Phong thủy và lịch pháp cổ không có quy định riêng về ngày mua điện thoại hay máy tính, vì những món đồ này mới có vài chục năm. Những người muốn chọn ngày thường mượn các nguyên tắc chọn ngày mua sắm chung: tránh ngày hắc đạo, ngày Tam Nương, ngày Nguyệt kỵ, ưu tiên các ngày trực được coi là hợp với việc thu nhận. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Bài này giải thích ngắn gọn các khái niệm ấy, rồi dành phần lớn cho điều thực sự quyết định một lần mua máy suôn sẻ: kiểm máy, giấy bảo hành, sao lưu, chuyển dữ liệu và xử lý máy cũ. Nếu chỉ chọn được một trong hai, hãy chọn phần thực tế.
Vì sao nhiều người muốn chọn ngày mua đồ công nghệ
Chọn ngày là một tập quán lâu đời của người Việt, gắn với những việc lớn như cưới hỏi, làm nhà, khai trương, xuất hành. Theo thời gian, tập quán ấy lan sang những việc nhỏ hơn: mua xe, nhận nhà, và với một số người, cả mua điện thoại, máy tính. Lý do dễ hiểu: điện thoại và máy tính ngày nay là công cụ làm ăn, học tập, giữ liên lạc, là món đồ đắt tiền dùng nhiều năm.
Chọn ngày cũng là cách tạo cảm giác khởi đầu thuận lợi. Khi mua máy cho con vào năm học mới, mua máy tính để bắt đầu công việc mới, chọn một ngày "đẹp" giúp người ta thấy việc mình làm có chủ ý, có nghi thức. Giá trị tâm lý ấy là có thật, dù kết quả của việc dùng máy phụ thuộc vào chất lượng máy và cách dùng.
Điều nên tránh là để việc chọn ngày đẩy lùi những việc gấp: máy hỏng giữa kỳ thi, cần máy để nhận việc ngay. Khi đó cứ mua trước, nếu muốn có nghi thức thì để nó vào lúc bắt đầu dùng máy cho công việc quan trọng.
Các khái niệm chọn ngày hay được nhắc
Bảng dưới tóm tắt những khái niệm thường gặp trong lịch vạn niên khi chọn ngày mua sắm. Các sách lịch không hoàn toàn thống nhất; đây là cách hiểu phổ biến.
| Khái niệm | Hiểu ngắn gọn | Cách dùng khi chọn ngày mua đồ |
|---|---|---|
| Ngày hoàng đạo, hắc đạo | Mỗi ngày ứng với một trong mười hai vị thần trực, sáu vị coi là tốt (hoàng đạo), sáu vị coi là xấu (hắc đạo) | Người chọn ngày thường ưu tiên ngày hoàng đạo |
| Mười hai trực | Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế, luân phiên theo ngày | Trực Mãn, Thành, Thu thường được coi là hợp việc thu nhận, mua sắm |
| Ngày Tam Nương | Mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch | Dân gian kiêng làm việc lớn |
| Ngày Nguyệt kỵ | Mùng 5, 14, 23 âm lịch | Dân gian kiêng khởi sự, đi xa |
| Ngày hợp tuổi | Xét chi của ngày với chi năm sinh (tam hợp, lục hợp, xung) | Một số người tránh ngày xung tuổi |
Nếu chồng hết các tiêu chí lên nhau, số ngày "đạt" trong một tháng sẽ rất ít, có khi rơi vào lúc bạn không rảnh hoặc cửa hàng hết hàng. Người chọn ngày lâu năm thường chỉ giữ một hai tiêu chí chính. Chuyên mục chọn ngày giờ của trang có bài giải thích kỹ hơn về hoàng đạo, trực và cách đọc lịch.
Việc cần làm trước khi mua máy mới
Dù có chọn ngày hay không, những bước sau quyết định lần mua máy của bạn có suôn sẻ hay không:
- Sao lưu máy cũ: ảnh, danh bạ, tin nhắn quan trọng, dữ liệu ứng dụng nhắn tin, ghi chú. Kiểm tra bản sao lưu đã hoàn tất trước khi đi mua.
- Ghi lại các tài khoản quan trọng và cách khôi phục: tài khoản điện thoại, email, ứng dụng ngân hàng, xác thực hai lớp. Nhiều ứng dụng ngân hàng chỉ cho đăng nhập trên một thiết bị, cần biết cách chuyển.
- Xác định nhu cầu và ngân sách trước khi tới cửa hàng, để không bị cuốn theo khuyến mãi. Viết ra ba việc bạn dùng máy nhiều nhất (chụp ảnh, làm văn phòng, liên lạc) và chọn theo đó, không theo thông số chung chung.
- Tìm hiểu chính sách bảo hành, đổi trả, cách kích hoạt bảo hành điện tử của hãng.
- Nếu dùng sim vật lý, kiểm tra máy mới dùng cỡ sim nào hay chỉ hỗ trợ eSIM, để chuẩn bị đổi sim ở nhà mạng nếu cần.
Năm bước này mất khoảng một buổi tối, nhưng tránh được những rắc rối lớn nhất: mất ảnh, mất quyền truy cập tài khoản ngân hàng, mua phải máy không đúng nhu cầu.
Khi nhận máy tại cửa hàng
Ngày mua máy dù đẹp tới đâu cũng không thay được bước kiểm tra tại quầy. Những việc nên làm ngay khi nhận máy:
- Kiểm tra hộp còn niêm phong, số IMEI trên hộp khớp với số trong máy.
- Kiểm tra ngoại hình: màn hình, viền, camera, cổng sạc không trầy, không cấn.
- Bật máy, thử cảm ứng, loa, micro, camera, sóng điện thoại, Wi-Fi, sạc.
- Kiểm tra máy có bị khoá tài khoản của người khác hay không với máy đã qua sử dụng.
- Nhận hoá đơn, phiếu bảo hành, ghi rõ ngày mua; hỏi cách kích hoạt bảo hành điện tử.
- Không cho nhân viên cửa hàng đăng nhập tài khoản cá nhân, tài khoản ngân hàng của bạn vào máy.
- Nếu mua máy trả góp, đọc kỹ hợp đồng: tổng số tiền phải trả, phí phạt trả chậm, điều kiện khoá máy khi quá hạn. Đây là phần nhiều người ký vội nhất.
Danh sách này áp dụng cho cả điện thoại lẫn máy tính. Với máy tính, thêm bước kiểm tra cấu hình thực tế trong phần cài đặt, xem có khớp với thông tin đã quảng cáo hay không.
Lắp mạng, kích hoạt sim, mở cửa hàng trực tuyến: có cần chọn ngày
Ngoài việc mua máy, một số việc khác trong đời sống số cũng được người ta hỏi chuyện chọn ngày: lắp mạng internet cho cửa hàng, kích hoạt số điện thoại mới cho việc kinh doanh, mở trang bán hàng trực tuyến, ra mắt ứng dụng. Với những việc mang tính khởi sự làm ăn, người quen tập quán thường coi như một dạng khai trương nhỏ và chọn ngày theo cách chọn ngày khai trương.
Nếu bạn làm theo tập quán ấy, cũng nên tách phần kỹ thuật ra khỏi phần nghi thức. Phần kỹ thuật cần chạy thử trước: mạng ổn định chưa, trang bán hàng đã kiểm lỗi thanh toán chưa, số điện thoại đã đăng ký đúng thông tin chưa. Phần nghi thức, như ngày chính thức nhận đơn đầu tiên hay ngày công bố với khách, có thể đặt vào ngày bạn coi là đẹp.
Cách tách này tránh được tình huống phổ biến: chờ ngày đẹp mới bật hệ thống, rồi đúng ngày đẹp lại gặp lỗi chưa kịp sửa. Một hệ thống chạy thử vài ngày trước khi "ra mắt" có giá trị thực tế lớn hơn nhiều so với ngày bật máy. Chuyên mục khai trương của trang có bài riêng về chọn ngày khai trương cửa hàng nếu bạn cần.
Chuyển dữ liệu và xử lý máy cũ
Sau khi có máy mới, việc chuyển dữ liệu nên làm ở nhà, nơi có Wi-Fi ổn định và đủ thời gian. Phần lớn hãng điện thoại đều có công cụ chuyển dữ liệu từ máy cũ sang máy mới. Chuyển xong, mở từng ứng dụng quan trọng để chắc mọi thứ hoạt động, đặc biệt là ứng dụng ngân hàng, ví điện tử và ứng dụng nhắn tin.
Với máy cũ, dù định bán, cho người thân hay cất đi, cần đăng xuất mọi tài khoản, gỡ khoá tài khoản thiết bị, rồi khôi phục cài đặt gốc. Nhiều trường hợp người mua máy cũ không dùng được vì máy còn khoá tài khoản của chủ trước, hoặc chủ cũ lộ dữ liệu vì quên xoá. Với máy hỏng không dùng được nữa, nên mang tới các điểm thu gom đồ điện tử thay vì bỏ chung với rác sinh hoạt.
Nếu máy cũ còn tốt, cho người thân lớn tuổi dùng là cách tận dụng hợp lý; khi đó hãy cài sẵn cỡ chữ lớn, danh bạ người nhà, và gỡ các ứng dụng không cần thiết trước khi trao máy.
Một số người có tục "tạ" máy cũ như cảm ơn món đồ đã phục vụ mình, chẳng hạn lau sạch, cất cẩn thận trước khi cho đi. Đó là cử chỉ đẹp mang tính văn hoá, không có yêu cầu bắt buộc nào. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Chọn ngày và thời điểm mua: cân hai bên cho hợp lý
Nếu bạn vẫn muốn chọn ngày, có thể kết hợp với thời điểm thực tế. Các đợt máy mới ra mắt, các mùa khuyến mãi lớn trong năm, đầu năm học thường có nhiều lựa chọn và chính sách đổi trả tốt. Chọn trong khoảng thời gian ấy một ngày bạn coi là đẹp sẽ hợp lý hơn là đợi một ngày đẹp rơi vào lúc không thuận tiện.
Một cách khác là tách việc mua và việc "bắt đầu dùng". Bạn mua máy khi thuận tiện, kiểm tra kỹ, chuyển dữ liệu xong, rồi chọn một ngày mình thấy đẹp để chính thức dùng máy cho công việc, như gửi email đầu tiên, ký hợp đồng đầu tiên. Cách này giữ được nghi thức mà không làm chậm việc.
Còn với người không quan tâm tới chọn ngày, không có lý do gì để lo. Hàng triệu chiếc máy được mua mỗi ngày, vào đủ loại ngày, và tuổi thọ của chúng phụ thuộc vào chất lượng, cách dùng, cách bảo quản. Một chiếc ốp lưng tốt và thói quen sạc hợp lý có ích cho máy hơn mọi lựa chọn ngày.
Câu hỏi thường gặp
Mua điện thoại vào ngày Tam Nương có sao không?
Kiêng ngày Tam Nương là tập quán dân gian, thường áp cho việc lớn như cưới hỏi, làm nhà. Mua điện thoại không nằm trong các việc được sách lịch nhắc tới. Nếu bạn hay người nhà thấy không yên, có thể dời sang ngày khác; nếu cần máy gấp thì cứ mua.
Trực nào hợp để mua đồ?
Theo cách hiểu phổ biến trong lịch vạn niên, trực Mãn, Thành, Thu thường được coi là hợp với việc thu nhận, mua sắm. Các sách lịch không hoàn toàn thống nhất, nên đây là tham khảo. Việc chọn trực không thay được việc kiểm máy và giữ giấy bảo hành.
Có cần xem tuổi khi mua máy tính cho con không?
Không cần. Nếu gia đình có thói quen xem ngày, có thể chọn ngày không xung tuổi con như một nghi thức. Điều quan trọng hơn là chọn máy đúng nhu cầu học tập, cài đặt quản lý thời gian dùng máy và hướng dẫn con bảo quản máy.
Mua máy online thì tính ngày nào, ngày đặt hay ngày nhận?
Không có quy định nào trong sách cổ về chuyện này vì mua sắm trực tuyến là chuyện hiện đại. Người muốn chọn ngày thường lấy ngày nhận máy, vì đó là lúc món đồ thực sự về tay. Quan trọng hơn là kiểm tra máy khi nhận hàng và giữ video mở hộp.
Máy cũ hỏng có cần làm gì đặc biệt trước khi bỏ không?
Cần xoá dữ liệu nếu máy còn bật được, tháo sim và thẻ nhớ, rồi mang tới điểm thu gom đồ điện tử. Pin và linh kiện điện tử không nên bỏ chung rác sinh hoạt. Đây là việc bảo vệ dữ liệu và môi trường, không liên quan tới kiêng kỵ.