Khi nhà rơi vào hướng xấu theo bát trạch, phần lớn sách không khuyên đổi hướng nhà hay đập phá. Thứ tự điều chỉnh hợp lý là đi từ việc không tốn kém đến việc tốn kém: xoay giường và bàn làm việc theo hướng tốt của người dùng, đổi phòng ngủ giữa các thành viên, sắp xếp lại hướng bếp, và chỉ tính đến đổi cửa chính khi có dịp cải tạo lớn, có thiết kế và đúng quy định xây dựng.
Bài này dành cho người đã ở hoặc đã mua nhà, rồi mới biết nhà mình "không hợp" theo bát trạch và bắt đầu thấy lo. Trước khi bàn cách điều chỉnh, bài giúp bạn xác định chính xác "xấu" ở đây là xấu theo quy ước nào, vì có ít nhất ba trường hợp khác nhau. Mọi đánh giá tốt xấu là quan niệm của trường phái, mức tin tuỳ mỗi người.
"Hướng xấu" đang nói đến trường hợp nào
Trường hợp một: cửa chính nằm ở cung xấu của chính ngôi nhà. Đây là đánh giá nhà tự thân, chưa cần tuổi ai. Ví dụ, nhà toạ Đông hướng Tây có cửa giữa mặt tiền thì cửa nằm ở cung Tây, quan hệ Chấn – Đoài là Tuyệt mệnh. Trường hợp này phụ thuộc hoàn toàn vào hướng toạ và vị trí cửa.
Trường hợp hai: nhà và chủ nhà khác nhóm. Nhà Tây tứ trạch mà chủ nhà Đông tứ mệnh, hoặc ngược lại. Theo quy ước của sách, bốn cung tốt của nhà là bốn hướng xấu của người.
Trường hợp ba: hướng mặt tiền là hướng xấu của chủ nhà. Đây là lối xem phổ thông ở Việt Nam: so hướng nhà nhìn ra với bốn hướng tốt của cung phi chủ nhà. Lối này khác quy ước toạ của sách, nên có khi theo lối này là xấu mà theo sách lại không.
Vì sao phải tách ra. Mỗi trường hợp có cách xử lý khác nhau. Trường hợp một liên quan đến vị trí cửa và bố cục; trường hợp hai và ba liên quan đến việc người dùng các không gian quay về đâu. Nhiều người lo lắng vì gộp cả ba vào một chữ "nhà hướng xấu".
Kiểm tra lại trước khi lo
Một tỉ lệ không nhỏ các kết luận "nhà xấu" đến từ lỗi đo hoặc tra. Trước khi tính đến bất kỳ điều chỉnh nào, nên kiểm lại theo thứ tự:
- Đo lại hướng nhà ở mặt tiền, ở hai ba điểm khác nhau, tránh cửa sắt, xe máy, cột điện. Sai vài chục độ do nhiễu từ là đủ để nhảy sang cung bên cạnh.
- Xác định rõ toạ và hướng: hướng là mặt nhìn ra, toạ là mặt đối diện. Nhiều bảng tra dùng toạ, nhiều người lại tra bằng hướng.
- Kiểm cung phi của chủ nhà: dùng năm âm lịch, đúng công thức cho nam hoặc nữ. Người sinh trước Tết âm lịch thuộc năm âm lịch trước.
- Kiểm bảng tra bằng phép so hào hoặc bằng một nguồn thứ hai; bảng chép sai trên mạng không hiếm.
- Nếu số độ nằm sát ranh hai cung, ghi nhận rằng kết quả không chắc, và đừng ra quyết định tốn kém dựa trên một kết quả không chắc.
Sau bước này, nếu nhà vẫn rơi vào một trong ba trường hợp trên, bạn đã có một chẩn đoán rõ ràng để chọn cách điều chỉnh đúng mức.
Nhà ống cửa giữa mặt tiền: cửa luôn rơi vào du niên nào
Với nhà ống sâu, cửa chính gần như luôn nằm giữa mặt tiền, và cả mặt tiền nằm gọn trong một cung tính từ tâm nhà. Vì vậy, cung của cửa chỉ phụ thuộc vào hướng toạ. Bảng dưới cho thấy điều này với cả tám kiểu nhà.
| Toạ – hướng | Trạch | Cung của cửa giữa mặt tiền | Du niên của cửa (theo nhà) |
|---|---|---|---|
| Toạ Bắc, hướng Nam | Khảm | Nam | Diên niên |
| Toạ Nam, hướng Bắc | Ly | Bắc | Diên niên |
| Toạ Tây Nam, hướng Đông Bắc | Khôn | Đông Bắc | Sinh khí |
| Toạ Đông Bắc, hướng Tây Nam | Cấn | Tây Nam | Sinh khí |
| Toạ Đông, hướng Tây | Chấn | Tây | Tuyệt mệnh |
| Toạ Tây, hướng Đông | Đoài | Đông | Tuyệt mệnh |
| Toạ Đông Nam, hướng Tây Bắc | Tốn | Tây Bắc | Họa hại |
| Toạ Tây Bắc, hướng Đông Nam | Càn | Đông Nam | Họa hại |
Nói cách khác, theo bản đồ của chính ngôi nhà, mọi nhà ống quay mặt về Đông hoặc Tây đều có cửa ở cung Tuyệt mệnh, mọi nhà ống quay về Đông Nam hoặc Tây Bắc đều có cửa ở cung Họa hại. Đây là hệ quả hình học của quy ước, không phải điều gì riêng của nhà bạn, và hàng triệu ngôi nhà như vậy vẫn là nơi ở bình thường của các gia đình.
Chính vì không đổi được cung của cửa, người theo bát trạch dồn sự chú ý vào bố cục bên trong: phòng ngủ, bếp, bàn làm việc theo hướng tốt của chủ nhà.
Thứ tự điều chỉnh: từ không tốn kém đến cải tạo
Bảng dưới xếp các cách điều chỉnh mà người theo bát trạch hay dùng, theo mức chi phí và mức can thiệp tăng dần. Nên làm hết các mức thấp trước khi nghĩ đến mức cao.
| Mức | Việc làm | Áp cho trường hợp | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|---|
| 0 – không tốn | Xoay giường, bàn làm việc, ghế sofa của chủ nhà về hướng tốt của người dùng | Cả ba | Giữ đầu giường tựa tường đặc, không chắn lối đi |
| 1 – tốn công | Đổi phòng ngủ giữa các thành viên cho người chủ ở phòng thuộc cung tốt | Một, hai | Không đưa người già lên tầng cao hơn nếu đi lại khó |
| 2 – tốn ít | Xoay hướng bếp khi thay bếp mới, đổi chỗ bàn thờ nhỏ khi có dịp | Hai, ba | Bếp vẫn cần hút mùi, thông gió; bàn thờ theo tập quán gia đình |
| 3 – tốn vừa | Dùng cửa phụ, lối đi phụ làm lối ra vào chính hằng ngày nếu cửa phụ ở cung tốt | Một | Chỉ khi thuận tiện thật; đừng bắt cả nhà đi vòng |
| 4 – cải tạo | Dời vị trí cửa chính, chuyển bếp, chuyển nhà vệ sinh khi sửa lớn | Một, hai | Có thiết kế, kiểm tra kết cấu, xin phép nếu quy định yêu cầu |
Mức 4 chỉ đáng cân nhắc khi bạn vốn đã định cải tạo vì lý do khác như nhà xuống cấp, thêm người ở, đổi công năng. Cải tạo chỉ để đổi một ô trong bảng du niên là việc tốn kém mà lợi ích chỉ ở mức quan niệm.
Những việc không cần làm
Song song với các cách điều chỉnh hợp lý, có những việc thường được khuyên khi người ta đang lo, nhưng không thuộc nội dung của bát trạch và nên tránh:
- Đập cửa, xoay hướng nhà ngay lập tức: bát trạch không đòi hỏi; với nhà ống thì gần như vô ích vì cung của cửa phụ thuộc hướng toạ.
- Mua vật phẩm giá cao vì bị doạ: bát trạch điều chỉnh bằng bố cục, không bằng vật phẩm. Nếu thích trang trí, bạn có thể xem các món có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, nhưng đừng mua vì lời hứa đổi vận.
- Treo gương bát quái chĩa sang nhà hàng xóm: không giải quyết gì theo bát trạch và dễ gây mất hoà khí láng giềng.
- Bán nhà vội: quyết định mua bán nên dựa vào vị trí, pháp lý, tài chính và nhu cầu gia đình.
- Xây thêm vách, cửa giả trái phép: mọi thay đổi kết cấu, mặt tiền phải đúng quy định xây dựng và an toàn phòng cháy.
- Đổ lỗi cho hướng nhà mỗi khi có chuyện: việc này làm gia đình bỏ qua nguyên nhân thật của vấn đề và tạo không khí căng thẳng.
Danh mục Cảnh giác lừa đảo nhân danh phong thủy trên trang có thêm những dấu hiệu nhận biết lời tư vấn kèm hù doạ.
Khi có dịp cải tạo lớn: lồng bát trạch vào thiết kế
Nếu gia đình định sửa lớn, đó là lúc hợp lý để đặt bát trạch lên bàn cùng kiến trúc sư. Một số điều chỉnh tốn rất ít khi làm cùng lúc với cải tạo: chọn vị trí bếp mới ở khu có thể coi là "toạ hung" mà vẫn thông gió tốt, đặt nhà vệ sinh mới ở cung xấu, bố trí phòng ngủ chính ở cung tốt, mở cửa phụ hướng ra sân trong ở cung tốt.
Điều kiện là bát trạch không được lấn các yêu cầu kỹ thuật. Kết cấu chịu lực, đường thoát hiểm, khoảng cách an toàn của bếp, chống thấm nhà vệ sinh, giấy phép sửa chữa khi quy định yêu cầu, đều phải đứng trước. Một thiết kế tốt thường tìm được phương án thoả cả hai; nếu không, phương án đúng kỹ thuật là phương án phải chọn.
Cũng nên trao đổi trước với kiến trúc sư rằng gia đình chỉ tham khảo bát trạch ở mức nào. Nói rõ từ đầu giúp họ không mất công vẽ đi vẽ lại, và giúp gia đình tránh tình huống chạy theo bảng hướng mà quên mất ánh sáng, gió và lối đi.
Giữ bát trạch ở đúng chỗ của nó
Bát trạch là một trường phái trong nhiều trường phái phong thủy. Phái Huyền không đánh giá cùng ngôi nhà theo cách khác, phái Loan đầu nhìn vào cảnh quan xung quanh. Một ngôi nhà bị bát trạch đánh giá thấp có thể được các phái khác nhìn khác, và ngược lại. Không có lý do để coi kết luận của một phái là phán quyết cuối cùng.
Quan trọng hơn, những điều làm nên một ngôi nhà dễ sống, như đủ sáng, thoáng gió, khô ráo, yên tĩnh, an toàn, sạch sẽ, không phụ thuộc vào du niên. Một gia đình chăm cho những điều đó, rồi xoay giường và bàn theo hướng tốt nếu muốn, đã dùng bát trạch ở mức hợp lý.
Nếu bạn đã làm hết những việc không tốn kém mà vẫn thấy bất an về ngôi nhà, đó là lúc nên dừng lại và hỏi điều gì thật sự đang làm mình không yên: tiếng ồn, ẩm mốc, thiếu ánh sáng, chật chội hay chuyện trong gia đình. Những thứ ấy có cách sửa cụ thể, còn một ô trong bảng du niên thì không.
Mọi đánh giá tốt xấu trong bài là quan niệm của trường phái bát trạch, mức tin tuỳ mỗi người.
Câu hỏi thường gặp
Nhà hướng Tây có phải luôn là nhà xấu theo bát trạch không?
Không. Nhà hướng Tây là Chấn trạch, thuộc Đông tứ trạch; với người Đông tứ mệnh thì cùng nhóm. Riêng nhà ống có cửa giữa mặt tiền thì cửa nằm ở cung Tuyệt mệnh theo bản đồ của nhà. Còn chuyện nắng chiều là vấn đề khí hậu, xử lý bằng giải pháp che nắng.
Cửa chính ở cung Tuyệt mệnh có nhất thiết phải đổi không?
Không nhất thiết. Sách bát trạch không yêu cầu đổi cửa khi điều kiện không cho phép. Với nhà ống, đổi vị trí cửa trên mặt tiền cũng không đổi được cung. Người theo trường phái sẽ chú ý bố trí phòng ngủ, bếp, bàn làm việc theo hướng tốt thay vì đụng đến cửa.
Nhà thuê không hợp hướng thì làm gì được?
Bạn chỉ nên làm những việc không đụng đến kết cấu: chọn phòng ngủ, xoay giường, kê bàn làm việc theo hướng tốt của mình. Mọi sửa chữa khác phải có sự đồng ý của chủ nhà, và thường không đáng làm chỉ vì bát trạch.
Xoay giường về hướng tốt có đủ không hay phải làm thêm?
Theo cách dùng phổ biến của bát trạch, xoay giường và bàn là điều chỉnh có ý nghĩa nhất trong những việc không tốn kém, vì đó là nơi người ta ở lâu. Các việc khác như đổi phòng, xoay bếp tuỳ điều kiện. Đây là quan niệm của trường phái, mức tin tuỳ mỗi người.
Có nên dùng cửa phụ làm lối ra vào chính không?
Chỉ khi cửa phụ thật sự thuận tiện cho sinh hoạt, an toàn và an ninh. Bắt cả nhà đi vòng qua một lối hẹp, tối chỉ để đi vào từ cung tốt là đánh đổi không đáng. Cửa chính vẫn cần thông thoáng để thoát hiểm khi cần.
Người tư vấn bảo nhà xấu phải sửa gấp thì nên làm gì?
Hỏi rõ họ dùng phái nào, đo hướng thế nào, lấy cung ai. Xin ý kiến thứ hai, và đối chiếu với các mức điều chỉnh không tốn kém. Lời khuyên kèm hù doạ, thúc giục hoặc gắn với một món hàng đắt tiền là dấu hiệu cần cảnh giác.