Theo phong thủy, giường nên kê sao cho đầu giường tựa vào một bức tường đặc, hai bên còn lối đi và người nằm nhìn thấy cửa. Kê giữa phòng mà phía sau trống bị coi là "không có chỗ dựa"; kê chéo góc được chấp nhận khi góc ấy kín và được lấp; áp sát tường một bên hợp với phòng nhỏ, giường đơn, nhưng bất tiện cho giường đôi.
Bài này đi qua bốn kiểu kê giường hay gặp trong nhà Việt, mỗi kiểu nói rõ quan niệm, lý do thực tế đi kèm và cách làm cho đỡ bất lợi nếu căn phòng buộc bạn phải chọn kiểu đó. Các trường hợp đầu giường dưới cửa sổ, dưới xà, sát tường nhà vệ sinh đã được nhiều tài liệu bàn riêng nên ở đây chỉ nhắc lướt.
Nguyên lý "có chỗ tựa" xuất phát từ đâu
Phong thủy hình thế mô tả thế đất lý tưởng là phía sau có núi cao làm chỗ dựa, hai bên có đồi thấp ôm lại, phía trước là khoảng trống thoáng. Khi đưa vào trong nhà, người ta thu nhỏ mô hình ấy về từng món đồ: ghế sofa tựa tường, bàn làm việc tựa tường, và nhất là giường. Bức tường sau đầu giường đóng vai "núi", hai tủ đầu giường là hai bên ôm, khoảng sàn trước chân giường là phần thoáng.
Cách nhìn này gặp một ý tương tự trong tâm lý học môi trường: con người thường thấy yên tâm ở chỗ vừa có chỗ ẩn phía sau, vừa có tầm nhìn ra phía trước. Ý tưởng ấy được nhắc nhiều trong nghiên cứu cảnh quan và kiến trúc, dù mức bằng chứng cho từng chi tiết vẫn còn được bàn luận. Ở mức đời thường, ai từng ngủ ở chỗ đầu hở sẽ hiểu cảm giác chập chờn mỗi khi có tiếng động phía sau.
Vì vậy câu hỏi khi kê giường không phải "giường quay hướng nào" trước tiên, mà là "đầu giường dựa vào đâu". Trả lời xong câu ấy rồi mới tính đến hướng theo trường phái.
Kiểu một: đầu giường tựa tường, giường ở giữa bức tường
Đây là kiểu chuẩn. Đầu giường sát tường đặc, hai bên đều có lối đi và tủ đầu giường, chân giường hướng vào lòng phòng. Hầu hết sách phong thủy và sách nội thất đều coi đây là cách kê cơ bản.
Ưu điểm thực tế. Hai người nằm đều xuống giường được từ phía mình, không ai phải trèo qua ai. Dọn giường, thay ga dễ. Gió trong phòng đi quanh giường đều, không bị dồn vào một góc.
Chỗ cần kiểm. Bức tường ấy không có cửa sổ, không nằm thẳng trục với cửa phòng, phía bên kia tường không phải là nhà vệ sinh hay bếp nếu bạn để tâm tới các quan niệm đó. Nếu phòng hẹp, lối đi mỗi bên khoảng sáu bảy chục phân là đủ đi lại thoải mái.
Khi tường dài hơn nhiều so với giường. Giường đặt lệch hẳn về một đầu thì một bên rộng, một bên chật. Có thể đặt giường lệch vừa phải để chừa chỗ cho tủ áo hoặc bàn trang điểm, miễn bên chật vẫn còn đường đi.
Kiểu hai: giường đặt giữa phòng, phía sau trống
Kiểu này hay gặp ở phòng ngủ rộng, khi chủ nhà muốn có lối đi vòng quanh giường hoặc muốn dùng mảng tường sau làm tủ áo đi qua. Quan niệm phong thủy coi đây là thế "lưng không tựa": người nằm không có chỗ dựa phía sau, khí bị lùa quanh đầu. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Lý do thực tế cũng có. Đầu giường không chạm tường thì gối dễ tụt, gió từ phía sau thổi qua đầu, và tiếng người đi lại ngay sau lưng làm người nằm khó ngủ sâu. Trẻ nhỏ và người già nằm kiểu này dễ lăn ra khe sau đầu giường.
Nếu vẫn muốn giường ở giữa phòng, cách làm phổ biến là dựng một vách đầu giường cao và đặc: một tấm vách gỗ liền mặt đất, cao hơn đầu người ngồi, rộng hơn giường. Phía sau vách có thể là tủ áo hay bàn trang điểm. Khi đó đầu giường vẫn có "chỗ tựa", chỉ là tường do bạn dựng. Vách cần đứng vững, bắt xuống sàn hoặc liên kết với khung giường, tránh loại vách mỏng chỉ đặt tựa vào.
Kiểu ba: kê chéo góc
Giường xoay chéo bốn mươi lăm độ, đầu giường nằm ở một góc phòng. Kiểu này thường được dùng khi phòng có quá nhiều cửa, không còn bức tường nào vừa đặc vừa tránh được trục cửa. Có người còn chọn kê chéo để xoay đầu giường về hướng hợp cung phi.
Quan niệm phong thủy về kê chéo không thống nhất. Một số người làm nghề chấp nhận, miễn góc phía sau đầu giường được lấp đầy, ví dụ đặt một tủ góc tam giác, một vách đầu giường to, để đầu người nằm không đối diện khoảng trống. Một số khác cho rằng góc trống sau đầu giường là chỗ "khí tù", nên tránh. Điểm hai bên cùng đồng ý là không để trống tam giác sau đầu.
Về thực tế, kê chéo tốn diện tích hơn hẳn, tam giác sau đầu giường thành góc chết khó quét, dễ đọng bụi và là nơi đồ đạc rơi xuống mất. Trong phòng dưới mười hai mét vuông, kê chéo thường làm phòng chật đi rõ rệt. Vì vậy kiểu này hợp với phòng rộng, góc phòng không có cửa sổ, và bạn chịu bỏ công lấp góc.
Kiểu bốn: áp sát tường một cạnh và bảng so sánh
Áp sát một cạnh giường vào tường dọc giúp phòng nhỏ có thêm lối đi lớn ở phía còn lại. Kiểu này hợp với giường đơn, phòng trẻ, phòng trọ. Với giường đôi, người nằm phía trong phải trèo qua người kia, nên ít được khuyên. Bảng dưới gom bốn kiểu để bạn so nhanh.
| Kiểu kê | Quan niệm phong thủy | Lý do thực tế | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Tựa tường, giữa bức tường | Có chỗ tựa, hai bên cân | Đi lại hai phía, dễ dọn | Hầu hết phòng ngủ đôi |
| Giữa phòng, phía sau trống | Thiếu chỗ tựa | Gối tụt, gió và tiếng sau đầu | Phòng rộng có dựng vách đầu giường |
| Chéo góc | Chấp nhận nếu lấp góc | Tốn diện tích, góc chết | Phòng rộng, nhiều cửa |
| Áp sát tường một cạnh | Một bên bị "kẹp", ít bàn | Tiết kiệm diện tích | Giường đơn, phòng trẻ, phòng nhỏ |
Với giường áp tường, nên chừa một khe nhỏ cho thoáng, tránh để nệm dính sát tường ẩm, nhất là mùa nồm ở miền Bắc. Mặt tường giáp giường có thể ốp gỗ hoặc vải để đỡ lạnh và đỡ bẩn. Đây là quan niệm kết hợp với kinh nghiệm sử dụng, mức tin tuỳ mỗi người.
Chọn kiểu kê cho phòng của bạn: năm câu hỏi
Không có kiểu nào đúng cho mọi phòng. Trả lời lần lượt năm câu hỏi dưới đây thường giúp bạn chốt nhanh.
- Phòng có bức tường nào đặc, không cửa sổ, không thẳng trục cửa không? Có thì chọn kiểu một.
- Không có, nhưng phòng rộng và góc phòng kín? Cân nhắc kiểu ba, lấp góc sau đầu giường.
- Phòng rộng, muốn lối đi vòng quanh? Kiểu hai kèm vách đầu giường đặc, đứng vững.
- Phòng nhỏ, giường đơn hoặc người ngủ một mình? Kiểu bốn, chừa khe thoáng với tường.
- Sau khi kê, nằm thử một đêm: có thấy cửa không, có gió thổi thẳng không, đèn ngoài có hắt vào mặt không. Chỗ nào khó chịu thì chỉnh tiếp.
Hướng đầu giường theo cung phi, nếu bạn muốn theo, nên xét sau năm câu hỏi này. Khi hướng hợp tuổi buộc đầu giường nằm dưới cửa sổ hoặc giữa phòng không tựa, nhiều người làm nghề khuyên giữ chỗ tựa trước. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Những chi tiết nhỏ quyết định chỗ tựa có "vững" hay không
Khe giữa đầu giường và tường. Nhiều khung giường có chân sau thò ra hoặc đầu giường nghiêng, để lại khe hở mười mấy phân sau gối. Gối tụt xuống khe, điện thoại rơi mất, người nằm có cảm giác đầu hở. Kê sát vào hoặc chèn một tấm ốp mỏng là xử lý được.
Ổ cắm và công tắc sau đầu giường. Ổ cắm bị đầu giường che kín khó dùng, dây sạc kéo vắt qua gối. Trước khi chốt chỗ kê, xem lại vị trí ổ cắm hai bên; không đủ thì nhờ thợ điện đi thêm đường dây đúng kỹ thuật thay vì dùng ổ kéo dài đặt dưới gầm.
Tủ đầu giường hai bên. Hai tủ nhỏ ngang tầm mặt nệm vừa là chỗ để đèn, nước, kính, vừa tạo cảm giác "hai tay ôm" mà sách hình thế hay nhắc. Một bên có tủ, một bên trống không sai, nhưng giường đôi thì hai bên cân sẽ tiện cho cả hai người.
Chân giường và lối đi. Khoảng sàn trước chân giường nên đủ rộng để mở cửa tủ áo và đi qua mà không phải nghiêng người. Tủ áo đặt đối chân giường thì cánh mở không được chạm vào nệm.
Ví dụ giả định: một phòng bốn cửa
Ví dụ giả định: phòng ngủ ba mét sáu nhân bốn mét, có cửa ra vào ở góc tường phía Đông, một cửa sổ lớn trên tường phía Nam, một cửa ra ban công trên tường phía Tây và cửa nhà vệ sinh trên tường phía Bắc. Không còn bức tường nào trống trọn vẹn để kê đầu giường kiểu chuẩn.
Lựa chọn một là đặt đầu giường vào đoạn tường phía Bắc còn lại bên cạnh cửa nhà vệ sinh. Đoạn tường đủ dài cho giường một mét sáu, nhưng cửa nhà vệ sinh ngay cạnh đầu giường gây tiếng và mùi; nếu chọn, nên thay cửa nhà vệ sinh bằng cửa có ron kín và đóng thường xuyên. Lựa chọn hai là kê chéo ở góc Đông Bắc, lấp tam giác phía sau bằng tủ góc. Phòng chật hơn nhưng đầu giường kín và người nằm nhìn được cả cửa ra vào lẫn cửa ban công.
Trong ví dụ này, gia đình chọn phương án hai vì người ngủ nhạy tiếng động. Điểm đáng học là họ không chọn theo hướng hợp tuổi trước, mà theo chỗ tựa và nguồn ồn, rồi mới xem hướng còn lại có chấp nhận được không.
Câu hỏi thường gặp
Kê giường chéo góc có kiêng không?
Không có điều kiêng thống nhất. Nhiều người làm nghề chấp nhận kiểu kê chéo nếu góc phía sau đầu giường được lấp bằng tủ hoặc vách, không để trống. Lý do thực tế cần cân nhắc là tốn diện tích và khó vệ sinh góc chết. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Giường áp sát tường có làm ẩm nệm không?
Có thể, nhất là tường ngoài nhà hướng Bắc hoặc tường ẩm vào mùa nồm. Nên chừa khe vài phân giữa nệm và tường, dùng phản giường có khe thoáng, thỉnh thoảng dựng nệm phơi. Mặt tường giáp giường có thể ốp gỗ hoặc vải để đỡ lạnh và đỡ bám bẩn.
Vách đầu giường tự dựng có được coi là chỗ tựa không?
Theo cách hiểu phổ biến thì được, miễn vách đặc, cao hơn đầu người ngồi trên giường và đứng vững. Vách lỏng lẻo, có khe hở lớn hoặc chỉ là kệ trống thì người nằm vẫn thấy phía sau trống. Vách nên bắt cố định vào sàn hoặc khung giường để an toàn.
Đầu giường và chân giường, cái nào nên nhìn ra cửa?
Cách được khuyên nhiều nhất là người nằm nhìn thấy cửa ở góc chéo, không phải đầu giường hay chân giường thẳng trục cửa. Đầu giường quay lưng ra cửa thì không thấy người vào, chân giường thẳng cửa thì gió và ánh đèn đổ thẳng lên người.
Giường đơn trong phòng trẻ có cần hai bên lối đi không?
Không bắt buộc. Giường đơn áp sát tường một bên là cách phổ biến cho phòng trẻ vì tiết kiệm chỗ và trẻ khó lăn rơi. Phía hở nên có thanh chắn với trẻ nhỏ. Đầu giường vẫn nên tựa tường đặc, tránh ngay dưới cửa sổ.
Phòng quá nhiều cửa có nên bịt bớt một cửa không?
Có thể cân nhắc nếu cửa đó ít dùng, như cửa thông phòng hay cửa sổ nhỏ, và việc bịt không ảnh hưởng thông gió, lối thoát nạn. Bịt cửa ngoài nhà cần đúng quy định xây dựng của địa phương. Thường dễ hơn là dùng tủ cao chắn trước cửa ít dùng.