Không cần, và thường cũng không thể, bày chi nhánh thứ hai giống hệt cửa hàng đầu theo phong thủy. Những yếu tố phong thủy gắn với mặt bằng, như hướng mặt tiền, vị trí cửa, đường trước cửa, chỗ đặt quầy, chỗ đặt bàn thờ, phải đọc lại từ đầu cho từng nơi. Những yếu tố gắn với cách làm ăn và nhận diện, như màu, cách sắp kệ, ánh sáng, độ gọn gàng, thì nên giữ đồng bộ.
Nhiều chủ cửa hàng khi mở chi nhánh muốn sao chép từng chi tiết vì sợ "mất vía" của cửa hàng gốc. Bài này giải thích vì sao sao chép máy móc lại dễ phản tác dụng, cách tách hai nhóm yếu tố, và một bảng mẫu để so cửa hàng gốc với chi nhánh. Phần quan niệm được ghi rõ là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao không thể sao chép phong thủy từ mặt bằng này sang mặt bằng khác
Phong thủy dương trạch, dù theo trường phái nào, cũng bắt đầu từ ngôi nhà cụ thể: hướng toạ, hướng mặt tiền, hình dáng lô đất, đường xá xung quanh, nhà cao tầng bên cạnh. Bát trạch xét hướng nhà so với cung phi; huyền không xét hướng nhà theo vận và năm xây; loan đầu xét địa hình quanh nhà. Không có trường phái nào cho phép bê nguyên một sơ đồ bố trí từ nhà này đặt vào nhà khác.
Một ví dụ giả định cho dễ thấy. Cửa hàng gốc nhìn về hướng Đông Nam, quầy thu ngân đặt bên trái cửa theo người đứng trong nhìn ra, bàn thờ Thần Tài ở góc trong bên phải. Chi nhánh mới nhìn về hướng Tây Bắc, cửa lệch về bên phải, góc trong bên phải lại là chân cầu thang. Nếu cố đặt mọi thứ "đúng như bên kia", quầy sẽ chắn lối vào và bàn thờ nằm dưới gầm cầu thang, đúng điều mà chính phong thủy khuyên tránh.
Về thực tế bán hàng, lý do cũng tương tự. Luồng khách, ánh nắng, chỗ dừng xe, vị trí cột và cửa sổ ở mỗi mặt bằng một khác. Bố trí tốt ở chỗ này có thể là bố trí dở ở chỗ kia. Những chuỗi cửa hàng làm tốt thường có một bộ nguyên tắc chung rồi điều chỉnh theo từng mặt bằng, chứ không có một bản vẽ duy nhất cho mọi nơi.
Nhóm yếu tố phải đọc lại từ đầu ở chi nhánh
Hướng mặt tiền và nắng. Chi nhánh hướng khác thì chịu nắng khác; mặt tiền hướng Tây cần che chắn mà cửa hàng gốc hướng Đông có thể không cần. Theo quan niệm, hướng còn được xét theo cung phi người chủ hoặc người quản lý; đây là lớp tham khảo đặt sau chuyện nắng gió.
Cửa và lối vào. Vị trí cửa, độ rộng, có bậc hay không, có vật chắn trước không. Phong thủy coi cửa là khí khẩu; bán hàng coi cửa là chỗ khách quyết định vào hay đi tiếp. Cả hai đều cần đọc tại chỗ.
Đường trước cửa và hình thế xung quanh. Đường thẳng hay cong, có đâm thẳng vào cửa không, có dải phân cách không, bên cạnh là gì. Đây là thứ không mang theo được từ cửa hàng gốc.
Vị trí quầy thu ngân. Nguyên tắc chung giữ được: lưng có tựa, nhìn thấy cửa, không chắn lối. Nhưng cụ thể đặt bên nào phải theo mặt bằng mới.
Chỗ đặt bàn thờ Thần Tài, Thổ Địa. Theo tập quán, bàn thờ đặt nơi trang nghiêm, có tựa, không đối diện nhà vệ sinh, không dưới gầm cầu thang, an toàn với lửa. Mỗi mặt bằng sẽ có một chỗ hợp khác nhau.
Khu kho, khu vệ sinh, khu nhân viên. Phụ thuộc hoàn toàn vào đường ống, cửa sau, cầu thang của mặt bằng mới. Sắp xếp sao cho khách không nhìn thẳng vào các khu này từ cửa.
Nhóm yếu tố nên giữ đồng bộ giữa các cửa hàng
Đây là phần làm nên cảm giác "cùng một nhà" khi khách bước vào bất kỳ chi nhánh nào. Theo cách nói phong thủy, đó là giữ cùng một khí chất; theo cách nói kinh doanh, đó là nhận diện.
- Bảng màu chính của tường, kệ, đồng phục, bao bì, nếu đã chọn theo ngũ hành hay theo thương hiệu thì giữ nguyên.
- Cách sắp xếp hàng: nhóm hàng nào gần cửa, nhóm nào ở sâu, kệ cao thấp theo thứ tự nào.
- Mức ánh sáng và nhiệt độ màu của đèn, để hàng hoá trông giống nhau ở mọi nơi.
- Độ gọn gàng: quy định lối đi tối thiểu, không để hàng chất ở cửa, không để thùng carton trong tầm mắt khách.
- Âm thanh, mùi: loại nhạc, âm lượng, mùi hương nếu có.
- Quy trình đón khách, thanh toán, đóng mở cửa.
- Cách thờ cúng nếu có: cùng tập quán, cùng mức đơn giản, để nhân viên ở chi nhánh biết làm.
Ghi những điều này thành một sổ tay ngắn, có ảnh minh hoạ, giúp người quản lý chi nhánh làm đúng mà không phải hỏi lại từng việc.
Bảng mẫu so cửa hàng gốc với chi nhánh
Ví dụ giả định cho một tiệm bánh. Cột cuối cho biết hạng mục đó nên giữ nguyên hay đọc lại theo mặt bằng mới.
| Hạng mục | Cửa hàng gốc | Chi nhánh | Giữ hay đọc lại |
|---|---|---|---|
| Hướng mặt tiền | Đông Nam, nắng sáng | Tây Bắc, nắng chiều | Đọc lại: thêm mái hiên, phim cách nhiệt |
| Cửa vào | Giữa mặt tiền, rộng | Lệch phải, hẹp hơn | Đọc lại: quầy chuyển sang trái, lối đi rộng hơn |
| Quầy thu ngân | Bên trái, tựa tường | Bên trái, tựa vách mới dựng | Giữ nguyên tắc, đổi cách làm |
| Bàn thờ Thần Tài | Góc trong bên phải | Góc trong bên trái vì bên phải là cầu thang | Đọc lại |
| Màu kệ, đồng phục | Gỗ sáng, kem, nâu | Như cũ | Giữ |
| Thứ tự trưng bày | Bánh mới ra gần cửa | Như cũ | Giữ |
| Ánh sáng | Đèn vàng ấm | Như cũ, thêm đèn vì sâu hơn | Giữ màu, tăng số đèn |
Bảng này buộc bạn trả lời từng hạng mục thay vì nói chung chung "làm giống bên kia". Thường chỉ cần một buổi đứng ở mặt bằng mới với tờ giấy này là đủ.
"Cửa hàng đầu đắt khách vì phong thủy": ngộ nhận hay gặp
Khi một cửa hàng làm ăn tốt, người ta hay tìm một lý do dễ nhìn thấy, và phong thủy là ứng viên quen thuộc: cửa hướng tốt, bàn thờ đặt đúng, quầy đặt chuẩn. Nhưng thành công của một cửa hàng thường do nhiều thứ cộng lại: vị trí đúng nhu cầu khu dân cư, sản phẩm tốt, giá phù hợp, chủ tiệm có mặt thường xuyên, khách quen lâu năm. Những thứ đó không đi theo khi bạn sao chép cách bày.
Cái bẫy ở đây là khi chi nhánh không đạt như kỳ vọng, chủ tiệm lại quay sang phong thủy: đổi hướng quầy, dời bàn thờ, mời thầy xem lại, trong khi lý do thật có thể là chi nhánh nằm ở khu ít người có nhu cầu, hoặc người quản lý chưa đủ kinh nghiệm, hoặc khách ở đó chưa biết tới thương hiệu. Phong thủy lúc đó trở thành tấm màn che các câu hỏi khó hơn.
Cách tiếp cận cân bằng là coi phong thủy như một lớp kiểm tra môi trường: mặt bằng có sáng không, cửa có đón khách không, quầy có vững không, có góc nào bí bách không. Làm tốt lớp đó ở chi nhánh, rồi dành phần lớn công sức cho những việc làm nên thành công của cửa hàng gốc.
Một cách tự kiểm đơn giản: liệt kê năm lý do khiến khách quay lại cửa hàng gốc, hỏi chính khách quen nếu được. Sau đó xem chi nhánh đã có đủ năm lý do đó chưa. Thường danh sách sẽ gồm sản phẩm, giá, sự tiện lợi, thái độ phục vụ, sự quen thuộc; hiếm khi có hướng quầy hay vị trí bàn thờ.
Khi chi nhánh là một kiểu mặt bằng khác hẳn
Không ít trường hợp cửa hàng gốc là nhà phố mặt đường, còn chi nhánh lại là một ki-ốt trong trung tâm thương mại, một gian ở chân đế chung cư, hay một góc thuê trong siêu thị. Khi kiểu mặt bằng đổi, gần như mọi yếu tố phụ thuộc mặt bằng đều đổi theo. Ki-ốt trong trung tâm thương mại không có cửa riêng, không có đường trước cửa theo nghĩa thông thường, hướng mặt tiền là hướng của lối đi chung chứ không phải hướng ra phố.
Phong thủy cho các mặt bằng kiểu này thường được đọc theo những thứ còn lại: lối đi chung chảy tới gian hàng ra sao, gian nằm ở đầu dãy hay giữa dãy, có bị cột hay thang cuốn che không, quầy có chỗ tựa không. Người theo bát trạch có khi lấy hướng nhìn ra lối đi chính làm hướng gian hàng; người khác cho rằng với không gian nhỏ như vậy, chỉ cần xét chỗ ngồi của người bán.
Điều nên giữ đồng bộ vẫn là nhận diện: màu, ánh sáng, cách bày, độ gọn. Điều cần đọc mới hoàn toàn là luồng người và quy chế của nơi cho thuê. Trung tâm thương mại hay chung cư thường có quy định riêng về biển hiệu, giờ thi công, việc thắp hương và vật trang trí; một số nơi không cho thắp hương trong gian hàng vì lý do phòng cháy. Hỏi rõ trước khi lên kế hoạch bày bàn thờ hay vật phẩm, để khỏi phải tháo dỡ sau khai trương.
Trình tự chuẩn bị chi nhánh cho gọn
Một trình tự gợi ý, đi từ việc quyết định tới việc trang trí:
- Khảo sát khu vực mới: nhu cầu, đối thủ, dòng khách, chỗ dừng xe; đếm khách vài buổi.
- Xem mặt bằng vào nhiều giờ trong ngày, ghi nắng, gió, tiếng ồn, mùi; nếu theo phong thủy, đo hướng và ghi hình thế xung quanh.
- Làm bảng so sánh với cửa hàng gốc như mẫu ở trên, đánh dấu hạng mục giữ và hạng mục đọc lại.
- Vẽ mặt bằng bố trí mới: cửa, lối đi, quầy, kệ, kho, khu nhân viên, chỗ bàn thờ nếu có.
- Kiểm các điều kiện an toàn: điện, phòng cháy, lối thoát, kết cấu nếu có cải tạo.
- Hoàn thiện theo sổ tay nhận diện: màu, đèn, cách bày hàng.
- Chọn ngày khai trương theo tập quán của gia đình nếu muốn, nhưng ưu tiên ngày mọi thứ đã sẵn sàng.
Theo tập quán, nhiều người chọn ngày đẹp để khai trương chi nhánh như từng làm với cửa hàng gốc. Đó là lựa chọn văn hoá; phần quan trọng hơn là ngày đó hàng đã đủ, nhân viên đã quen việc và mặt bằng đã an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Chi nhánh có cần xem hướng theo tuổi người chủ hay người quản lý chi nhánh?
Các thầy theo bát trạch nói khác nhau: có người lấy tuổi chủ sở hữu, có người lấy tuổi người trực tiếp điều hành hằng ngày. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Với mặt bằng thuê, hướng mặt tiền thường không đổi được nên ảnh hưởng thực tế khá ít.
Có nên mang vật phẩm từ cửa hàng gốc sang chi nhánh cho giữ vía không?
Đó là lựa chọn tình cảm, không có cơ sở để nói giữ hay mất vía. Nếu mang theo, đặt ở chỗ phù hợp với mặt bằng mới. Không cần mua thêm vật phẩm đắt tiền vì sợ chi nhánh thiếu may.
Chi nhánh có cần lập bàn thờ Thần Tài riêng không?
Theo tập quán, nhiều cửa hàng lập bàn thờ ở mỗi điểm kinh doanh. Nếu lập, chọn chỗ trang nghiêm, an toàn với lửa, và giao rõ cho một người ở chi nhánh chăm sóc. Chi tiết nghi thức tuỳ theo nếp của gia đình.
Chi nhánh bán kém hơn cửa hàng gốc có nên mời thầy xem lại phong thủy không?
Nên xem các yếu tố kinh doanh trước: khu vực, nhu cầu, giá, người quản lý, mức độ khách biết tới cửa hàng. Nếu muốn mời thầy, hãy coi đó là ý kiến tham khảo và cảnh giác với đề nghị chi tiền lớn kèm lời doạ.
Có nên đặt tên chi nhánh khác để hợp phong thủy mặt bằng mới không?
Nên giữ cùng tên thương hiệu để khách nhận ra. Đổi tên theo từng mặt bằng làm mất lợi thế lớn nhất của việc mở chi nhánh là khách đã quen tên.
Mở chi nhánh cùng con phố với cửa hàng gốc có tốt không?
Phong thủy không cấm, nhưng hai cửa hàng quá gần có thể chia khách của nhau. Hãy cân nhắc bán kính phục vụ, nhu cầu của từng khu và mục đích mở thêm: để phục vụ khách mới hay để giảm tải cho cửa hàng gốc.