Với phòng ngủ dưới mười mét vuông, phong thủy không đòi hỏi đủ mọi nguyên tắc như phòng rộng. Việc nên giữ là: đầu giường tựa một bức tường đặc, không dưới cửa sổ; cánh cửa phòng không đập vào giường và không mở thẳng vào mặt người nằm; tủ áo cao không đứng sát ngay đầu giường như một bức tường đè; trên đầu không có kệ, tủ treo. Những thứ còn lại có thể linh hoạt theo diện tích.
Phòng ngủ chín mét vuông, thậm chí bảy mét vuông, rất phổ biến trong nhà ống, căn hộ hai phòng và nhà thuê ở các đô thị lớn. Nhiều người đọc các lời khuyên phong thủy viết cho phòng rộng rồi thấy phòng mình "phạm" đủ thứ. Bài này viết riêng cho phòng chật: nên ưu tiên gì, chấp nhận gì, xử lý từng điểm vướng ra sao.
Phòng nhỏ có "xấu" theo phong thủy không
Sách phong thủy thường không chê phòng ngủ nhỏ. Ngược lại, nhiều tài liệu cho rằng phòng ngủ vừa phải, ấm cúng, "tụ khí" tốt hơn phòng ngủ quá rộng trống trải. Ý này khớp với kinh nghiệm: phòng nhỏ mát nhanh khi bật điều hoà, dễ tối khi kéo rèm, ít tiếng vang. Nhiều nhà truyền thống của người Việt có buồng ngủ khá nhỏ, chỉ đủ kê giường và rương đồ.
Điều làm phòng nhỏ khó chịu thường không phải diện tích mà là sự chật: quá nhiều đồ, lối đi bị chặn, cánh cửa va vào giường, tủ cao đứng sát mặt. Theo quan niệm, khí trong phòng như vậy bị "nghẽn"; theo cảm nhận, người ở thấy bí và bực. Phần lớn những vấn đề này giải quyết được bằng cách chọn đồ và chọn chỗ.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là "phòng nhỏ có hợp phong thủy không" mà là "trong diện tích này, giữ được nguyên tắc nào và chấp nhận bỏ nguyên tắc nào". Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng cách đặt câu hỏi ấy giúp bạn không lo lắng thừa.
Giữ nguyên tắc nào, linh hoạt nguyên tắc nào
Bảng dưới xếp các nguyên tắc phòng ngủ theo mức nên giữ khi diện tích có hạn.
| Nguyên tắc | Trong phòng nhỏ | Vì sao |
|---|---|---|
| Đầu giường tựa tường đặc | Nên giữ | Ảnh hưởng trực tiếp giấc ngủ, thường làm được |
| Không có vật treo trên đầu giường | Nên giữ | An toàn, không tốn diện tích |
| Cửa không đập vào giường | Nên giữ | Va chạm hằng ngày, làm được bằng đổi chiều mở hoặc cửa trượt |
| Hai bên giường có lối đi | Linh hoạt | Giường đơn áp tường được; giường đôi nên cố chừa một lối hẹp |
| Nằm thấy cửa ở góc chéo | Linh hoạt | Có khi phải chấp nhận thấy cửa ở cạnh bên |
| Không có gương | Linh hoạt | Gương giúp phòng rộng; đặt chéo giường hoặc trong cánh tủ |
| Hướng đầu giường theo cung phi | Xét cuối cùng | Phòng nhỏ ít lựa chọn tường |
Khi phải chọn giữa hai nguyên tắc, giữ cái có lý do an toàn và giấc ngủ trước. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Chọn bức tường đầu giường khi chỉ có ba lựa chọn
Phòng nhỏ hình chữ nhật thường có bốn bức tường: một có cửa ra vào, một có cửa sổ, hai bức còn lại trống. Bức tường dài đối diện cửa sổ hoặc bức tường bên cạnh cửa ra vào thường là ứng viên cho đầu giường. Đứng ở cửa, nhìn vào: bức tường nào mà khi kê giường xong, cánh cửa vẫn mở hết, người nằm vẫn thấy được cửa, đó là lựa chọn đầu tiên.
Trong phòng ngang khoảng hai mét bảy, giường một mét sáu kê đầu vào tường ngắn sẽ còn chưa đầy một mét lối đi tổng cộng, chia hai bên thì mỗi bên rất hẹp. Lúc đó kê đầu vào tường dài và để giường chạy ngang phòng thường dễ thở hơn, dù chân giường gần cửa sổ hơn. Ngược lại, phòng vuông gần ba mét nhân ba mét cho phép đặt giường đôi giữa tường với hai lối đi vừa đủ.
Nếu bức tường lý tưởng lại là tường chung với nhà vệ sinh hoặc bếp của căn bên cạnh, nhiều người làm nghề vẫn chấp nhận khi không còn lựa chọn, kèm điều kiện tường khô, không có ống nước đi trong tường ngay sau đầu giường và không có tiếng ồn rõ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cửa phòng vướng giường: bốn cách xử lý
Đổi chiều mở cánh. Cánh cửa mở vào phòng và đập vào thành giường là lỗi hay gặp. Đổi bản lề sang phía bên kia để cánh mở áp vào tường, hoặc đổi cửa mở ra hành lang nếu hành lang đủ rộng và không cản lối đi chung. Việc này thợ mộc làm trong vài giờ.
Thay bằng cửa trượt. Cửa lùa trượt dọc tường không chiếm diện tích khi mở. Theo quan niệm, cửa trượt không "xung" thẳng vào giường như cửa cánh. Lưu ý cửa trượt cách âm kém hơn, nên chọn loại có ron và ray kín.
Thu hẹp cánh. Một số phòng dùng cửa rộng chín mươi phân trong khi bảy mươi lăm đến tám mươi phân đã đủ đi lại. Cửa hẹp hơn thì vòng mở nhỏ hơn. Nếu muốn theo thước Lỗ Ban cho cửa phòng, chọn kích thước thông thủy rơi vào cung được coi là tốt; đây là quy ước dân gian.
Dời giường lùi khỏi vòng mở. Trường hợp không sửa được cửa, lùi giường khỏi vòng quét của cánh và chấp nhận lối đi phía bên kia hẹp hơn. Ít nhất người nằm không bị cánh cửa mở thẳng vào mặt.
Tủ áo cao sát đầu giường
Trong phòng nhỏ, tủ áo thường phải đứng ngay cạnh đầu giường. Quan niệm phong thủy không ưa một khối cao, nặng đứng sát đầu người nằm, coi đó như một "vách đè" lệch về một bên. Về cảm nhận, nằm nghiêng mặt vào một mảng tủ cao sát sạt cũng làm người ta thấy bí.
Cách xử lý phổ biến là dùng tủ âm tường hoặc tủ kịch trần, cánh phẳng màu sáng gần với màu tường, để tủ "biến" thành tường thay vì một khối nổi. Tủ nên cách đầu giường một khoảng, dù chỉ một tủ đầu giường nhỏ. Cánh tủ nên là cánh trượt nếu lối đi hẹp, để mở tủ không phải lùi ra tận chân giường.
Nếu tủ cao bắt buộc đứng sát giường, cần neo tủ vào tường để chống đổ, nhất là phòng có trẻ nhỏ hay tủ đặt trên sàn gỗ. Nóc tủ không chất đồ, vì đồ trên nóc tủ cạnh giường chính là vật nặng ở trên cao gần đầu người nằm. Đây vừa là lời khuyên phong thủy, vừa là lời khuyên an toàn.
Ánh sáng, gió và nhiệt trong phòng nhỏ
Phòng nhỏ có lợi thế là dễ làm tối, dễ làm mát, nhưng cũng dễ bí. Không khí trong mười mét vuông đóng cửa cả đêm với hai người ngủ thay đổi nhanh hơn trong phòng rộng, sáng dậy hay thấy nặng đầu, ngột. Theo quan niệm, đó là khí "tù"; theo thực tế, đó là phòng thiếu trao đổi không khí. Mở hé cửa sổ một chút khi ngủ nếu không quá ồn, hoặc mở cửa thay khí lúc sáng và trước giờ ngủ, là thói quen đơn giản đáng giữ.
Điều hoà trong phòng nhỏ thường bị đặt ngay trên đầu giường vì không còn chỗ. Nếu vậy, chỉnh cánh đảo gió hướng lên trần hoặc ra phía chân giường, không để gió phả thẳng xuống mặt. Dàn lạnh công suất quá lớn so với phòng nhỏ làm phòng lạnh nhanh rồi ngắt, độ ẩm dao động, người ngủ dễ khô họng; chọn công suất theo diện tích là việc nên hỏi thợ.
Ánh sáng ban ngày trong phòng nhỏ quý hơn phòng rộng, nên đừng chắn cửa sổ bằng tủ cao. Ban đêm, rèm hai lớp hoặc rèm cản sáng ray sát trần giúp phòng tối hẳn. Một đèn ngủ nhỏ gắn chân tường là đủ cho việc đi lại ban đêm mà không làm tỉnh giấc người còn lại.
Đồ đạc và mẹo bố trí cho phòng chật
Một số lựa chọn đồ đạc giúp phòng nhỏ vừa đủ chỗ vừa giữ được tinh thần gọn, tĩnh:
- Giường hộc kéo hoặc giường nâng để thay cho tủ ngăn kéo, miễn vẫn mở phơi định kỳ.
- Tủ đầu giường treo tường thấp hoặc kệ nhỏ ngang mặt nệm, không chiếm sàn.
- Đèn gắn tường thay cho đèn bàn, chừa mặt tủ đầu giường.
- Rèm ray trần, chạy sát trần, làm phòng trông cao hơn.
- Gương đặt trong mặt trong cánh tủ hoặc trên tường chéo giường để mở rộng cảm giác mà không soi thẳng vào người nằm.
- Một màu chủ đạo sáng, dịu cho tường, tủ và rèm để các khối hoà vào nhau.
- Không đặt bàn làm việc nếu không thật cần; một kệ gập treo tường đủ dùng cho vài việc nhỏ.
Mục tiêu là sàn phòng còn trống nhiều nhất có thể. Sàn trống thì đi lại dễ, quét dọn dễ, và căn phòng trông thoáng hơn diện tích thật.
Ví dụ giả định: phòng 2,8 m × 3,2 m
Ví dụ giả định: phòng ngủ thứ hai của một căn hộ, rộng hai mét tám, dài ba mét hai. Cửa ra vào ở góc tường ngắn, mở vào trong, cửa sổ ở giữa tường dài đối diện. Ban đầu giường một mét sáu kê đầu dưới cửa sổ, cánh cửa phòng đập vào chân giường, tủ áo đứng giữa tường còn lại.
Phương án sắp lại: đổi cửa sang loại mở ra ngoài vì hành lang căn hộ đủ rộng; giường xoay đầu vào tường ngắn phía đối diện cửa ra vào, lệch về phía trong để người nằm thấy cửa ở góc chéo; tủ áo âm tường kịch trần chuyển sang dọc tường dài phía không có cửa sổ, cánh trượt; cửa sổ thành chỗ đón sáng ở cạnh giường, có rèm hai lớp. Lối đi một bên giường khoảng năm mươi phân, bên kia sát tủ nhưng cánh trượt vẫn mở được.
Phòng không rộng hơn, nhưng người ở thấy dễ thở hơn hẳn: không còn tiếng cửa va giường, không nằm dưới cửa sổ, tủ không còn là khối nổi giữa phòng.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ngủ nhỏ có nên dùng giường đôi không?
Được, nếu sau khi kê vẫn còn ít nhất một lối đi đủ một người và cánh cửa, cánh tủ mở được. Nếu kê giường đôi khiến phòng không còn chỗ đi lại, nên cân nhắc giường nhỏ hơn hoặc giường gấp. Quan niệm chuộng hai bên có lối đi, nhưng phòng chật thì linh hoạt được.
Phòng nhỏ có nên dùng gương để rộng không?
Gương làm phòng trông rộng hơn và sáng hơn. Theo quan niệm, gương không nên soi thẳng vào giường. Cách dung hoà là đặt gương ở mặt trong cánh tủ, ở tường chéo với giường, hoặc dùng gương đứng có thể xoay đi khi ngủ.
Đầu giường kê sát cửa sổ vì không còn chỗ thì phải làm sao?
Nếu thật không còn tường nào khác, dùng một vách đầu giường cao, đặc, che kín phần dưới cửa sổ, kết hợp rèm dày. Cửa sổ nên đóng khi ngủ để tránh gió lùa vào đầu. Phần trên cửa sổ vẫn để lấy sáng ban ngày.
Phòng ngủ không có cửa sổ có ảnh hưởng gì không?
Theo quan niệm, phòng thiếu cửa sổ thiếu sinh khí. Về thực tế, phòng kín dễ bí, ẩm, thiếu sáng ban ngày. Cần quạt hút hoặc thông gió cơ khí, mở cửa phòng thường xuyên, dùng đèn ánh sáng tốt ban ngày. Theo quy chuẩn, phòng ở thường cần có thông gió phù hợp.
Có nên đặt kệ sách trên đầu giường để tiết kiệm chỗ không?
Không nên. Kệ chứa sách nặng ngay trên đầu người nằm vừa bị coi là vật đè theo quan niệm, vừa có rủi ro rơi khi động đất nhẹ, va chạm hay kệ lỏng vít. Kệ nên đặt ở tường bên, thấp hơn tầm đầu khi nằm.
Phòng nhỏ dùng màu tối có được không?
Màu tối làm phòng ấm cúng nhưng trông nhỏ hơn, cần đèn tốt hơn. Nhiều người dùng một mảng tường tối ở đầu giường, các mặt còn lại màu sáng. Màu theo mệnh là lớp quan niệm; mức tin tuỳ mỗi người.