Hai tiệm chung một mặt bằng vẫn làm ăn ổn nếu chia rõ ba thứ: lối vào và mặt tiền, chỗ đứng của từng quầy, và chuyện thờ cúng. Theo phong thủy, một mặt bằng có một khí khẩu chung, nên hai tiệm chia nhau dòng khí đi vào từ cửa; người hành nghề vì vậy xét xem mỗi bên có được cửa đón khách tử tế không, quầy có chỗ tựa không, ranh giới có rõ không. Thực tế thì khác gì đâu: khách phải biết tiệm nào là tiệm nào, mỗi bên phải có chỗ bán đàng hoàng.
Bài này dành cho người đang chia đôi mặt bằng với bạn bè, người thân, hoặc cho người khác thuê lại một góc tiệm. Bài nói các kiểu chia hay gặp, những điều phong thủy hay xét, chuyện một hay hai bàn thờ Thần Tài, và các điều khoản nên thoả thuận bằng văn bản. Mọi điều nói tốt – xấu theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Các kiểu chia mặt bằng hay gặp
Mỗi kiểu chia có cái lợi và chỗ dễ va chạm riêng. Chọn kiểu nào tuỳ diện tích, ngành hàng và mối quan hệ giữa hai bên.
| Kiểu chia | Ví dụ | Thuận lợi | Chỗ dễ vướng |
|---|---|---|---|
| Chia đôi mặt tiền theo chiều dọc | Bên trái bán điện thoại, bên phải bán phụ kiện | Cả hai đều có mặt tiền, khách thấy rõ | Mỗi bên hẹp; cửa chung hay cửa riêng |
| Trước – sau | Phía trước bán nước mang đi, phía sau là tiệm may | Tiệm phía trước có khách vãng lai | Tiệm phía sau khuất, khách phải đi xuyên qua |
| Chia theo giờ | Sáng bán xôi, tối bán đồ nướng | Tận dụng mặt bằng cả ngày | Dọn dẹp giữa ca, mùi, đồ đạc để chung |
| Thuê lại một góc | Một góc tiệm tạp hoá đặt quầy nạp thẻ, sửa đồng hồ | Chi phí thấp cho người thuê góc | Ranh giới mơ hồ, phụ thuộc chủ chính |
| Tầng trệt – tầng trên | Dưới bán hàng, trên là lớp học, văn phòng | Mỗi bên một không gian riêng | Lối lên tầng trên đi qua cửa hàng |
Kiểu nào cũng làm được; điều làm hỏng mối quan hệ thường không phải kiểu chia mà là những thứ không được nói rõ từ đầu.
Phong thủy xét gì khi hai tiệm chung một cửa
Khí khẩu chung chia thế nào. Nếu chỉ có một cửa, người theo phong thủy muốn cả hai bên đều nhìn thấy cửa và được khách nhìn thấy từ cửa. Tiệm nằm khuất hoàn toàn sau tiệm kia bị coi là không được đón khí. Lý giải thực tế: khách không biết có tiệm phía trong. Cách xử lý là mở lối đi rõ, chiếu sáng phần phía trong, đặt dấu hiệu dẫn đường.
Mỗi quầy có chỗ tựa và nhìn thấy cửa. Đây là nguyên tắc chung cho quầy thu ngân, áp dụng cho cả hai bên. Quầy của bên này không nên quay lưng ra lối đi của bên kia, vì người ngồi sẽ bị người qua lại sau lưng liên tục.
Ranh giới rõ ràng. Phong thủy không có luật riêng cho ranh giới, nhưng ưa sự rõ ràng, ngăn nắp. Một vách thấp, một kệ, một thay đổi màu sàn giúp khách biết mình đang ở tiệm nào, và giúp hai bên không lấn sang nhau.
Không để khu vệ sinh, kho của bên này đối diện quầy bên kia. Theo quan niệm, quầy đối diện cửa nhà vệ sinh là nên tránh. Thực tế, người ngồi quầy phải nhìn người ra vào khu vệ sinh cả ngày. Khi chia, nên sắp xếp sao cho khu phụ nằm ở chỗ ít ảnh hưởng tới cả hai.
Màu sắc và nhận diện hai bên. Hai tiệm có thể dùng màu khác nhau để khách phân biệt. Người theo ngũ hành có khi lo hai màu "khắc" nhau; cách nhìn thực tế là hai màu không nên chói đến mức làm cả mặt tiền rối mắt.
Một hay hai bàn thờ Thần Tài
Đây là câu hỏi tế nhị nhất khi chung mặt bằng. Theo tập quán phổ biến, mỗi chủ kinh doanh lập bàn thờ Thần Tài, Thổ Địa cho việc làm ăn của mình. Khi hai chủ chung một mặt bằng, có ba cách thường gặp: mỗi bên một bàn thờ ở phần của mình; một bàn thờ chung do hai bên cùng chăm; hoặc chỉ một bên thờ, bên kia không thờ vì không theo tập quán này.
Không có quy định nào bắt buộc theo cách nào. Điều quan trọng là hai bên nói chuyện trước và tôn trọng niềm tin của nhau. Một người theo đạo khác, hay đơn giản là không quen thờ cúng, không nên bị ép phải đóng góp hay chăm sóc bàn thờ. Ngược lại, người thờ cũng cần chỗ đặt trang nghiêm, không bị bên kia bày hàng chen vào.
Nếu đặt hai bàn thờ, nhiều người tránh để chúng đối diện hay quay lưng vào nhau, và chọn chỗ không vướng lối đi. Nếu dùng chung, nên thống nhất ai thắp hương, ai thay nước, hoa quả, và khi một bên rời đi thì bàn thờ thuộc về ai. Về an toàn, hai bàn thờ là hai chỗ có lửa hương, nên đều phải xa vật dễ cháy. Chi tiết nghi thức thờ cúng tuỳ nếp mỗi gia đình, có thể tham khảo thêm ở các trang chuyên về đồ thờ.
Các điều nên thoả thuận bằng văn bản
Dù là người thân hay bạn bè, một bản thoả thuận ngắn giúp giữ cả tình lẫn việc. Danh mục dưới để rà; giá trị lớn thì nên hỏi người có chuyên môn pháp lý.
- Phần diện tích của mỗi bên, kèm sơ đồ có kích thước; phần dùng chung như lối đi, khu vệ sinh, kho.
- Mặt tiền và biển hiệu: mỗi bên được dùng bao nhiêu mặt tiền, biển đặt ở đâu, kích thước.
- Tiền thuê, điện, nước, mạng, rác: chia theo diện tích, theo công tơ riêng hay khoán.
- Giờ hoạt động: giờ mở, đóng cửa, ai giữ chìa khoá, ai khoá cửa cuối ngày.
- Thờ cúng và hương lửa: một hay hai bàn thờ, đặt ở đâu, ai chăm, quy định an toàn.
- Hàng hoá, dịch vụ không được bán trùng để tránh cạnh tranh trực tiếp trong cùng mặt bằng.
- Âm thanh, mùi, vệ sinh: âm lượng nhạc, việc nấu nướng, dọn dẹp khu chung.
- Chấm dứt: báo trước bao lâu, phần cải tạo xử lý thế nào, đồ dùng chung chia ra sao.
Nếu mặt bằng là đi thuê, việc cho người khác dùng chung hoặc thuê lại cần chủ nhà đồng ý theo hợp đồng thuê. Kiểm điều này trước tiên, vì nhiều hợp đồng cấm cho thuê lại.
Va chạm thường gặp và cách tránh
Phần lớn mâu thuẫn giữa hai tiệm chung mặt bằng đến từ những chuyện nhỏ lặp lại mỗi ngày:
- Lấn chỗ: hàng của bên này tràn sang phần bên kia vào giờ đông. Đánh dấu ranh giới bằng vật cố định, không chỉ bằng lời.
- Chắn mặt tiền: bên phía trước để xe, kệ, bảng chắn lối vào bên phía sau. Quy định khoảng trống tối thiểu cho lối đi.
- Mùi và tiếng: tiệm ăn bên cạnh tiệm quần áo, quán nhạc bên cạnh tiệm cần yên tĩnh. Chọn ngành ghép với nhau có tính đến chuyện này ngay từ đầu.
- Khách nhầm: khách hỏi bên này món của bên kia, trả tiền nhầm quầy. Mỗi bên một quầy riêng, có dấu hiệu rõ ràng.
- Chi phí chung: tiền điện tăng vì một bên chạy máy lạnh nhiều. Lắp công tơ riêng nếu được.
- Chuyện may – xui: một bên bán chạy, bên kia ế, rồi sinh ra nghĩ rằng bên kia "lấy hết vía". Đây là quan niệm dễ làm rạn quan hệ; nên nhìn vào ngành hàng, cách bán và khách của từng bên.
Có một nguyên tắc chung giúp tránh nhiều va chạm: chọn hai ngành bổ sung cho nhau, như cà phê và sách, điện thoại và phụ kiện, hoa và quà tặng, thay vì hai ngành cạnh tranh hay khó sống cạnh nhau.
Tầng trệt một tiệm, tầng trên một tiệm: chuyện lối đi xuyên qua
Kiểu chia theo tầng nghe có vẻ gọn nhất, nhưng hay vướng ở một chỗ: lối lên tầng trên. Ở nhiều nhà phố, cầu thang nằm giữa hoặc cuối nhà, nên khách và nhân viên của tiệm tầng trên phải đi xuyên qua cửa hàng tầng dưới. Theo quan niệm phong thủy, dòng người xuyên thẳng qua quầy của người khác làm khí bên dưới bị cắt ngang, quầy không yên. Thực tế dễ thấy hơn: người lạ đi ngang quầy tiền, hàng hoá dễ va quệt, khách tầng dưới bị chen lối.
Cách xử lý tốt nhất là có lối lên riêng, chẳng hạn một cửa phụ, một lối đi dọc tường được ngăn bằng vách thấp từ cửa tới chân cầu thang. Nếu không làm được, nên để lối đi lên nằm sát một bên tường, xa quầy thu ngân và khu hàng giá trị, có đèn rõ ràng. Giờ hoạt động của hai tầng cũng cần khớp: tiệm tầng trên mở muộn hơn thì ai giữ cửa tầng dưới, ai chịu trách nhiệm an ninh sau giờ đóng cửa.
Với tiệm tầng trên, điều hay bị bỏ qua là khách không biết có tiệm ở đó. Mặt tiền tầng dưới thuộc về tiệm khác, nên tiệm tầng trên cần một dấu hiệu rõ ở cửa và một lối dẫn sáng sủa. Phong thủy gọi đó là khí lên được tầng trên; người bán hàng gọi đó là khách tìm được đường tới quầy.
Hai ngành "khắc nhau" theo ngũ hành có nên chung mặt bằng
Một số người theo ngũ hành ngành nghề lo rằng ghép hai ngành có hành khắc nhau, ví dụ một ngành thuộc Thủy với một ngành thuộc Hỏa, sẽ làm cả hai cùng kém. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và như đã nói, cách xếp ngành vào hành ở mỗi tài liệu một khác.
Nhìn từ thực tế, có những cặp ngành thật sự khó ở chung, nhưng vì lý do cụ thể: tiệm ăn nhiều dầu mỡ và tiệm vải vóc vì mùi bám; tiệm rửa xe và tiệm điện thoại vì nước bắn, độ ẩm; xưởng sửa chữa ồn và tiệm cần yên tĩnh như phòng khám, lớp học. Ngược lại, có những cặp hợp nhau dù theo ngũ hành bị coi là khắc, vì khách của bên này cũng là khách của bên kia.
Cách quyết định gọn nhất: hỏi xem hai ngành có làm phiền nhau về mùi, tiếng, nước, bụi không, và khách của hai bên có thể dùng chung dịch vụ của nhau không. Nếu cả hai câu trả lời đều thuận, quan niệm ngũ hành có thể được xử lý nhẹ nhàng bằng màu sắc, vật liệu, chứ không cần là lý do để từ chối một cơ hội tốt.
Câu hỏi thường gặp
Thuê lại một góc tiệm có nên lập bàn thờ riêng không?
Tuỳ tập quán của bạn và sự đồng ý của chủ tiệm chính. Góc nhỏ thường khó tìm chỗ trang nghiêm, an toàn cho hương lửa. Nhiều người chọn không lập riêng, hoặc thờ ở nhà. Nên hỏi chủ tiệm trước.
Hai tiệm dùng chung một cửa thì mỗi bên nên ở bên trái hay bên phải?
Không có quy tắc phong thủy cố định cho chuyện này. Thực tế, bên có ngành cần khách nhìn thấy từ xa, mua nhanh, nên ở phía dễ thấy hơn từ đường; bên có khách đi có chủ đích có thể ở phía trong.
Một bên làm ăn kém có nên mời thầy xem lại phong thủy phần của mình?
Nên xem trước các yếu tố kinh doanh: ngành hàng, giá, vị trí trong mặt bằng, khách có nhìn thấy không. Nếu muốn hỏi ý kiến phong thủy, coi đó là tham khảo và tránh những đề nghị chi tiền lớn kèm lời doạ.
Chia mặt bằng theo giờ thì bàn thờ để thế nào?
Thường chủ thuê chính lập bàn thờ, bên bán ca còn lại không thờ hoặc thờ ở nhà. Nếu cả hai muốn thờ, có thể dùng chung một bàn thờ và thống nhất ai thắp hương ca nào. Quan trọng là an toàn lửa khi đổi ca.
Có cần làm lễ khi một bên chuyển đi và người mới vào thay không?
Theo tập quán, nhiều người khi dọn vào chỗ mới có làm lễ gọn hoặc dọn dẹp kỹ. Đây là lựa chọn văn hoá. Điều chắc chắn nên làm là kiểm lại thoả thuận, đồ dùng chung và chìa khoá.
Người thân chung mặt bằng có cần thoả thuận bằng văn bản không?
Rất nên, vì mâu thuẫn giữa người thân thường khó gỡ hơn giữa người lạ. Một bản ngắn ghi diện tích, chi phí, giờ giấc, chuyện thờ cúng và cách chấm dứt giúp giữ được cả việc lẫn tình.