công, nhà vệ sinh, các phòng.
- Xem có thể mở thêm cửa ra ban công từ hành lang hoặc phòng sinh hoạt chung không.
- Xem có thể chuyển nhà vệ sinh chung ra hành lang, giữ nhà vệ sinh trong phòng chỉ cho người ở phòng đó.
- Với phòng lồng nhau, tính hành lang dọc một bên để mỗi phòng có cửa riêng, chấp nhận phòng hẹp lại một chút.
- Với cầu thang cắt qua phòng, tính dời cầu thang hoặc dựng vách bao để lối thang tách hẳn khỏi phòng ngủ.
- Kiểm kết cấu, đường ống, chống thấm và xin phép nếu thay đổi lớn theo quy định xây dựng.
Phong thủy không thay được quy chuẩn xây dựng. Những thay đổi chạm tới tường chịu lực, sàn, đường ống cần kỹ sư tính toán và làm đúng thủ tục.
Ví dụ giả định: nhà ống bốn tầng với phòng ngủ dẫn ra ban công
Ví dụ giả định: một nhà ống bốn tầng, mỗi tầng có một phòng ngủ phía trước, ban công nằm ngoài phòng ngủ. Máy giặt đặt ở ban công tầng ba, nên mỗi sáng bà nội phải đi qua phòng ngủ của vợ chồng con trai để giặt đồ. Cả hai phía đều ngại, bà thì phải đợi con dậy, con thì bị đánh thức sớm.
Cách sửa không cần đập phá: chuyển máy giặt lên tầng tum, nơi có lối đi riêng từ cầu thang; ban công tầng ba chỉ để cây và phơi đồ nhẹ của chính phòng đó. Trong phòng, giường được xoay sang tường bên, tủ quần áo đặt vuông góc tạo lối nhỏ từ cửa ra ban công. Chi phí chủ yếu là đường cấp thoát nước cho máy giặt ở tầng tum.
Ví dụ cho thấy nhiều khi lối đi xuyên phòng không do mặt bằng mà do cách bố trí đồ đạc và thiết bị. Trước khi nghĩ tới sửa lớn, hãy hỏi: người ta đi qua phòng này để làm gì, và việc đó có thể dời sang chỗ khác không.
Phòng ngủ thông phòng khách trong căn hộ nhỏ và nhà tối giản
Căn hộ studio, căn một phòng ngủ cải tạo bỏ vách, nhà tối giản kiểu mở thường đặt giường ngay trong không gian chung. Lối đi từ cửa vào tới bếp, tới nhà vệ sinh chạy ngang chân giường. Về quan niệm, đây là trường hợp phòng ngủ "không có cửa", khí động của cả căn nhà đi qua chỗ nằm. Về thực tế, người ngủ bị ánh sáng bếp, tiếng mở tủ lạnh, khách đến chơi nhìn thẳng vào giường.
Cách xử lý không nhất thiết là dựng lại tường. Có thể nâng giường lên một bục thấp để tạo ranh giới, dùng kệ hở hai mặt làm vách ngăn, treo rèm dày trên ray trần. Lối đi nên dồn về một phía, bám theo tường có cửa sổ hoặc tường bếp, để phía giường thành một góc cụt mà không ai cần đi ngang. Đầu giường tựa vào bức tường đặc, không tựa vào kệ hở.
Nếu căn hộ có hai người ở với giờ giấc khác nhau, nên tính đèn riêng cho từng khu: đèn bếp không hắt sang giường, đèn đọc sách ở đầu giường không rọi ra phòng khách. Phong thủy gọi đó là tách động – tĩnh, người làm nội thất gọi là phân vùng ánh sáng. Cả hai cùng hướng tới việc người này hoạt động mà người kia vẫn ngủ được.
Phòng lồng nhau ở nhà quê và nhà tập thể cũ
Ở nhà quê, nhiều gia đình ngăn gian bên thành buồng, rồi lại ngăn buồng trong thành chỗ ngủ thứ hai. Ở nhà tập thể cũ, căn hộ được cơi nới, chia thêm phòng bằng vách nhẹ. Kết quả là phòng trong cùng chỉ có một đường vào qua phòng ngoài. Thời trước, khi các thành viên cùng giờ ngủ giờ dậy, chuyện này ít gây phiền; nay mỗi người một nhịp sống, phiền toái lớn hơn nhiều.
Theo quan niệm, phòng trong cùng của dãy phòng lồng nhau là chỗ "khí tận", nếu không có cửa sổ thì vừa bí vừa tối. Khi chọn người ở, nên để phòng ngoài cho người đi sớm về khuya, phòng trong cho người ở nhà nhiều, ngủ sớm. Nếu phòng trong không có cửa sổ, tốt hơn là dùng làm kho hay phòng thay đồ, còn chỗ ngủ chuyển ra nơi có gió.
Khi có dịp sửa, một hành lang hẹp chạy dọc tường hồi giúp hai phòng độc lập hoàn toàn. Mất đi khoảng tám mươi phân chiều rộng nhưng đổi lại hai phòng ngủ thật sự riêng tư. Với nhà tập thể, việc đụng tới tường, sàn cần xem quy định của khu nhà và hỏi đơn vị quản lý trước.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ngủ có hai cửa ra vào có sao không?
Theo quan niệm, phòng có hai cửa khiến khí khó tụ, nhất là khi hai cửa đối diện nhau. Nếu chỉ dùng một cửa, cửa kia khoá hoặc che rèm thì ảnh hưởng nhỏ. Giường không nên nằm trên đường nối hai cửa.
Nhà vệ sinh trong phòng ngủ mà cả nhà dùng chung thì xử lý thế nào?
Cách gọn nhất là thêm một nhà vệ sinh chung ở hành lang khi có điều kiện. Trong lúc chưa sửa, sắp phòng đó cho người ít bị đánh thức và lắp đèn ngủ dọc lối đi để người dùng ban đêm không bật đèn lớn.
Phòng trong cùng của nhà ống cũ có nên làm phòng ngủ không?
Nếu chỉ vào được qua một phòng ngủ khác, phòng trong cùng hợp làm kho, phòng làm việc ít dùng hoặc phòng ngủ của chính thành viên phòng ngoài. Khi sửa nhà nên tính hành lang để hai phòng độc lập.
Chung cư có ban công chỉ mở từ phòng ngủ thì sao?
Đây là thiết kế khá phổ biến. Có thể dồn việc giặt phơi sang lô gia khác nếu có, kê giường xa cửa ban công và dùng rèm dày. Không nên tự ý mở thêm cửa trên tường căn hộ khi chưa hỏi ban quản lý.
Có nên đặt bình phong trong phòng ngủ làm lối đi không?
Bình phong hoặc vách lửng giúp che giường khỏi tầm nhìn người đi qua và được nhiều người làm phong thủy khuyên dùng. Nên chọn loại chắc chân, không dễ đổ, và vẫn để lối đi đủ rộng.