Khi hai người tái hôn về sống chung, điều quan trọng nhất về nhà cửa là mỗi thành viên, nhất là con riêng của mỗi bên, đều thấy ngôi nhà có chỗ của mình. Nhiều gia đình chọn một căn nhà mới để không ai là "người đến sau"; nếu về nhà của một bên, nên sắp xếp lại phòng ốc, thay những đồ gắn với cuộc hôn nhân trước như giường cưới, ảnh cưới, và dành cho mỗi đứa trẻ một chỗ cố định dù các con chỉ ở cuối tuần.
Bài này nói về phần không gian: chọn nhà, chia phòng, xử lý đồ cũ, chỗ đặt bàn thờ và cách tạo không gian chung. Việc thờ ai, ghi gia phả thế nào là chuyện của dòng họ và nên hỏi người lớn hai bên. Những lời kiêng nhắc trong bài là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao chuyện nhà cửa nặng hơn ở gia đình tái hôn
Với cặp vợ chồng cưới lần đầu, ngôi nhà thường bắt đầu từ trống không, hai người cùng bày. Với gia đình tái hôn, mỗi người đã có một nếp sống, có con, có đồ đạc, có kỷ niệm với ngôi nhà cũ. Khi về chung, câu hỏi "nhà này là nhà của ai" xuất hiện rất nhanh, nhất là với trẻ con.
Một đứa trẻ chuyển đến nhà của bố dượng hay mẹ kế có thể thấy mình là khách; một đứa trẻ ở yên nhà mình mà thấy người mới đến dọn dẹp, đổi chỗ đồ đạc có thể thấy mình bị lấn. Người lớn cũng vậy: người vợ về nhà chồng mà mọi đồ đạc vẫn như thời người vợ trước, hay người chồng sống trong căn nhà mang dấu ấn của người cũ, đều khó thấy thoải mái.
Phong thủy hay nói nhà mới về cần "định lại khí", sắp xếp lại để người ở mới hợp với nhà. Bỏ đi lớp từ ngữ, đó là việc làm cho căn nhà phản ánh gia đình đang sống trong nó, không phải gia đình trước đây. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng ý nghĩa tâm lý của nó thì nhiều gia đình tái hôn đã tự trải qua.
Về nhà của một bên hay tìm nhà mới
Không phải gia đình nào cũng có điều kiện đổi nhà. Bảng dưới so các lựa chọn để vợ chồng bàn với nhau, kể cả hỏi ý các con khi con đã đủ lớn.
| Lựa chọn | Điểm thuận | Điểm cần lưu ý | Nên làm gì thêm |
|---|---|---|---|
| Về nhà của chồng hoặc vợ | Không tốn tiền mua, thuê; con của bên đó không phải đổi trường | Người mới đến và con của họ dễ thấy mình là khách | Sắp xếp lại phòng, đổi giường, sơn lại vài phòng, cùng chọn đồ mới |
| Thuê hoặc mua nhà mới | Mọi người cùng bắt đầu, không ai là chủ cũ | Tốn kém, các con có thể phải chuyển trường, xa bạn bè | Chọn nơi hợp đường đi học của các con, cho con cùng đi xem nhà |
| Ở tạm nhà một bên rồi đổi sau | Có thời gian thử sống chung | Tạm lâu thì thành ở hẳn mà không ai sắp xếp lại | Đặt mốc thời gian rõ, trong lúc tạm vẫn chia phòng công bằng |
| Hai nhà gần nhau, chưa về hẳn | Hợp khi các con còn nhỏ hoặc cần thời gian làm quen | Hai nơi ở, chi phí và việc qua lại nhiều | Có lịch ăn cơm chung đều đặn để các con quen nhau |
Theo quan niệm, căn nhà gắn với một cuộc hôn nhân đã khép lại, nhất là khi có chuyện buồn, nên được "làm mới" trước khi người mới về. Ý ấy có thể hiểu đơn giản là dọn dẹp, sơn sửa và sắp xếp lại; chọn ngày về hay làm lễ nhập trạch thì tuỳ nếp mỗi nhà.
Chia phòng cho con riêng: công bằng là thứ trẻ nhìn thấy đầu tiên
Mỗi đứa trẻ một chỗ cố định. Kể cả khi con chỉ ở với bố hoặc mẹ vào cuối tuần, con vẫn nên có một chiếc giường, một ngăn tủ, một chỗ để đồ của mình mà không bị người khác dùng trong tuần. Một đứa trẻ mỗi lần đến phải ngủ tạm trên sofa sẽ hiểu rằng mình không thuộc về nơi này.
Không bắt con của bên này nhường phòng ngay. Nếu con của chủ nhà phải dọn ra để nhường phòng cho anh chị em mới, mâu thuẫn bắt đầu ngay từ ngày đầu. Tốt hơn là sắp xếp lại cả nhà một lượt, mỗi đứa trẻ đều có thay đổi, và người lớn giải thích lý do.
Phòng chung phải tính tuổi và giới tính. Anh chị em không cùng huyết thống ở chung phòng cần được cân nhắc kỹ, nhất là trẻ lớn khác giới. Trẻ tuổi teen cần riêng tư hơn trẻ nhỏ; nếu thiếu phòng, ưu tiên phòng riêng cho con lớn, các em nhỏ ở chung.
Không xếp con riêng vào phòng phụ. Phòng kho cải tạo, phòng không cửa sổ, góc gầm cầu thang mà chỉ một đứa trẻ phải ở là thông điệp rất rõ với trẻ. Phong thủy cũng không coi những phòng ấy là chỗ ngủ tốt vì tối, bí; hai lý do cùng chỉ về một hướng.
Cho con chọn một phần. Màu ga giường, cách treo tranh, vị trí bàn học: để con tự chọn một vài thứ giúp con thấy phòng là của mình. Người lớn giữ phần an toàn như giường không kê dưới cửa sổ không có chấn song, ổ điện có nắp.
Đồ của cuộc sống trước: giữ, cất hay thay
Đây là phần tế nhị nhất. Không có quy định nào, nhưng cách nhiều gia đình làm có thể gom lại như sau:
- Giường cưới cũ: dân gian kiêng vợ chồng mới ngủ trên giường cưới của cuộc hôn nhân trước. Quan niệm này mức tin tuỳ mỗi người; về cảm xúc thì phần lớn người tái hôn đều muốn có một chiếc giường mới, hoặc ít nhất là đệm, chăn ga mới.
- Ảnh cưới cũ: cất đi, không để ở phòng khách hay phòng ngủ chung. Nếu có con chung với người trước, có thể giữ lại để sau này con xem, nhưng cất ở chỗ riêng.
- Ảnh của con với bố hoặc mẹ ruột: nên để con giữ trong phòng của con. Cất hết những ảnh ấy đi có thể làm con thấy mình bị buộc phải quên.
- Kỷ vật của người đã mất: với người goá vợ, goá chồng, kỷ vật của người đã khuất cần được trân trọng, cất gọn ở một chỗ, không vứt bỏ, cũng không bày khắp nhà. Người vợ hoặc chồng mới nên được biết và đồng ý về chỗ cất.
- Đồ dùng chung trong nhà: bàn ghế, bát đĩa, đồ bếp thì cứ dùng; nhưng nên cùng mua một vài món mới cho không gian chung để nhà có dấu ấn của cả hai.
- Quà cưới lần trước: đồ trang trí có chữ hỷ, tranh cưới, đồ khắc tên hai người cũ thì cất hoặc trả lại cho con chung khi con lớn.
Nói chuyện trước về từng món giúp tránh cảnh một người lặng lẽ cất đồ của người kia đi và gây tổn thương không cần thiết.
Bàn thờ trong nhà gia đình tái hôn: chỗ đặt và sự đồng thuận
Gia đình tái hôn có thể có nhiều đối tượng cần thờ: tổ tiên bên chồng, tổ tiên bên vợ nếu bên ấy không còn người lo, người vợ hoặc chồng trước đã mất là cha hoặc mẹ ruột của các con. Việc thờ ai, thờ thế nào là chuyện dòng họ và cần hỏi người lớn hai bên; bài chỉ nói về chỗ đặt trong nhà.
Nguyên tắc chung về chỗ thờ vẫn giữ: nơi trang nghiêm, tựa tường đặc, không đối cửa nhà vệ sinh, không đặt trong phòng ngủ. Khi có người đã khuất là cha hoặc mẹ của các con, nhiều gia đình đặt bàn thờ riêng hoặc vị trí riêng bên cạnh bàn thờ gia tiên, thấp hơn, để các con có chỗ thắp hương mà không làm người vợ hoặc chồng mới thấy khó xử. Có gia đình để bên nội hoặc bên ngoại của các con thờ, các con về đó vào ngày giỗ.
Điều quan trọng hơn vị trí là sự đồng thuận. Người vợ hoặc chồng mới cần được hỏi, các con lớn cần được nghe, và gia đình người đã khuất nên được báo. Một bàn thờ đặt đúng hướng mà người trong nhà ngại đến gần thì không giữ được ý nghĩa của nó. Đây là quan niệm về lễ, mức tin tuỳ mỗi người, còn sự tôn trọng thì ai cũng hiểu.
Tạo không gian chung để thành một nhà
Sau khi đã chia phòng và sắp xếp đồ cũ, phần còn lại là làm cho nhà có những chỗ thuộc về cả gia đình mới. Bàn ăn đủ ghế cho tất cả, kể cả các con chỉ ở cuối tuần, là điểm bắt đầu tốt nhất: có chỗ ngồi cố định ở bàn ăn là một cách nói với trẻ rằng con là người nhà.
Một bức ảnh chụp chung của gia đình mới treo ở phòng khách, một kệ để những món đồ cả nhà cùng chọn, một góc ban công trồng cây mà mỗi người chăm một chậu là những việc nhỏ mà hiệu quả. Phong thủy coi phòng khách là nơi tụ khí của cả nhà; với gia đình tái hôn, phòng khách cũng là nơi các thành viên mới quen nhau dần.
Cuối cùng là những quy tắc nhà nên được đặt ra cùng nhau, không phải do một bên áp vào: giờ ăn, giờ ngủ, việc nhà, quy tắc gõ cửa phòng. Khi quy tắc do cả nhà bàn, không đứa trẻ nào thấy mình đang sống theo luật của nhà người khác.
Ví dụ giả định: hai gia đình nhỏ về chung một căn hộ
Ví dụ giả định: chị có một con gái mười tuổi, anh có một con trai bảy tuổi ở với anh hai tuần mỗi tháng. Sau khi cưới, chị và con về căn hộ ba phòng ngủ của anh ở Cần Thơ, nơi anh đã sống với người vợ trước. Ban đầu anh định cho con gái chị ở phòng nhỏ vốn làm phòng làm việc, phòng của con trai anh giữ nguyên.
Bàn kỹ lại, hai người quyết định sơn lại cả ba phòng, thay giường và tủ ở phòng ngủ chính, cho hai con mỗi đứa một phòng có cửa sổ, chỗ làm việc của anh dời ra góc phòng khách. Con gái chị được chọn màu rèm và cách kê bàn học; phòng của con trai anh vẫn giữ nguyên đồ của bé dù bé chỉ ở nửa tháng. Ảnh cưới cũ được anh cất vào hộp, ảnh của bé trai với mẹ ruột để trên kệ trong phòng bé.
Gia đình mua một bàn ăn tròn bốn ghế, chụp một tấm ảnh chung treo ở phòng khách, và đặt chung các quy tắc nhà trong một buổi tối cả bốn người cùng ngồi. Mỗi gia đình một hoàn cảnh; ví dụ chỉ để thấy những việc nhỏ về không gian có thể làm cho ai cũng có chỗ của mình.
Câu hỏi thường gặp
Tái hôn có cần làm lễ nhập trạch khi về nhà của một bên không?
Không bắt buộc. Có gia đình làm một lễ nhỏ báo gia tiên và thần linh rằng nhà có thêm người, có gia đình không làm. Tuỳ nếp nhà; bài nhập trạch trên trang có phần nguyên tắc chung.
Có nên giữ giường cưới cũ cho vợ chồng mới dùng không?
Dân gian kiêng, mức tin tuỳ mỗi người. Về cảm xúc, phần lớn người tái hôn muốn giường mới hoặc ít nhất đệm, chăn ga mới. Giường cũ còn tốt có thể chuyển cho phòng khác sau khi thay đệm.
Con riêng chỉ ở cuối tuần có cần phòng riêng không?
Nếu nhà đủ chỗ, nên có. Nếu không, ít nhất một chiếc giường hoặc giường tầng cố định và một ngăn tủ để đồ của con không bị dọn đi trong tuần. Chỗ cố định giúp con thấy mình là người nhà chứ không phải khách.
Kỷ vật của vợ hoặc chồng đã mất nên để ở đâu?
Cất gọn ở một chỗ trang trọng như một hộp hoặc ngăn tủ riêng, không vứt bỏ. Những món gắn với các con có thể để trong phòng các con. Nên nói rõ với người vợ hoặc chồng mới để không ai bất ngờ.
Hai con riêng khác giới có nên ở chung phòng không?
Với trẻ nhỏ thì có thể, nhưng trẻ đã lớn khác giới nên có phòng riêng hoặc ít nhất vách ngăn kín. Trẻ không cùng huyết thống cần người lớn để ý hơn về riêng tư và an toàn.
Có cần xem tuổi vợ chồng mới để chọn hướng nhà không?
Nhà đã có thì hướng cửa cố định, nhiều gia đình chỉ kê giường, bàn theo cung phi của vợ chồng nếu tin. Ưu tiên vẫn là phòng sáng, thoáng và chia phòng công bằng cho các con. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.