Phòng trọ hướng Tây nóng vì nhận nắng chiều đúng lúc nhiệt độ ngoài trời cao nhất, và bức tường hấp nhiệt cả buổi chiều rồi tỏa ngược vào phòng tới đêm. Phong thủy gọi đây là hỏa khí vượng, chuộng giảm bớt bằng che chắn và màu mát. Người thuê không làm được lam chắn nắng hay cách nhiệt tường, nhưng chọn đúng chỗ giường, chặn nắng ở cửa sổ và dùng quạt đúng lúc giảm được đáng kể.
Nhiều người thuê phòng vào buổi sáng, thấy phòng mát, sáng sủa, đến chiều mới biết phòng hứng nắng Tây. Bài này giải thích hiện tượng nắng Tây ở Việt Nam, quan niệm phong thủy về hướng Tây, rồi đưa ra các cách xử lý trong phạm vi người thuê làm được. Phần chống nắng bằng lam, tường đôi, mái cách nhiệt thuộc về chủ nhà và đã có trong chuyên mục hướng nhà trên trang. Các đánh giá theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao hướng Tây nóng hơn hướng Đông dù nhận cùng mặt trời
Buổi sáng, mặt trời chiếu vào mặt Đông khi không khí còn mát sau đêm, tường chưa tích nhiệt. Buổi chiều, mặt trời chiếu vào mặt Tây khi không khí đã nóng suốt từ trưa, tường đã ấm, và góc chiếu thấp nên nắng xiên sâu vào trong phòng qua cửa sổ. Ba yếu tố cộng lại khiến phòng hướng Tây nóng hơn rõ so với phòng hướng Đông.
Tường gạch có khả năng tích nhiệt. Nắng chiều làm tường nóng dần, và sau khi mặt trời lặn, tường tiếp tục tỏa nhiệt vào phòng thêm vài giờ. Đó là lý do phòng hướng Tây hay nóng nhất vào khoảng đầu tối, đúng lúc người đi làm về nghỉ ngơi. Phòng ở tầng trên cùng dưới mái tôn còn cộng thêm nhiệt từ mái.
Ở Việt Nam, nắng Tây gay gắt nhất vào mùa hè ở miền Nam và miền Trung, nhất là vùng có gió Lào ở Bắc Trung Bộ. Ở miền Bắc, mùa đông nắng Tây lại được nhiều người coi là dễ chịu vì sưởi ấm phòng. Đánh giá một phòng hướng Tây nên xét theo vùng và theo mùa, không chỉ theo một nhận xét chung.
Hướng Tây trong quan niệm phong thủy
Hướng Tây thuộc quẻ Đoài, hành Kim. Theo hậu thiên bát quái, phương Tây ứng với quẻ Đoài, thuộc Kim. Trong Bát trạch, Tây là một trong bốn hướng được coi là tốt của người thuộc Tây tứ mệnh và là hướng kém của người Đông tứ mệnh. Theo cách xem hướng hợp tuổi phổ biến này, hướng Tây không phải hướng xấu chung cho mọi người; nó tốt hay không là tuỳ cung phi. Sách Bát trạch gọi tên nhà theo phía toạ, nên nhà hướng Tây là nhà toạ Đông; chỗ này các thầy diễn giải khác nhau, người mới học nên đọc kỹ chuyên mục Bát trạch.
Tây chiếu và hỏa khí. Trong cách nói dân gian, nhà hướng Tây bị Tây chiếu, nắng chiều gay gắt làm nhà nóng, người khó chịu. Một số người làm nghề diễn đạt là hỏa khí quá vượng, cần che chắn hoặc dùng màu, vật liệu mát để cân lại. Lời giải thích này trùng khớp với hiện tượng tích nhiệt thật.
Hai cách nhìn không mâu thuẫn. Bát trạch nói về sự hợp giữa người và hướng; cách nói Tây chiếu nói về khí hậu. Một phòng hướng Tây có thể hợp cung phi của bạn mà vẫn nóng. Cách tỉnh táo là giữ cả hai: nếu tin Bát trạch thì xét hướng theo tuổi, còn nắng nóng thì xử lý như một vấn đề nhiệt.
Không có lý do để sợ. Một số lời khuyên trên mạng nói nhà hướng Tây làm hao tài, hay đau ốm. Những lời này không có cơ sở và thuộc loại hù doạ mà phong thủy như kiến thức văn hoá không nên dùng. Phòng nóng ảnh hưởng tới giấc ngủ và tiền điện, đó là hệ quả thật cần xử lý.
Chặn nắng ở cửa sổ: các lựa chọn của người thuê
Cửa sổ là chỗ nắng vào nhiều nhất. Bảng dưới so các cách che nắng người thuê thường dùng, với mức độ cần xin phép chủ nhà.
| Cách che | Hiệu quả | Có cần hỏi chủ nhà |
|---|---|---|
| Rèm vải dày hai lớp trên thanh căng | Chặn ánh sáng tốt, nhiệt vẫn vào kính rồi tỏa ra | Không, nếu dùng thanh căng |
| Rèm cản nhiệt có lớp tráng bạc | Phản xạ một phần nhiệt, tốt hơn rèm thường | Không, nếu dùng thanh căng |
| Phim cách nhiệt dán kính loại bóc được | Giảm nhiệt qua kính, vẫn có ánh sáng | Nên hỏi để tránh tranh chấp khi trả nhà |
| Mành tre, mành nhựa che ngoài cửa sổ | Chặn nắng trước khi chạm kính, hiệu quả nhất | Có, vì phải treo ở mặt ngoài |
| Chậu cây leo ở ban công phía Tây | Che một phần, làm mát không khí quanh cửa | Hỏi nếu ban công chung hoặc cần khung |
Nguyên tắc vật lý đơn giản: chặn nắng ở bên ngoài cửa kính hiệu quả hơn chặn ở bên trong, vì nhiệt đã qua kính sẽ bị giữ lại trong phòng. Phong thủy có cách nói tương tự: chắn sát khí ở ngoài cửa tốt hơn hoá giải khi nó đã vào nhà.
Kê đồ trong phòng hướng Tây
Không đổi được hướng phòng, bạn vẫn chọn được chỗ đặt từng món. Vài nguyên tắc dưới đây vừa theo quan niệm tránh hỏa khí vào chỗ nghỉ, vừa theo lý do nhiệt thực tế:
- Giường không áp sát bức tường hướng Tây. Tường này nóng nhất vào đầu tối. Nếu bắt buộc phải kê sát, đặt một tủ vải hay kệ sách giữa tường và giường làm lớp đệm.
- Đầu giường không đặt ngay dưới cửa sổ hướng Tây. Phong thủy đã kiêng giường dưới cửa sổ vì không có chỗ tựa; ở hướng Tây còn thêm nắng xiên chiều và hơi nóng từ kính.
- Tủ quần áo, kệ sách đặt dọc tường Tây. Đồ đạc lớn như một lớp cách nhiệt, giảm nhiệt tỏa trực tiếp vào phòng.
- Tủ lạnh không đặt ở chỗ nắng chiếu. Tủ lạnh ở chỗ nóng phải chạy nhiều hơn, tốn điện và nhanh hỏng.
- Bàn làm việc không đặt ở chỗ nắng chiều rọi vào màn hình hay mặt bàn. Chói mắt, nóng tay, và phong thủy cũng chuộng chỗ làm việc có ánh sáng đều, không chói.
- Đồ điện sinh nhiệt như nồi cơm, ấm siêu tốc dùng xa tường Tây. Không cộng thêm nguồn nhiệt vào chỗ đã nóng.
Ví dụ giả định: phòng trọ có cửa sổ ở tường Tây, cửa ra vào ở tường Đông. Đặt tủ quần áo áp tường Tây cạnh cửa sổ, giường áp tường Bắc, đầu giường quay về phía Đông hoặc Bắc tuỳ chỗ trống. Bàn học đặt gần cửa ra vào, đón ánh sáng buổi sáng.
Một ngày trong phòng hướng Tây: dùng quạt và cửa đúng lúc
Cách dùng phòng theo giờ quan trọng không kém cách kê đồ. Phong thủy nói về thuận theo thời; với phòng hướng Tây, điều đó có nghĩa là mở và đóng đúng lúc.
- Buổi sáng sớm, mở hết cửa sổ và cửa ra vào để không khí mát thay cho khí nóng còn lại từ đêm trước.
- Trước khi nắng chiều chiếu vào, thường là đầu giờ chiều, đóng cửa sổ hướng Tây và kéo rèm cản nhiệt.
- Nếu đi làm cả ngày, kéo rèm từ sáng trước khi ra khỏi nhà để phòng không tích nhiệt trong lúc vắng người.
- Chiều tối khi mặt trời đã lặn, mở cửa sổ, đặt quạt ở cửa quay ra ngoài để đẩy khí nóng ra, không khí mát hơn sẽ vào từ cửa còn lại.
- Nếu dùng điều hoà, bật sau khi đã đẩy bớt khí nóng ra ngoài, đặt nhiệt độ vừa phải; phòng hướng Tây đóng kín cả chiều rồi bật điều hoà ngay sẽ tốn điện hơn.
- Trước khi ngủ, lau mặt tường Tây bằng khăn ẩm nếu tường còn nóng, cách dân gian hay làm để hạ nhiệt nhanh.
Thói quen này không tốn tiền nhưng giúp phòng hướng Tây dễ chịu hơn nhiều. Phần lớn người thuê than phòng hướng Tây nóng đều để cửa sổ mở suốt buổi chiều và đóng kín khi đêm xuống, tức là làm ngược lại.
Biết trước phòng có hứng nắng Tây khi đi xem
Nhiều người chỉ phát hiện phòng nóng sau khi đã dọn vào. Một vài cách dưới đây giúp bạn đánh giá được ngay trong buổi đi xem, kể cả khi đi vào buổi sáng:
- Đo hướng cửa sổ bằng la bàn trên điện thoại. Đứng sát cửa sổ nhìn ra, đọc góc; tránh đứng gần khung sắt và tủ lạnh vì chúng làm lệch kim.
- Nhìn ra ngoài cửa sổ phía Tây. Có toà nhà cao, cây lớn hay mái che chắn nắng chiều không. Phòng hướng Tây có nhà cao áp sát phía trước có thể mát hơn phòng hướng Nam trống trải.
- Xem dấu vết của nắng. Rèm cũ bạc màu, sơn tường phía trong cửa sổ bị phai, sàn gỗ bạc một mảng là dấu hiệu nắng chiếu vào nhiều.
- Hỏi giờ nắng vào. Hỏi chủ nhà hoặc người đang ở phòng bên: nắng vào phòng từ mấy giờ, tới mấy giờ, mùa nào nặng nhất.
- Xem phòng lần hai vào buổi chiều. Nếu có thể, quay lại khoảng ba bốn giờ chiều, đặt tay lên tường phía Tây và đứng trong phòng vài phút.
- Xem tầng. Phòng hướng Tây ở tầng trên cùng dưới mái tôn là tổ hợp nóng nhất; cùng hướng ở tầng giữa thường dễ chịu hơn nhiều.
Phong thủy gọi việc đi xem nhà là khám thế đất; với phòng hướng Tây, phần khám quan trọng nhất là nhìn xem cái gì đứng giữa phòng bạn và mặt trời buổi chiều.
Màu sắc và vật liệu: phần phong thủy hay nói nhất
Phong thủy khuyên phòng nhiều hỏa khí nên dùng màu mát như trắng, xanh nhạt, xám nhạt, và tránh đỏ, cam đậm. Theo ngũ hành, màu xanh dương và đen thuộc Thủy, khắc Hỏa; màu trắng, xám thuộc Kim. Về thực tế, màu sáng phản xạ ánh sáng và nhiệt tốt hơn màu tối, nên ga giường, rèm, thảm màu sáng giúp phòng cảm giác mát hơn.
Vật liệu cũng có ảnh hưởng. Chiếu trúc, chiếu cói, ga cotton mỏng mát hơn ga lụa tổng hợp và nệm dày. Thảm lông dày ở phòng hướng Tây giữ nhiệt; mùa nóng nên cuộn cất. Đồ nhựa, đồ kim loại để chỗ nắng chiếu sẽ nóng và nhanh xuống cấp.
Một số người đặt bể cá nhỏ hay chậu nước trong phòng hướng Tây theo quan niệm Thủy chế Hỏa. Lượng nước nhỏ không làm mát được phòng đáng kể, mà còn tăng độ ẩm và là chỗ muỗi đẻ nếu không thay nước. Nếu thích, coi đó là vật trang trí và chăm sóc cẩn thận, không phải giải pháp chống nóng.
Cây xanh đặt ở bệ cửa sổ hướng Tây cần chọn loại chịu nắng gắt, như các loài mọng nước, lưỡi hổ. Cây ưa bóng đặt ở đây sẽ cháy lá. Theo phong thủy, cây ở cửa sổ là lớp Mộc làm mềm hỏa khí; về thực tế, nó che bớt một phần nắng và làm mắt dễ chịu.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ hướng Tây có nên thuê không?
Có thể thuê nếu bạn chấp nhận được độ nóng buổi chiều và có cách xử lý. Nên xem phòng vào buổi chiều để biết thực tế, kiểm cửa sổ có che được không, phòng có quạt hút hoặc thông gió không. Phong thủy coi hướng Tây hợp hay không tuỳ cung phi, không phải xấu chung.
Hướng Tây có phải hướng xấu theo phong thủy không?
Không phải xấu chung. Theo cách xem hướng hợp tuổi của Bát trạch, Tây là hướng tốt của người Tây tứ mệnh. Cách nói Tây chiếu nói về nắng nóng thực tế, cần xử lý bằng che chắn và thông gió, không phải điềm xấu cần hoá giải bằng vật phẩm.
Kê giường thế nào trong phòng trọ hướng Tây?
Giường không áp sát tường Tây và đầu giường không đặt dưới cửa sổ hướng Tây. Nếu phải kê gần tường Tây, đặt tủ hoặc kệ giữa tường và giường làm lớp đệm. Ưu tiên tường phía Bắc hoặc Đông cho chỗ ngủ nếu có.
Rèm cản nhiệt có hiệu quả với phòng hướng Tây không?
Có tác dụng chặn ánh sáng và một phần nhiệt, tốt hơn rèm vải thường. Tuy nhiên nhiệt đã qua kính vẫn bị giữ lại trong phòng. Che bên ngoài cửa sổ bằng mành hiệu quả hơn, nhưng cần hỏi chủ nhà vì phải treo ở mặt ngoài.
Đặt bể cá có làm phòng hướng Tây mát hơn không?
Theo quan niệm Thủy chế Hỏa có người đặt bể cá, nhưng lượng nước nhỏ không làm mát phòng đáng kể và còn làm tăng ẩm. Nếu thích bể cá, coi đó là vật trang trí; muốn mát, hãy che nắng, thông gió và kê đồ hợp lý.
Phòng hướng Tây ở miền Bắc mùa đông thế nào?
Mùa đông miền Bắc, nắng chiều hướng Tây có thể làm phòng ấm hơn, nhiều người thấy dễ chịu. Vì vậy phòng hướng Tây ở miền Bắc có ưu nhược theo mùa. Khi xem phòng, nên hỏi người đang ở hoặc chủ nhà về cả mùa hè và mùa đông.