Phần lớn các trường phái lấy cửa chính theo mặt chính của ngôi nhà, tức cửa mở ra phía đường hoặc khoảng sân trước, được thiết kế làm lối vào đón khách. Một số người làm phong thủy hiện đại lại coi cửa cả nhà dùng nhiều nhất mới là "khí khẩu" thật. Vì hai cách hiểu này, cùng một ngôi nhà có thể được hai người xem tính ra hai hướng khác nhau.
Bài trả lời câu hỏi hay gặp của các gia đình có nhiều lối vào: cửa trước ít mở, cửa hông, cửa bếp hay cửa gara mới là lối đi hằng ngày. Bài trình bày từng cách hiểu, đưa ra bảng tình huống và gợi ý cách để cửa chính "sống" lại. Mọi nhận xét tốt xấu theo phong thủy ở đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao phải xác định cửa chính trước khi bàn chuyện khác
Gần như mọi phép tính của phong thủy dương trạch đều bắt đầu từ cửa và mặt nhà. Bát trạch cần biết nhà toạ hướng nào để xếp tám du niên; Huyền không cần toạ – hướng để lập tinh bàn; cách đặt bát quái theo cửa vào của một số phái hiện đại thì lấy luôn bức tường có cửa làm cạnh dưới của lưới chín ô. Sai cửa chính là sai từ bước đầu, và những gì suy ra sau đó đều lệch theo.
Trong nhà ba gian truyền thống, câu hỏi này gần như không tồn tại: gian giữa có cửa lớn mở ra sân, đó là cửa chính, các cửa chái và cửa sau rõ ràng là cửa phụ. Nhà phố, nhà vườn hiện đại thì khác. Có nhà mặt tiền là cửa cuốn, phía trong mới có cửa kính; có nhà cổng mở bên hông, đi vào qua cửa bếp; có biệt thự cả nhà đi từ gara vào thẳng phòng sinh hoạt, còn cửa sảnh chính chỉ mở khi có khách. Những ngôi nhà đó khiến người ở và cả người xem phong thủy lúng túng.
Vì vậy trước khi hỏi hướng nhà mình tốt hay xấu, nên trả lời được câu "cửa nào là cửa chính của nhà mình". Câu đó trả lời xong thì phần còn lại mới có nền để bàn.
Cũng cần phân biệt cửa chính với cổng. Cổng là lớp ngoài cùng, nằm trên ranh đất; cửa chính là lớp cửa của khối nhà. Nhiều nhà có cổng quay một hướng, cửa nhà quay hướng khác, và các phái tính hai lớp này theo cách riêng. Bài này chỉ bàn về cửa của khối nhà, tức chỗ người bước từ ngoài trời vào trong nhà.
Các cách xác định cửa chính mà người làm phong thủy hay dùng
Theo mặt chính của ngôi nhà. Cửa nằm ở mặt nhà quay ra đường, ra sân trước, nơi kiến trúc sư thiết kế làm mặt đứng chính. Đây là cách phổ biến nhất trong Bát trạch và Huyền không, vì toạ – hướng được lấy theo mặt nhà chứ không theo thói quen đi lại.
Theo cửa dùng nhiều nhất. Một số người cho rằng khí theo người mà vào, cửa nào người ra vào nhiều nhất thì cửa đó là khí khẩu thật. Cách hiểu này hay gặp ở các tài liệu phong thủy phổ thông hiện đại.
Theo cửa đón minh đường. Loan đầu chú ý cửa nào nhìn ra khoảng trống rộng nhất, đường lớn nhất, nơi "khí tụ" trước nhà. Ở nhà góc hai mặt đường, cách này giúp chọn mặt chính.
Theo cửa lớn nhất, trang trọng nhất. Cách dân gian: cửa to, có bậc thềm, có cổng đối diện là cửa chính. Thường trùng với cách thứ nhất.
Theo cửa vào của căn hộ hoặc đơn vị ở. Với chung cư và nhà nhiều hộ, cửa chính là cửa vào căn hộ, không phải cổng toà nhà. Cổng toà nhà được xem như một lớp ngoại cảnh.
Bảng tình huống: nhà nào lấy cửa nào
Bảng dưới đưa ra cách nhiều người làm phong thủy thường chọn cho các kiểu nhà hay gặp. Đây là gợi ý theo số đông, không phải luật; khi hai cách cho kết quả khác nhau, bạn có thể ghi lại cả hai.
| Kiểu nhà | Các cửa có | Thường lấy làm cửa chính | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Nhà phố có cửa cuốn mặt tiền | Cửa cuốn ngoài, cửa kính hoặc gỗ trong | Mặt tiền, đo theo cửa trong | Cửa cuốn là lớp bảo vệ, cùng một mặt |
| Nhà phố có gara riêng cạnh cửa đi | Cửa đi bộ và cửa gara cùng mặt | Cửa đi bộ | Cùng mặt nên hướng nhà không đổi |
| Nhà vườn cổng mở bên hông | Cửa chính mặt trước, lối vào bên hông | Cửa mặt trước | Lối hông là lối đi, không đổi toạ – hướng |
| Nhà quê quen đi cửa bếp | Cửa gian giữa, cửa bếp | Cửa gian giữa | Cửa bếp là cửa phụ dùng nhiều |
| Nhà góc hai mặt đường | Hai mặt đều có cửa | Mặt có minh đường rộng hơn hoặc mặt thiết kế làm chính | Nên hỏi kỹ trước khi kết luận |
| Căn hộ chung cư | Cửa căn hộ, cửa ra ban công | Cửa căn hộ | Có người đo theo ban công, nên ghi cả hai |
Khi mặt chính và cửa dùng nhiều nhất cùng nằm một phía, hướng nhà không đổi, bạn không cần băn khoăn. Chỉ khi hai cửa ở hai mặt khác nhau, câu hỏi này mới thật sự có ảnh hưởng đến cách xem.
Khi cả nhà quen đi cửa hông hoặc cửa sau
Đây là tình huống rất hay gặp: cổng ra đường nằm bên hông, gara ở phía sau, cửa mặt trước đẹp nhất lại khoá cả tuần. Theo quan niệm của những người coi trọng "cửa dùng nhiều", khí vào nhà qua cửa phụ, đi qua bếp hoặc kho trước rồi mới tới phòng khách, như vậy là "khí vào đường vòng". Theo những người lấy mặt chính, hướng nhà vẫn giữ nguyên, nhưng cửa chính ít mở thì "khí khẩu bị bế". Hai cách hiểu khác nhau mà gặp nhau ở một kết luận: cửa chính không được dùng là điều không ai khen. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Phần thực tế cũng đáng chú ý. Lối vào qua bếp khiến khách nhìn thấy khu nấu nướng trước, giày dép, túi đồ dồn về cửa sau, phòng khách thành nơi ít ai ngồi. Cửa chính đóng lâu ngày thì bản lề khô, khoá kẹt, bụi bám ở bậc thềm. Khi có việc cần ra nhanh, cả nhà lại quen chạy về cửa phụ, có khi chật và tối hơn.
Không nhất thiết phải bắt cả nhà đổi thói quen. Có thể chấp nhận cửa phụ là lối đi hằng ngày, nhưng làm nó gọn như một cửa chính nhỏ: có đèn, có chỗ để giày, có khoảng đứng, không đi xuyên qua bếp nấu. Đồng thời giữ cửa chính hoạt động: mở mỗi ngày một lần, đón khách bằng cửa này, giữ bậc thềm sạch.
Tự xác định cửa chính của nhà mình
Nếu bạn muốn tự xem hoặc chuẩn bị thông tin trước khi hỏi người làm phong thủy, các bước sau giúp ghi lại đủ dữ liệu.
- Vẽ sơ đồ mặt bằng tầng trệt, đánh dấu tất cả các cửa đi ra ngoài, kể cả cửa gara và cửa ra sân sau.
- Ghi cạnh mỗi cửa: mở ra đâu (đường, ngõ, sân, vườn), rộng bao nhiêu, ai dùng, dùng khi nào.
- Xác định mặt chính theo bản vẽ thiết kế hoặc mặt có số nhà, hộp thư, cổng chính.
- Đo hướng theo mặt chính bằng la bàn, đứng ở giữa cửa nhìn ra ngoài.
- Nếu cửa dùng nhiều nhất ở mặt khác, đo thêm hướng theo cửa đó và ghi riêng.
- Khi hỏi người xem, đưa cả hai số đo và nói rõ thói quen đi lại của gia đình.
Có đủ thông tin như vậy, bạn sẽ hiểu vì sao hai người xem lại đưa ra hai kết luận khác nhau, và tránh được cảnh mỗi lần hỏi lại được một kết quả.
Làm cho cửa chính "sống" lại mà không cần sửa lớn
Mở cửa chính mỗi ngày. Buổi sáng mở cửa chính ít phút để đón gió, quét bậc thềm. Việc nhỏ này vừa hợp quan niệm "khai khí khẩu" vừa giữ bản lề, khoá luôn trơn.
Đón khách bằng cửa chính. Khách đến thì mời vào bằng cửa chính, để phòng khách được dùng đúng vai trò.
Chiếu sáng lối vào. Một đèn ấm trước cửa chính và một đèn ở tiền sảnh giúp lối vào không âm u dù ít người đi.
Dọn sạch trước cửa. Không để xe, thùng hàng, chậu cây lớn chắn trước cửa chính. Đây là điều mọi phái đều đồng ý.
Làm gọn cửa phụ. Nếu cửa phụ là lối đi hằng ngày, thêm tủ giày, móc treo, đèn và một khoảng đứng trước khi bước vào khu bếp.
Giữ bản lề và khoá trong tình trạng tốt. Cửa chính là lối thoát lớn nhất của nhà khi có sự cố. Tra dầu bản lề, thử khoá định kỳ để lúc cần mở được ngay, không phải tìm chìa hay giật mạnh.
Ví dụ giả định: nhà vườn có cổng bên hông
Ví dụ giả định: một nhà vườn một tầng ở ven đô, mặt nhà quay ra vườn trước có hàng cau, nhưng cổng lại mở ra con đường bên hông. Chủ nhà đi xe máy vào cổng, dựng xe ở hiên hông rồi đi thẳng vào bếp qua cửa phụ. Cửa gian giữa nhìn ra vườn gần như chỉ mở dịp Tết và ngày giỗ.
Người xem thứ nhất lấy mặt nhà làm chuẩn, tính ra một hướng. Người xem thứ hai lấy cửa bếp vì đó là cửa dùng nhiều nhất, tính ra hướng vuông góc với hướng kia. Chủ nhà nghe hai kết luận khác nhau thì hoang mang. Thật ra cả hai không mâu thuẫn về số đo; họ chỉ chọn hai cửa khác nhau làm gốc.
Giải pháp gia đình chọn là làm một lối lát gạch từ cổng hông vòng ra vườn trước, dựng xe ở mái hiên phụ, rồi vào nhà bằng cửa gian giữa. Cửa bếp vẫn dùng khi mang đồ chợ. Sau vài tháng, phòng khách được dùng nhiều hơn, khách không còn đi qua bếp, và hướng nhà theo cả hai cách hiểu cùng chỉ về mặt vườn. Đây là ví dụ minh hoạ, không phải lời hứa về kết quả nào.
Câu hỏi thường gặp
Cửa gara to hơn cửa đi thì cửa nào là cửa chính?
Nếu cửa gara và cửa đi cùng một mặt nhà, hướng nhà không đổi, cửa đi bộ thường được coi là cửa chính. Nếu gara ở mặt khác và cả nhà vào nhà qua gara, nhiều người vẫn lấy mặt chính làm chuẩn và coi gara là lối phụ.
Nhà có hai mặt tiền thì tính hướng theo mặt nào?
Thường tính theo mặt có minh đường rộng hơn, đường lớn hơn hoặc mặt được thiết kế làm mặt chính, có số nhà. Khi hai mặt tương đương, nên ghi cả hai hướng và hỏi kỹ người xem họ dùng tiêu chí nào.
Có nên đổi hẳn cửa phụ thành cửa chính không?
Nếu cửa phụ thật sự là lối đi duy nhất hợp lý và cửa chính cũ không còn dùng được, có thể tính khi cải tạo. Việc này đụng tới mặt bằng, kết cấu và giấy phép, nên làm cùng kiến trúc sư chứ không chỉ theo lời khuyên phong thủy.
Cửa chính khoá cả tuần có ảnh hưởng gì?
Theo quan niệm, cửa chính ít mở bị coi là khí khẩu bị đóng. Thực tế là khoá kẹt, bụi bám, phòng khách bỏ không. Mở cửa mỗi ngày một lúc và đón khách bằng cửa này là cách đơn giản để khắc phục.
Căn hộ chung cư tính hướng theo cửa hay theo ban công?
Hai cách đều có người dùng. Nhiều người lấy cửa căn hộ làm cửa chính, có người lấy ban công vì đó là phía đón sáng. Khi hỏi, nên nói rõ đã đo theo phía nào để không bị nhầm lẫn kết quả.