Kính không có tên trong bảng ngũ hành cổ, nên cách xếp phổ biến nhất hiện nay là hành Thủy, vì kính trong suốt và phản chiếu như mặt nước; một số người xếp vào Kim vì kính cứng, sáng, lạnh; số khác nhìn gốc cát nung chảy mà gọi là Thổ có sắc Hỏa. Dù xếp thế nào, các trường phái gần như đồng ý một điểm: kính lớn làm khí “lộ” và tán, nên cần được che chắn, cân bằng.
Bài này đặt quan niệm ấy cạnh những điều kính thực sự gây ra trong nhà Việt: nắng nóng, chói, thiếu riêng tư, nguy cơ va đập và vỡ. Bạn sẽ thấy nhiều lời khuyên phong thủy về kính trùng khít với lời khuyên của người làm kiến trúc. Phần nói tốt xấu là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Kính thuộc hành gì: ba cách xếp và lý do
Xếp vào Thủy. Đây là cách phổ biến nhất. Kính trong suốt, phản chiếu ánh sáng, nhìn xuyên qua được như mặt nước lặng. Nhiều người làm phong thủy hiện đại vì thế coi mặt tiền kính, bể kính, bàn kính như một dạng Thủy trong nhà. Cách xếp này dựa trên vẻ ngoài và cảm nhận.
Xếp vào Kim. Kính cứng, sắc cạnh, lạnh tay, mặt sáng bóng như kim loại đánh bóng; khung kính hầu hết lại là nhôm, thép. Người theo cách này xếp mặt dựng kính khung kim loại vào nhóm Kim, và thấy hợp lý khi Kim sinh Thủy: khung kim loại sinh ra mặt kính như nước.
Xếp theo chất gốc: Thổ có sắc Hỏa. Kính làm từ cát thạch anh và một số khoáng chất nấu chảy ở nhiệt độ rất cao. Cát là Thổ, lò nấu là Hỏa. Cách xếp này ít dùng khi phối đồ, nhưng giúp hiểu vì sao một số bảng lại để kính ở dòng Thổ.
Cách dùng thực tế. Khi phối vật liệu, phần lớn người làm thiết kế đọc kính trong là Thủy, kính màu và kính phản quang thì theo màu, còn khung kính là Kim. Nếu bạn gặp một nguồn nói khác, đó không phải mâu thuẫn lớn; họ chỉ đứng ở căn cứ khác.
Điều các phái đồng ý. Kính để ánh sáng và tầm nhìn đi qua, cũng để nhiệt và ánh mắt người ngoài đi qua. Vì vậy phong thủy nói kính lớn làm khí khó tụ, còn kiến trúc nói kính lớn làm nhà nóng và thiếu riêng tư. Hai câu khác chữ nhưng dẫn tới cùng một việc: che chắn và cân bằng.
Mặt tiền kính, cửa kính lớn: quan niệm “lộ khí” và chuyện nắng nóng
Nhà phố, văn phòng và căn hộ ngày nay chuộng mặt dựng kính từ sàn đến trần. Trong ngôn ngữ phong thủy, mặt tiền kính lớn khiến bên trong “lộ” ra ngoài, khí đi vào rồi đi ra quá nhanh, không tụ lại. Một số người còn nói nhà nhìn thấu từ ngoài đường vào là thiếu sự che chở. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng nó có một mặt rất cụ thể.
Mặt cụ thể ấy là nhiệt và ánh sáng. Ở khí hậu Việt Nam, kính hướng Tây và Tây Nam hứng nắng chiều trực tiếp, nhiệt xuyên qua kính rồi bị giữ lại trong phòng, giống nhà kính trồng rau. Kính lớn hướng đường phố còn khiến người trong nhà luôn trong tầm mắt người qua lại, và ánh đèn xe chiếu thẳng vào buổi tối. Những điều này làm căn phòng khó ở, dù không ai nhắc tới chữ khí.
Cách xử lý vì thế được cả hai bên đồng ý. Thêm mái hiên, lam đứng hoặc lam ngang bên ngoài để chặn nắng trước khi nó chạm kính. Dùng kính hộp, kính có lớp phủ giảm bức xạ nhiệt (thường gọi là kính Low-E) cho mặt đón nắng. Bên trong, dùng rèm vải hai lớp: voan để lọc sáng ban ngày, rèm dày để kín đáo ban đêm. Đặt cây xanh hoặc kệ thấp ở sau kính để tầm nhìn từ ngoài vào bị chia nhỏ. Theo quan niệm, những thứ đó giúp “tụ khí”; theo cảm nhận, căn phòng mát hơn, yên hơn.
Vách kính trong nhà: ngăn mà không chắn
Vách kính bên trong nhà dùng để chia không gian mà không mất ánh sáng: vách kính phòng tắm tách khô ướt, vách kính phòng làm việc nhìn ra phòng khách, vách kính giữa bếp và phòng ăn để chặn mùi mà vẫn thấy nhau. Với nhà ống thiếu sáng, một vách kính đặt đúng chỗ có thể đưa ánh sáng từ giếng trời vào sâu hơn.
Theo quan niệm phân khu động tĩnh của phong thủy, phòng ngủ và phòng làm việc là vùng tĩnh, cần sự kín đáo; vách kính trong suốt hoàn toàn ở những phòng này thường bị coi là làm vùng tĩnh mất yên. Người làm thiết kế xử lý bằng kính mờ, kính phun cát một phần, hoặc rèm bên trong. Cách này giữ được ánh sáng mà người ở vẫn có cảm giác được che chở, đúng với nhu cầu tâm lý về chỗ ẩn mình khi nghỉ ngơi.
Vách kính phòng tắm là nơi kính và nước gặp nhau thật sự. Về ngũ hành, đây là Thủy chồng lên Thủy, chẳng ai thấy vấn đề, vì nhà tắm vốn là khu của nước. Vấn đề là cặn nước và an toàn: chọn kính cường lực đủ dày, cửa kính có ray, bản lề chắc, gờ chặn nước, và sàn chống trơn ngay trong khu tắm. Lau khô kính sau khi tắm giúp hạn chế vết cặn trắng bám lâu.
Các loại kính hay dùng và chỗ hợp
Mỗi loại kính có đặc điểm riêng; cột thứ ba ghi cách đọc ngũ hành phổ biến, cột cuối gợi ý chỗ dùng. Thông số chính xác như độ dày, khả năng chịu lực cần hỏi đơn vị cung cấp và kiểm theo quy chuẩn hiện hành.
| Loại kính | Đặc điểm | Đọc theo ngũ hành | Hợp dùng ở đâu |
|---|---|---|---|
| Kính thường (kính nổi) | Rẻ, vỡ thành mảnh sắc to | Thủy (trong) | Ô kính nhỏ, chỗ ít va chạm; hạn chế ở nhà có trẻ |
| Kính cường lực | Chịu va đập tốt hơn, khi vỡ thành hạt nhỏ ít sắc | Thủy (trong) | Cửa đi, vách tắm, lan can, mặt bàn |
| Kính dán an toàn | Hai lớp kính kẹp phim, vỡ vẫn dính lại | Thủy | Lan can, mái kính, ô kính trên cao |
| Kính hộp | Hai lớp kính có khoang khí, cách nhiệt, cách âm tốt hơn | Thủy | Mặt đón nắng, nhà mặt đường ồn |
| Kính có lớp phủ giảm nhiệt (Low-E) | Giảm bức xạ nhiệt mà vẫn cho sáng | Thủy, có người đọc thêm Kim vì ánh phủ | Mặt Tây, Tây Nam, mặt dựng lớn |
| Kính mờ, kính phun cát | Cho sáng, che tầm nhìn | Thủy dịu, gần Thổ vì mờ đục | Nhà tắm, phòng ngủ, vách giáp hàng xóm |
| Kính màu, kính phản quang | Giảm chói, phản chiếu ra ngoài | Theo màu; phản quang nghiêng Kim | Tòa nhà văn phòng; nhà ở dùng dè dặt |
Bảng cho thấy chọn kính chủ yếu là bài toán an toàn, nhiệt và riêng tư. Ngũ hành chỉ khác nhau rất ít giữa các loại; nếu cần nhấn một sắc hành, khung kính và rèm làm việc đó dễ hơn chính tấm kính.
Kính phản chiếu: khi mặt kính làm việc của tấm gương
Kính phản quang và mặt dựng kính lớn vào buổi tối khi trong nhà sáng đèn đều hoạt động như một tấm gương. Phong thủy rất để ý chuyện phản chiếu: gương đối cửa, gương chiếu giường được bàn nhiều, và có danh mục riêng về gương trên trang này. Ở đây chỉ bàn phần dính tới kính kiến trúc.
Trường hợp hay gặp là nhà mình đối diện một tòa nhà kính phản quang. Buổi sáng hay buổi chiều, ánh nắng dội lại chói thẳng vào nhà. Có người gọi đó là một dạng “quang sát”, tức ánh sáng gắt như mũi nhọn. Bỏ chữ ấy đi, chuyện chói là có thật: ánh phản xạ làm khó nhìn, làm nóng thêm và gây mỏi mắt. Cách xử lý vẫn là rèm, lam, cây xanh, kính dán phim giảm chói ở mặt bị chiếu.
Chiều ngược lại cũng đáng nghĩ. Nếu bạn định dùng kính phản quang cho nhà mình, nên xem trước ánh phản chiếu có rọi sang nhà hàng xóm hay không. Quan niệm dân gian ngại chiếu sát khí sang nhà người khác, và đó cũng là phép lịch sự hàng xóm. Ban đêm, khi trong nhà sáng hơn ngoài trời, kính trong suốt thành gương với người ở bên trong nhưng lại trong suốt với người bên ngoài; rèm là thứ cần có ở phòng ngủ, phòng tắm nhìn ra phố.
An toàn với kính khi nhà có trẻ nhỏ, người già
Kính đẹp và sáng, nhưng là vật liệu có thể gây thương tích nặng khi vỡ. Trước khi bàn hành Thủy hay hành Kim, hãy kiểm những điểm sau:
- Cửa đi, vách tắm, lan can, ô kính sát sàn nên dùng kính cường lực hoặc kính dán an toàn, không dùng kính thường.
- Vách kính trong suốt lớn ở lối đi nên có một dải mờ hoặc hoạ tiết ở tầm mắt người lớn và trẻ nhỏ, để không ai bước thẳng vào vì tưởng là lối trống.
- Kính cường lực hiếm khi nhưng vẫn có thể tự vỡ do tạp chất trong kính hoặc do lắp bị ép; dán phim an toàn cho ô kính trên đầu người hay lan can giúp mảnh vỡ dính lại.
- Bàn kính có cạnh mài tròn, góc bo; nhà có trẻ chập chững nên dùng miếng bọc góc.
- Lan can kính tầng cao phải có tay vịn và chân liên kết chắc, kiểm tra theo quy chuẩn hiện hành.
- Kính mặt tiền tầng cao cần đơn vị có kinh nghiệm thi công, vì tải gió khi bão là chuyện có thật ở các tỉnh ven biển.
Một ô kính an toàn, được che nắng tốt và có rèm phù hợp sẽ cho bạn cái phong thủy khen ở kính, tức ánh sáng và tầm nhìn, mà không mang theo những thứ cả quan niệm lẫn thực tế đều muốn tránh.
Cân kính với các hành khác: ví dụ giả định một căn hộ tầng cao
Ví dụ giả định: căn hộ tầng cao ở TP. Hồ Chí Minh, cả mặt phòng khách là kính từ sàn tới trần hướng Tây Nam, khung nhôm đen, sàn gạch men xám, sofa xám, bàn trà kính. Chủ nhà thích tầm nhìn nhưng buổi chiều phải kéo kín rèm và bật điều hoà mạnh, ban đêm thấy căn phòng trống trải. Theo cách đọc ngũ hành phổ biến, đây là căn phòng Thủy và Kim chiếm hết, thiếu Mộc, Thổ, Hỏa để giữ ấm và giữ khí.
Hướng chỉnh: dán phim giảm nhiệt cho kính hoặc thay bằng kính có lớp phủ giảm nhiệt khi có điều kiện, treo rèm hai lớp màu be ấm thay cho rèm xám. Đổi bàn trà kính sang gỗ, thêm thảm màu đất, đặt hai chậu cây lá to cách kính một khoảng để cây không bị cháy lá. Thêm đèn sàn ánh vàng ở góc phòng. Mộc đến từ gỗ và cây, Thổ từ thảm và màu be, Hỏa từ ánh đèn ấm.
Tầm nhìn vẫn còn, kính vẫn là điểm nhấn, nhưng căn phòng có lớp đệm giữa người và mặt kính. Đó là kiểu cân bằng mà cả phong thủy lẫn kiến trúc đều hướng tới: tận dụng cái hay của kính, che bớt cái khó chịu của nó, không cần đổi cả mặt dựng.
Câu hỏi thường gặp
Kính thuộc hành gì trong phong thủy?
Không có đáp án thống nhất vì kính không có trong bảng ngũ hành cổ. Cách phổ biến nhất xếp kính trong vào Thủy vì trong suốt, phản chiếu như mặt nước; có người xếp Kim vì cứng, sáng, lạnh; xét chất gốc là cát nung chảy thì có người gọi Thổ có sắc Hỏa.
Nhà mặt tiền toàn kính có bị coi là không tốt không?
Theo quan niệm, kính lớn làm khí khó tụ và nhà thiếu sự che chở. Về thực tế, kính lớn làm nhà nóng, chói và thiếu riêng tư. Lam che nắng, kính giảm nhiệt, rèm hai lớp và cây xanh giải quyết được phần lớn. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vách kính phòng ngủ có nên dùng không?
Phòng ngủ là vùng tĩnh nên nhiều người khuyên tránh vách kính trong suốt hoàn toàn. Nếu cần ánh sáng, dùng kính mờ, kính phun cát hoặc có rèm bên trong. Cách này giữ được sáng mà người ngủ vẫn có cảm giác được che chắn.
Đối diện nhà là tòa nhà kính phản quang thì xử lý thế nào?
Ánh nắng dội lại gây chói và nóng là điều có thật. Dán phim giảm chói cho kính nhà mình, treo rèm, làm lam che, trồng cây ở ban công. Không cần treo vật phẩm để “trả lại”; xử lý ánh sáng là đủ và cũng giữ hoà khí với hàng xóm.
Kính cường lực có tự vỡ không?
Có thể, dù hiếm, do tạp chất trong kính hoặc do lắp đặt làm kính bị ép. Vì vậy với kính trên đầu người, lan can hay mái kính, người ta dùng kính dán an toàn hoặc dán phim để mảnh vỡ dính lại, không rơi xuống.
Bàn kính phòng khách có hợp phong thủy không?
Bàn kính thường được đọc là Thủy, mặt bàn trong suốt khiến phòng nhẹ và thoáng. Một số người cho rằng bàn kính khiến “của cải lộ ra”, nhưng đó là cách nói dân gian. Thực tế cần quan tâm là cạnh bàn bo tròn, kính cường lực và an toàn cho trẻ.