Phòng ăn theo phong thủy hợp với tông màu ấm, sáng vừa phải: vàng nhạt, kem, be, cam đất, nâu nhạt, những màu ngũ hành xếp vào Thổ và Hỏa. Có thể chỉnh thêm theo phương của phòng trong nhà và hướng nắng; nên dùng ít các mảng lớn màu đen, xanh dương đậm, tím sẫm hay trắng lạnh tinh.
Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Phần trùng với kinh nghiệm thiết kế khá nhiều: tông ấm làm món ăn trông ngon dưới ánh đèn vàng, tạo cảm giác gần gũi; tông tối hay lạnh khiến phòng ăn nhỏ trông chật và buồn. Bài này đi từ lý do chọn tông ấm, đến cách đọc màu theo phương vị, theo khí hậu ba miền, cách chia màu tường – trần – sàn, và loại sơn hợp với một căn phòng có hơi dầu mỡ.
Vì sao phòng ăn hay được khuyên dùng tông ấm
Phòng ăn là không gian thiên dương: đông người, có hơi ấm của thức ăn, có tiếng nói. Ngũ hành xếp màu đỏ, cam, hồng vào Hỏa, xếp vàng, be, nâu đất vào Thổ. Hỏa gắn với sự ấm áp, Thổ gắn với đất, mùa màng và sự nuôi dưỡng; trong vòng tương sinh, Hỏa sinh Thổ. Vì vậy nhiều sách phong thủy coi tông Thổ pha chút Hỏa là hợp với chỗ ăn.
Lớp thực tế cũng ủng hộ hướng này. Dưới đèn vàng ấm, tường màu kem hay be phản chiếu lại ánh sáng ấm lên mặt bàn, món ăn giữ màu tươi. Tường xanh lá hay xanh dương đậm phản chiếu ánh sáng ngả xanh, có thể làm màu thịt, cơm trông nhợt. Còn chuyện "màu đỏ kích thích thèm ăn" thì hay được nhắc trong sách trang trí, nhưng bằng chứng nghiên cứu về màu sắc và khẩu vị vẫn còn hạn chế và không thống nhất, nên chỉ nên coi là cảm nhận.
Tông ấm không có nghĩa là sơn đỏ rực cả bốn tường. Màu bão hoà mạnh trên diện tích lớn dễ gây cảm giác nóng và ngộp, nhất là phòng ăn nhỏ ở vùng khí hậu nóng. Cách an toàn là chọn màu ấm đã pha nhạt cho mảng lớn, để màu đậm cho mảng nhỏ hoặc đồ vật.
Màu theo phương của phòng ăn trong nhà
Một số người còn chỉnh màu theo phương mà phòng ăn nằm trong nhà, tính từ tâm nhà. Cách dùng phổ biến là lấy màu của hành ứng với phương đó, hoặc màu của hành sinh ra nó. Bảng dưới tóm cách xếp quen thuộc; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
| Phương của phòng ăn | Hành theo hậu thiên bát quái | Màu thường được gợi ý | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|---|
| Đông, Đông Nam | Mộc | Xanh lá nhạt, xanh ngọc nhạt; hoặc kem, be làm nền | Xanh lá nên pha nhạt để món ăn không bị ám xanh |
| Nam | Hỏa | Cam nhạt, hồng đất, be ấm | Phòng phía Nam nhiều nắng, tránh màu quá nóng |
| Tây Nam, Đông Bắc | Thổ | Vàng nhạt, be, nâu đất nhạt | Hợp gần như mọi phòng ăn |
| Tây, Tây Bắc | Kim | Trắng ngà, kem, xám ấm, ánh vàng kim nhẹ | Phòng phía Tây có nắng chiều, nên dùng màu sáng dịu |
| Bắc | Thủy | Kem, be ấm; xanh dương rất nhạt dùng điểm xuyết | Phòng phía Bắc ít nắng, cần tông ấm để bù |
Có thể thấy, dù phòng nằm phương nào, nhóm màu kem, be, vàng nhạt gần như luôn dùng được. Vì vậy nếu không muốn đo phương, chọn nền kem hoặc be rồi thêm điểm nhấn là cách ít sai nhất.
Phương vị trong bảng là phương của phòng trong ngôi nhà, không phải hướng cửa sổ của phòng. Hai thứ này hay bị lẫn; cách xác định phương của phòng ăn đã có trong bài riêng về vị trí phòng ăn của chuyên mục này.
Màu theo hướng nắng và khí hậu ba miền
Phòng ăn đón nắng chiều phía Tây. Nắng chiều đúng giờ cơm tối làm phòng nóng và chói. Tường nên sơn màu sáng dịu như kem, trắng ngà, be nhạt để không hấp nhiệt và không phản chiếu ánh cam gắt. Tránh tường cam, đỏ đậm ở phòng này.
Phòng ăn phía Bắc hoặc nằm sâu trong nhà ống. Phòng ít nắng trực tiếp, ánh sáng hơi lạnh. Màu vàng nhạt, be ấm, cam đất pha nhạt giúp bù lại cảm giác ấm. Tường xám lạnh hoặc xanh nhạt ở đây dễ làm phòng ăn buồn.
Miền Bắc có mùa đông lạnh và mùa nồm. Tông ấm được chuộng vì cân lại những tháng trời âm u. Mùa nồm làm tường đọng nước, nên chọn sơn có khả năng chống nấm mốc và màu không quá nhạt ở chân tường, nơi dễ hiện vết ố.
Miền Trung nắng gắt, có mùa mưa bão. Nhiều nhà chọn tông sáng để giảm nóng, thêm điểm nhấn ấm bằng gỗ, khăn trải bàn hơn là sơn cả tường màu đậm.
Miền Nam nóng quanh năm. Phòng ăn thường mở thông ra sân hoặc ban công. Màu be, kem, xanh lá nhạt pha xám giúp phòng mát mắt; tông ấm nên dồn vào ánh đèn và đồ gỗ thay vì tường.
Chia màu tường, trần, sàn và đồ đạc
Một phòng ăn dễ chịu thường có một màu chủ đạo, một màu phụ và một màu nhấn. Người làm nội thất hay dùng tỉ lệ ước chừng sáu – ba – một. Áp vào phòng ăn:
- Màu chủ đạo, khoảng sáu phần: tường và trần, thường là kem, be, trắng ngà. Trần nên sáng hơn tường để phòng không bị thấp.
- Màu phụ, khoảng ba phần: sàn, bàn ghế, tủ bát. Gỗ nâu, gạch màu đất là màu phụ quen thuộc, mang tính Thổ và Mộc.
- Màu nhấn, khoảng một phần: một mảng tường sau tủ, khăn trải bàn, chao đèn, bình hoa, tranh. Đây là chỗ cho màu đậm như cam đất, đỏ gạch, xanh rêu.
- Trên nhạt dưới đậm: trần sáng nhất, tường trung bình, sàn và chân tường đậm hơn, giúp phòng có cảm giác vững.
- Phòng ăn liền phòng khách: dùng chung màu chủ đạo, đổi màu nhấn hoặc sơn một mảng tường khác màu để đánh dấu khu ăn.
Màu nhấn đặt ở đồ vật có lợi thế là đổi được theo mùa, theo dịp. Ngày Tết thay khăn trải màu đỏ, mùa hè thay màu xanh nhạt, không cần sơn lại tường.
Những màu nên dùng ít và lý do
Đen và xám than trên mảng lớn. Ngũ hành xếp đen vào Thủy, bị coi là lạnh và thiên âm, không hợp chỗ ăn. Thực tế, tường tối hấp thụ nhiều ánh sáng, phòng ăn cần thêm đèn mới đủ sáng, và phòng nhỏ trông chật hẳn.
Xanh dương đậm, tím sẫm. Cũng bị xếp vào nhóm lạnh. Ánh sáng phản chiếu từ tường xanh đậm có thể làm món ăn trông kém tươi. Dùng làm màu nhấn nhỏ thì không sao.
Đỏ tươi, cam chói trên cả bốn tường. Thuộc Hỏa, đúng nhóm màu ấm nhưng dùng quá tay thì nóng và gây bồn chồn, nhất là phòng nhiều nắng. Pha nhạt hoặc chỉ dùng một mảng.
Trắng lạnh tinh khôi ngả xanh. Sạch nhưng dễ tạo cảm giác như phòng khám dưới đèn trắng. Chọn trắng ngà, trắng kem có chút sắc vàng sẽ ấm hơn mà vẫn sáng.
Tất cả đều là quan niệm cộng cảm nhận. Không có màu nào gây hoạ hay đem lộc. Một phòng ăn sơn xanh rêu đậm vẫn có thể ấm cúng nếu đèn vàng, đồ gỗ và khăn trải được phối khéo. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Theo mệnh gia chủ: dùng đến mức nào
Nhiều người hỏi phòng ăn có nên sơn theo màu hợp mệnh của gia chủ. Đây là một cách làm có trong dân gian: mệnh Hỏa chọn màu đỏ, cam hoặc xanh lá vì Mộc sinh Hỏa; mệnh Kim chọn trắng, vàng; và cứ thế theo vòng tương sinh. Chuyện tra mệnh theo năm sinh đã có nhiều trang chuyên, ở đây chỉ bàn cách dùng cho phòng ăn.
Phòng ăn khác phòng ngủ ở chỗ nó là của chung. Một gia đình ba thế hệ có thể có ba bốn mệnh khác nhau; sơn theo mệnh một người dễ thành "hợp người này, khắc người kia" nếu theo đúng logic đó. Vì vậy nhiều người chọn cách trung hoà: nền tường theo nhóm Thổ trung tính như kem, be, vốn ít khi bị coi là khắc mạnh với hành nào, rồi đưa màu hợp mệnh người chủ gia đình vào một chi tiết như tranh, chao đèn, khăn trải.
Nếu gia đình đã quen chọn màu theo mệnh, cách này giữ được ý mà không biến phòng ăn thành nơi chỉ một người thấy hợp. Nếu không theo mệnh, nền kem, be cùng ánh đèn ấm đã đủ cho một phòng ăn dễ chịu. Muốn lập lá số để biết mệnh chi tiết, có thể tra trên AI Huyền Học; nhưng màu tường vẫn nên được quyết định bằng cả nhà, ánh sáng và khí hậu.
Chọn loại sơn và thử màu trước khi sơn cả phòng
Phòng ăn có hơi dầu mỡ, nước canh bắn và tay trẻ con, nên loại sơn quan trọng không kém màu. Trình tự gợi ý:
- Chọn sơn nội thất có khả năng lau chùi, độ bóng mờ hoặc bán bóng; sơn mờ hoàn toàn đẹp nhưng khó lau vết dầu.
- Phòng ăn liền bếp hoặc nhà ở vùng ẩm nên chọn loại có ghi khả năng chống nấm mốc trên bao bì.
- Thu hẹp còn hai ba màu, sơn thử mỗi màu một mảng khoảng nửa mét vuông trên đúng bức tường sẽ sơn.
- Xem các mảng thử vào buổi sáng, buổi chiều và buổi tối dưới đèn ăn; màu trên thẻ mẫu thường khác màu trên tường thật.
- Đặt một đĩa thức ăn thật lên bàn dưới đèn để xem màu tường làm món ăn trông thế nào.
- Chốt màu, sơn lót đầy đủ, sơn hai lớp phủ; mở thoáng và chờ sơn khô, hết mùi rồi mới dùng phòng ăn bình thường.
Ví dụ giả định: một gia đình ở Hà Nội có phòng ăn phía Bắc, chỉ có cửa sổ nhỏ. Họ phân vân giữa xám nhạt và vàng kem. Sơn thử hai mảng, buổi tối dưới đèn vàng, mảng xám làm phòng trông lạnh và món ăn hơi nhợt; mảng vàng kem ấm và sáng hơn. Gia đình chọn vàng kem cho tường, giữ xám nhạt cho một mảng nhỏ sau tủ bát làm màu nhấn.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ăn nên sơn màu gì theo phong thủy?
Nhóm màu được gợi ý nhiều nhất là tông ấm sáng vừa: vàng nhạt, kem, be, cam đất, nâu nhạt, thuộc Thổ và Hỏa. Đây là quan niệm; về thực tế, tông này phản chiếu ánh đèn ấm lên bàn ăn và làm phòng dễ chịu.
Phòng ăn sơn màu xanh lá có được không?
Được, nhất là xanh lá nhạt pha xám cho phòng ăn phía Đông hoặc nhà nóng ở miền Nam. Nên tránh xanh lá đậm bão hoà trên mảng lớn vì ánh phản chiếu có thể làm món ăn hơi ám xanh dưới đèn.
Có nên sơn phòng ăn màu đỏ để hợp Hỏa không?
Đỏ thuộc Hỏa, đúng nhóm màu ấm, nhưng sơn đỏ tươi cả bốn tường dễ gây nóng và ngộp. Nên dùng đỏ gạch, cam đất cho một mảng nhấn, hoặc đưa màu đỏ vào khăn trải bàn, chao đèn.
Phòng ăn và phòng khách liền nhau thì sơn một màu hay hai màu?
Phần lớn nhà dùng chung một màu chủ đạo cho liền mạch, rồi đánh dấu khu ăn bằng một mảng tường khác màu, một tấm thảm hay đèn treo riêng. Sơn hai màu hoàn toàn khác nhau dễ làm không gian bị cắt vụn.
Màu trần phòng ăn nên thế nào?
Trần thường sáng hơn tường, như trắng ngà hoặc kem nhạt, để phòng không bị thấp và phản chiếu ánh sáng tốt. Quan niệm trên nhạt dưới đậm cũng gợi ý trần sáng nhất, sàn và chân tường đậm nhất.
Sơn bóng hay sơn mờ hợp phòng ăn hơn?
Sơn bóng mờ hoặc bán bóng thường hợp hơn vì lau được vết dầu, vết nước canh. Sơn mờ hoàn toàn cho bề mặt đẹp, ít loá nhưng khó lau. Sơn bóng cao dễ lau nhất nhưng làm lộ khuyết điểm của tường.