Giường tầng có kiêng không theo phong thủy: quan niệm "áp đỉnh" và an toàn thật

Giường tầng không bị tất cả các trường phái phong thủy kiêng; lời kiêng phổ biến là người nằm tầng dưới bị "áp đỉnh", tức có một khối đè phía trên giống như nằm dưới xà ngang. Lời kiêng này có phần trùng với cảm giác thật: khoảng trống phía trên thấp, tối và bí. Cách hiểu tỉnh táo là xử lý cảm giác đó bằng chiều cao, ánh sáng và thông gió, thay vì bỏ hẳn một giải pháp tiết kiệm chỗ cho phòng chung.

Bài này giải thích nguồn gốc quan niệm, ai nên nằm tầng nào, kê giường tầng ở đâu trong phòng, và phần quan trọng hơn cả là an toàn: lan can, thang, tuổi ngủ tầng trên, khoảng cách tới trần và quạt. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; chuyện té ngã từ tầng trên thì có thật.

Lời kiêng giường tầng đến từ đâu

Phong thủy cổ không bàn giường tầng, vì nhà xưa không có loại giường này. Lời kiêng hiện nay được suy ra từ nguyên tắc cũ về xà ngang: người nằm không nên có khối nặng phía trên đầu. Người ta gọi đó là "áp đỉnh" hay "xà áp", tin rằng nó tạo sức ép lên người nằm, lâu dần sinh mệt mỏi, khó ngủ.

Khi giường tầng phổ biến ở ký túc xá, nhà trọ và phòng trẻ em thành phố, nguyên tắc này được áp vào: tấm phản tầng trên đóng vai trò cái xà nằm ngay trên mặt người tầng dưới. Một số người viết phong thủy hiện đại còn nói thêm về "khí bị ngăn", hai tầng chung một khung khiến giấc ngủ của người này ảnh hưởng người kia.

Nhìn bằng con mắt thực tế, có vài điều đúng: tầng dưới thường tối hơn, ít gió hơn, cảm giác trần thấp; mỗi lần người tầng trên trở mình, khung giường có thể rung và kêu. Nhưng cũng có điều ngược lại: nhiều trẻ thích tầng dưới vì cảm giác như căn lều nhỏ được che chắn. Cùng một cấu trúc, cảm nhận tuỳ từng đứa trẻ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.

Cũng nên biết rằng nhiều người viết phong thủy chỉ coi giường tầng là một trường hợp của nguyên tắc chung về khoảng trống trên đầu, không phải một điều kiêng riêng. Vì vậy cách xử lý là làm khoảng trống ấy đủ cao, đủ sáng, đủ thoáng.

Ai nên ngủ tầng trên, ai ngủ tầng dưới

Trẻ nhỏ hơn sáu tuổi nên ở tầng dưới. Đây là khuyến cáo an toàn được các cơ quan an toàn tiêu dùng và hiệp hội nhi khoa ở nhiều nước nhắc tới, không phải quan niệm phong thủy. Trẻ dưới sáu tuổi chưa phối hợp đủ để leo thang lúc ngái ngủ và dễ ngã qua lan can.

Trẻ hay đi vệ sinh đêm ở tầng dưới. Leo thang xuống trong bóng tối lúc nửa đêm là lúc dễ hụt chân nhất. Con nào còn dậy đêm nhiều thì nên được tầng dưới, bất kể lớn hay nhỏ.

Con lớn hơn ở tầng trên, nhưng phải đồng ý. Nhiều gia đình cho anh chị ở tầng trên như một quyền ưu tiên. Hỏi ý con trước, vì có trẻ sợ độ cao và ngủ trên đó không yên.

Theo bát trạch thì xét theo cung phi từng con. Một số người muốn đầu mỗi con quay về hướng tốt của cung phi riêng. Giường tầng thì hai tầng cùng hướng, nên lời khuyên này khó theo. Nếu hai con khác nhóm Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh, đó là lý do bạn có thể cân nhắc hai giường đơn, nhưng không phải lý do bắt buộc.

Đổi tầng định kỳ nếu con tranh nhau. Đây không phải chuyện phong thủy mà chuyện công bằng. Đổi theo học kỳ hoặc theo năm, kèm luật an toàn rõ ràng, thường bớt cãi nhau hơn là giữ cố định.

An toàn giường tầng: phần không có chỗ cho lời kiêng

Dù tin hay không tin phong thủy, những điểm dưới đây nên kiểm trước khi cho con lên giường tầng.

• Lan can bao kín cả bốn phía tầng trên, chỉ chừa lối vào ở chỗ thang. Mặt trên lan can phải cao hơn mặt nệm đủ nhiều; vì vậy dùng đúng độ dày nệm nhà sản xuất ghi, đừng thay nệm dày hơn.
• Khe hở giữa các thanh lan can, giữa lan can và nệm đều phải nhỏ để đầu trẻ không lọt qua. Các tiêu chuẩn giường tầng ở nhiều nước đều quy định điều này; giường mua nên có hướng dẫn rõ.
• Thang bắt chặt vào khung, bậc đủ rộng cho bàn chân, không trơn. Không để đồ chơi, giày dép dưới chân thang.
• Khoảng cách từ nệm tầng trên tới trần đủ để con ngồi dậy không cụng đầu. Tuyệt đối không kê giường tầng ngay dưới quạt trần.
• Tầng trên không đặt sát cửa sổ; đèn tầng trên dùng loại gắn tường, không để đèn bàn có dây trên giường.
• Không treo dây, khăn, túi, dây nhảy ở lan can; đây là nguy cơ siết cổ mà nhiều cảnh báo an toàn nhắc tới.
• Có luật trong nhà: không nhảy, không đùa trên tầng trên, chỉ một người ở tầng trên, không đu lan can.

Những điều trên chính là cách "hoá giải" quan trọng nhất cho giường tầng. Nếu căn phòng không đáp ứng được khoảng trần, hoặc chỉ kê được giường tầng dưới quạt trần, hai giường đơn hoặc giường kéo (giường dưới rút ra ban đêm) là lựa chọn tốt hơn.

Kê giường tầng ở đâu trong phòng

Vị trí kê giường tầng theo cùng nguyên tắc với giường đơn, cộng thêm vài điểm riêng vì chiều cao.

Một chi tiết nhỏ: tầng dưới của giường tầng thường tối và bí. Một đèn đọc sách nhỏ gắn tường ánh vàng, một chiếc quạt nhỏ hướng gió vào, và rèm vải mỏng nếu con thích cảm giác riêng tư sẽ làm tầng dưới dễ chịu hơn — cũng chính là xử lý cái gọi là "áp đỉnh".

Khi nào nên chọn hai giường đơn thay vì giường tầng

Giường tầng giải bài toán diện tích, nhưng không phải phòng nào cũng hợp. Phòng có trần thấp, phòng áp mái dốc, phòng có quạt trần cố định không tháo được là những trường hợp nên nghĩ lại. Phòng quá hẹp mà vẫn đủ chỗ cho hai giường đơn kê chữ L dọc theo hai bức tường thì phương án đó thường thoáng hơn.

Tuổi của con cũng quyết định. Hai con đều dưới sáu tuổi thì tầng trên chưa dùng được an toàn; giường tầng lúc này chỉ có một tầng có ích. Hai con cách nhau nhiều tuổi, một đứa thức khuya học bài, một đứa ngủ sớm, thì giường tầng khiến ánh đèn và tiếng động của người này rơi thẳng vào người kia.

Phương án giường kéo, giường gác lửng có bàn học bên dưới, hay giường đơn đặt vuông góc đều là những cách được nhiều kiến trúc sư nội thất dùng. Về phong thủy, các phương án này đều tránh được chuyện áp đỉnh. Chọn cách nào là chuyện của diện tích, ngân sách và tính nết các con; quan niệm chỉ là một trong nhiều thứ để cân.

Giường gác lửng và giường tầng có bàn học bên dưới

Một biến thể phổ biến ở căn hộ nhỏ là giường gác lửng: tầng trên là chỗ ngủ, tầng dưới là bàn học hoặc tủ áo. Phương án này tiết kiệm chỗ, nhưng mang cả hai lời kiêng của phong thủy cùng lúc: người ngủ ở trên sát trần, người ngồi học ở dưới có một tấm phản nằm ngay trên đầu. Quan niệm gọi là áp đỉnh cho chỗ ngồi học, giống như ngồi làm việc dưới xà.

Nhìn thực tế, góc học dưới gác lửng hay thiếu sáng, bí gió, ngửa đầu lên là đụng. Nếu chọn phương án này, khoảng cao dưới gầm phải đủ để con ngồi thẳng lưng thoải mái và đứng dậy không cụng đầu; bàn học cần đèn riêng đủ sáng, ánh trung tính, chiếu từ phía đối diện tay cầm bút; và nên để mặt bàn quay ra phía phòng thoáng, không quay vào góc kín.

Giường gác lửng thường cao hơn giường tầng thông thường, nên tuổi ngủ trên đó cũng nên muộn hơn. Lan can, thang, khoảng cách tới trần cần kiểm như phần an toàn ở trên, cộng thêm: không đặt ổ điện, dây sạc vắt lên tầng ngủ. Nếu con cao vọt trong vài năm, góc học bên dưới có thể chật sớm; tính trước phương án tháo ra thành giường đơn và bàn riêng.

Phòng chung anh chị em: giữ góc riêng mà không chia rẽ

Phong thủy hay nói về "cân bằng" trong một không gian. Với phòng chung của hai con, cân bằng có nghĩa khá cụ thể: mỗi con có một góc của mình, có chỗ để đồ riêng, có đèn riêng. Giường tầng làm điều này khó hơn vì hai chỗ ngủ chồng lên nhau, nên cần bù bằng kệ riêng, ngăn kéo riêng, màu vỏ gối riêng.

Nếu hai con khác giới, khi lớn dần nên tính tới chuyện tách phòng hoặc ít nhất là có vách, rèm chia góc thay đồ. Đây là chuyện riêng tư theo tuổi, không phải chuyện kiêng kỵ. Nhiều gia đình bắt đầu bàn việc này khi con lớn vào tuổi tiểu học cuối cấp.

Có người khuyên đặt một vật phẩm tượng trưng cho hoà thuận trong phòng hai con. Nếu bạn muốn, chọn món nhẹ, không cạnh sắc, đặt trên kệ cao ngoài tầm với, và nhớ rằng thứ giữ các con hoà thuận chủ yếu vẫn là luật chơi công bằng trong nhà. Ai muốn tìm hiểu vật phẩm có ghi rõ chất liệu có thể xem tại Vật Phẩm Phong Thủy.

Câu hỏi thường gặp

Ngủ tầng dưới giường tầng có bị "áp đỉnh" thật không?

Đó là quan niệm suy từ lời kiêng xà ngang, mức tin tuỳ mỗi người. Cảm giác thật là tầng dưới tối, bí và thấp. Đèn tường nhỏ, quạt, khung giường đủ cao và nệm tầng trên không lún sẽ làm tầng dưới dễ chịu.

Trẻ mấy tuổi thì được ngủ tầng trên?

Nhiều khuyến cáo an toàn ở các nước nói trẻ dưới sáu tuổi không nên ngủ tầng trên. Ngoài tuổi, xem thêm con có còn dậy đêm nhiều không, có sợ độ cao không và có giữ được luật không nhảy, không đùa trên đó không.

Giường tầng có làm hai anh em hay cãi nhau không?

Không có cơ sở nói giường tầng gây cãi nhau. Tranh chấp thường đến từ chuyện ai ở tầng nào, đồ của ai để đâu. Luật đổi tầng định kỳ và mỗi con một chỗ cất đồ riêng giúp nhiều hơn mọi cách bài trí.

Có nên kê giường tầng dưới điều hoà?

Không nên để tầng trên nằm ngay luồng gió điều hoà, vì gần dàn lạnh nhất và gió thổi thẳng. Nếu không tránh được, lắp tấm hướng gió và để nhiệt độ vừa phải; tầng dưới thì ngược lại thường thiếu gió.

Giường tầng gỗ hay sắt tốt hơn theo phong thủy?

Theo ngũ hành, gỗ thuộc Mộc, sắt thuộc Kim; có người chọn theo hành của phương hoặc của con. Về thực tế, quan trọng hơn là khung vững, mối nối chắc, không có cạnh sắc, không kêu khi trở mình và có đủ lan can.

Giường tầng cũ mua lại cần kiểm gì?

Kiểm mối hàn, ốc vít, độ rơ khi lắc, lan can còn đủ và chắc, thang không lỏng. Nệm thay mới phải đúng độ dày để lan can còn đủ cao. Thiếu hướng dẫn lắp hoặc thiếu chi tiết thì nên cân nhắc không dùng.