Kê giường trong phòng khách là cách làm phổ biến khi nhà chật, khi ông bà không leo được cầu thang hay khi cần chăm người ốm; theo quan niệm phong thủy, nên đặt giường ở góc xa cửa chính nhất, đầu giường tựa tường đặc, không để chân giường chĩa thẳng ra cửa, và có vách, rèm hoặc kệ ngăn giữa khu ngủ với khu tiếp khách.
Lý do được nêu là phòng khách thuộc "động", giường cần "tĩnh"; lý do thực tế là người nằm cần riêng tư, cần yên và cần đi lại an toàn ban đêm. Bài đi qua các tình huống hay gặp, cách chọn vị trí, các phương án chia khu và những lưu ý riêng cho người cao tuổi. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần an toàn và sự tôn trọng người nằm thì nên làm trọn.
Khi nào giường phải xuống phòng khách
Có mấy tình huống hay gặp. Thứ nhất là nhà nhỏ: căn hộ một phòng ngủ có thêm thành viên, nhà ống hẹp có nhiều thế hệ, phòng trọ một gian. Thứ hai là người cao tuổi không còn leo cầu thang an toàn, và tầng trệt chỉ có phòng khách. Thứ ba là chăm người ốm, người mới mổ, cần nằm ở chỗ dễ trông, gần nhà vệ sinh, gần bếp. Thứ tư là khách ở lại vài hôm, ví dụ dịp giỗ Tết.
Trong nhà Việt truyền thống, chuyện này vốn không lạ. Chiếc sập gụ, bộ phản gỗ, cái chõng tre ở gian giữa vừa là chỗ ngồi tiếp khách ban ngày vừa là chỗ ông bà nằm nghỉ trưa, có khi ngủ cả đêm. Không gian "phòng khách" và "phòng ngủ" chỉ tách bạch rõ ở nhà hiện đại.
Ở nhà ba gian, các buồng ngủ thường nằm ở hai gian hồi hoặc chái hai bên, ngăn với gian giữa bằng vách gỗ hay liếp tre, cửa buồng che bằng rèm. Cách tổ chức ấy chính là bài học cho phòng khách có giường hôm nay: khu ngủ ở bên, khuất sau một lớp ngăn nhẹ, còn trục giữa dành cho tiếp khách và thờ tự.
Vì vậy, kê giường trong phòng khách không phải điều cấm kỵ. Câu hỏi là kê thế nào cho người nằm ngủ được, người nhà sinh hoạt được, và khách đến không bị ngượng. Phong thủy góp vài nguyên tắc về vị trí; phần còn lại là chuyện tổ chức không gian và tôn trọng nhau.
Quan niệm phong thủy về giường đặt trong phòng khách
Động và tĩnh. Phòng khách được coi là khu động, thuộc dương: sáng, đông người, nhiều tiếng nói. Giường thuộc khu tĩnh. Đặt giường giữa dòng sinh hoạt bị coi là "tĩnh không yên". Diễn giải thực tế: người nằm bị tiếng tivi, tiếng nói chuyện, ánh đèn làm khó ngủ.
Chân giường không chĩa ra cửa chính. Nhiều gia đình kiêng nằm quay chân thẳng ra cửa vì liên tưởng tới cách đặt người đã khuất trong tang lễ theo tập quán. Đây là tập quán, không có căn cứ ảnh hưởng gì; nhưng người lớn tuổi thường để tâm, nên tránh cho họ an lòng. Thực tế, nằm đối cửa cũng hứng gió lùa và bị nhìn thấy từ ngoài.
Đầu giường tựa tường đặc. Giống nguyên tắc chung cho mọi chỗ ngủ: có tựa thì yên. Không kê đầu giường dưới cửa sổ lớn hoặc sát lối đi.
Không nằm dưới xà, dưới đèn chùm. Phòng khách hay có dầm lộ và đèn trang trí nặng; giường không nên nằm ngay dưới những thứ ấy.
Không để giường chắn lối. Giường nằm giữa lối từ cửa vào bếp, vào cầu thang là vừa làm khó người đi vừa làm người nằm bị đánh thức liên tục.
Chọn chỗ đặt giường trong phòng khách, từng bước
Làm theo thứ tự dưới đây giúp loại nhanh những chỗ không hợp và chọn ra một vị trí ít mâu thuẫn nhất.
- Vẽ sơ đồ phòng khách, đánh dấu cửa chính, cửa sổ, cầu thang, lối vào bếp và nhà vệ sinh.
- Vạch các đường đi lại hằng ngày; mọi chỗ nằm trên đường đi đều loại.
- Trong các góc còn lại, chọn góc xa cửa chính nhất, có ít nhất một bức tường đặc dài hơn chiều dài giường.
- Kiểm tra trần phía trên: có dầm, đèn nặng, quạt trần không; nếu có, dời hoặc thay đèn.
- Kiểm tra khoảng cách tới nhà vệ sinh, nhất là khi người nằm là người già: càng ngắn, càng ít bậc càng tốt.
- Xoay giường sao cho chân giường không chĩa thẳng ra cửa chính, đầu giường tựa tường.
- Chừa một bên giường ít nhất đủ cho một người đứng đỡ, nhất là khi chăm người ốm.
- Nằm thử một đêm trước khi cố định: để ý ánh đèn đường lọt vào, tiếng tủ lạnh, tiếng xe ngoài cửa, luồng gió điều hoà; điều chỉnh rèm, hướng giường cho tới khi người nằm thấy yên.
Ví dụ giả định: một căn nhà ở Huế, ông nội không còn lên tầng hai được. Gia đình đặt giường ở góc trong cùng bên trái phòng khách, cạnh lối xuống nhà vệ sinh tầng trệt, đầu giường tựa tường chung với nhà bên, chân giường quay ngang chứ không ra cửa, dùng bình phong gỗ ba cánh ngăn với bộ bàn ghế.
Các cách chia khu ngủ với khu tiếp khách
Mỗi phương án có cái được và cái mất. Chọn theo diện tích, mức riêng tư cần thiết và việc giường dùng thường xuyên hay thỉnh thoảng.
| Phương án | Được | Mất | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Bình phong gấp | Linh hoạt, dời được, mang vẻ truyền thống | Không cách âm | Khách ở lại ngắn ngày, nhà có bàn thờ gian giữa |
| Rèm treo ray trần | Rẻ, kéo kín khi ngủ, mở khi ngày | Ít riêng tư về âm thanh | Căn hộ nhỏ, phòng trọ |
| Kệ hai mặt cao vừa | Chia khu mà vẫn lấy sáng, có chỗ để đồ | Chiếm diện tích | Giường dùng lâu dài |
| Vách lửng lam gỗ | Rõ ranh giới, đẹp, thoáng | Thi công cố định | Người già ngủ tầng trệt lâu dài |
| Sofa giường, divan | Ban ngày là ghế, phòng vẫn là phòng khách | Gấp mở mỗi ngày, đệm mỏng | Người trẻ, khách thỉnh thoảng |
| Sập, phản gỗ | Vừa ngồi vừa nằm, hợp nhà Việt | Cứng, cần thêm đệm mỏng | Ông bà nghỉ trưa, nhà truyền thống |
Với người cao tuổi nằm lâu dài, phương án nên có chút cố định và cách âm hơn; với khách ở lại vài hôm, bình phong hoặc rèm là đủ.
Khi giường dùng để chăm người ốm, người mới mổ
Trường hợp này khác với ông bà ngủ dài hạn: thời gian thường ngắn hơn nhưng nhu cầu chăm sóc nhiều hơn. Phòng khách được chọn chính vì nó rộng, gần bếp, gần nhà vệ sinh và dễ trông. Một vài điều nên chuẩn bị:
- Hai bên giường đều tiếp cận được để người chăm đỡ, thay ga, vệ sinh mà không phải trèo qua.
- Bàn nhỏ cạnh giường để thuốc, nước, khăn, đèn; đặt sao cho người nằm với tới mà không phải nghiêng người quá.
- Ổ cắm gần giường có che an toàn, cho quạt, đèn đọc, thiết bị y tế nếu bác sĩ chỉ định; không kéo dây ngang lối đi.
- Thông gió tốt nhưng không lùa thẳng; tránh đặt giường ngay trước cửa chính mở ra vào liên tục.
- Ánh sáng tự nhiên ban ngày giúp người nằm phân biệt ngày đêm; rèm để kéo khi cần ngủ trưa.
- Một chỗ ngồi cho người thăm đặt ở phía đầu giường, không chắn lối đi của người chăm.
- Theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế về tư thế nằm, vận động và vệ sinh; phong thủy không thay chỉ định chuyên môn.
Trong giai đoạn này, nhiều gia đình tạm cất bớt bàn ghế phòng khách để có chỗ đi lại rộng. Đó là quyết định đúng: một phòng khách tạm thời thành phòng chăm sóc vẫn tốt hơn một phòng khách đầy đủ đồ mà người chăm phải lách từng bước.
Lưu ý riêng khi người cao tuổi ngủ ở phòng khách
Người lớn tuổi thường dậy đêm. Đèn ngủ thấp chiếu xuống sàn, hoặc đèn cảm biến dọc đường từ giường tới nhà vệ sinh, giúp họ không phải mò công tắc trong tối. Sàn trên đường đi không có thảm trơn, không có dây điện vắt ngang, không có bậc lẻ. Giường cao vừa để ngồi xuống chân chạm sàn, có tay vịn hoặc bàn đầu giường chắc để vịn khi đứng dậy.
Một chuông gọi hoặc thiết bị báo đơn giản đặt cạnh giường giúp người nhà ở tầng trên nghe thấy khi cần. Tivi phòng khách nên có giờ tắt, và cả nhà thống nhất giữ yên sau một giờ nhất định. Đây là phần "động tĩnh" mà phong thủy nói, chuyển thành thoả thuận cụ thể trong gia đình.
Cuối cùng là sự riêng tư và tôn trọng. Khách đến chơi không nên phải đi ngang qua giường của ông bà; nếu được, giữ khu ngủ ở phía khuất tầm nhìn từ cửa. Đồ dùng cá nhân như thuốc, quần áo, bô đêm cần có tủ hoặc hộp kín. Một chỗ ngủ được che chắn tử tế cho thấy gia đình coi đó là phòng của ông bà, không phải một góc tạm bợ.
Mức tin và vài lời đồn nên bỏ qua
Có những lời đồn kiểu "ngủ ở phòng khách thì sức khoẻ suy", "giường ở minh đường làm hao tài". Không có căn cứ nào cho những điều ấy. Điều có căn cứ là giấc ngủ bị ảnh hưởng bởi ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ và cảm giác an toàn — và đó chính là những thứ bạn điều chỉnh được bằng cách chọn vị trí, chia khu và thống nhất giờ giấc.
Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Nếu người nằm là người lớn tuổi để tâm tới kiêng kỵ, như chân giường không quay ra cửa, việc chiều theo vừa không tốn kém vừa giúp họ ngủ yên hơn. Nếu không ai trong nhà bận tâm, bạn hoàn toàn có thể ưu tiên công năng. Cả hai cách đều ổn, miễn người nằm được ngủ đủ, an toàn và được tôn trọng.
Cũng không cần mua thêm vật phẩm hay làm lễ khi dời giường xuống phòng khách. Những gì làm chỗ ngủ ấy tốt hơn đều nhìn thấy được: một tấm rèm dày, một đèn ngủ, một tay vịn chắc, và sự đồng ý của cả nhà về giờ giấc yên tĩnh.
Câu hỏi thường gặp
Kê giường trong phòng khách có phạm phong thủy không?
Không có điều cấm tuyệt đối. Các lời khuyên phổ biến chỉ yêu cầu giường ở góc xa cửa, đầu tựa tường, không nằm dưới xà và có ngăn cách với khu tiếp khách. Nhà Việt xưa vẫn dùng sập, phản ở gian giữa để vừa ngồi vừa nằm, nên đây là chuyện bố trí hơn là kiêng kỵ.
Chân giường quay ra cửa chính có thật sự kiêng không?
Đây là tập quán của nhiều gia đình vì liên tưởng tới tang lễ, không có căn cứ về ảnh hưởng thực tế. Tuy vậy, nằm đối cửa chính còn hứng gió và bị nhìn thấy từ ngoài, nên xoay giường sang hướng khác vừa chiều được người tin vừa có lợi thực tế.
Sofa giường có hợp cho ông bà ngủ lâu dài không?
Thường không. Sofa giường hợp với người trẻ hoặc khách ở vài hôm, vì đệm mỏng, chiều cao thấp và phải gấp mở mỗi ngày. Người cao tuổi ngủ lâu dài nên có giường riêng cao vừa, đệm chắc, có chỗ vịn và không phải thu dọn hằng ngày.
Giường trong phòng khách có nên đặt cạnh bàn thờ không?
Nhiều gia đình tránh để giường sát hoặc ngay dưới bàn thờ vì mong giữ khu thờ trang nghiêm, đồng thời khói hương và tiếng thắp hương sáng sớm làm người nằm khó ngủ. Nếu phòng khách có bàn thờ, nên đặt giường ở phía đối diện hoặc ngăn bằng bình phong.
Phòng khách có giường thì tiếp khách thế nào cho tế nhị?
Che khu ngủ bằng rèm hoặc bình phong khi có khách, giữ giường gọn gàng, cất đồ cá nhân vào tủ. Nếu người nằm đang nghỉ, có thể mời khách ngồi ở hiên hoặc phòng ăn. Báo trước với khách thân rằng nhà có người già nằm dưới tầng cũng giúp mọi người tự nói nhỏ hơn.
Có nên làm phòng ngủ riêng ở tầng trệt thay vì kê trong phòng khách?
Nếu diện tích cho phép, một phòng ngủ nhỏ ở tầng trệt cho người cao tuổi là phương án tốt hơn, cả về riêng tư lẫn giấc ngủ. Khi xây mới hoặc sửa lớn, nhiều gia đình đã chủ động dành một phòng như vậy. Kê giường trong phòng khách là giải pháp khi chưa làm được điều đó.