Phiếu tự đánh giá phong thủy nhà ở: 40 câu hỏi có – không chia theo từng khu

Phiếu tự đánh giá phong thủy nhà ở gồm 40 câu hỏi có – không, chia thành năm khu: ngoại cảnh và cổng; cửa chính, lối đi và phòng khách; bếp, phòng ăn và nhà vệ sinh; phòng ngủ, góc học và phòng thờ; toàn nhà. Mỗi câu kèm một dòng lý giải thực tế, để bạn biết vì sao câu đó được hỏi chứ không chỉ đánh dấu cho xong.

Phiếu không cho ra điểm số "nhà tốt hay xấu". Nó giúp khoanh vùng: khu nào có nhiều câu trả lời "không" là khu nên xem kỹ trước. Các câu dựa trên những nguyên tắc mà nhiều trường phái cùng nói tới và có thể đối chiếu với ánh sáng, gió, an toàn, sinh hoạt. Những điều chỉ có trong một phái tính theo tuổi hay năm không đưa vào phiếu; đó là quan niệm riêng, mức tin tuỳ mỗi người.

Cách dùng phiếu cho có ích

In hoặc chép phiếu ra giấy, cầm theo khi đi một vòng trong nhà. Trả lời ngay tại chỗ, đứng đúng ở khu đang hỏi, đừng trả lời theo trí nhớ khi ngồi ở bàn. Nhiều câu tưởng chắc chắn là "có" — ví dụ giường có tựa tường — nhưng nhìn tận nơi mới thấy đầu giường tựa vào vách kính hoặc cửa sổ.

Mỗi câu chỉ có ba cách đánh: có, không, chưa rõ. "Chưa rõ" là câu cần đo hoặc quan sát thêm, ví dụ câu về độ ẩm cần vài ngày theo dõi. Đừng ép mình chọn có hay không khi chưa có căn cứ. Cạnh mỗi câu trả lời "không", ghi một dòng ngắn: thấy gì cụ thể.

Nếu nhà có nhiều người, cho từng người lớn trả lời riêng phần phòng mình đang ở. Người ngủ trong phòng biết rõ nhất đèn đường có rọi vào không, tiếng nước trong ống có làm mất ngủ không. Gộp các phiếu lại sẽ có bức tranh đầy đủ hơn một người tự trả lời hết.

Phiếu dùng tốt nhất sau khi đã có sơ đồ nhà và số đo hướng. Khi đó mỗi câu trả lời "không" có thể đánh dấu thẳng lên sơ đồ, nhìn một lần thấy vấn đề tụ ở khu nào.

Khu 1 — Ngoại cảnh và cổng (8 câu)

Trả lời khi đứng ngoài đường nhìn vào nhà, rồi đứng ở cổng nhìn ra.

• 1. Phía trước nhà có khoảng thoáng, không bị tường cao, cây lớn hay công trình che sát mặt tiền? Ánh sáng và gió vào nhà chủ yếu từ mặt trước.
• 2. Không có con đường, ngõ đâm thẳng vào cửa chính? Xe và gió lao thẳng về phía nhà; quan niệm gọi là lộ xung.
• 3. Không có góc nhọn của công trình đối diện chĩa thẳng vào cửa hoặc cửa sổ phòng chính? Cảm giác bị áp, đôi khi kèm nắng dội.
• 4. Phía sau nhà kín hoặc có công trình cao hơn làm chỗ tựa? Giảm gió lùa phía sau, tăng riêng tư.
• 5. Hai bên nhà không chênh lệch quá mức khiến nhà bị kẹp giữa hai khối lớn? Thiếu sáng, gió hút qua khe hẹp.
• 6. Sân, vỉa hè trước nhà dốc ra ngoài, mưa lớn không tạt nước vào nhà? Thoát nước, chống ẩm nền.
• 7. Cổng, lối vào đủ rộng, đi lại không phải lách xe, cột điện, bậc cao? An toàn, thuận tiện hằng ngày.
• 8. Không có nguồn ồn, mùi lớn đặt sát nhà như trạm biến áp, bãi rác, quán xá đông về đêm? Ảnh hưởng giấc ngủ và chất lượng không khí.

Khu 2 — Cửa chính, lối đi và phòng khách (8 câu)

Đứng ở cửa chính, nhìn vào trong, rồi đi chậm từ cửa tới chỗ ngồi tiếp khách.

• 9. Cửa chính mở ra không vướng tường, tủ giày, xe máy? Đi vào thuận, không phải xoay người.
• 10. Đứng ở cửa chính không nhìn thẳng ra cửa sau hay cửa sổ đối diện? Gió xuyên thẳng qua nhà, phần còn lại bí.
• 11. Đứng ở cửa chính không nhìn thẳng vào nhà vệ sinh, bếp hoặc chân cầu thang? Riêng tư và cảm giác lộn xộn khi khách vào.
• 12. Ngay sau cửa có khoảng đệm, dù nhỏ, để dừng chân, cất đồ? Quan niệm gọi là minh đường trong nhà.
• 13. Sofa hoặc ghế chính có lưng tựa tường hoặc vách, không quay lưng ra lối đi? Cảm giác an toàn khi ngồi.
• 14. Người ngồi ở ghế chính nhìn thấy cửa ra vào mà không phải quay đầu? Biết ai đang vào, ít giật mình.
• 15. Phòng khách ban ngày đủ sáng để đọc mà không bật đèn? Ánh sáng tự nhiên, được coi là dương khí.
• 16. Lối đi từ cửa chính tới các khu khác không bị đồ đạc chắn, không phải đi vòng qua chỗ ngồi? Đi lại và thoát hiểm thông suốt.

Khu 3 — Bếp, phòng ăn và nhà vệ sinh (8 câu)

Kiểm vào giờ nấu ăn nếu có thể, để thấy khói và hơi nóng đi đâu.

• 17. Người đứng nấu có tường hoặc tủ phía sau lưng, không phải lối đi cắt ngang sau lưng? An toàn khi cầm nồi nóng, dao.
• 18. Bếp không nằm ngay dưới cửa sổ hay trong luồng gió lùa? Gió làm lửa chập chờn, tốn gas, dễ tắt lửa.
• 19. Bếp và chậu rửa có khoảng cách thao tác, không sát đến mức nước bắn vào lửa? Quan niệm thủy hoả; thực tế là bắn nước, trơn sàn.
• 20. Khói và mùi bếp được hút hoặc thoát ra ngoài, không lan sang phòng khách, phòng ngủ? Chất lượng không khí.
• 21. Bàn ăn không đặt ngay trên lối đi, mọi người ngồi ăn không bị người qua lại sau lưng? Bữa ăn yên.
• 22. Nhà vệ sinh có cửa sổ hoặc quạt hút ra ngoài trời? Mùi và ẩm không đọng.
• 23. Nhà vệ sinh không nằm ở giữa nhà, không nằm ngay trên bếp hoặc bàn thờ tầng dưới? Quan niệm phổ biến; thực tế là thông gió và rủi ro thấm.
• 24. Cửa nhà vệ sinh không mở thẳng ra bàn ăn hoặc giường? Vệ sinh, riêng tư.

Khu 4 — Phòng ngủ, góc học và phòng thờ (8 câu)

Nằm thử trên từng giường, ngồi thử ở từng bàn học trước khi trả lời.

• 25. Đầu giường tựa vào tường đặc, không tựa vào cửa sổ hay vách kính? Cảm giác vững, ít gió lùa ở đầu.
• 26. Không có dầm lộ hoặc trần dốc thấp ngay trên chỗ nằm? Quan niệm xà đè; thực tế là cảm giác bị áp.
• 27. Nằm trên giường thấy cửa phòng, nhưng giường không thẳng hàng với cửa? Biết ai vào mà không bị ánh sáng, tiếng động dội thẳng.
• 28. Không có gương soi thẳng vào giường? Phản chiếu chuyển động, ánh sáng làm giật mình ban đêm.
• 29. Ban đêm phòng ngủ đủ tối và đủ yên? Giấc ngủ.
• 30. Bàn học, bàn làm việc có tường tựa phía sau và ánh sáng từ bên cạnh? Tập trung, không chói, không bóng tay đè lên vở.
• 31. Bàn thờ tựa tường đặc, không đặt dưới cửa sổ hay sát lối đi lại nhiều? Vững, sạch, an toàn cho lửa hương.
• 32. Khu thờ có thông gió để khói hương không đọng? Không khí, phòng cháy.

Khu 5 — Toàn nhà (8 câu)

Những câu này cần nhìn cả nhà, có câu cần theo dõi vài ngày.

• 33. Mọi tầng đều có ít nhất một nguồn sáng tự nhiên vào được phần giữa nhà? Nhà sâu thường tối ở giữa.
• 34. Gió đi được từ mặt trước ra mặt sau qua ít nhất một đường? Thông gió tự nhiên.
• 35. Không có phòng nào ẩm hơn hẳn, tường mốc, sàn đọng nước kéo dài? Quan niệm âm thấp; thực tế là nấm mốc.
• 36. Cầu thang có tay vịn, bậc đều, đủ sáng cả ngày lẫn đêm? An toàn, nhất là với người già, trẻ nhỏ.
• 37. Không có góc nào chất đồ bỏ đi lâu ngày, bụi bặm? Quan niệm khí tù; thực tế là bụi, côn trùng.
• 38. Đồ đạc lớn không có cạnh sắc chĩa vào chỗ ngồi, chỗ nằm thường xuyên? Va chạm, cảm giác bị áp.
• 39. Có lối thoát hiểm rõ ràng, cửa sắt, khung bảo vệ có chỗ mở được từ trong? Phòng cháy.
• 40. Mọi người trong nhà đều có ít nhất một chỗ họ thấy thoải mái để ngồi nghỉ? Nhà để ở, không chỉ để nhìn.

Những điều phiếu cố ý không hỏi

Phiếu không hỏi nhà hợp hay không hợp tuổi chủ nhà, không hỏi năm nay sao nào bay vào cung nào, không hỏi số nhà có đẹp không, không hỏi đã bày vật phẩm gì. Không phải vì những điều đó không ai quan tâm, mà vì chúng thuộc phần quan niệm của từng trường phái: cùng một ngôi nhà, phái này nói hợp, phái kia nói chưa hợp, và không có cách nào kiểm bằng mắt hay bằng thước.

Phiếu cũng không hỏi về chuyện "nhà có người mất", "đất cũ có gì", hay những lời đồn trong khu phố. Các chuyện ấy cần được tôn trọng theo tín ngưỡng từng gia đình, nhưng không đưa vào một phiếu kiểm nhà ở, vì câu trả lời không dẫn tới việc sửa cụ thể nào.

Nếu gia đình muốn tìm hiểu thêm các lớp đó, hãy làm sau khi đã xong phiếu, và ghi kết quả ở một trang riêng, tách khỏi danh sách vấn đề đo được. Tách như vậy giúp tránh tình huống phổ biến: bỏ qua cái nhà vệ sinh không có quạt hút để đi tìm một món đồ "hoá giải" cho một hướng được cho là xấu theo bảng tra.

Đọc kết quả: khoanh vùng, không chấm điểm

Sau khi trả lời, đếm số câu "không" và "chưa rõ" theo từng khu. Con số dùng để chọn khu cần xem kỹ, không phải để kết luận nhà hợp hay không hợp phong thủy.

Ví dụ giả định: một căn hộ hai phòng ngủ có năm câu "không" dồn ở khu 3 — bếp sát cửa sổ, chậu rửa sát bếp, khói lan sang phòng khách, nhà vệ sinh không quạt hút, cửa vệ sinh mở về bàn ăn. Khu 3 là nơi bắt đầu; khu khác chỉ một hai câu "không" có thể để sau.

Phiếu có thể bổ sung câu theo hoàn cảnh riêng, ví dụ nhà có người dùng xe lăn hay nhà có cửa hàng ở tầng trệt. Điều quan trọng là mỗi câu thêm vào cũng phải kèm lý do thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Phiếu 40 câu này có thay được việc nhờ người có chuyên môn xem không?

Không thay được hoàn toàn. Phiếu giúp bạn tự khoanh vùng vấn đề và có tài liệu cụ thể để trao đổi. Với việc sửa lớn, động tới kết cấu hay khi gia đình muốn đọc sâu theo một trường phái, vẫn nên hỏi kiến trúc sư, kỹ sư hoặc người có nghề.

Vì sao phiếu không có câu về hướng nhà hợp tuổi?

Vì đó là phần tính toán riêng của một số trường phái, các phái lại không thống nhất với nhau, và không có cách đối chiếu bằng quan sát. Phiếu chỉ giữ những câu nhiều phái cùng nói và kiểm được bằng mắt, bằng số đo. Phần theo tuổi có thể tìm hiểu riêng như một quan niệm tham khảo.

Nhà nhiều câu "không" có phải nhà xấu không?

Không nên hiểu như vậy. Câu "không" chỉ ra chỗ có thể làm cho dễ sống hơn. Nhiều câu "không" thường xử lý được bằng sắp xếp lại đồ đạc, rèm, đèn, quạt hút. Đây là quan niệm và lời khuyên tham khảo, không phải lời phán về vận may của gia đình.

Có nên làm phiếu này trước khi mua nhà không?

Nên, nhưng chọn lọc. Khi đi xem nhà để mua hoặc thuê, tập trung vào khu 1, khu 5 và các câu về ánh sáng, thông gió, ẩm — những thứ khó sửa. Các câu về đồ đạc như giường, sofa thì nhà nào về sau cũng sắp xếp lại được.

Bao lâu nên làm lại phiếu một lần?

Mỗi năm một lần là đủ cho nhà ít thay đổi. Nên làm lại ngay sau khi sửa nhà, đổi công năng phòng, có thêm thành viên như em bé hay ông bà về ở cùng, vì nhu cầu của mỗi người với các khu trong nhà thay đổi.

Trẻ em trong nhà có nên tham gia trả lời không?

Có thể hỏi trẻ lớn vài câu về phòng ngủ và góc học như có thấy sáng, yên, thoải mái không, dưới dạng trò chuyện. Không biến phiếu thành bài chấm điểm phòng của con; mục đích là hiểu con cần gì để sắp xếp chỗ học, chỗ ngủ cho hợp.