Theo quan niệm phong thủy, gầm giường nên thoáng, sạch, chỉ cất ít đồ nhẹ, khô, gọn trong hộp kín; tránh nhét đồ cũ bỏ đi, đồ sắc nhọn, giày dép bẩn, đồ ăn, giấy tờ ẩm và đồ dễ cháy. Lý do thực tế đi kèm là gầm chật đồ khó quét bụi, dễ ẩm mốc, thành chỗ ở của mạt bụi, gián, chuột.
Nhà Việt ở thành phố ngày càng chật, gầm giường trở thành chỗ cất đồ quen thuộc. Không cần bỏ trống hoàn toàn mới gọi là hợp phong thủy; điều quan trọng là cất đúng thứ, đúng cách. Bài này giải thích quan niệm, liệt kê thứ nên và không nên cất, và cách giữ gầm giường thoáng mà vẫn tận dụng được chỗ.
Quan niệm "gầm giường phải thoáng" đến từ đâu
Trong phong thủy nhà ở, khí được hình dung như luồng không khí chuyển động quanh người. Chỗ người nằm lâu nhất là giường, nên sách khuyên cả trên đầu lẫn dưới thân đều không bị chặn: trên đầu không có vật đè, dưới gầm không bị nhồi kín. Một số người làm nghề diễn giải rằng đồ cũ, đồ bỏ đi chất dưới gầm là "khí tù" ngay dưới chỗ nằm.
Đặt cạnh nhau, quan niệm này khớp với một thực tế dễ kiểm: gầm giường là chỗ ít ánh sáng, ít gió, khó vệ sinh nhất trong phòng. Bụi từ chăn nệm rơi xuống, độ ẩm từ sàn bốc lên, đồ cất lâu không đụng tới. Mạt bụi nhà sống nhờ vảy da người và ưa nơi ẩm, ấm, nhiều vải; gầm giường nhiều đồ vải là chỗ lý tưởng cho chúng. Gián, chuột cũng ưa những góc tối ít bị xáo trộn.
Vì vậy, dù bạn tin vào chữ "khí" đến đâu, lời khuyên giữ gầm giường thoáng vẫn có giá trị vệ sinh. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng phần lý do thực tế thì ai cũng thấy được khi kéo đồ dưới gầm ra sau một mùa mưa.
Nên cất gì, tránh cất gì dưới gầm giường
Bảng dưới gom những thứ hay được nhét xuống gầm giường, kèm quan niệm và lý do thực tế để bạn quyết định.
| Món đồ | Có nên cất | Quan niệm | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| Chăn, ga, gối trái mùa | Được, trong túi hoặc hộp kín | Đồ mềm, nhẹ, hợp chỗ nằm | Giặt khô trước khi cất, chống ẩm |
| Quần áo trái mùa | Được, hộp có nắp | Không kiêng | Đóng kín chống bụi, gián |
| Giày dép đi ngoài đường | Không nên | Đồ bẩn dưới chỗ nằm | Đất cát, mùi, vi khuẩn |
| Dao, kéo, dụng cụ sắc | Không nên | Vật nhọn dưới thân bị kiêng | Nguy hiểm khi với tay lấy đồ |
| Đồ cũ chờ bỏ, đồ hỏng | Không nên | Khí tù | Chiếm chỗ, đọng bụi, quên luôn |
| Giấy tờ, sách cũ | Hạn chế | Ít bàn | Dễ ẩm mốc, mối mọt |
| Đồ ăn, bánh kẹo | Không | Ít bàn | Kiến, gián, chuột |
| Pin, sạc, thiết bị điện, bình gas mini | Không | Ít bàn | Nguy cơ cháy nổ ngay dưới chỗ ngủ |
| Vali, túi du lịch | Được nếu sạch | Không kiêng | Lau bánh xe trước khi cất |
Nhìn chung, thứ được cất dưới gầm nên là đồ khô, sạch, mềm, không nguy hiểm và có hộp đựng. Đồ không đáp ứng một trong các điều đó nên tìm chỗ khác.
Đồ kỷ niệm của người đã khuất và đồ "nặng tình cảm"
Một câu hỏi hay gặp: có nên cất ảnh, quần áo, đồ dùng của người thân đã mất dưới gầm giường không. Dân gian nhiều nơi kiêng việc này, cho rằng không nên để kỷ vật người đã khuất ngay dưới chỗ người sống nằm ngủ. Các gia đình thường giữ kỷ vật ở tủ riêng, gần bàn thờ hoặc ở phòng khác, cất trong hộp sạch có ghi chú.
Ngoài quan niệm, còn có lý do tâm lý: mỗi lần dọn gầm giường mà gặp lại đồ của người thân, nỗi nhớ có thể quay lại vào lúc không chuẩn bị. Cất kỷ vật ở một chỗ trang trọng, chủ động mở ra khi muốn nhớ, thường nhẹ nhàng hơn. Cách xử lý đồ của người đã khuất là chuyện riêng của mỗi nhà, nên bàn với các thành viên để thống nhất.
Với đồ "nặng tình cảm" khác như thư từ cũ, đồ chơi thời nhỏ của con, cũng nên cất trong hộp có nắp, ghi rõ bên trong là gì, và để ở nơi khô ráo. Gầm giường tầng trệt mùa nồm không phải chỗ tốt cho giấy và ảnh.
Giường hộc kéo, giường nâng thủy lực và gầm mở
Gầm mở, chân cao. Phù hợp nhất với quan niệm "gầm thoáng" và dễ vệ sinh. Nếu cất đồ, dùng hộp nhựa hoặc vải có nắp, có bánh xe để kéo ra quét.
Giường hộc kéo. Tận dụng tốt chỗ, đồ không bám bụi trực tiếp. Nhược điểm là hộc kín, ít thông khí, đồ vải để lâu dễ có mùi. Nên mở ra phơi định kỳ, đặt gói hút ẩm vào hộc vào mùa nồm.
Giường nâng thủy lực. Cả mặt giường nâng lên, bên dưới là một khoang lớn. Chứa nhiều nhưng thành một hộp kín dưới thân. Khoang nên có lỗ thông hơi, không chất quá đầy; cần kiểm piston nâng để mặt giường không sập khi đang lấy đồ, nhất là nhà có trẻ.
Giường bệt kín đáy. Không có gầm, không có chỗ cất, nhưng cũng không có chỗ bụi đọng. Cần chống ẩm đáy nệm như đã nói ở các bài về giường.
Chọn kiểu nào theo quan niệm. Người theo sát quan niệm "gầm thoáng" thường chọn gầm mở và cất ít đồ; người cần chỗ chứa thì chọn hộc kéo, chấp nhận mở phơi định kỳ. Hai cách đều dùng được nếu đồ bên dưới sạch, khô, không nguy hiểm. Điều nên tránh là kiểu nửa vời: gầm mở nhưng nhồi đầy đồ không hộp, vừa khó quét vừa bám bụi. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, còn chuyện dễ vệ sinh thì là lý do thực tế rõ ràng.
Dọn gầm giường một buổi: các bước gọn
Nếu gầm giường nhà bạn đã đầy, một buổi sáng cuối tuần là đủ để làm lại từ đầu.
- Kéo hết đồ ra, chia ba nhóm: giữ lại dưới gầm, chuyển chỗ khác, bỏ hoặc cho.
- Hút bụi gầm giường, lau sàn bằng khăn ẩm vắt kỹ, để khô hẳn.
- Kiểm dấu hiệu côn trùng: phân gián, vết cắn của chuột, mọt gỗ ở chân giường.
- Giặt và phơi khô đồ vải định cất lại; đồ vải ẩm cất vào là mùi mốc theo sau.
- Cho đồ vào hộp có nắp, dán nhãn ghi nội dung ở cạnh hộp để khỏi phải mở ra tìm.
- Chỉ đẩy hộp vào phần giữa gầm, chừa khoảng trống quanh mép để còn quét được.
- Đặt lịch dọn lại khoảng mỗi mùa một lần.
Sau lần dọn đầu tiên, gầm giường thường chỉ còn một nửa số đồ, và nửa còn lại nằm gọn trong hộp. Đó là trạng thái mà cả phong thủy lẫn người dọn nhà đều hài lòng.
Phòng nhỏ, phòng trọ: tận dụng gầm mà không nhồi
Trong phòng trọ mười lăm mét vuông hay căn hộ studio, gầm giường gần như là kho chính. Ở đây lời khuyên "để gầm trống" khó làm được, nên cách tiếp cận thực tế hơn là chia gầm thành vùng. Phần gầm phía đầu giường, nơi đầu người nằm, nên để trống hoặc chỉ cất đồ mềm. Phần giữa và phía chân giường dùng cho hộp đồ dùng thường xuyên. Mép gầm chừa khoảng một gang tay để quét.
Hộp đựng nên cùng chiều cao, thấp hơn gầm vài phân để kéo ra đẩy vào dễ, có bánh xe hoặc quai kéo. Hộp trong suốt giúp nhìn thấy bên trong, hộp vải giúp phòng trông gọn hơn; chọn loại nào cũng nên có nắp. Đừng cất đồ dùng hằng ngày ở góc sâu nhất vì bạn sẽ lười kéo ra rồi để luôn bên ngoài.
Nếu phòng thuê có sàn ẩm, nền tầng trệt, nên kê hộp lên tấm lót nhựa mỏng để đáy hộp không hút ẩm. Thỉnh thoảng kéo hết ra lau một lượt. Đây là cách giữ tinh thần "gầm thoáng" của phong thủy trong điều kiện chật, mức tin tuỳ mỗi người.
Dấu hiệu gầm giường đang có vấn đề
Gầm giường ít được nhìn tới nên vấn đề thường phát hiện muộn. Những dấu hiệu dưới đây cho biết đã đến lúc kéo hết đồ ra kiểm:
- Mùi ẩm, mùi mốc khi ngồi xuống sàn cạnh giường hoặc khi mở hộc kéo.
- Đồ vải lấy ra có đốm mốc, giấy tờ có vệt ố vàng hoặc dính vào nhau.
- Có phân gián nhỏ màu đen, vỏ trứng gián, hoặc vết gặm ở góc hộp giấy.
- Bột gỗ mịn rơi quanh chân giường, dấu hiệu mọt đang ăn khung.
- Người ngủ hay hắt hơi, ngứa mũi vào buổi sáng, đỡ hơn khi ngủ phòng khác.
- Bụi dày ở mép gầm dù phòng vừa được lau.
Gặp một trong các dấu hiệu này, nên dọn lại theo các bước ở trên, kiểm nguồn ẩm và côn trùng. Khi có mối mọt ở khung giường hay sàn gỗ, nên nhờ người có chuyên môn xử lý thay vì tự dùng hoá chất trong phòng ngủ. Người có triệu chứng dị ứng kéo dài nên đi khám.
Gầm giường của trẻ nhỏ và người dị ứng
Với phòng trẻ nhỏ, gầm giường hay thành nơi trẻ chui vào chơi hoặc cất đồ chơi. Điều cần tránh là để vật nặng, vật sắc hay hoá chất, thuốc men dưới gầm, nơi trẻ dễ với tới. Đồ chơi vải nên giặt định kỳ vì chúng là nơi bụi và mạt bám nhiều.
Người bị dị ứng bụi nhà, viêm mũi dị ứng hay hen nên giữ gầm giường gần như trống, sàn trơn, lau ướt thường xuyên. Nhiều tài liệu y tế về dị ứng khuyên giảm đồ vải và vật bám bụi trong phòng ngủ, giặt chăn ga bằng nước nóng định kỳ. Khi triệu chứng kéo dài, người bệnh nên gặp bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể thay vì chỉ dựa vào việc dọn nhà.
Ở nhà có thú cưng ngủ trong phòng, lông rụng tích lại dưới gầm rất nhanh. Gầm thoáng, chân giường đủ cao để máy hút bụi đi vào là lựa chọn dễ chịu nhất.
Câu hỏi thường gặp
Để giày dép dưới gầm giường có sao không?
Theo quan niệm, đồ đi ngoài đường mang bụi bẩn vào ngay dưới chỗ nằm nên được khuyên tránh. Lý do thực tế là đất cát, mùi và vi khuẩn từ đế giày. Nếu nhà quá chật, chỉ cất giày đã vệ sinh, trong hộp có nắp, và không để dép đi trong nhà vương dưới gầm.
Giường hộc kéo có làm phòng ngủ kém thoáng không?
Hộc kín làm phần dưới giường ít thông khí hơn gầm mở, nhưng ảnh hưởng tới không khí cả phòng là nhỏ. Điều cần chú ý là đồ trong hộc dễ ẩm và có mùi, nên mở hộc phơi định kỳ, dùng gói hút ẩm mùa nồm, không cất đồ vải còn ẩm.
Có nên để két sắt dưới gầm giường không?
Nhiều gia đình làm vậy vì kín đáo. Phong thủy không có điều kiêng thống nhất. Về an ninh, gầm giường là chỗ kẻ gian thường kiểm đầu tiên, nên két cần bắt cố định vào sàn hoặc tường. Về an toàn, không để két nặng ở nơi trẻ có thể kéo đổ.
Dưới gầm giường có thể đặt máy lọc không khí không?
Không nên đặt dưới gầm vì máy cần không gian thông thoáng xung quanh để hút và thổi khí, đặt trong gầm làm giảm hiệu quả và dễ bám bụi. Đặt máy ở góc phòng, cách giường một khoảng, hướng gió không thổi thẳng vào người nằm.
Gầm giường có mùi ẩm mốc thì làm sao?
Kéo hết đồ ra, lau sàn và chân giường, để khô, mở cửa và bật quạt cho thông gió. Kiểm xem tường hay sàn có thấm nước không; nếu có, cần xử lý chống thấm. Đồ vải đã mốc giặt kỹ và phơi nắng. Mùa nồm có thể dùng máy hút ẩm cho cả phòng.
Có nên nhét đồ kín hết gầm để chặn bụi không?
Không nên. Đồ kín hết gầm không chặn được bụi mà làm bụi đọng quanh và trên đồ, đồng thời không quét được. Cách tốt hơn là chừa khoảng trống ở mép, đồ trong hộp có nắp, và dọn định kỳ. Quan niệm chuộng gầm thoáng cũng theo hướng này.