Phong thủy cho việc học xoay quanh một ý chính: người học cần một chỗ yên, sáng, có chỗ tựa phía sau và nhìn được phía trước; các phép tính như Văn Xương, phi tinh hay hướng theo tuổi chỉ là lớp tinh chỉnh đặt lên trên. Nói gọn, chọn đúng khu yên tĩnh trong nhà quan trọng hơn chọn đúng phương, và một chiếc bàn kê vững, đủ sáng quan trọng hơn mọi vật phẩm đặt lên bàn.
Bài này đi theo thứ tự từ lớn đến nhỏ mà người làm phong thủy hay dùng khi xem nhà: chọn tầng và phòng, chọn khu trong phòng, rồi mới đến hướng ngồi, ánh sáng và đồ trên bàn. Mỗi lời khuyên kèm lý do thực tế nếu có. Những chỗ thuộc về quan niệm của một trường phái được ghi rõ; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Phong thủy nhìn việc học như thế nào
Trong sách phong thủy cổ, chuyện học hành thường đi kèm chữ "văn": văn chương, văn khí, văn tinh. Người xưa học để thi cử, nên các phép xem nhà dành riêng một phần cho "khoa danh", tức đỗ đạt. Từ đó sinh ra các khái niệm như Văn Xương vị, sao Tứ lục, tháp văn phong, hướng bàn học hợp tuổi. Những khái niệm này có thật trong truyền thống, nhưng mỗi trường phái tính một cách, và không phái nào nói đặt bàn đúng chỗ là tự khắc học giỏi.
Phần còn lại của phong thủy, phần hình thế, nói về những điều ai cũng cảm thấy được: chỗ ngồi có che chắn phía sau, có tầm nhìn phía trước, ánh sáng vừa, gió nhẹ, không ồn. Đọc kỹ thì đó là mô tả một môi trường giúp người ta ngồi lâu mà không mệt. Đây là lý do nhiều kiến trúc sư thấy phần hình thế dễ chấp nhận hơn phần lý khí.
Vì vậy bài này coi phong thủy học tập như một bảng kiểm môi trường có gốc văn hoá. Nếu bạn tin các phép tính lý khí, cứ dùng chúng ở bước cuối. Nếu không, các bước đầu vẫn đủ để có một góc học tốt.
Thứ tự ưu tiên khi chọn chỗ học
Bảng dưới xếp các yếu tố theo mức ảnh hưởng tới việc ngồi học hằng ngày. Thứ tự này là cách sắp xếp của bài, dựa trên chỗ các trường phái đồng thuận và chỗ có lý do thực tế rõ nhất.
| Thứ tự | Yếu tố | Phong thủy gọi là | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| 1 | Khu yên tĩnh, xa bếp, xa lối đi chính | Khu tĩnh, tránh khí động | Ít tiếng ồn, ít người cắt ngang |
| 2 | Lưng có tường hoặc vật vững | Tựa sơn, có chỗ dựa | Không giật mình vì người đi sau lưng |
| 3 | Trước mặt thoáng, nhìn được cửa theo góc chéo | Minh đường, tránh xung cửa | Biết ai vào, không bị kéo mắt liên tục |
| 4 | Ánh sáng tự nhiên bên cạnh, đèn bàn bù sáng | Âm dương cân bằng | Đỡ mỏi mắt, không chói, không bóng tay |
| 5 | Không khí thoáng, nhiệt độ dễ chịu | Khí lưu thông, không tù | Đỡ buồn ngủ, ngồi được lâu |
| 6 | Mặt bàn gọn, đồ dùng trong tầm tay | Án thấp, minh đường sạch | Ít thứ kéo sự chú ý |
| 7 | Phương vị theo Văn Xương, phi tinh, tuổi | Lý khí | Thuần quan niệm, tuỳ niềm tin gia đình |
Hai dòng đầu thường quyết định phần lớn chất lượng một góc học. Dòng cuối là chỗ các trường phái khác nhau nhiều nhất, nên để sau cùng, chỉ dùng khi các dòng trên đã ổn.
Chọn tầng và chọn phòng cho việc học
Trong nhà phố nhiều tầng, tầng trệt thường là khu động: cửa chính, chỗ để xe, phòng khách, bếp. Người làm phong thủy hay khuyên đưa chỗ học lên tầng trên, nơi ít người qua lại. Lý do thực tế rất rõ: tiếng xe ngoài đường, tiếng khách, mùi nấu nướng đều giảm khi lên cao một hai tầng. Với nhà ở quê, nhà một tầng, khu tĩnh thường là gian bên, phía sau, xa sân và xa cổng.
Phòng học riêng là tốt nhất nhưng không phải nhà nào cũng có. Phần lớn học sinh học trong phòng ngủ. Khi đó phong thủy khuyên chia rõ hai vùng trong một phòng: vùng ngủ yên, tối, và vùng học sáng hơn, gần cửa sổ. Một chiếc kệ thấp hay tấm rèm cũng đủ làm ranh giới. Người lớn tự học hoặc ôn thi chứng chỉ cũng nên tách chỗ học khỏi chỗ ngủ theo cách đó, vì đầu óc dễ lẫn hai trạng thái nếu cùng ngồi trên giường.
Có vài vị trí thường bị nhắc là không hợp: phòng nằm sát nhà vệ sinh có tiếng nước, phòng ngay trên gara có mùi xăng và tiếng xe khuya, phòng áp mái nóng hầm buổi chiều. Phong thủy gọi bằng các chữ uế khí, khí động, hoả khí; đời thường gọi là mùi, ồn và nóng. Gọi tên gì thì cách xử lý vẫn là đổi phòng nếu được, không thì cách âm, thông gió, chống nóng.
Chọn khu và hướng ngồi trong phòng
Lưng có chỗ tựa. Đây là lời khuyên được nhắc nhiều nhất. Người ngồi quay lưng ra cửa đi hay lối đi thường hay ngoái lại, mỗi lần ngoái là một lần đứt mạch. Không đổi được chỗ thì dùng ghế lưng cao, đặt một tủ thấp phía sau cách một khoảng.
Không đối thẳng cửa. Ngồi nhìn thẳng ra cửa phòng bị coi là đón luồng khí xung. Thực tế người ngồi bị kéo mắt mỗi khi có người đi qua. Xoay bàn lệch một góc là đủ, vẫn thấy cửa mà không đối diện.
Cửa sổ ở bên cạnh. Ánh sáng đến từ bên cạnh cho mặt bàn sáng đều, ít chói hơn ngồi đối diện cửa sổ và ít bóng hơn ngồi quay lưng ra cửa sổ.
Không ngồi dưới xà, dưới kệ treo nặng. Phong thủy gọi là áp đỉnh. Đời thường thì kệ treo nặng trên đầu là chuyện an toàn, còn xà thấp làm góc ngồi có cảm giác bị đè.
Xa giường một khoảng. Bàn học kê sát gối khiến người ngồi dễ ngả lưng, đèn bàn khuya làm người ngủ cùng phòng khó ngủ.
Lý khí: Văn Xương, phi tinh và hướng theo tuổi đứng ở đâu
Phần lý khí của phong thủy học tập có ba nhánh hay gặp. Nhánh thứ nhất tính Văn Xương theo thiên can năm sinh của người học, mỗi can ứng với một phương. Nhánh thứ hai theo Huyền không phi tinh, coi trọng sao Tứ lục và tổ hợp sao Nhất bạch với Tứ lục, vị trí thay đổi theo năm. Nhánh thứ ba theo Bát trạch, chọn hướng ngồi theo cung phi, ưu tiên các hướng gọi là Phục vị hay Diên niên tuỳ cách giải.
Ba nhánh này thường cho ba kết quả khác nhau cho cùng một người. Đó không phải lỗi tính toán mà là khác biệt giữa các hệ thống. Người làm nghề có kinh nghiệm thường chọn một hệ, hoặc tìm điểm trùng giữa hai hệ, chứ không cố thoả hết. Chi tiết cách tính từng nhánh được bàn trong các bài riêng của chuyên mục này.
Điều đáng nhớ là lý khí chỉ có nghĩa khi nền đã ổn. Một góc đúng phương Văn Xương mà tối, ồn, lưng hở thì không ai ngồi được lâu. Ngược lại, góc học sáng, yên, có chỗ tựa mà không trùng phương nào cả vẫn là một góc học tốt. Nếu gia đình tin lý khí, cách dùng hợp lý là chọn trong số những vị trí đã đạt các yêu cầu nền, vị trí nào trùng phương đẹp thì ưu tiên.
Những điều phong thủy học tập không làm được
Phần này đáng nói rõ, vì nhiều lời quảng cáo vật phẩm hay dịch vụ xem nhà mùa thi dựa vào sự lo lắng của cha mẹ.
- Không có vị trí nào bảo đảm điểm số hay kết quả thi. Kết quả học tập phụ thuộc vào cách học, sức khoẻ, giấc ngủ, thầy cô và chính người học.
- Không cần mua vật phẩm mới thấy góc học "đủ". Tháp Văn Xương, bình bút, tượng cá chép là đồ bày mang ý nghĩa khích lệ; nếu thích, xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, nhưng đừng coi đó là điều kiện.
- Không nên đổi chỗ học liên tục theo lời khuyên khác nhau. Mỗi lần đổi, người học mất vài ngày để quen lại.
- Không nên để chuyện hướng bàn thành áp lực cho con. Trẻ nghe cha mẹ nói "ngồi sai hướng nên học kém" dễ đổ lỗi cho hướng ngồi thay vì nhìn lại cách học.
- Phong thủy không thay quy chuẩn an toàn: ổ điện, dây đèn, kệ treo vẫn phải lắp đúng kỹ thuật.
Đặt đúng chỗ đứng cho phong thủy giúp gia đình dùng nó như một cách sắp xếp nhà cửa có văn hoá, không biến nó thành nỗi lo thêm trong những năm con đi học.
Tự xem lại chỗ học trong nhà trong một buổi tối
Ví dụ giả định: một gia đình ở nhà ống ba tầng muốn xem lại chỗ học của con lớp tám. Các bước dưới đây làm được trong khoảng một giờ, không cần dụng cụ gì đặc biệt.
- Đi một vòng quanh nhà lúc tám giờ tối, giờ con hay học, ghi lại chỗ nào ồn, chỗ nào có người qua lại, chỗ nào có mùi.
- Đánh dấu hai ba vị trí yên nhất. Thường đó là phòng ngủ tầng trên hoặc một góc hành lang tầng ba.
- Ở mỗi vị trí, thử ngồi đúng chỗ đặt ghế: sau lưng là gì, trước mặt thấy gì, cửa phòng nằm ở đâu so với tầm mắt.
- Xem nguồn sáng ban ngày và ổ điện gần nhất cho đèn bàn, máy tính.
- Nếu gia đình tin lý khí, lúc này mới mở bảng Văn Xương hay phi tinh để xem trong số các vị trí đạt yêu cầu, vị trí nào trùng phương được khen.
- Hỏi ý con. Con ngồi thử vài buổi rồi nói cảm giác. Chỗ con thấy dễ chịu thường là chỗ con chịu ngồi lâu.
Sau một hai tuần, nếu con vẫn thấy khó tập trung, nên nhìn sang các yếu tố khác như giấc ngủ, điện thoại, khối lượng bài, hơn là tiếp tục dời bàn.
Câu hỏi thường gặp
Phong thủy học tập có cần xem tuổi của con không?
Phần hình thế như tựa sơn, ánh sáng, khu yên tĩnh thì không cần tuổi. Chỉ phần lý khí như Văn Xương theo thiên can hay hướng theo cung phi mới cần năm sinh. Nhiều gia đình bỏ qua phần này mà góc học vẫn tốt; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nhà chật không có phòng riêng thì học ở đâu cho hợp phong thủy?
Chọn góc ít người đi qua nhất, lưng tựa vào tường, có ánh sáng bên cạnh. Có thể là một đầu bàn ăn sau giờ cơm, một góc phòng ngủ có kệ ngăn. Điều quan trọng là góc đó cố định, ngày nào cũng học ở đó, để thành nếp.
Có nên đặt bàn học ở tầng trệt gần phòng khách không?
Tầng trệt thường là khu động, nhiều tiếng ồn và người qua lại, nên phong thủy không khuyên. Với trẻ nhỏ lớp một, lớp hai cần người lớn kèm, học ở khu chung lại tiện. Khi con lớn và học lâu hơn, nên chuyển lên chỗ yên hơn.
Phòng học nên sơn màu gì theo phong thủy?
Các sách hay khuyên màu sáng, dịu như trắng ngà, xanh nhạt, be, vì thuộc nhóm màu không kích thích và giúp phòng sáng. Màu quá đậm, quá rực ở tường trước mặt dễ gây mỏi mắt. Màu theo phương vị là lớp quan niệm thêm, không bắt buộc.
Đổi chỗ học có giúp con học tốt hơn ngay không?
Một chỗ học tốt hơn giúp con ngồi lâu và ít bị cắt ngang, nhưng không tạo thay đổi tức thì về kết quả. Hiệu quả học tập còn phụ thuộc giấc ngủ, phương pháp học, sức khoẻ. Đừng kỳ vọng đổi chỗ thay được những điều đó.
Người lớn tự học, ôn thi chứng chỉ có dùng được các nguyên tắc này không?
Dùng được nguyên vẹn. Người lớn thường học buổi tối sau giờ làm nên càng cần khu yên, đèn bàn tốt, chỗ ngồi tách khỏi giường và khỏi sofa xem tivi. Nhiều người thấy chỉ cần có một góc cố định là đã dễ bắt đầu buổi học hơn.