Nhà hướng Đông nhận nắng buổi sáng, khi không khí còn mát, và mặt tiền nằm trong bóng râm suốt buổi chiều nóng nhất. Vì vậy ở hầu hết Việt Nam, đây là hướng dễ ở, xếp ngay sau Nam và Đông Nam. Điểm cần tính là mặt sau nhà quay về Tây, nên phòng phía sau có thể nóng buổi chiều, và ở duyên hải miền Trung mặt tiền quay ra biển phải chịu mưa bão cuối năm.
Người mua nhà thường chỉ nhìn hướng mặt tiền mà quên rằng nhà ống có hai mặt nhận nắng. Một căn nhà hướng Đông với phòng ngủ chính ở phía sau có cửa sổ lớn không che có thể nóng buổi chiều chẳng kém nhà hướng Tây. Ngược lại, khi bố trí đúng, nhà hướng Đông tận dụng được cả nắng sáng phía trước lẫn bóng râm buổi chiều.
Bài trình bày nắng gió của nhà hướng Đông theo mùa và theo miền, cách bố trí phòng, cách xử lý mặt sau, và cách các trường phái phong thủy đọc hướng này, kèm lưu ý về hai lối đọc dễ gây nhầm lẫn.
Nắng vào nhà hướng Đông trong ngày và trong năm
Mặt tiền hướng Đông nhận nắng từ lúc mặt trời mọc đến khoảng gần trưa. Nắng sáng chiếu thấp nên vào sâu trong nhà, nhất là trong khoảng một hai giờ đầu. Lúc này tường và mái vừa trải qua một đêm mát, không khí chưa nóng, nên dù nắng chiếu sâu, cảm giác vẫn dễ chịu hơn nhiều so với nắng chiều cùng độ chiếu.
Mùa hè, mặt trời mọc lệch về phía đông bắc, nên nắng sáng đến xiên từ bên trái nếu bạn đứng trong nhà nhìn ra. Mùa đông, mặt trời mọc lệch về đông nam, nắng đến xiên từ bên phải. Sau khoảng giữa trưa, mặt trời đã đi qua phía tây của đỉnh đầu, mặt tiền hướng Đông nằm trong bóng râm cho đến tối.
Mặt sau của nhà hướng Đông quay về Tây, nhận đúng nắng chiều gắt. Với nhà phố liền kề, mặt sau thường có cửa sổ phòng ngủ, ban công phơi đồ hoặc khu bếp. Nếu mặt sau thông thoáng không bị nhà khác che, đây là chỗ nóng nhất của ngôi nhà vào buổi chiều. Nếu mặt sau sát vách nhà khác, vấn đề nhẹ đi nhiều nhưng thông gió kém hơn.
Một chi tiết nữa là bóng đổ của nhà đối diện. Ở phố hẹp, nhà cao bên kia đường có thể che gần hết nắng sáng mùa đông của nhà hướng Đông, khiến mặt tiền tối hơn bạn nghĩ. Ngược lại, ở đường rộng hoặc nhìn ra công viên, nắng sáng vào trọn vẹn. Khi đi xem, nên đến vào buổi sáng để thấy thực tế.
Những ưu điểm thực tế
Mặt tiền mát buổi chiều. Giờ nóng nhất trong ngày, từ đầu chiều đến hoàng hôn, mặt tiền nằm trong bóng râm. Phòng khách, cửa hàng ở tầng một, ban công phía trước dễ chịu vào lúc gia đình về nhà và sinh hoạt.
Sáng sủa buổi sáng. Ánh nắng sớm làm phòng phía trước sáng rực vào đầu ngày. Nhiều người thích cảm giác này; với phòng ngủ thì cần rèm nếu không muốn bị đánh thức sớm.
Ít cần đầu tư chống nắng mặt tiền. So với nhà hướng Tây, mặt tiền hướng Đông chỉ cần mái hiên hoặc rèm vừa phải. Lam dày thường không cần thiết, giữ được mặt tiền thoáng.
Đón gió xiên ở nhiều vùng. Ở đồng bằng Bắc Bộ, gió đông nam mùa hè đến xiên vào mặt Đông; ở Nam Bộ, gió mùa khô từ phía đông và đông nam cũng thế. Có cửa thoát gió ở phía sau là nhà thông gió tốt.
Kinh doanh buổi chiều tối. Cửa hàng, quán ăn mặt tiền hướng Đông không bị nắng chiều chiếu vào quầy và khách ngồi, thuận lợi cho các hàng buôn bán buổi chiều tối.
Những điểm cần xử lý và cách làm
Bảng tóm tắt các nhược điểm hay gặp ở nhà hướng Đông và giải pháp kiến trúc tương ứng.
| Vấn đề | Nguyên nhân | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Chói nắng sáng ở phòng ngủ phía trước | Nắng sớm chiếu thấp, vào sâu | Rèm cản sáng, rèm hai lớp, đặt giường không quay mặt thẳng ra cửa sổ |
| Phòng phía sau nóng buổi chiều | Mặt sau quay về Tây | Mái hiên, lam đứng, cây, hoặc đổi công năng phía sau thành kho, cầu thang |
| Đồ đạc gần cửa phía trước phai màu | Nắng sáng chiếu trực tiếp vài giờ mỗi ngày | Rèm mỏng, phim cách nhiệt, đổi vị trí tranh, sách |
| Mưa bão ở duyên hải miền Trung | Mặt tiền quay ra biển, hứng gió đông bắc cuối năm | Mái hiên sâu, cửa kín nước, ngưỡng cửa cao, neo mái chắc |
| Mưa hắt mùa hè ở Bắc Bộ | Mưa đi theo gió đông nam đến xiên | Mái hiên đủ sâu, ô cửa có gờ chắn nước |
Phần lớn các điểm trên xử lý được với chi phí vừa phải. Điểm đáng tính nhất là mặt sau hướng Tây, vì nó ảnh hưởng đến phòng ngủ, nơi cả nhà dùng nhiều giờ mỗi ngày.
Nhà hướng Đông ở từng miền
Ở đồng bằng Bắc Bộ, nhà hướng Đông mát mùa hè, đón gió đông nam xiên. Mùa đông, gió đông bắc cũng đến xiên vào mặt tiền, nên cần cửa kín khít hơn nhà hướng Nam, nhưng nhẹ hơn nhà hướng Bắc hay Đông Bắc. Nắng sáng mùa đông là nắng sưởi dễ chịu. Xét tổng thể, đây là hướng dễ ở.
Ở duyên hải miền Trung, hướng Đông thường là hướng nhìn ra biển. Mùa hè, gió biển ban ngày làm mặt tiền mát, và mặt tiền tránh được gió Lào ở Bắc Trung Bộ vì gió này đến từ phía tây nam, tức phía sau nhà. Nhưng mùa thu đông, mặt tiền hứng mưa và bão. Nhà sát biển nên ưu tiên kết cấu chống bão; nhà sâu trong đất liền thì hướng Đông rất thuận lợi về nắng gió.
Ở Nam Bộ, nhà hướng Đông đón nắng sáng quanh năm, mặt tiền mát buổi chiều, đón gió mùa khô từ phía đông. Mặt sau quay Tây hứng nắng chiều mùa khô và mưa hắt chiều mùa mưa theo gió tây nam, nên mặt sau cần chống thấm và che nắng kỹ. Với nhà phố miền Nam, đây vẫn là một hướng được ưa chuộng, chỉ cần chú ý mặt sau.
Bố trí phòng trong nhà phố hướng Đông
Một cách bố trí hay dùng cho nhà ống hướng Đông, tận dụng nắng sáng phía trước và giảm nóng phía sau:
- Phía trước tầng một: phòng khách hoặc cửa hàng, hưởng bóng râm buổi chiều.
- Phía trước các tầng trên: phòng ngủ cho người dậy sớm hoặc phòng làm việc, có rèm cản sáng.
- Giữa nhà: cầu thang và giếng trời, làm lối thoát cho khí nóng và đưa ánh sáng vào sâu.
- Phía sau: bếp, nhà vệ sinh, kho, phòng giặt, những không gian ít người ở lâu, đóng vai trò lớp đệm nhiệt giữa nắng Tây và phòng chính.
- Nếu phòng ngủ buộc phải ở phía sau: thu nhỏ cửa sổ hướng Tây, làm mái hiên hoặc lam đứng, trồng cây leo, dùng rèm cản nhiệt.
- Sân thượng phía sau: làm giàn cây hoặc mái che để giảm nắng chiều xuống tầng dưới.
Bố trí này cũng gặp lời khuyên phổ biến của phong thủy là "trước sáng sau kín", với phía trước cởi mở để đón khách, phía sau kín đáo để nghỉ ngơi. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần lớp đệm nhiệt thì đo được bằng nhiệt độ phòng.
Căn hộ ban công hướng Đông
Căn một mặt thoáng. Toàn bộ nắng gió vào căn qua ban công hướng Đông. Buổi sáng phòng khách và phòng ngủ phía ban công sáng, ấm; buổi chiều cả căn trong bóng râm, mát hơn hẳn căn hướng Tây cùng tầng. Đây là một trong những lựa chọn được ưa chuộng ở chung cư.
Toà nhà phía đông. Nếu phía đông có toà nhà cao khác ở gần, các tầng thấp có thể mất phần lớn nắng sáng, chỉ còn ánh sáng gián tiếp. Khi xem căn, nên nhìn ra ban công để biết tầm nhìn có bị chắn không, vì đây là điều không đổi được sau khi mua.
Tầng cao. Tầng cao đón nắng sáng sớm hơn và nhiều hơn, gió mạnh hơn. Ban công tầng cao hướng Đông ở vùng ven biển miền Trung cần cửa kính chịu gió và kín nước tốt vì hứng gió đông bắc cuối năm.
Căn góc Đông – Tây. Nếu căn góc có một mặt Đông và một mặt Tây, ưu điểm hướng Đông bị giảm vì mặt Tây vẫn nhận nắng chiều. Căn góc Đông – Nam hoặc Đông – Bắc thường dễ chịu hơn. Hãy đo cả hai mặt khi so các căn góc.
Phơi đồ và điều hoà. Ban công hướng Đông phơi đồ được buổi sáng; dàn nóng điều hoà đặt ở đây không bị nắng chiều nung nên chạy đỡ vất vả hơn. Đây là những lợi ích nhỏ nhưng có thật trong sinh hoạt hằng ngày.
Nhà hướng Đông trong quan niệm phong thủy
Trong ngũ hành, phương Đông gắn với hành Mộc, mùa xuân, màu xanh. Thành ngữ "tử khí đông lai", nghĩa là khí tía từ phương đông đến, thường được dùng như một lời chúc lành, gốc từ giai thoại về người giữ ải nhìn thấy khí tía bay từ phía đông trước khi Lão Tử qua ải. Đây là giai thoại văn hoá, được nhiều người thích treo thành tranh chữ, không phải một quy tắc chọn hướng.
Với bát trạch có một chỗ hay gây nhầm lẫn. Theo quy ước của sách, nhà được gọi tên theo hướng toạ, tức mặt sau: nhà hướng Đông là nhà toạ Tây, gọi là Đoài trạch, thuộc nhóm Tây tứ trạch. Nhưng lối xem phổ thông ở Việt Nam lại so hướng nhìn ra là Đông với bốn hướng tốt của người, mà Đông là hướng tốt của người Đông tứ mệnh. Hai lối đọc này có thể cho kết luận ngược nhau về cùng một ngôi nhà.
Khi nghe ai nói nhà hướng Đông hợp hay không hợp với mình, hãy hỏi họ đang dùng lối đọc nào. Cả hai đều là quan niệm của trường phái, mức tin tuỳ mỗi người. Phần nắng sáng, chiều mát và mặt sau hướng Tây thì không phụ thuộc vào lối đọc nào, và nên được xử lý trước.
Câu hỏi thường gặp
Nhà hướng Đông có nóng không?
Mặt tiền thường không nóng vì chỉ nhận nắng buổi sáng khi trời còn mát, buổi chiều nằm trong bóng râm. Phần dễ nóng là mặt sau quay về Tây. Nếu mặt sau thông thoáng và có cửa sổ lớn không che, các phòng phía sau có thể nóng vào chiều.
Phòng ngủ hướng Đông có bị chói không?
Có thể chói vào sáng sớm, nhất là mùa hè khi trời sáng sớm. Rèm cản sáng hoặc rèm hai lớp giải quyết được. Một số người thích được ánh sáng sáng sớm đánh thức tự nhiên, khi đó chỉ cần rèm mỏng.
Nhà hướng Đông và Đông Nam khác nhau nhiều không?
Khá gần nhau. Đông Nam nhận thêm một phần nắng trưa mùa đông và đón gió đông nam mùa hè thẳng hơn. Đông nhận nắng sáng mùa hè nhiều hơn một chút. Mặt sau của nhà Đông Nam quay về Tây Bắc, nhận nắng chiều muộn chủ yếu vào mùa hè; mặt sau của nhà hướng Đông quay về chính Tây, nhận nắng chiều quanh năm.
Cửa hàng hướng Đông có tốt cho kinh doanh không?
Về khí hậu, mặt tiền mát buổi chiều nên khách ngồi, hàng hoá trưng bày đỡ nắng. Hàng buôn bán buổi sáng thì cần mái che hoặc rèm vì nắng sáng chiếu vào quầy. Còn chuyện kinh doanh thuận lợi hay không phụ thuộc chủ yếu vào vị trí, sản phẩm và cách làm.
Ở Đà Nẵng, nhà hướng Đông ra biển có nên mua không?
Hướng ra biển cho gió mát mùa hè và tầm nhìn đẹp, nhưng phải chịu gió mạnh, mưa hắt mùa thu đông và hơi muối làm kim loại nhanh gỉ. Nên xem kết cấu mái, cửa, khung nhôm thép, chống thấm, và lịch sử ngập của khu vực trước khi quyết.
Nhà hướng Đông hợp với người mệnh gì?
Câu trả lời tuỳ trường phái và lối đọc. Theo ngũ hành phổ thông, phương Đông thuộc Mộc. Theo bát trạch, có lối lấy toạ và lối lấy hướng cho kết luận khác nhau. Tất cả đều là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; nên cân cùng các yếu tố thực tế của căn nhà.