Khi chuyển con từ cũi sang giường, phong thủy và an toàn cùng khuyên một điều: đầu giường tựa vào bức tường liền, không cửa sổ, không xà ngang phía trên, và giường không nằm trên đường thẳng từ cửa đi vào. Thêm vào đó là những việc riêng của trẻ nhỏ mà sách phong thủy ít nói: giường thấp, một cạnh áp sát tường không để khe hở, cạnh còn lại có thanh chắn.
Nhiều gia đình chuyển giường cho con trong khoảng một rưỡi đến ba tuổi, hoặc sớm hơn khi bé bắt đầu trèo qua thành cũi. Bài này đi qua từng quyết định: chọn bức tường nào, hướng đầu giường, những vị trí hay bị kiêng, và cách giúp con quen chỗ ngủ mới. Quan niệm thì mức tin tuỳ mỗi người; những chi tiết chống ngã, chống kẹt thì nên làm đủ.
Vì sao phong thủy coi trọng chỗ tựa đầu giường
Trong phong thủy dương trạch, giường là nơi người ta nằm lâu nhất trong ngày, nên được bàn kỹ chỉ sau cửa chính và bếp. Ý chung của nhiều trường phái là "giường cần có chỗ tựa": đầu giường áp vào tường đặc, giống như ngôi nhà tựa vào núi phía sau. Thế tựa này được gọi theo hình ảnh Huyền vũ trong tứ linh.
Dịch sang đời thường, chỗ tựa là cảm giác an toàn. Các nhà tâm lý học môi trường có thuyết "tầm nhìn và nơi ẩn" nói rằng con người thích chỗ phía sau được che, phía trước nhìn rõ. Một đứa trẻ vừa rời chiếc cũi có bốn bề che chắn sang một chiếc giường mở sẽ dễ ngủ hơn khi đầu và một cạnh có tường, nhìn thấy cửa phòng từ chỗ nằm.
Chỗ tựa còn có lý do vật lý: bức tường liền giữ giường không xê dịch khi trẻ lăn qua lại, và không có gió lùa từ khe cửa sổ thổi vào đầu. Với trẻ mới chuyển giường, ba điều này cộng lại thường quan trọng hơn chuyện đầu giường quay về phương nào. Đây là quan niệm có phần trùng với thực tế, nên dễ áp dụng mà không cần tin hết mọi chi tiết.
Với trẻ ngủ chung phòng bố mẹ, nguyên tắc chỗ tựa vẫn dùng được: giường con áp vào một góc tường, cách giường bố mẹ một lối đi nhỏ, không kê vào khe giữa giường lớn và tường vì đó là chỗ trẻ dễ bị kẹt.
Kê chiếc giường đầu tiên từng bước
Trình tự dưới đây dùng được cho phòng riêng của con lẫn góc giường con trong phòng bố mẹ.
- Chọn bức tường đặc, không có cửa sổ, không là vách nhà vệ sinh hay vách bếp, làm tường đầu giường.
- Kiểm trần phía trên: không có xà bê tông, quạt trần, đèn chùm hay kệ treo ngay trên chỗ đầu con nằm.
- Đặt giường sao cho từ chỗ nằm nhìn thấy cửa phòng, nhưng chân giường không chĩa thẳng ra cửa.
- Áp một cạnh dài vào tường thứ hai. Đẩy nệm sát tường đến mức không còn khe; nếu khung giường để hở, chèn thêm thanh gỗ cho kín.
- Cạnh còn lại lắp thanh chắn giường hoặc trải thảm dày bên dưới nếu giường rất thấp.
- Dời mọi thứ có dây (rèm, dây điện, dây sạc) và ổ cắm ra xa tầm tay con khi nằm.
- Đặt đèn ngủ ánh vàng, ánh yếu ở chân tường, không chiếu thẳng vào mặt giường.
Bước thứ tư hay bị bỏ qua. Khe hẹp giữa nệm và tường là chỗ trẻ nhỏ có thể bị kẹt đầu hoặc ngực khi trượt xuống. Các khuyến cáo ngủ an toàn đều nói nệm phải vừa khít khung, không có khe. Đây là chi tiết không phong thủy nào nhắc, nhưng là chi tiết quan trọng nhất của bài.
Hướng đầu giường cho trẻ: các trường phái nói gì
Câu hỏi "đầu giường của con quay hướng nào" có nhiều câu trả lời tuỳ trường phái. Bảng dưới đặt chúng cạnh nhau để bạn thấy vì sao lời khuyên hay vênh.
| Cách xét | Lời khuyên thường gặp | Điểm mạnh | Điểm cần dè chừng |
|---|---|---|---|
| Bát trạch theo cung phi | Đầu giường hướng về một trong bốn hướng tốt của cung phi người nằm | Có hệ thống, tra được | Trẻ nhỏ chưa nhiều sách bàn; tính theo năm sinh, mỗi nhà một cách |
| Hướng chung theo phương | Quay đầu về Đông hoặc Nam cho trẻ | Đơn giản, gắn với hình ảnh mặt trời mọc | Không tính tới cửa sổ, nắng, tiếng ồn thực tế |
| Kiêng dân gian | Không quay chân ra cửa đi, đầu không sát cửa sổ | Trùng với cảm giác an toàn và gió lùa | Đôi khi nói quá thành điềm gở |
| Không gian thực tế | Đầu giường ở bức tường yên nhất, mát nhất | Đo được bằng tai và tay | Có khi trùng hướng bị phái khác chê |
Nếu bạn muốn theo bát trạch, công cụ tra cung phi theo năm sinh sẽ cho bốn hướng tốt; hãy coi đó là thông tin tham khảo. Với trẻ mới chuyển giường, quay đầu về bức tường đặc, yên và mát thường đã trùng một trong những gợi ý trên. Khi hai bên vênh nhau, sự yên tĩnh và chỗ tựa nên thắng.
Những vị trí kê giường hay bị kiêng và cách hiểu cho tỉnh táo
Giường dưới xà ngang. Phong thủy gọi là "xà áp", sợ người nằm bị đè nén. Thực tế xà thấp làm trần có cảm giác nặng; với trẻ, nguy cơ đáng lo hơn là vật treo trên xà. Kê lệch khỏi xà hoặc làm trần phẳng là cách xử lý gọn.
Chân giường thẳng cửa đi. Dân gian liên tưởng tới tư thế đưa người đã khuất ra khỏi nhà nên kiêng. Lý do thực tế hơn là ánh sáng hành lang và tiếng động lọt thẳng vào chỗ nằm. Xoay giường lệch đi hoặc dùng rèm cửa phòng là đủ.
Đầu giường dưới cửa sổ. Quan niệm cho là "không có chỗ tựa". Thực tế là gió lùa, nắng sớm, tiếng ồn, và nguy cơ trẻ đứng lên giường để với cửa sổ. Với trẻ nhỏ, đây là vị trí nên tránh vì lý do an toàn hơn là phong thủy.
Giường đối gương. Nhiều sách kiêng gương chiếu vào giường. Ánh đèn hắt qua gương ban đêm và hình phản chiếu khi trẻ thức giấc dễ làm con giật mình. Gương tủ áo có thể dán phim mờ hoặc che bằng rèm.
Giường ở giữa phòng, bốn bề trống. Thế này bị cho là "khí tán". Với trẻ nhỏ, giường giữa phòng nghĩa là cả hai cạnh đều có thể lăn rơi. Áp một cạnh vào tường là cách vừa hợp quan niệm vừa giảm rủi ro.
Chọn giường và nệm cho trẻ vừa rời cũi
Chiếc giường đầu tiên không cần to. Nhiều gia đình mua thẳng giường đơn người lớn để dùng lâu dài, nhưng với trẻ hai ba tuổi, giường càng thấp càng an toàn. Giường khung thấp, mặt nệm cách sàn một gang tay, hoặc giường đơn bỏ chân kê thẳng trên phản thấp, là hai cách hay dùng. Khi con lớn, nâng chân giường lên sau.
Phong thủy chuộng giường có gầm thoáng, không chất đồ bừa bộn dưới gầm, vì cho rằng đồ cũ dưới giường làm khí ứ. Lý do thực tế là gầm giường kín đồ thì bụi tích tụ, khó lau, dễ có gián và mạt bụi — thủ phạm quen thuộc của chứng hắt hơi buổi sáng. Nếu dùng giường ngăn kéo, hãy cất đồ sạch, đậy kín và hút bụi gầm định kỳ.
Nệm nên chắc, phẳng, vừa khít khung giường. Nệm quá mềm không hợp với trẻ nhỏ; các khuyến cáo ngủ an toàn đều nhấn vào bề mặt phẳng, chắc. Gối cho trẻ mới chuyển giường nên mỏng và thấp, hoặc chưa cần gối nếu con chưa quen. Ga trải giường bo chun khít, không để vải thừa dồn cục. Khung giường gỗ thì chọn cạnh bo tròn; khung kim loại thì kiểm không có đầu ốc nhô ra, không có khe kẹp ngón tay ở chỗ gập.
Giúp con quen chiếc giường mới
Chỗ ngủ thay đổi là chuyện lớn với trẻ nhỏ. Nhiều cha mẹ kể con ngủ ngon ở cũi nhưng sang giường thì thức giấc nhiều hơn vài tuần đầu. Điều này thường do con mất bốn thành cũi quen thuộc và thấy mình có thể tự trèo xuống, chứ không nhất thiết do hướng giường. Trước khi đổi chỗ kê theo lời ai đó, hãy cho con thời gian.
Một số cách nhiều gia đình thấy dễ: giữ nguyên chăn, gối ôm nhỏ hoặc khăn mà con quen dùng; giữ nếp giờ ngủ như cũ; để con chọn một thứ nhỏ cho chiếc giường mới, ví dụ màu vỏ gối. Nếu con hay trèo xuống đêm, một cánh cổng chắn ở cửa phòng giúp con chỉ đi lại trong phòng an toàn, không lò dò ra cầu thang.
Có gia đình làm lễ nhỏ hay đặt một vật mang ý nghĩa bình an cạnh giường con theo tập quán quê nhà. Đó là việc của niềm tin mỗi nhà. Điều cần giữ là vật ấy không có cạnh sắc, không phải dây đeo quanh cổ trẻ khi ngủ, không có hạt nhỏ con có thể nuốt, và không treo trên đầu giường. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; an toàn thì không tuỳ.
Dấu hiệu nên chỉnh lại chỗ kê giường
Sau hai ba tuần, nếu con vẫn khó ngủ, hãy rà các dấu hiệu môi trường dưới đây trước khi nghĩ tới chuyện hướng xấu.
- Con hay lăn về một phía và tỉnh giấc ở mép giường: giường có thể hơi dốc, nệm lún, hoặc phía đó gần nguồn gió.
- Con thức đúng một giờ mỗi sáng: có thể ánh nắng sớm chiếu vào đầu giường, cần rèm cản sáng.
- Con hay kêu nóng, đổ mồ hôi đầu: bức tường đầu giường có thể hứng nắng chiều, hoặc điều hoà thổi lệch.
- Con giật mình khi có tiếng động: đầu giường có thể sát vách nhà vệ sinh, cầu thang hoặc hành lang.
- Con sợ khi tắt đèn: thử một đèn ngủ ánh yếu ở chân tường, đặt sao cho không tạo bóng lạ trên tường.
- Con dậy hắt hơi, nghẹt mũi: kiểm bụi trên rèm, gầm giường, thú bông, và ẩm mốc góc tường.
Những dấu hiệu trên là của môi trường. Nếu đã chỉnh hết mà con vẫn ngủ kém kéo dài, ngáy to, hay thở bất thường khi ngủ, hãy đưa con đi khám bác sĩ nhi; phòng ngủ không thay được việc khám.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nên chuyển từ cũi sang giường?
Không có mốc cố định. Nhiều gia đình chuyển trong khoảng một rưỡi đến ba tuổi, hoặc ngay khi bé bắt đầu trèo qua thành cũi vì lúc đó cũi thành chỗ dễ té. Nếu nhà sắp có em bé, nên chuyển sớm vài tháng để con không thấy bị nhường chỗ.
Giường trẻ em có cần quay theo hướng tốt của cung phi không?
Bát trạch dùng cung phi để chọn hướng, và một số gia đình tra cho con. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Với trẻ nhỏ, ưu tiên tường đặc, yên, mát và an toàn; nếu một hướng tốt theo cung phi trùng với bức tường đó thì càng thuận.
Thanh chắn giường nên lắp một bên hay hai bên?
Khi giường đã áp một cạnh vào tường không khe hở, chỉ cần thanh chắn ở cạnh ngoài. Nếu giường đặt giữa phòng thì cần hai bên, nhưng tốt nhất vẫn là áp sát tường. Chọn thanh chắn khít với nệm, không để khe ở chân.
Có nên để con ngủ trên nệm trải sàn thay cho giường?
Nhiều gia đình làm vậy vì an toàn khi lăn rơi. Phong thủy hay khuyên giường có chân cho thoáng gầm; thực tế nệm sát sàn dễ ẩm và bám bụi. Nếu dùng, kê nệm trên tấm phản thấp có khe thoáng và phơi nệm định kỳ.
Giường đặt dưới xà ngang mà không dời được thì sao?
Trước hết đảm bảo trên xà không treo gì. Có thể làm trần thạch cao phẳng che xà, hoặc xoay giường để xà nằm ngang ở phía chân. Quan niệm "xà áp" là quan niệm; cảm giác trần thấp thì xử lý bằng ánh sáng và màu trần sáng.
Con hay trèo khỏi giường ban đêm có nguy hiểm không?
Nguy hiểm nằm ở chỗ con đi ra đâu. Hãy làm cho căn phòng an toàn: neo tủ, che ổ điện, khoá cửa sổ, lắp cổng chắn ở cửa phòng hoặc đầu cầu thang. Như vậy con có trèo xuống cũng chỉ quanh quẩn trong phòng.