Phong thủy dè chừng nhà sát đường lớn, nhà bị con đường đâm thẳng vào cửa, và gọi chung là lộ xung hay thương sát; nghiên cứu sức khoẻ môi trường cho thấy phần có thể đo của nỗi lo này là tiếng ồn, bụi khí thải, ánh đèn và nguy cơ va chạm. Tiếng ồn giao thông kéo dài được các tổ chức y tế xếp vào nhóm yếu tố môi trường gây hại đáng kể, nhất là với giấc ngủ.
Bài này không nhằm khuyên bạn tránh nhà mặt đường: với người kinh doanh, mặt đường là tài sản. Mục tiêu là hiểu rõ những yếu tố đi kèm một con đường đông xe, đo được chúng, và biết cách giảm từng thứ, thay vì chỉ treo một vật phẩm trước cửa rồi yên tâm.
Lộ xung, thương sát: phong thủy nói gì về nhà sát đường
Trong phong thủy, đường đi được ví như dòng nước: đường uốn lượn, ôm lấy nhà được coi là tốt; đường thẳng, nhiều xe chạy nhanh lao về phía nhà bị coi là xấu. Các tình huống hay được nêu gồm nhà ở cuối một con đường đâm thẳng vào, nhà ở ngã ba hình chữ T, nhà ở phía lưng của khúc cua (gọi là phản cung), nhà quá sát cầu vượt, đường cao tốc.
Lý giải truyền thống là khí đi theo đường quá mạnh, xung thẳng vào nhà, làm gia chủ không yên. Cách hoá giải được nhắc nhiều là làm tường, cổng, cây chắn, lùi nhà vào, đổi hướng cửa, hoặc đặt vật phẩm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nếu tách những thứ vật lý mà một con đường đông xe mang đến ngôi nhà, ta có ít nhất bốn yếu tố: âm thanh, bụi và khí thải, ánh sáng đèn xe về đêm, và nguy cơ xe mất lái lao vào. Cả bốn đều giảm mạnh khi nhà lùi xa đường hoặc có vật chắn, đúng như cách hoá giải của phong thủy. Phần còn lại của bài đi vào từng yếu tố.
Decibel hiểu thế nào cho đúng
Độ lớn âm thanh được đo bằng decibel, viết tắt dB. Thang đo này là thang logarit chứ không phải thang cộng thông thường: tăng 10 dB nghĩa là năng lượng âm tăng gấp mười lần, và tai người thường cảm nhận là to lên khoảng gấp đôi. Tăng 3 dB tương ứng năng lượng gấp đôi, ví dụ lượng xe trên đường tăng gấp đôi.
Vì thế chênh lệch vài dB giữa hai căn nhà không phải nhỏ. Căn ở mặt đường và căn trong hẻm sâu có thể chênh nhau vài chục dB, tức là khác biệt rất lớn về cảm nhận. Các máy đo thường dùng thang dB(A), mô phỏng độ nhạy của tai người với các tần số khác nhau.
Khi bàn về sức khoẻ, các nhà nghiên cứu không chỉ nhìn mức ồn tức thời mà nhìn mức trung bình theo thời gian, có trọng số cao hơn cho buổi tối và ban đêm, vì cùng một tiếng xe lúc nửa đêm gây phiền nhiều hơn lúc giữa trưa. Tiếng ồn bất chợt như còi, xe phân khối lớn tăng ga, xe tải phanh gấp thường gây thức giấc nhiều hơn tiếng ồn đều.
Bạn có thể dùng ứng dụng đo tiếng ồn trên điện thoại để so các phòng, các giờ trong ngày. Số đo của điện thoại không chuẩn như máy chuyên dụng, nhưng đủ để thấy phòng nào ồn hơn và một cửa sổ mới cải thiện được bao nhiêu.
Tiếng ồn giao thông và sức khoẻ: điều nghiên cứu cho thấy
Năm 2018, văn phòng khu vực châu Âu của Tổ chức Y tế Thế giới công bố hướng dẫn về tiếng ồn môi trường. Với tiếng ồn giao thông đường bộ, hướng dẫn khuyến nghị giảm mức trung bình cả ngày xuống dưới khoảng 53 dB và mức ban đêm dưới khoảng 45 dB, vì trên các mức đó đã ghi nhận tác động bất lợi. Các con số này dành cho chính sách cộng đồng, đo ở mặt ngoài nhà, không phải ngưỡng cho từng phòng.
Những tác động được bàn nhiều nhất gồm: rối loạn giấc ngủ, bao gồm khó ngủ, thức giấc và giấc ngủ nông hơn; cảm giác khó chịu, bực bội kéo dài; và mối liên quan với bệnh tim mạch ở mức cộng đồng, với cơ chế được cho là qua phản ứng căng thẳng lặp lại. Mức độ chắc chắn của từng mối liên quan khác nhau; giấc ngủ và sự khó chịu có bằng chứng rõ hơn.
Một điều đáng chú ý là cơ thể phản ứng với tiếng ồn ngay cả khi người ngủ không tỉnh dậy, ví dụ nhịp tim tăng nhất thời. Người sống lâu ở mặt đường hay nói "quen rồi", và đúng là cảm giác khó chịu có thể giảm, nhưng nhiều phản ứng sinh lý không mất hẳn.
Những hiểu biết này cho thấy lời dặn "nhà sát đường lớn không yên" của phong thủy có một phần cơ sở. Nhưng chúng cũng chỉ ra cách làm cụ thể hơn: đo mức ồn, bảo vệ phòng ngủ trước tiên, chứ không phải lo cả ngôi nhà bị "xung".
Những thứ khác đi theo con đường
Bụi mịn và khí thải. Nồng độ bụi mịn và khí thải giao thông thường cao nhất sát mép đường và giảm dần khi ra xa, phần lớn trong khoảng vài chục đến vài trăm mét đầu tuỳ gió, địa hình, nhà cửa xung quanh. Tầng thấp sát đường chịu nhiều nhất.
Đèn xe và đèn đường. Nhà ở cuối đường đâm thẳng hoặc ở lưng khúc cua có thể bị đèn pha quét vào cửa sổ mỗi khi xe đến. Ánh sáng ban đêm vào phòng ngủ làm giấc ngủ kém sâu ở nhiều người.
Nguy cơ va chạm. Nhà ở đầu ngã ba chữ T, ở mặt ngoài khúc cua gắt, là nơi xe mất lái có khả năng lao vào. Đây có lẽ là phần thực tế nhất của nỗi lo "đường đâm vào nhà". Vật chắn cứng, bậc thềm, cột bảo vệ có tác dụng thật.
Rung động. Nhà sát tuyến xe tải nặng, đường sắt có thể bị rung, nứt nhẹ ở tường, kính. Đây là việc cần kỹ sư kết cấu đánh giá nếu vết nứt phát triển.
Mặt tích cực. Đường lớn đi kèm thuận tiện đi lại, dễ kinh doanh, ánh sáng và gió tốt hơn hẻm sâu. Phong thủy cũng có quan niệm "minh đường rộng" là tốt. Quyết định chọn nhà là cân các mặt này, không phải nhìn một mặt.
Tình huống, yếu tố đo được và cách giảm
Bảng tổng hợp các tình huống phong thủy hay gọi là "xung" với yếu tố vật lý tương ứng và hướng xử lý. Mức hiệu quả cụ thể phụ thuộc nhà từng người.
| Tình huống | Yếu tố đo được | Hướng xử lý chính |
|---|---|---|
| Nhà mặt đường lớn đông xe | Ồn, bụi, khí thải | Phòng ngủ ra phía sau, cửa kín, lọc không khí |
| Nhà ở đầu ngã ba chữ T | Đèn pha, nguy cơ va chạm, ồn | Vật chắn cứng, rèm cản sáng, lùi cửa nếu được |
| Nhà ở lưng khúc cua | Đèn pha quét, tiếng phanh, va chạm | Hàng rào chắc, cây bụi dày, kính cách âm |
| Nhà sát cầu vượt, đường trên cao | Ồn từ trên cao, bụi, bóng che | Kính hộp mặt hướng cầu, tường đặc phía cầu |
| Nhà cạnh đường tàu | Ồn bất chợt, rung | Kính cách âm, kiểm tra kết cấu định kỳ |
Có thể thấy, nhiều cách hoá giải phong thủy như làm tường, trồng cây, lùi nhà, đổi cửa trùng với giải pháp kỹ thuật. Riêng cây xanh cần nói rõ: một hàng cây thưa giảm tiếng ồn rất ít, chủ yếu che tầm nhìn và tạo cảm giác dễ chịu; muốn giảm ồn đáng kể cần dải cây rất dày và rộng, hoặc tường đặc.
Đi xem nhà mặt đường: kiểm vào giờ nào, nhìn những gì
Phần lớn người mua, thuê nhà đi xem vào giờ hành chính, khi mức ồn và bụi không phản ánh đúng thời điểm khó chịu nhất. Một vòng kiểm kỹ hơn gồm:
- Quay lại vào khoảng chín, mười giờ tối và sáng sớm trước sáu giờ: đây là lúc xe tải, xe chở hàng chạy nhiều ở nhiều tuyến, và cũng là giờ bạn ngủ.
- Đứng trong phòng định làm phòng ngủ, đóng cửa sổ, đo tiếng ồn bằng điện thoại vài phút; rồi mở cửa đo lại để biết cửa hiện tại chặn được bao nhiêu.
- Nhìn mặt đường: có gờ giảm tốc, ổ gà, nắp cống lỏng ngay trước nhà không? Xe đi qua những chỗ này tạo tiếng động mạnh và lặp lại.
- Hỏi về tuyến xe buýt, xe tải, giờ cấm tải, chợ đêm, quán nhậu gần đó; những nguồn ồn này thay đổi theo giờ và không thấy được trong một lần xem.
- Sờ bậu cửa sổ, lan can phía đường: lớp bụi đen dày là dấu hiệu bụi giao thông nhiều.
- Đứng ở cửa chính nhìn ra: xe có lao thẳng về phía nhà trước khi rẽ không, đèn pha có quét vào cửa sổ khi xe quay đầu không.
Những quan sát này giúp chuyển câu hỏi "nhà có bị xung không" thành những con số và chi tiết cụ thể, từ đó tính được chi phí xử lý trước khi xuống tiền.
Giảm ồn cho nhà mặt đường theo thứ tự hiệu quả
Âm thanh đi vào nhà chủ yếu qua chỗ yếu nhất, thường là khe hở và kính mỏng. Vì vậy thứ tự xử lý quan trọng hơn chi phí:
- Đo mức ồn ở từng phòng vào buổi tối muộn và sáng sớm, xác định phòng nào cần bảo vệ nhất, thường là phòng ngủ.
- Bố trí lại: đưa phòng ngủ ra phía sau hoặc lên tầng ít tiếp xúc mặt đường; phía mặt tiền dành cho kinh doanh, kho, cầu thang.
- Bịt khe hở: ron cao su cửa, khe dưới cánh cửa, lỗ luồn dây điều hoà. Một khe hở nhỏ làm giảm đáng kể hiệu quả của cả cánh cửa tốt.
- Thay kính mỏng một lớp bằng kính dày hơn hoặc kính hộp hai lớp có khoảng không ở giữa, khung kín; đây thường là thay đổi đáng tiền nhất.
- Thêm rèm dày, thảm, kệ sách ở phía tường mặt đường để giảm tiếng vang trong phòng, giúp phòng dịu hơn dù không chặn được hết tiếng từ ngoài.
- Khi cần mở cửa thông gió, chọn giờ ít xe, hoặc dùng quạt cấp khí có lọc thay vì mở toang cửa mặt tiền.
- Với nhà ở đầu ngã ba, khúc cua, làm bậc thềm, bồn cây cứng hoặc cột chắn trước cửa theo quy định của địa phương về lòng đường, vỉa hè.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mặt đường có nên mua để ở không?
Tuỳ nhu cầu. Nếu kinh doanh tại nhà, mặt đường có giá trị lớn. Nếu chỉ để ở, nên xem kỹ mức ồn ban đêm, bụi, và khả năng bố trí phòng ngủ phía sau. Phong thủy dè chừng nhà sát đường lớn là quan niệm; phần ồn và bụi thì đo được và xử lý được một phần.
Treo gương bát quái trước nhà ngã ba có tác dụng gì?
Đây là cách hoá giải theo quan niệm của một số trường phái, mức tin tuỳ mỗi người. Về vật lý, nó không giảm tiếng ồn, bụi hay nguy cơ va chạm. Nếu treo, nên chú ý không chĩa vào nhà hàng xóm gây mất lòng, và vẫn làm các biện pháp an toàn thật.
Ở tầng cao có đỡ ồn hơn tầng thấp không?
Thường đỡ bụi hơn, nhưng tiếng ồn không phải lúc nào cũng giảm theo tầng. Ở một số độ cao trung bình, căn hộ nhìn thẳng ra đường lớn có thể nhận âm thanh từ cả đoạn đường dài, trong khi tầng thấp được nhà khác che bớt. Nên đo tại chỗ trước khi quyết định.
Tai đã quen với tiếng ồn thì còn ảnh hưởng không?
Cảm giác khó chịu có thể giảm khi đã quen, nhưng các nghiên cứu ghi nhận một số phản ứng sinh lý trong lúc ngủ, như tăng nhịp tim nhất thời, vẫn xảy ra. Bảo vệ phòng ngủ khỏi tiếng ồn vẫn đáng làm dù bạn thấy mình đã quen.
Nút bịt tai, máy tạo tiếng ồn trắng có giúp ngủ không?
Nhiều người thấy nút bịt tai giúp ngủ tốt hơn ở nhà mặt đường. Máy tạo âm nền đều có thể che những tiếng ồn bất chợt, giúp ít bị giật mình. Đây là giải pháp tạm; nếu dùng lâu dài nên chú ý vệ sinh tai và mức âm lượng vừa phải.
Có cần làm tường cách âm toàn bộ nhà không?
Thường không cần. Phần lớn tiếng ồn đi qua cửa và khe hở, nên xử lý cửa, kính và khe hở ở phía mặt đường cho hiệu quả cao hơn nhiều so với ốp cách âm toàn bộ tường. Ốp tường chỉ nên tính sau khi đã làm xong cửa và vẫn còn ồn.