Trong phong thủy nhà ở phổ thông, mệnh nạp âm chỉ nên dùng cho lớp hoàn thiện, tức những thứ dễ thay: màu sơn và màu vải của phòng riêng, chất liệu đồ dùng cá nhân, đồ trang trí, cây đặt bàn. Hướng nhà, cửa, bếp, giường theo bát trạch dùng cung phi; còn kết cấu, mặt bằng, công năng thì theo kiến trúc và quy chuẩn xây dựng, không theo mệnh của ai.
Đặt mệnh vào đúng tầng giúp bạn khỏi hai cực: bỏ qua hoàn toàn một tập quán mà cả nhà quan tâm, hoặc để nó quyết cả những việc tốn kém, khó đổi. Bài đi qua cách áp mệnh cho không gian riêng và chung, chỗ mệnh "đụng" khí hậu Việt Nam, và những điểm nên dừng. Quan hệ hợp – khắc theo ngũ hành nói trong bài là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Mệnh nạp âm đi vào nhà ở theo lối nào
Lối dùng phổ biến dựa trên vòng tương sinh, tương khắc của ngũ hành. Vật thuộc hành sinh ra mệnh được coi là "tương sinh" với người (ví dụ người mệnh Kim với vật hành Thổ, vì Thổ sinh Kim), vật cùng hành được coi là "bình hoà", vật thuộc hành khắc mệnh được khuyên dùng ít (người mệnh Kim với vật hành Hỏa, vì Hỏa khắc Kim). Vật thuộc hành bị mệnh khắc hoặc được mệnh sinh ra thường được xếp ở mức trung tính.
Mỗi hành được gán một nhóm màu và chất liệu: Kim với trắng, xám, ánh kim và kim loại; Mộc với xanh lá và gỗ; Thủy với đen, xanh thẫm và kính, nước; Hỏa với đỏ, cam, hồng, tím và ánh sáng mạnh; Thổ với vàng đất, nâu, be và gốm, đá, gạch. Ghép hai thứ lại, người ta ra lời khuyên kiểu "người mệnh Kim chọn tông vàng be, trắng xám, hạn chế mảng đỏ lớn".
Cần nói rõ lý giải thực tế cho lối này gần như không có: màu tác động đến cảm giác của con người qua ánh sáng, nhiệt độ cảm nhận và thói quen văn hoá, không qua năm sinh. Vì vậy cách dùng tỉnh táo là coi mệnh như một gợi ý để thu hẹp bảng màu khi bạn còn phân vân, không phải bộ lọc bắt buộc. Chi tiết về ngũ hành của từng vật liệu được bàn ở danh mục Ngũ hành trong vật liệu, màu, hình.
Ba tầng của một ngôi nhà và mệnh nạp âm đứng ở đâu
Một cách nghĩ hữu ích là chia quyết định trong nhà thành ba tầng theo độ khó thay đổi. Mệnh nạp âm chỉ nên chạm vào tầng cuối.
| Tầng | Ví dụ quyết định | Căn cứ chính | Chỗ của mệnh nạp âm |
|---|---|---|---|
| Kết cấu và pháp lý | Móng, cột, tầng cao, PCCC, giấy phép | Quy chuẩn xây dựng, kỹ sư | Không có |
| Bố cục và hướng | Hướng cửa, vị trí bếp, cầu thang, phòng ngủ | Kiến trúc, khí hậu, công năng; bát trạch theo cung phi nếu gia đình quan tâm | Không có |
| Hoàn thiện | Màu sơn, vải, sàn, đèn, đồ trang trí, cây | Thẩm mỹ, độ bền, ánh sáng, ngân sách | Gợi ý chọn trong các phương án đã đạt yêu cầu |
Đặt mệnh ở tầng hoàn thiện có lợi thế thực tế: nếu sau này gia đình đổi ý, hay người chủ phòng thay đổi, việc sửa chỉ tốn một lớp sơn hay một bộ rèm. Ngược lại, để mệnh quyết hướng nhà hay vị trí cầu thang là đẩy một quan niệm vào chỗ tốn kém và khó đổi nhất.
Không gian riêng và không gian chung
Phòng ngủ, góc làm việc của một người. Đây là chỗ hợp nhất để áp mệnh nạp âm, vì chỉ một người dùng. Ví dụ giả định: người mệnh Thủy thích tông xanh thẫm có thể dùng cho rèm và chăn, giữ tường sáng để phòng không tối.
Phòng ngủ vợ chồng. Hai người thường khác mệnh. Cách dễ chịu là chọn tông trung tính cho tường, rồi mỗi người một điểm nhấn hợp mệnh mình ở bàn đầu giường, gối, tranh. Không cần tìm màu "hợp cả hai" bằng mọi giá.
Phòng khách, phòng ăn, lối đi. Không gian chung của cả nhà. Nhiều gia đình theo mệnh người trụ cột; cách khác là chọn tông trung tính và để đồ trang trí đổi theo mùa. Cả hai đều là quy ước.
Phòng trẻ em. Ưu tiên màu sáng, dễ lau chùi, không gây chói. Mệnh của trẻ, nếu muốn, chỉ thể hiện ở đồ nhỏ như vỏ gối, rèm; trẻ lớn lên sẽ có sở thích riêng, lúc đó nên hỏi ý con.
Mặt ngoài nhà. Màu mặt tiền chịu nắng mưa trực tiếp và ảnh hưởng cả dãy phố. Nên ưu tiên khả năng chống nóng, chống bám bẩn và hài hoà với xung quanh; mệnh của chủ nhà chỉ nên là gợi ý cuối cùng.
Khi mệnh "đòi" màu không hợp khí hậu
Khí hậu Việt Nam nóng ẩm, nhiều nắng, miền Bắc có mùa nồm. Một số gợi ý theo mệnh va chạm trực tiếp với điều kiện ấy. Ví dụ giả định một người mệnh Thủy muốn sơn tường phòng ngủ màu đen hoặc xanh thẫm theo lời khuyên trên mạng. Màu tối hấp thụ nhiều ánh sáng, làm phòng có vẻ nhỏ và tối hơn, và với tường hướng Tây chịu nắng chiều, mặt ngoài màu tối còn hấp nhiệt nhiều hơn.
Cách dung hoà là đưa màu theo mệnh vào vật dễ thay và diện tích nhỏ: một mảng tường điểm nhấn không chịu nắng, vải bọc ghế, tranh, bình gốm. Tường lớn và trần vẫn giữ màu sáng để phản xạ ánh sáng. Người mệnh Hỏa muốn dùng đỏ cũng làm tương tự: đỏ ở gối, thảm nhỏ, không phủ cả phòng ngủ hướng Tây vốn đã nóng.
Với vật liệu cũng vậy. Một người mệnh Mộc thích gỗ có thể dùng gỗ cho bàn, kệ, nhưng sàn gỗ tự nhiên ở tầng trệt vùng ẩm cần cân nhắc chống ẩm, mối mọt. Một người mệnh Kim thích kim loại có thể chọn tay nắm, đèn bằng kim loại, nhưng lan can sắt sát biển cần chống gỉ. Đặc tính vật liệu là thứ đo được; mệnh là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cây cảnh theo mệnh: cây phải sống được trước đã
Cây là món đồ hay được chọn theo mệnh nhất, vì dễ mua, dễ đặt và mang hình ảnh của hành Mộc. Lối phổ biến chọn cây theo màu lá, màu hoa hoặc hình dáng chậu sao cho hợp hành với mệnh: người mệnh Hỏa chọn cây có hoa đỏ, người mệnh Kim chọn cây lá viền trắng hoặc chậu sứ trắng, người mệnh Thổ chọn chậu gốm nâu đất. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Điều kiện sống của cây thì không phải quan niệm. Một cây ưa sáng đặt trong góc phòng ngủ thiếu nắng sẽ vàng lá trong vài tuần, dù nó "hợp mệnh" đến đâu. Vì vậy thứ tự hợp lý là: xác định vị trí đặt cây và lượng ánh sáng ở đó; chọn những loài sống được trong điều kiện ấy; rồi trong số đó, nếu muốn, chọn loài hoặc chậu có màu hợp mệnh.
Với nhà có trẻ nhỏ và thú cưng, còn một bước kiểm quan trọng hơn mọi chuyện mệnh: một số cây cảnh phổ biến có nhựa hoặc lá gây kích ứng khi nhai phải. Hãy tìm hiểu kỹ loài cây trước khi đặt ở tầm với của trẻ và vật nuôi. Cây đặt trong phòng ngủ cũng cần chậu có đĩa lót, không để nước đọng sinh muỗi. Những điều này quyết định cây có mang lại cảm giác dễ chịu hay không, nhiều hơn bất kỳ quy tắc ngũ hành nào.
Những chỗ nên dừng
Có những việc mà để mệnh nạp âm quyết định thì cái giá thực tế lớn hơn nhiều so với ý nghĩa biểu tượng. Dưới đây là những điểm nên dừng:
- Không đập sửa vì "khắc mệnh". Một bức tường gạch đỏ, một cầu thang sắt, một sàn đá đen đã làm xong mà "khắc" mệnh ai đó không phải lý do để đập bỏ.
- Không đổi hướng nhà theo mệnh. Hướng nhà không thuộc lớp mệnh nạp âm; nếu muốn xét theo phong thủy thì bát trạch dùng cung phi, và luôn đặt sau nắng, gió, mặt bằng.
- Không mua vật phẩm đắt tiền để "bổ mệnh". Nếu thích một món đồ vì đẹp, vì kỷ niệm, vì ý nghĩa biểu tượng thì mua; nếu chỉ vì nghe nói thiếu nó thì "mệnh yếu" thì nên cân nhắc. Muốn xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu, bạn có thể tham khảo tại Vật Phẩm Phong Thủy.
- Không ép người khác theo mệnh của mình. Trong nhà nhiều thế hệ, mỗi người có mệnh và sở thích riêng; không gian chung nên là chỗ thoả thuận, không phải chỗ áp đặt.
- Không đổi cây đang sống tốt. Cây xanh, khoẻ, hợp ánh sáng của vị trí đã là lựa chọn tốt. Thay bằng một cây "hợp mệnh" mà không hợp ánh sáng thì cây sẽ héo.
Giữ những điểm dừng này, mệnh nạp âm trở thành một nét văn hoá dễ chịu trong nhà, không thành gánh nặng chi phí hay nguồn căng thẳng giữa các thành viên.
Một quy trình gọn cho người muốn áp mệnh
Nếu gia đình muốn áp mệnh nạp âm khi trang trí nhà mới, có thể làm theo trình tự: hoàn thiện phần kỹ thuật và chọn tông nền sáng, trung tính cho toàn nhà; xác định mệnh của từng người bằng phép cộng nhẩm can chi hoặc công cụ trên trang; với mỗi phòng riêng, chọn một hai màu điểm nhấn thuộc hành sinh hoặc cùng hành với mệnh người dùng phòng; với phòng chung, bàn với cả nhà và chọn đồ trang trí đổi được theo mùa.
Trước khi chốt màu, hãy thử mẫu sơn thật trên tường, xem vào buổi sáng và buổi chiều; màu trên bảng mẫu và màu dưới ánh sáng thật của căn phòng có thể khác xa nhau. Với vải và đồ trang trí, mua thử một món nhỏ trước khi mua cả bộ.
Cuối cùng, ghi lại lý do của từng lựa chọn. Vài năm sau, khi muốn đổi, bạn sẽ biết món nào chọn vì thích, món nào chọn vì mệnh, và quyết định dễ hơn. Phong thủy theo mệnh là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; sự dễ chịu khi sống trong căn phòng mới là thước đo cuối cùng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà nhiều người khác mệnh thì sơn màu gì?
Cách phổ biến là chọn tông nền trung tính như trắng ngà, be, xám nhạt cho tường chung, rồi đưa màu theo mệnh vào phòng riêng và đồ trang trí. Một số gia đình theo mệnh người trụ cột cho phòng khách; đây là quy ước, không bắt buộc.
Mệnh Hỏa có nên tránh hoàn toàn màu đen, xanh thẫm không?
Theo lối tương khắc thì Thủy khắc Hỏa nên màu thuộc Thủy được khuyên dùng ít. Nhưng "ít" không có nghĩa là cấm: một chiếc ghế xanh thẫm hay khung tranh đen không phải vấn đề. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Sàn nhà, gạch ốp có cần chọn theo mệnh không?
Sàn và gạch là hạng mục khó thay, chịu mài mòn và ẩm, nên ưu tiên độ bền, chống trơn và dễ vệ sinh. Nếu còn phân vân giữa các mẫu đều đạt yêu cầu kỹ thuật, có thể lấy mệnh làm gợi ý cuối cùng.
Thuê nhà không được sơn lại thì áp mệnh thế nào?
Dùng những thứ mang theo được: rèm, ga gối, thảm, đèn, tranh, chậu cây. Đây vốn là chỗ hợp nhất để áp mệnh, và khi chuyển nhà bạn mang cả đi. Không cần xin chủ nhà sửa gì vì lý do mệnh.
Mệnh nạp âm có dùng để chọn hướng bàn thờ không?
Không theo lối phổ biến. Vị trí và hướng bàn thờ thường được xét theo bố cục nhà, sự trang nghiêm, và có gia đình xét theo cung phi người trụ cột. Mệnh nạp âm, nếu dùng, chỉ ở màu sắc hay chất liệu đồ thờ, và nên theo tập quán gia đình.
Trẻ sơ sinh có cần sắm đồ theo mệnh không?
Không cần. Với trẻ sơ sinh, an toàn chất liệu, độ mềm, dễ giặt và không có chi tiết nhỏ dễ nuốt là điều quan trọng nhất. Nếu gia đình muốn, có thể chọn màu theo mệnh cho một vài món, miễn là đạt các yêu cầu an toàn ấy.