Giường ngủ hợp phong thủy theo cách hiểu phổ biến là giường chắc chắn, dáng vuông vức hoặc bo cạnh mềm, có đầu giường đặc và cao vừa phải, chân giường đủ cao để gầm thoáng, làm bằng chất liệu không kêu, không lạnh khi chạm. Kích thước giường thường theo cỡ nệm; một số người còn đo thêm bằng thước Lỗ Ban, đó là quy ước dân gian.
Chiếc giường là món nội thất duy nhất bạn tiếp xúc trực tiếp nhiều giờ mỗi ngày, nên những lời khuyên phong thủy về giường phần lớn rất gần với kinh nghiệm dùng đồ. Bài này đi qua từng bộ phận của giường, nói rõ quan niệm hay gặp, lý do thực tế đi kèm, và những chỗ thuần tuý là tập quán để bạn tự cân nhắc.
Dáng giường: vuông vức, bo tròn hay giường tròn
Sách phong thủy nhà ở chuộng giường hình chữ nhật vuông vức, các góc bo nhẹ. Lý do theo quan niệm là hình vuông ổn định, thuộc hành Thổ, hợp với chỗ nghỉ ngơi. Lý do thực tế là giường chữ nhật vừa với nệm tiêu chuẩn, dễ kê sát tường, dễ thay ga. Cạnh bo tròn giúp tránh va đập ống chân lúc đi lại ban đêm, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Giường tròn thỉnh thoảng xuất hiện ở khách sạn hay phòng trang trí. Nhiều người làm nghề cho rằng giường tròn "không có đầu, không có chỗ tựa", khó gắn với bức tường phía sau. Thực tế, giường tròn khó tìm ga vừa, khó kê sát tường, nằm hai người dễ thấy chật ở hai đầu. Nếu thích dáng mềm, giường chữ nhật có đầu giường cong là cách dung hoà.
Giường có hình thù lạ, như giường hình thuyền, hình xe, hình thú, thường dành cho trẻ em. Quan niệm ít bàn tới; điều cần xét là độ chắc, cạnh nhọn, chỗ kẹp tay và chất sơn. Đây là quan niệm kết hợp kinh nghiệm dùng đồ, mức tin tuỳ mỗi người.
Đầu giường: phần được nhắc nhiều nhất
Đầu giường nên đặc. Theo quan niệm, đầu giường là "chỗ tựa", nên đặc, liền mặt hơn là song thưa hay khung rỗng. Lý do thực tế: đầu giường đặc giữ gối, chặn gió lùa từ khe tường, dựa lưng đọc sách được.
Cao vừa phải. Đầu giường cao hơn đầu người ngồi trên giường một chút là đủ. Đầu giường quá cao, nặng, vượt hẳn trần thấp làm phòng thấy chật; quá thấp thì không tựa lưng được.
Không có kệ treo trên đầu. Nhiều mẫu giường có kệ sách, tủ nhỏ gắn phía trên đầu. Quan niệm coi đó là vật "đè đầu". Thực tế, kệ chứa đồ nặng ngay trên đầu người ngủ là chuyện an toàn cần tránh; nếu muốn chỗ để đồ, chọn kệ thấp hai bên hoặc ngăn kéo trong đầu giường.
Gắn chặt vào khung. Đầu giường rời, chỉ dựng tựa vào tường, dễ lung lay và kêu khi trở mình. Chọn loại bắt vít vào khung hoặc bắt cố định vào tường.
Đầu giường kính, gương, đèn trang trí. Đầu giường ốp gương phản chiếu người nằm thường bị khuyên tránh theo quan niệm; đèn hắt sau đầu giường nên dịu và tắt khi ngủ.
Chất liệu khung giường: quan niệm và kinh nghiệm dùng
Chất liệu giường được một số sách gán theo ngũ hành. Bảng dưới đặt quan niệm cạnh những điều bạn sẽ gặp thật khi dùng, để bạn chọn theo nhu cầu trước rồi mới tới lớp ngũ hành.
| Chất liệu | Quan niệm hay gặp | Kinh nghiệm dùng | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Gỗ tự nhiên | Hành Mộc, ấm, được chuộng nhất | Chắc, ít kêu nếu mộng tốt | Kiểm mọt, cong vênh mùa nồm |
| Gỗ công nghiệp | Như gỗ, ít bàn riêng | Nhẹ, rẻ hơn, dễ bung vít nếu tháo lắp nhiều | Chọn ván chống ẩm, cạnh dán kín |
| Khung sắt, kim loại | Hành Kim, lạnh, một số người kiêng | Bền, dễ kêu ở mối nối | Siết ốc định kỳ, đệm cao su chân |
| Bọc nệm, bọc vải | Mềm, ấm | Êm khi tựa lưng | Bám bụi, cần hút bụi, khó vệ sinh vết bẩn |
| Mây tre | Mộc, thoáng | Mát, nhẹ | Dễ kêu, cần chống mối mọt |
Chuyện hợp mệnh hay không thuộc lớp quan niệm ngũ hành theo mệnh; mức tin tuỳ mỗi người. Điều nên đặt lên trước là giường không kêu, không lạnh tay, không lung lay. Một chiếc giường sắt êm, chắc vẫn đáng dùng hơn một chiếc giường gỗ "hợp mệnh" mà kêu cót két mỗi lần trở mình.
Chân giường cao hay giường bệt sát sàn
Quan niệm phong thủy khuyên giường có chân, gầm thoáng, để "khí lưu thông dưới thân người nằm". Lý do thực tế rất rõ: gầm thoáng thì nệm không bị hơi ẩm từ sàn bốc lên, dễ quét bụi, không thành chỗ trú cho gián, chuột. Ở khí hậu nồm ẩm miền Bắc hay mùa mưa miền Nam, nệm đặt sát sàn gạch lâu ngày dễ có mùi và vệt mốc ở đáy.
Giường bệt sát sàn kiểu Nhật được nhiều người trẻ ưa vì phòng trông rộng. Nếu chọn kiểu này, nên dùng phản gỗ có khe thoáng hoặc tấm lót chống ẩm dưới nệm, thỉnh thoảng dựng nệm lên phơi, và tránh dùng ở tầng trệt sát nền ẩm. Người lớn tuổi, người đau gối nên tránh giường quá thấp vì đứng lên ngồi xuống vất vả.
Độ cao mặt nệm phổ biến nằm quanh tầm đầu gối người dùng, ngồi mép giường chân chạm đất, đùi gần ngang. Đây không phải con số phong thủy mà là thói quen thiết kế đồ cho dễ dùng.
Kích thước giường và thước Lỗ Ban
Kích thước giường trước hết phụ thuộc cỡ nệm. Ở Việt Nam, nệm phổ biến rộng một mét, một mét hai, một mét bốn, một mét sáu, một mét tám và dài khoảng hai mét. Giường đôi cho hai người lớn thường từ một mét sáu trở lên để mỗi người có chỗ trở mình.
Một số gia đình, nhất là khi đặt thợ đóng giường, muốn kích thước khung rơi vào cung đẹp trên thước Lỗ Ban. Theo quy ước dân gian phổ biến, thước có nhiều loại; nhiều thợ dùng loại khoảng 42,9 cm, vốn được dùng cho khối đặc và đồ nội thất, để đo giường, tủ, bàn. Thợ sẽ nhích kích thước khung vài phân cho rơi vào cung được gọi là tốt, miễn nệm vẫn vừa.
Cần hiểu đây là quy ước của nghề mộc và tập quán dân gian, không có cơ sở đo lường nào cho thấy vài phân chênh lệch làm thay đổi chất lượng giấc ngủ. Nếu muốn theo, ưu tiên thứ tự: nệm vừa khung, khung vừa phòng, lối đi đủ rộng, rồi mới chỉnh vài phân theo thước. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nệm, gối, chăn: phần mềm của chiếc giường
Sách phong thủy ít bàn về nệm, nhưng nếu đi theo tinh thần "chỗ nằm phải vững và yên", nệm là phần quyết định không kém khung giường. Nệm quá mềm làm lưng võng xuống, nệm quá cứng làm vai và hông bị tì. Không có độ cứng đúng cho mọi người; cách thử đơn giản là nằm nghiêng vài phút ở cửa hàng, xem cột sống có giữ được đường thẳng tự nhiên không, vai và hông có bị đau tì không.
Hai người có cân nặng chênh nhau nhiều dễ gặp cảnh người nặng lún, người nhẹ lăn về phía giữa. Một số gia đình chọn hai tấm nệm đơn ghép lại để mỗi người có độ cứng riêng; dân gian có nơi kiêng "giường hai nệm" vì cho là chia đôi vợ chồng. Chuyện này có bài riêng về phòng ngủ vợ chồng; ở đây chỉ lưu ý rằng nếu ghép, nên dùng tấm phủ liền và dây ghép để không có khe giữa.
Gối nên vừa với tư thế ngủ: người nằm nghiêng cần gối cao hơn người nằm ngửa. Chăn ga nên chọn chất vải thoáng, dễ giặt, màu dịu mắt. Màu ga theo mệnh là lớp quan niệm ngũ hành; mức tin tuỳ mỗi người, còn màu dịu giúp phòng trông yên hơn thì gần như ai cũng đồng ý.
Giường cho người lớn tuổi, trẻ nhỏ và giường cưới
Với người lớn tuổi, giường nên cao vừa tầm để ngồi dậy và đứng lên không phải chống tay nhiều, có thành hoặc tay vịn chắc ở một bên, nệm không quá mềm vì lún sâu khó trở mình. Đầu giường đặc để tựa lưng khi ngồi dậy uống thuốc, đọc báo. Cạnh giường bo tròn, không có chi tiết trang trí nhô ra ở tầm ống chân.
Với trẻ nhỏ, giường thấp, thành chắn ở phía hở, không có khe hở có thể kẹt đầu hay tay chân, sơn an toàn. Giường tầng có những khuyến nghị an toàn riêng về tuổi trẻ được ngủ tầng trên và chiều cao lan can, nên đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất. Phong thủy cho phòng trẻ có chuyên mục riêng nên ở đây không bàn sâu.
Giường cưới theo tập quán nhiều nơi là giường mới hoặc ít nhất là nệm, chăn ga mới, được kê trước ngày cưới; có gia đình nhờ một người được coi là phúc hậu trải chiếu, trải ga. Đây là phong tục mang ý chúc phúc, mỗi vùng mỗi khác, không phải điều bắt buộc. Về đồ dùng, giường cưới nên chọn để dùng lâu dài chứ không chỉ cho đẹp ngày cưới.
Danh sách kiểm khi đi mua hoặc đặt đóng giường
Trước khi trả tiền, mang theo danh sách ngắn dưới đây và kiểm tại chỗ.
- Lắc mạnh đầu giường và thành giường: có rung, có tiếng kêu ở mối nối không.
- Ngồi mép giường, nằm thử trở mình vài lần: có tiếng cót két không.
- Sờ các cạnh, góc: có góc nhọn, mép ván sắc, đinh vít thò ra không.
- Xem phản đỡ nệm: nan thưa hay dày, có khe thoáng không, có thanh giữa đỡ cho giường đôi không.
- Đo chiều cao gầm: đủ để chổi, máy hút bụi đi vào không.
- Hỏi chất liệu cụ thể: gỗ gì, ván gì, sơn gốc gì; xin ghi vào hoá đơn.
- Nếu đặt đóng: thống nhất kích thước khung theo cỡ nệm trước, chỉnh theo thước Lỗ Ban sau nếu muốn.
Một chiếc giường qua được danh sách này là đã đáp ứng phần lớn lời khuyên phong thủy có lý do thực tế: chắc, êm, không kêu, không cạnh sắc, gầm thoáng.
Câu hỏi thường gặp
Giường sắt có kỵ phong thủy không?
Không có điều kiêng chung. Một số người cho rằng kim loại lạnh, thuộc hành Kim, không ấm bằng gỗ. Về thực tế, giường sắt bền, chịu ẩm tốt nhưng dễ kêu ở mối nối; siết ốc định kỳ và lót đệm cao su ở chân là dùng tốt. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Giường có ngăn kéo dưới gầm có được không?
Được, nhiều nhà nhỏ cần chỗ cất đồ. Quan niệm chuộng gầm thoáng, nên nếu dùng giường hộc kéo thì chỉ cất đồ sạch, khô, dùng thường xuyên như chăn ga, và mở ra lau định kỳ. Tránh nhồi kín đồ cũ để lâu năm vì dễ ẩm mốc, côn trùng.
Có nên dùng lại giường cũ của người khác không?
Dân gian có người kiêng dùng giường của người đã mất hoặc người lạ. Về thực tế, cần kiểm mọt, rệp, mối nối và vệ sinh kỹ trước khi dùng. Giường của người thân trong nhà nhiều gia đình vẫn giữ dùng như kỷ vật; mức tin tuỳ mỗi người.
Giường đôi nên rộng bao nhiêu cho hai người?
Phổ biến là một mét sáu đến một mét tám chiều rộng, dài khoảng hai mét. Hai người ngủ hay trở mình hoặc có con nhỏ ngủ cùng nên chọn rộng hơn. Kích thước phòng cũng quyết định: chừa đủ lối đi hai bên quan trọng không kém chiều rộng nệm.
Đầu giường bọc nệm có tốt hơn đầu giường gỗ không?
Đầu giường bọc nệm êm khi tựa lưng đọc sách, cách nhiệt với tường lạnh. Nhược điểm là bám bụi, khó lau vết bẩn, cần hút bụi định kỳ, người dị ứng bụi nên cân nhắc. Đầu giường gỗ dễ lau, bền. Hai loại đều hợp với nguyên tắc có chỗ tựa nếu đặc và chắc.
Mua giường có cần chọn ngày không?
Một số gia đình chọn ngày kê giường mới, nhất là giường cưới, theo tập quán. Đây là phong tục, không bắt buộc. Điều thực tế cần làm là kiểm giường kỹ khi nhận, siết ốc sau vài tuần sử dụng vì gỗ và mối nối thường co lại.