Không có một ngày bắt buộc để cất đồ Tết. Các mốc dân gian hay dùng là sau lễ hoá vàng (thường mùng 3 đến mùng 7, tuỳ nhà), mùng 7 tháng Giêng (lễ khai hạ, hạ nêu), hoặc sau rằm tháng Giêng. Thực tế nên dọn sớm những thứ đã héo, hỏng như hoa tàn, mứt bánh mở hộp, và cất kỹ những thứ còn dùng được.
Sau mấy ngày Tết, ngôi nhà thường ở trạng thái lửng lơ: hoa đã tàn mà chưa ai dọn, câu đối bắt đầu bong, đèn trang trí vẫn bật mỗi tối. Theo quan niệm phong thủy, đồ Tết đã hết thời mà vẫn để là "khí cũ", nên trả nhà về nhịp bình thường đúng lúc. Bài này đi qua các mốc thời gian phổ biến, rồi chỉ cách xử lý từng món. Mốc nào là phong tục, mốc nào là thói quen, bài ghi rõ; mức theo tuỳ mỗi gia đình.
Các mốc thời gian sau Tết và việc thường làm
Ngày cụ thể khác nhau theo vùng và theo gia đình; bảng chỉ gom những mốc phổ biến.
| Mốc (âm lịch) | Ý nghĩa theo phong tục | Việc với đồ Tết | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Mùng 3 – mùng 4 | Nhiều nhà làm lễ hoá vàng, tiễn ông bà | Dọn hoa đã tàn, thu gọn mâm quả theo nếp | Mỗi nhà một ngày |
| Mùng 7 | Lễ khai hạ, xưa là ngày hạ nêu | Nhiều nhà gỡ bớt đồ trang trí ngoài cửa | Mốc truyền thống phổ biến |
| Trước khi đi làm lại | Nhịp sinh hoạt trở lại bình thường | Cất đèn dây, đồ treo dễ hỏng | Thường quanh mùng 6 – mùng 10 |
| Rằm tháng Giêng | Tết Nguyên tiêu, nhiều nơi coi là hết Tết | Cất nốt câu đối, đồ trang trí trong nhà | Có nhà giữ hoa, quất tới rằm |
| Hết tháng Giêng | Câu "tháng Giêng là tháng ăn chơi" | Không nên giữ đồ Tết lâu hơn | Đồ phai màu nhìn cũ đi |
Với Tết Đinh Mùi 2027, mùng Một là ngày 6/2/2027 dương lịch và rằm tháng Giêng là ngày 20/2/2027; các mốc khác bạn đối chiếu trên lịch âm dương của năm.
Vì sao không nên để đồ Tết quá lâu
Phong thủy coi trọng sự tương hợp giữa đồ vật và thời điểm. Đồ Tết mang ý đón xuân; khi Tết đã qua, nó trở thành đồ lỗi thời trong không gian. Hoa héo, cành khô, giấy phai được xem là hình ảnh của khí suy, trái với tinh thần sinh sôi mà người ta muốn giữ cho đầu năm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Lý do thực tế cũng rõ: nước bình hoa để lâu sinh vi khuẩn, bốc mùi, thu hút ruồi muỗi; mứt bánh mở hộp gặp ẩm dễ mốc; dây đèn bật liên tục nhiều tuần làm tăng nguy cơ chập cháy; câu đối giấy bong mép bị gió thổi, rơi vào bát hương. Càng để lâu, việc dọn càng nặng hơn. Thêm nữa, những ngày ra Tết thường là lúc cả nhà quay lại công việc, ít thời gian; dọn dần từng đợt nhỏ trong mấy ngày nghỉ cuối thì nhẹ hơn là dồn hết tới một cuối tuần sau rằm.
Ngược lại, cũng không cần vội gỡ hết vào ngày mùng 4 nếu cả nhà vẫn thích không khí Tết. Không có lời cấm kỵ chắc chắn nào về việc giữ đồ trang trí tới rằm; điều nên làm là dọn những gì đã hỏng, giữ những gì còn đẹp, và chọn một ngày gọn để cất.
Hoa và cây Tết: dọn khi nào, xử lý ra sao
Cành đào, hoa cắm. Dọn khi hoa tàn quá nửa hoặc nước bình đổi màu. Cành đào khô có thể cắt nhỏ bỏ theo rác vườn; bình rửa sạch, để khô rồi cất.
Quất thuê, mai thuê. Trả đúng hẹn với người cho thuê, thường trong khoảng sau mùng. Giữ chậu nguyên vẹn, không bẻ cành hay vặt quả mang đi.
Quất, mai mua đứt. Muốn giữ cây sang năm thì chuyển ra chỗ nắng, chăm lại theo hướng dẫn của người trồng; không giữ được thì cho người có vườn. Quả quất rụng có thể ngâm, làm mứt nếu cây không phun thuốc.
Chậu cúc, chậu hoa nhỏ. Hoa tàn thì cắt bỏ phần hoa, giữ cây nếu còn khoẻ; chậu đất trống thì rửa sạch, không để đọng nước.
Hoa trên bàn thờ. Thay hoặc dọn theo nếp nhà; hoa thờ héo theo quan niệm phổ biến nên thay sớm, không để lâu.
Đất và lá rụng. Sau khi dời chậu, quét sạch đất, lá, quả rụng quanh chỗ đặt cũ; lau vết nước đọng dưới đáy chậu. Theo quan niệm, chỗ đặt cây Tết được trả lại sạch sẽ là kết thúc trọn vẹn một mùa; thực tế là sàn không bị ố, không có kiến tìm tới quả rụng.
Câu đối, chữ thư pháp, tranh Tết: cất cho năm sau
Đồ giấy và vải là phần dễ hỏng nhất khi cất sai cách. Một vài lưu ý:
- Gỡ nhẹ, không giật; băng dính cũ trên mặt cửa gỗ lau bằng khăn ấm, tránh dùng dung môi mạnh.
- Câu đối vải, tranh vải cuộn tròn quanh ống giấy, không gấp nếp; câu đối giấy dày có thể đặt phẳng trong bìa cứng.
- Cho vào túi hoặc hộp kín cùng gói hút ẩm, ghi bên ngoài để năm sau dễ tìm.
- Đồ giấy đã bạc màu, rách, ẩm mốc thì không nên cố giữ; câu đối in hàng loạt năm sau mua mới cũng được.
- Tờ chữ xin đầu năm, chữ viết tay có giá trị kỷ niệm thì cất riêng, có thể đóng khung để treo quanh năm.
- Tranh Tết có hình con giáp của năm thường chỉ hợp năm ấy; giữ làm kỷ niệm hoặc tặng người sưu tầm.
- Ghi lại kích thước, vị trí treo của từng món trên nhãn hộp; năm sau treo lại nhanh, không phải đo đạc hay khoan thêm lỗ mới.
Nhiều nhà vẫn để đôi câu đối quanh năm ở cửa hay ở gian thờ; đó là nếp riêng, nhất là khi câu đối được làm bằng gỗ, sơn mài, khác với câu đối giấy dán dịp Tết.
Đèn trang trí, đèn lồng: tháo và cất đúng cách
Đồ điện là món nên cất sớm, thường trước ngày đi làm lại, vì không ai muốn để đèn chạy trong nhà vắng người cả ngày.
- Rút phích cắm, để nguội vài phút trước khi tháo.
- Gỡ dây theo chiều ngược lúc treo, không giật khỏi cành cây, móc tường.
- Kiểm vỏ dây: chỗ nào nứt, đứt, bóng chết nhiều thì bỏ, không để dành.
- Quấn dây quanh một tấm bìa cứng hoặc ống giấy để khỏi rối; cố định đầu dây bằng kẹp.
- Đèn lồng giấy gấp theo nếp sẵn; đèn lồng vải phủi bụi, cho vào túi riêng.
- Cất trong hộp nhựa có nắp, nơi khô, tránh gác xép nóng hoặc gầm cầu thang ẩm.
Theo quan niệm, đèn sáng mấy ngày Tết là đón dương khí; khi Tết đã qua, đèn trang trí tắt và cất là trả nhà về nhịp âm dương bình thường. Về an toàn, đây là lúc nên tắt hẳn những nguồn điện không còn cần.
Đồ Tết ngoài sân, cổng và mặt tiền
Đồ treo ngoài trời hỏng nhanh nhất. Nắng, mưa phùn, gió làm đèn lồng bạc màu, dây kim tuyến rối, câu đối bong. Nên gỡ đồ ngoài trời trước đồ trong nhà, thường vào quanh mùng 7 theo nếp nhiều nơi hoặc ngay khi thấy hư hại.
Cây nêu, nếu nhà còn dựng. Theo tục xưa, nêu được hạ vào ngày khai hạ mùng 7. Khi hạ, cây tre có thể dùng lại làm cọc, giàn cây; vật treo trên nêu tháo ra cất hoặc bỏ tuỳ chất liệu.
Chậu cây trước cửa hàng, nhà phố. Chậu lớn để ngoài vỉa hè dịp Tết nên được thu vào hoặc trả lại sớm, vừa trả lại lối đi chung, vừa tránh bị va đổ khi phố đông trở lại.
Dây đèn quấn cây ngoài sân. Tháo trước khi cây ra lộc mới để không làm gãy chồi; kiểm lại vỏ dây vì ngoài trời nhanh lão hoá.
Theo quan niệm. Mặt tiền là nơi người ngoài nhìn vào nhà; đồ Tết rách, bạc để lâu trước cửa bị coi là làm nhà trông tàn. Đây là quan niệm, nhưng nhà gọn gàng sau Tết thì hàng xóm nhìn vào cũng thấy dễ chịu.
Mứt bánh, quà biếu và đồ ăn thừa
Đồ ăn Tết là phần dễ bị quên nhất trong việc "cất đồ Tết", dù nó ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ. Mứt, hạt, bánh kẹo đã mở hộp nên dồn vào hũ kín, để chỗ mát, dùng sớm. Bánh chưng, bánh tét để lâu dễ lại gạo, chảy nước hoặc mốc; kiểm kỹ trước khi ăn, có dấu hiệu lạ thì bỏ.
Quà biếu còn nguyên hộp thì xem hạn dùng, sắp lại trong tủ, cái gần hạn ra trước. Hộp quà, giỏ quà đẹp có thể giữ làm hộp đựng đồ hoặc tái chế; giấy gói, ruy băng còn tốt gấp lại dùng cho dịp khác.
Rượu, nước ngọt còn thừa xếp gọn trong tủ, chai mở rồi đậy kín. Đồ ăn chín còn lại sau những bữa cỗ nên chia nhỏ, cấp đông hoặc dùng trong một hai ngày, không hâm đi hâm lại nhiều lần.
Phong thủy không bàn nhiều về bánh mứt, nhưng một gian bếp sạch, tủ lạnh không chất đồ ôi thiu là điều kiện cơ bản của một ngôi nhà khoẻ mạnh mà mọi trường phái đều đồng ý.
Trả lại nhịp nhà sau Tết
Cất đồ Tết xong, nhiều gia đình làm thêm một đợt dọn nhỏ: lau lại sàn sau những ngày đông khách, giặt khăn bàn, gối tựa đã dùng, kê lại bàn ghế phụ về chỗ cũ. Nếu trong Tết có sắp xếp lại phòng khách cho rộng, đây là lúc xem cách bố trí nào tiện thì giữ lại.
Theo cách nói của phong thủy, ngôi nhà chuyển từ trạng thái "động" của mùa lễ sang "tĩnh" của ngày thường. Một vài thứ của mùa xuân vẫn có thể ở lại: một chậu cây xanh mới, một bình hoa nhỏ, một tờ chữ đầu năm đóng khung. Chúng giữ cho nhà chút không khí mới mà không làm nó lẫn lộn giữa hai mùa.
Cuối cùng, ghi lại vài dòng: năm nay mua thừa gì, đồ trang trí nào hỏng, cây nào giữ được lâu. Năm sau, tờ ghi chú ấy giúp việc chuẩn bị Tết nhẹ hơn rất nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Có kiêng cất đồ Tết trước mùng 7 không?
Một số gia đình giữ nếp chờ qua lễ khai hạ mùng 7 mới gỡ đồ trang trí ngoài cửa, theo tục hạ nêu xưa. Đây là phong tục, không phải quy định bắt buộc. Đồ đã hỏng, hoa đã héo thì nên dọn sớm, không cần đợi mốc nào.
Câu đối dán cửa có nên để cả năm không?
Câu đối giấy dán dịp Tết thường phai và bong sau vài tuần, nên gỡ sau Tết. Câu đối gỗ, sơn mài, khắc chạm thì vốn được làm để treo lâu dài và nhiều nhà giữ quanh năm. Theo quan niệm, đồ phai màu, rách mép trên cửa không còn ý nghĩa trang trí.
Quất mua về mà không chăm được thì xử lý sao?
Bạn có thể cho người có vườn, gửi lại nhà vườn nếu họ nhận, hoặc giữ ở chỗ nắng và chăm theo hướng dẫn cơ bản. Không nên để cây chết khô trong nhà vì vừa mất vệ sinh vừa bị coi là hình ảnh không đẹp theo quan niệm dân gian.
Rằm tháng Giêng 2027 là ngày nào để cất nốt đồ Tết?
Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi rơi vào ngày 20/2/2027 dương lịch. Nhiều gia đình coi đây là mốc hết Tết và cất nốt đồ trang trí trong nhà sau ngày này. Nếu cần ngày khác, bạn đối chiếu trên lịch âm dương của năm.
Bao lì xì, giấy gói quà Tết còn thừa có nên giữ không?
Bao lì xì, giấy gói còn mới có thể cất trong hộp kín để dùng năm sau hoặc cho các dịp mừng khác. Bao in con giáp của năm thì có thể dùng cho dịp mừng thọ, đầy tháng trong năm đó.