Lô đất góc là lô nằm ở chỗ hai con đường gặp nhau, có hai mặt giáp đường; ở nhiều khu quy hoạch, góc giáp giao lộ bị cắt vát một đoạn để mở tầm nhìn cho xe, nên lô từ hình chữ nhật trở thành hình năm cạnh. Lô góc thường được rao giá cao vì hai mặt tiền, nhưng dáng lô có phần vạt cũng đặt ra nhiều câu hỏi khi thiết kế.
Bài này không bàn chuyện nhà ở ngã ba, ngã tư nói chung, phần ấy thuộc danh mục nhà ở vị trí đặc biệt. Ở đây chỉ nói về hình dáng: phần vạt góc ảnh hưởng gì đến khối nhà, nên chọn mặt nào làm mặt chính, cửa chính đặt ở đâu và mặt đứng hai phía xử lý thế nào. Những lời khen chê theo trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vạt góc là gì và vì sao lô góc bị cắt
Ở chỗ hai đường giao nhau, người lái xe cần nhìn thấy xe từ đường kia đi tới trước khi vào giao lộ. Nếu nhà ở góc xây sát hai cạnh ranh, góc nhà che mất tầm nhìn ấy. Vì vậy quy hoạch khu dân cư thường cắt bỏ một tam giác nhỏ ở góc lô, gọi là vạt góc, để phần đất đó thuộc về vỉa hè và tầm nhìn chung. Kích thước vạt góc tuỳ cấp đường và quy định của từng nơi, nên cần hỏi theo thông tin quy hoạch của chính lô.
Có lô đã vạt sẵn trên sơ đồ thửa, phần diện tích ghi trên giấy chứng nhận đã trừ phần vạt. Có lô sơ đồ thửa vẫn là hình chữ nhật trọn, nhưng chỉ giới xây dựng lại yêu cầu lùi ở góc; khi ấy đất vẫn của bạn nhưng phần góc không được xây. Hai trường hợp này khác nhau về giá và về diện tích xây, nên phải đọc kỹ cả giấy chứng nhận lẫn thông tin quy hoạch.
Vạt góc có thể là một đoạn thẳng cắt chéo, một đường cong theo bán kính bó vỉa, hoặc lệch nhiều về một phía khi hai đường không gặp nhau vuông góc. Mỗi kiểu cho ra một dáng lô hơi khác và gợi ý một cách làm mặt đứng khác.
Lô góc trong quan niệm phong thủy
Hai dòng khí gặp nhau. Phong thủy hình thế coi đường như dòng nước. Lô góc đứng ở chỗ hai dòng gặp nhau, nên có người khen là đón được khí từ hai phía, thuận cho buôn bán, người qua lại thấy cửa hàng từ hai hướng.
Lộ và động. Cũng chính vì nằm ở chỗ hai dòng gặp nhau, lô góc bị xem là lộ, nhiều gió, nhiều động. Với nhà để ở, nhiều người ngại vì tiếng ồn, bụi và cảm giác không được che chắn.
Góc vạt làm mềm mũi nhọn. Một góc vuông của nhà chĩa thẳng ra giao lộ vốn bị dân gian coi là góc nhọn; phần vạt góc làm góc ấy dịu đi. Ở lớp thực tế, vạt góc giúp an toàn giao thông, nên quan niệm và quy hoạch trùng ý nhau.
Khen hay chê tuỳ việc dùng. Cùng một lô góc, người mở cửa hàng thấy là đất tốt, người cần yên tĩnh thấy là đất phải xử lý nhiều. Cả hai cách nhìn đều là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần ồn, bụi, an toàn thì đo được và cần tính.
Các kiểu vạt góc và ảnh hưởng tới khối nhà
Bảng dưới so các kiểu vạt góc hay gặp và gợi ý cách xử lý góc nhà tương ứng.
| Kiểu vạt góc | Dáng lô | Ảnh hưởng tới khối nhà | Gợi ý xử lý góc |
|---|---|---|---|
| Không vạt, chỉ lùi theo chỉ giới | Chữ nhật trên giấy, góc không được xây | Phần góc thành sân nhỏ | Lát sân, trồng cây thấp, không xây tường đặc ở góc |
| Vạt thẳng chéo | Năm cạnh, một cạnh ngắn chéo | Góc nhà có một mặt chéo | Làm mặt chéo thành cửa hàng, hoặc ban công góc |
| Vạt cong theo bán kính | Góc bo tròn | Góc nhà cong | Mặt đứng bo tròn theo vạt, hợp với nhà phố có ban công chạy quanh |
| Vạt lệch về một phía | Một mặt tiền ngắn hơn rõ | Khối nhà lệch | Lấy mặt dài làm mặt chính, mặt ngắn làm mặt phụ |
| Hai đường gặp nhau góc nhọn | Lô có góc nhọn ra giao lộ | Gần với đất tam giác | Để thoáng phần mũi, đặt khối nhà vuông lùi vào |
Góc nhà đối diện giao lộ là chỗ được nhìn thấy nhiều nhất. Dù chọn kiểu nào, đây là chỗ nên được làm cẩn thận về mặt thẩm mỹ, không để thành mảng tường trơ.
Chọn mặt tiền chính và chỗ đặt cửa chính
Nhà để ở: cửa chính ra đường nhỏ hơn. Đường nhỏ ít xe, người ra vào an toàn hơn, nhà yên tĩnh hơn. Mặt giáp đường lớn làm mặt phụ, có thể mở cửa sổ, ban công nhưng có lớp cây hoặc lam chắn.
Nhà kinh doanh: mặt chính ra đường đông. Cửa hàng cần được nhìn thấy, nên mặt chính thường là mặt đường lớn. Nhiều cửa hàng đặt lối vào ngay tại mặt vạt góc để khách từ cả hai đường đều thấy cửa; với nhà ở thì không nên, vì cửa ở đúng giao lộ là chỗ dòng xe hai phía gặp nhau.
Nhà ở kết hợp kinh doanh: tách hai lối. Cửa hàng mở ra đường lớn hoặc mặt vạt góc, lối vào nhà ở dành riêng ra đường nhỏ. Gia đình có lối đi riêng, không phải băng qua khu bán hàng.
Cửa không nhìn thẳng vào giao lộ. Phong thủy dân gian ngại cửa chính hứng thẳng một con đường đâm tới. Ở lô góc, cửa chính đặt lùi khỏi góc một đoạn, nhìn ra mặt đường thẳng, là đã tránh được điều này.
Hướng theo trường phái là chuyện thêm. Nếu gia đình xét hướng cửa theo bát trạch, lô góc có lợi là có hai mặt để chọn. Nhưng nên chọn trong giới hạn an toàn và tiện dụng ở trên, không đặt cửa ở chỗ nguy hiểm chỉ để được hướng.
Mặt đứng hai phía và chuyện riêng tư
Nhà lô góc có hai mặt đứng lộ ra đường, nghĩa là gấp đôi diện tích phải hoàn thiện đẹp và gấp đôi bề mặt nhận nắng, ồn. Vài nguyên tắc khi làm mặt đứng:
- Coi hai mặt là một tổng thể: vật liệu, màu, nhịp cửa nên nối liền qua góc, tránh cảm giác hai căn nhà ghép vào nhau.
- Che nắng theo hướng: mặt quay hướng Tây cần lam, ban công sâu hoặc cây; mặt hướng Đông, Nam có thể mở rộng hơn.
- Phòng ngủ lùi về phía ranh hàng xóm, xa giao lộ: cửa sổ phòng ngủ mở ra mặt đường nhỏ hoặc giếng trời.
- Ban công góc tạo điểm nhấn nhưng phải có lan can đủ cao, chắc, vì đây là chỗ trẻ nhỏ hay ra đứng nhìn đường.
- Không để biển quảng cáo, cây hoặc kết cấu nhô ra che khuất tầm nhìn ở phần vạt góc; đây là chuyện an toàn của chính gia đình và người đi đường.
Nhà lô góc làm tốt thường trở thành điểm nhấn của cả dãy phố. Nhà làm vội thì lộ hai mặt tường trơ, nắng nóng và ồn. Chênh lệch nằm ở bản vẽ chứ không ở dáng đất.
Hàng rào, cổng và cây xanh ở lô góc
Lô góc có chu vi giáp đường dài gấp đôi lô giữa dãy, nên hàng rào và cây xanh chiếm một phần đáng kể trong chi phí lẫn diện mạo của nhà. Một bức tường đặc cao chạy suốt hai mặt đường cho cảm giác pháo đài, che mất tầm nhìn ở góc và làm nóng vỉa hè. Hàng rào thoáng kết hợp cây bụi thường là lựa chọn dễ chịu hơn: đủ ngăn người lạ, vẫn để gió và ánh sáng đi qua.
Ở đoạn gần vạt góc, hàng rào và cây nên thấp, thường chỉ ngang hông người, để không che tầm nhìn của xe. Cây tán cao có thể trồng lùi vào trong, gốc cách xa góc, tán cho bóng mát mà không cản tầm mắt người lái. Cổng xe nên đặt trên mặt đường nhỏ và cách giao lộ một khoảng đủ để xe ra vào không phải dừng ngay trong vùng giao nhau.
Phong thủy dân gian thích nhà góc có cây xanh mềm mại bao quanh, coi như một lớp đệm giữa nhà và hai dòng khí của đường. Về thực tế, lớp cây ấy giảm bụi, giảm ồn một phần và làm mát. Hai cách nói một lần nữa dẫn tới cùng một việc làm.
Kiểm một lô góc trước khi xuống tiền
Lô góc thường đắt, nên kiểm kỹ trước khi quyết định. Trình tự tham khảo:
- Đối chiếu sơ đồ thửa và thông tin quy hoạch để biết phần vạt góc đã trừ khỏi diện tích hay còn nằm trong lô nhưng không được xây.
- Hỏi chỉ giới xây dựng cho cả hai mặt đường; mỗi mặt có thể có khoảng lùi khác nhau.
- Đứng ở góc vào giờ cao điểm và buổi tối để nghe tiếng ồn, xem đèn xe chiếu vào lô.
- Xem dự kiến mở rộng đường: lô góc là lô bị ảnh hưởng đầu tiên khi giao lộ được nắn hoặc mở rộng.
- Tính diện tích xây thật sau khi trừ vạt góc và khoảng lùi, rồi so giá với lô giữa dãy cùng khu.
Khi cả năm bước đều ổn, lô góc là một lựa chọn tốt cho cả ở lẫn buôn bán. Nếu một bước báo vấn đề, hãy tính vào giá trước khi tính vào quan niệm.
Ví dụ giả định: nhà phố lô góc vừa ở vừa bán hàng
Ví dụ giả định: lô góc 6 m x 18 m ở chỗ một đường khu vực gặp một đường nội bộ, góc giáp giao lộ bị vạt thẳng khoảng hai mét mỗi cạnh. Gia đình muốn tầng trệt mở cửa hàng tạp hoá, các tầng trên để ở.
Phương án tham khảo: mặt vạt góc và đoạn đầu mặt đường khu vực làm mặt cửa hàng, kính trong suốt, khách từ hai đường đều thấy. Lối vào nhà ở đặt trên mặt đường nội bộ, cách góc khoảng mười mét, có mái che riêng và cầu thang đi thẳng lên tầng. Tầng hai và ba có ban công chạy theo mặt vạt, trồng cây leo; phòng ngủ đặt dọc ranh với nhà bên cạnh, cửa sổ nhìn ra đường nội bộ. Mặt quay hướng Tây được che bằng lam đứng.
Kết quả là cửa hàng tận dụng được vị trí góc, còn nhà ở có lối riêng yên tĩnh. Dáng lô năm cạnh, sau khi đọc đúng, trở thành lợi thế chứ không phải điều phải hoá giải.
Câu hỏi thường gặp
Lô góc có tốt theo phong thủy không?
Quan niệm chia hai: có người khen vì đón khí từ hai phía, thuận buôn bán; có người ngại vì lộ, nhiều gió, ồn. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Về thực tế, lô góc hợp kinh doanh, còn để ở thì cần thiết kế che chắn tốt.
Phần vạt góc có còn thuộc quyền sử dụng đất của mình không?
Tuỳ trường hợp. Nếu sơ đồ thửa đã trừ phần vạt thì phần đó không thuộc lô. Nếu sơ đồ thửa vẫn trọn mà chỉ giới yêu cầu lùi thì đất vẫn của bạn nhưng không được xây. Hãy đọc giấy chứng nhận và hỏi thông tin quy hoạch.
Có nên đặt cửa chính ngay mặt vạt góc không?
Với cửa hàng, đặt lối vào ở mặt vạt giúp khách hai phía đều thấy và là cách làm phổ biến. Với nhà ở, không nên vì đó là chỗ dòng xe hai đường gặp nhau, kém an toàn khi ra vào. Lối vào nhà ở nên lùi về mặt đường nhỏ.
Nhà lô góc có nóng hơn nhà giữa dãy không?
Thường có, vì nhà lô góc có thêm một mặt tường lộ ra nắng. Mức nóng tuỳ hướng của mặt ấy. Lam che nắng, ban công sâu, cây xanh và vật liệu cách nhiệt giúp giảm đáng kể nhiệt hấp thụ.
Mua lô góc cần lưu ý gì về quy hoạch?
Lô góc chịu ảnh hưởng của cả hai con đường. Cần hỏi chỉ giới của từng mặt, kích thước vạt góc và kế hoạch mở rộng giao lộ nếu có. Lô góc thường là lô bị ảnh hưởng đầu tiên khi đường được nắn hoặc mở rộng.
Góc nhà ở lô góc có cần đặt vật gì để hoá giải không?
Không cần. Góc nhà nên được làm đẹp bằng kiến trúc, cây xanh, ban công và giữ thoáng tầm nhìn cho giao thông. Những việc ấy vừa hợp với quan niệm làm mềm góc nhọn, vừa có ích thật cho gia đình.