Màu sơn phòng làm việc nên được chọn theo hai lớp. Lớp quan niệm: theo ngũ hành, mỗi phương trong nhà gắn với một hành (Đông, Đông Nam thuộc Mộc; Nam thuộc Hoả; Tây Nam, Đông Bắc thuộc Thổ; Tây, Tây Bắc thuộc Kim; Bắc thuộc Thuỷ), và màu của hành ấy hoặc hành sinh ra nó được coi là hợp. Lớp thực tế: tường nên sáng vừa phải, sơn mờ ít bóng, tông dịu để ngồi nhiều giờ không mỏi mắt.
Hai lớp này thường không mâu thuẫn, vì bảng màu của mỗi hành đều có tông nhạt, tông đậm. Một phòng ở phương Nam thuộc Hoả không buộc phải sơn đỏ; một màu kem ấm, một tông hồng đất nhạt cũng thuộc nhóm ấy mà vẫn dễ chịu. Bài này giải thích cách áp ngũ hành vào màu phòng cho đúng mức, cách chọn độ sáng, độ bóng, và một số phối màu cụ thể cho phòng làm việc tại nhà. Phần chọn màu theo mệnh từng người thuộc chủ đề khác, ở đây chỉ bàn màu theo phương vị và công năng.
Ngũ hành, phương vị và nhóm màu
Bảng dưới là quy ước phổ biến trong phong thủy dựa trên hậu thiên bát quái. Cột cuối gợi ý tông màu dịu thuộc từng nhóm, hợp để sơn tường phòng làm việc.
| Phương | Hành | Nhóm màu của hành | Tông dịu cho tường |
|---|---|---|---|
| Đông, Đông Nam | Mộc | Xanh lá, xanh lục | Xanh xám lá, xanh rêu nhạt |
| Nam | Hoả | Đỏ, hồng, cam, tím | Hồng đất nhạt, cam đào, kem ấm |
| Tây Nam, Đông Bắc | Thổ | Vàng đất, nâu, be | Be, vàng kem, nâu cát |
| Tây, Tây Bắc | Kim | Trắng, xám, ánh kim | Trắng ngà, xám ấm nhạt |
| Bắc | Thuỷ | Đen, xanh dương thẫm | Xanh dương xám nhạt, xanh khói |
Theo vòng tương sinh, Thuỷ sinh Mộc, Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thuỷ. Nhiều thầy gợi ý dùng màu của hành phương vị hoặc của hành sinh ra nó, và tránh màu của hành khắc nó làm màu chủ đạo. Ví dụ phòng phía Đông thuộc Mộc: xanh lá (cùng hành) hoặc xanh dương nhạt (Thuỷ sinh Mộc) được coi là hợp; trắng xám nhiều (Kim khắc Mộc) thì nên làm màu phụ. Đây là quy ước của trường phái, mức tin tuỳ mỗi người.
Dùng ngũ hành cho đúng mức
Bảng ngũ hành dễ bị dùng quá tay: có người sơn cả phòng một màu đậm của hành phương vị, kết quả là căn phòng nặng nề, khó ngồi lâu. Cách dùng hợp lý hơn là để màu hành chủ đạo ở mức nhạt trên tường lớn, rồi đưa màu đậm hơn vào các mảng nhỏ: một bức tường điểm nhấn, rèm, gối ghế, chậu cây, khung tranh.
Cũng cần biết rằng phòng làm việc không chỉ có tường. Sàn gỗ thuộc Mộc, sàn gạch đất nung thuộc Thổ, khung cửa nhôm và bàn chân sắt thuộc Kim, kính và màn hình đen thường được gán với Thuỷ. Khi tính "cân bằng ngũ hành" cho một phòng, người ta nhìn cả tổng thể chứ không riêng màu sơn. Một phòng phía Tây thuộc Kim, nếu đã có nhiều đồ kim loại và kính, thì tường màu be ấm (Thổ sinh Kim) sẽ dễ chịu hơn là thêm một lớp xám lạnh nữa.
Điều quan trọng nhất là đừng để bảng tra át cảm nhận của chính bạn. Nếu một màu "hợp hành" mà bạn bước vào phòng thấy khó chịu, hãy đổi sang tông khác trong cùng nhóm, hoặc chuyển nó thành màu phụ. Phòng làm việc là nơi bạn ngồi nhiều giờ nhất trong ngày; cảm giác của bạn là phép đo đáng tin nhất.
Độ sáng, độ bóng và nhiệt độ màu của tường
Độ sáng. Nhà sản xuất sơn thường ghi chỉ số phản xạ ánh sáng của màu, viết tắt LRV, từ 0 (đen) đến 100 (trắng). Tường phòng làm việc thường dễ chịu ở mức sáng vừa đến khá sáng. Phòng thiếu sáng nên chọn màu có chỉ số cao để hắt sáng; phòng nhiều nắng có thể dùng màu trầm hơn một chút để dịu mắt.
Độ bóng. Sơn mờ hoặc bán mờ ít phản chiếu đèn và cửa sổ, giảm loá. Sơn bóng dễ lau chùi nhưng tạo các vệt sáng trên tường khi ánh đèn chiếu chéo. Với tường sau màn hình hoặc đối diện cửa sổ, sơn mờ là lựa chọn an toàn.
Ấm hay lạnh. Màu ấm (be, kem, hồng đất) tạo cảm giác gần gũi, hợp phòng nhỏ, phòng hướng Bắc ít nắng. Màu lạnh (xanh xám, xanh khói) tạo cảm giác mát, rộng, hợp phòng hướng Tây nhiều nắng. Ở khí hậu nóng như phần lớn Việt Nam, tông hơi lạnh ở phòng hứng nắng giúp đỡ cảm giác bí.
Màu tường và màu đèn đi cùng nhau. Cùng một màu sơn dưới đèn vàng và đèn trắng trông rất khác. Thử mẫu sơn dưới chính loại đèn bạn định dùng, vào cả ban ngày lẫn buổi tối.
Những màu nên dùng thận trọng
Một số màu được phong thủy dân gian và người làm nội thất cùng khuyên dùng có chừng mực trong phòng làm việc:
- Đỏ đậm, cam rực trên diện rộng: quan niệm coi là Hoả quá vượng, dễ nóng nảy; thực tế màu bão hoà mạnh làm mắt mệt khi nhìn lâu. Dùng làm điểm nhấn nhỏ thì không sao.
- Đen, xanh than toàn phòng: quan niệm coi là âm nặng; thực tế phòng tối hấp thụ ánh sáng, cần nhiều đèn hơn và tạo chênh lệch lớn với màn hình.
- Trắng tinh lạnh dưới đèn trắng xanh: dễ tạo cảm giác như phòng khám, lại phản sáng mạnh. Trắng ngà, trắng ấm thường dễ chịu hơn.
- Tím đậm, xanh neon: khó phối với đồ gỗ và giấy tờ, dễ làm sai cảm nhận màu khi làm việc với ảnh, vải.
- Quá nhiều màu trong một phòng nhỏ: theo cách nói ngũ hành là các hành lấn nhau; theo cách nói thị giác là rối. Một màu chủ, một màu phụ, một màu nhấn là đủ cho phòng dưới 12 m².
- Giấy dán tường hoạ tiết dày đặc ở bức tường trước mặt: hoạ tiết nhỏ lặp lại liên tục kéo mắt khỏi màn hình và giấy tờ. Nếu thích giấy dán tường, đặt nó ở bức tường bên hông hoặc sau lưng, chọn hoạ tiết thưa, tương phản thấp. Bức tường bạn nhìn vào suốt buổi nên là bức tường yên nhất trong phòng.
Ba ví dụ phối màu cho phòng làm việc
Các phương án dưới đây là ví dụ giả định, minh hoạ cách kết hợp lớp quan niệm và lớp thực tế. Bạn thay tông cụ thể theo hãng sơn và ánh sáng phòng mình.
| Tình huống | Màu chủ (tường lớn) | Màu phụ | Màu nhấn | Lý do |
|---|---|---|---|---|
| Phòng phía Đông, nắng sáng, sàn gỗ | Xanh xám lá nhạt | Trắng ngà ở trần | Xanh dương khói trên rèm | Mộc là hành của phương, Thuỷ sinh Mộc; tông nhạt hợp nắng dịu |
| Phòng phía Tây, nắng chiều, nhiều kim loại | Be ấm | Trắng ngà | Xám bạc trên khung tranh | Thổ sinh Kim; be ấm cân lại cảm giác lạnh của kim loại và kính |
| Phòng phía Bắc, ít nắng, nhỏ | Kem sáng có chỉ số phản sáng cao | Xanh dương xám nhạt một mảng | Gỗ tự nhiên | Phòng thiếu sáng ưu tiên màu sáng; Thuỷ làm màu phụ cho đúng hành phương |
Điểm chung của ba phương án là màu chủ luôn nhạt, màu đậm chỉ xuất hiện ở diện tích nhỏ. Cách phân bổ khoảng sáu phần màu chủ, ba phần màu phụ, một phần màu nhấn là quy ước quen thuộc của dân thiết kế nội thất, dễ áp dụng cho phòng làm việc tại nhà. Nếu bạn không tin phần ngũ hành, cứ giữ nguyên cột tình huống và cột lý do thực tế, chọn màu theo ánh sáng và vật liệu là đủ.
Màu tường sau lưng khi họp trực tuyến
Phòng làm việc tại nhà ngày nay còn là phông nền cho các cuộc họp có hình. Bức tường sau lưng bạn xuất hiện trong khung hình nhiều giờ mỗi tuần, nên đáng được tính riêng. Tông trung tính hơi ấm như be, xám ấm, xanh xám nhạt thường làm da người trên camera trông tự nhiên; tường trắng tinh dễ làm camera tự giảm sáng khiến mặt tối đi, còn tường quá đậm lại làm khung hình nặng.
Về quan niệm, bức tường sau lưng là chỗ tựa, nên được khuyên là màu chắc, ổn định, không quá sặc sỡ. Màu thuộc hành Thổ như be, vàng đất nhạt hay được gợi ý cho bức tường này vì Thổ gắn với sự vững vàng. Đây là liên tưởng biểu tượng, nhưng nó trùng khá khéo với lời khuyên kỹ thuật về phông nền.
Nếu không muốn sơn lại cả phòng, bạn có thể chỉ sơn bức tường sau lưng, hoặc đặt ở đó một kệ sách gọn, một tấm vải căng, một chậu cây lá to. Tránh để sau lưng là cửa ra vào hoặc lối đi, vì người nhà đi qua sẽ lọt vào khung hình. Trước một cuộc họp quan trọng, bật camera thử ở giờ đó để xem màu tường lên hình ra sao dưới ánh sáng thật.
Chọn màu sơn trong năm bước
Để tránh sơn xong mới thấy không hợp, bạn có thể làm theo trình tự sau:
- Xác định phương của phòng tính từ tâm nhà, tra hành theo bảng ở trên để có một hoặc hai nhóm màu gợi ý.
- Ghi lại đặc điểm phòng: nắng nhiều hay ít, hướng nắng, diện tích, màu sàn và đồ gỗ đang có.
- Chọn ba mẫu tông dịu trong nhóm màu gợi ý, ưu tiên sơn mờ hoặc bán mờ.
- Sơn thử mỗi mẫu một mảng lớn chừng nửa mét vuông trên hai bức tường khác nhau, để khô hẳn.
- Quan sát ba buổi trong ngày và dưới đèn buổi tối, ngồi vào ghế làm việc mà nhìn, rồi mới chốt.
Mảng thử trên tường thật luôn đáng tin hơn bảng màu in hay ảnh trên điện thoại, vì màu sơn thay đổi theo ánh sáng, theo màu sàn và theo diện tích. Nhiều người chọn màu từ một mẫu nhỏ, sơn xong cả phòng mới thấy đậm hơn hẳn; mảng thử lớn giúp tránh chuyện đó. Nếu phân vân giữa hai màu, chọn màu nhạt hơn: sơn đè đậm lên sau dễ hơn là làm nhạt đi.
Câu hỏi thường gặp
Phòng làm việc nên sơn màu gì cho dễ tập trung?
Không có màu duy nhất. Tông dịu, sáng vừa, sơn mờ như xanh xám lá, be, xanh khói thường được nhiều người thấy dễ chịu khi ngồi lâu. Theo quan niệm, bạn có thể chọn trong nhóm màu hợp hành của phương phòng để có thêm một căn cứ.
Có nên sơn phòng làm việc theo màu hợp mệnh của mình không?
Đó là một cách chọn theo quan niệm, phổ biến với người tin vào mệnh nạp âm. Nếu phòng dùng chung hoặc màu hợp mệnh lại quá đậm, bạn có thể đưa màu ấy vào đồ trang trí thay vì sơn cả tường, và giữ tường theo phương vị hoặc theo cảm giác dễ chịu.
Phòng làm việc hướng Tây nhiều nắng nên sơn màu gì?
Phương Tây thuộc Kim theo quan niệm, nhóm màu trắng, xám. Về thực tế, phòng nắng gắt hợp với tông hơi lạnh và sơn mờ để đỡ chói, như trắng ngà, xám xanh nhạt. Kết hợp với rèm và che nắng bên ngoài thì phòng sẽ dịu hơn nhiều.
Sơn phòng làm việc màu tối có được không?
Được nếu phòng đủ sáng và bạn thích không khí ấm cúng, nhưng cần nhiều đèn hơn và nên để màu tối ở một hai mảng tường, không phải toàn phòng. Phòng tối toàn bộ làm chênh lệch lớn với màn hình sáng, dễ mỏi mắt.
Tường sau lưng khi họp trực tuyến nên màu gì?
Tông trung tính hơi ấm như be, xám ấm, xanh xám nhạt thường cho khung hình dễ nhìn. Tránh trắng tinh làm mặt tối đi và màu quá đậm làm khung hình nặng. Quan niệm cũng thích tường sau lưng mang màu ổn định thuộc hành Thổ.
Làm sao biết phòng làm việc của mình thuộc phương nào?
Bạn xác định tâm nhà trên mặt bằng, rồi dùng la bàn đo xem phòng nằm ở phương nào so với tâm. Nhà có hình dáng phức tạp thì sai số lớn, khi ấy nên coi kết quả là gần đúng và ưu tiên cảm giác thực tế của phòng.