Khi đổi ngành hàng trên cùng một mặt bằng, các yếu tố gắn với ngôi nhà như hướng, cửa, đường trước cửa vẫn giữ nguyên, nhưng gần như mọi thứ gắn với cách bán đều phải bố trí lại: luồng khách, vị trí quầy, khu kỹ thuật như bếp và nước, ánh sáng, màu sắc. Theo quan niệm phong thủy, mỗi ngành mang một tính chất ngũ hành riêng nên cách bày cũng nên đổi theo; theo thực tế, khách của ngành mới đi, đứng, ngồi khác hẳn khách của ngành cũ.
Bài này dành cho chủ cửa hàng chuyển từ bán lẻ sang ăn uống, từ ăn uống sang dịch vụ, hay ngược lại, mà vẫn giữ mặt bằng cũ. Bài nói phần nào giữ được, phần nào nên làm lại, cách dùng quan niệm ngũ hành ngành nghề cho vừa phải, và một trình tự chuyển đổi gọn. Mọi điều nói tốt – xấu theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao đổi ngành thì bố trí phải đổi theo
Mỗi ngành có một kiểu khách và một nhịp riêng. Khách tiệm quần áo đi chậm, xem, thử, dừng ở gương; khách quán cà phê đi thẳng tới quầy gọi món rồi tìm chỗ ngồi lâu; khách nhà thuốc vào, hỏi, mua, ra trong vài phút; khách tiệm điện thoại cần một chỗ ngồi đối diện nhân viên để được hướng dẫn. Bố trí của ngành cũ được thiết kế cho nhịp cũ, nên giữ nguyên sẽ làm khách ngành mới lúng túng.
Ngành mới còn đòi hỏi kỹ thuật khác. Quán ăn cần bếp, hút mùi, đường nước cấp và thoát, bẫy mỡ; tiệm làm tóc cần bồn gội, nước nóng; nhà thuốc cần kệ kín, điều hoà ổn định. Những yêu cầu này quyết định vị trí các khu trong mặt bằng nhiều hơn mọi lời khuyên phong thủy, vì đường ống và đường điện không thể đặt tuỳ ý.
Phong thủy diễn đạt cùng ý theo cách khác: mỗi mặt bằng có một dòng khí cố định từ cửa vào, nhưng cách khí lưu chuyển bên trong phụ thuộc vào bố trí, và bố trí nên hợp với tính chất của việc diễn ra trong đó. Một gian bếp nóng, nhiều lửa nước, đặt ở chỗ cũ là khu thử đồ êm ả sẽ làm cả không gian lệch đi. Đọc lại mặt bằng từ đầu là cách tôn trọng cả hai lớp lý lẽ.
Ngũ hành ngành nghề: dùng tới đâu là vừa
Nhiều sách phong thủy phổ thông xếp ngành nghề vào ngũ hành: ăn uống, xăng dầu, điện được coi là Hỏa; nước giải khát, vận tải, du lịch thuộc Thủy; gỗ, giấy, thời trang, cây cảnh thuộc Mộc; kim khí, tài chính, máy móc thuộc Kim; bất động sản, vật liệu xây dựng, nông sản thuộc Thổ. Cách xếp này không thống nhất: cùng một ngành, mỗi tài liệu có thể xếp một hành khác.
Khi đổi ngành, người theo quan niệm này thường điều chỉnh màu sắc và vật liệu trang trí theo hành của ngành mới, ví dụ quán cà phê dùng thêm gỗ và màu ấm, tiệm điện thoại dùng kim loại và màu trắng, xám. Đây là cách dùng nhẹ nhàng và ít rủi ro, vì phần lớn cũng khớp với thẩm mỹ thông thường của mỗi ngành.
Màu và vật liệu cũng nên thử tại chỗ trước khi làm hàng loạt. Một mảng tường sơn thử, vài mẫu gỗ đặt dưới đèn thật của cửa hàng, nhìn vào cả buổi sáng lẫn buổi tối, sẽ cho biết màu đó có hợp với hàng hoá và ánh sáng của mặt bằng hay không. Màu đẹp trên bảng mẫu nhiều khi trông khác hẳn khi phủ kín một bức tường hướng Bắc thiếu sáng.
Điều nên tránh là để ngũ hành quyết định những thứ lớn, như không dám đổi sang ngành mới vì "hành của ngành khắc với mệnh chủ", hay dời bếp sang chỗ không có đường thoát nước vì muốn bếp nằm ở phương hợp hành. Ngũ hành ngành nghề là quan niệm tham khảo, mức tin tuỳ mỗi người; nhu cầu khách, kỹ thuật và an toàn mới là thứ quyết định.
Đổi từ ngành này sang ngành kia: những chỗ cần chỉnh
Bảng gợi ý cho vài trường hợp chuyển đổi hay gặp. Mỗi mặt bằng cụ thể vẫn cần xem tại chỗ.
| Từ | Sang | Cần chỉnh chính | Lưu ý phong thủy hay nhắc |
|---|---|---|---|
| Tiệm quần áo | Quán cà phê | Làm quầy pha chế, đường nước, chỗ ngồi; bỏ phòng thử và gương lớn | Quầy có tựa, nhìn thấy cửa; gương cũ đối cửa nên tháo |
| Tạp hoá | Nhà thuốc | Kệ kín, điều hoà ổn định, quầy tư vấn có chỗ riêng tư | Không gian sáng, gọn; kho thuốc khô ráo |
| Quán ăn | Cửa hàng bán lẻ | Gỡ bếp, xử lý mùi dầu mỡ bám tường trần, làm lại sàn | Dọn sạch khu bếp cũ, sơn lại cho sáng |
| Văn phòng | Cửa hàng | Mở rộng cửa, làm mặt tiền nhìn thấy được, chiếu sáng hàng | Khí khẩu phải mở, không để vách kín sát cửa |
| Cửa hàng | Spa, salon | Chia phòng riêng, bồn gội, nước nóng, cách âm | Khu dịch vụ ở sâu, yên tĩnh; quầy đón gần cửa |
Cột cuối cho thấy phần lớn lời nhắc phong thủy trùng với việc nên làm vì công năng. Chỗ nào hai thứ đi ngược nhau, ưu tiên công năng và an toàn.
Những gì thường giữ lại được
Không phải đổi ngành là phải làm lại tất cả. Giữ được thứ gì là đỡ được một khoản chi phí:
- Cửa và mặt tiền, nếu đã rộng, sáng, nhìn thấy được bên trong; chỉ cần đổi cách bày sau kính.
- Hệ thống điện chính, nếu đủ tải cho ngành mới; ngành có bếp điện, lò nướng, máy lạnh nhiều cần kiểm lại.
- Vị trí quầy thu ngân, nếu đã có tựa và nhìn thấy cửa; ngành mới có thể cần đổi kích thước quầy nhưng không cần dời chỗ.
- Bàn thờ Thần Tài, nếu cùng một chủ và chỗ đặt vẫn trang nghiêm, không bị khu kỹ thuật mới chen vào.
- Sàn, trần, tường, nếu còn tốt và màu trung tính; đổi màu bằng đồ nội thất, đèn, vải sẽ rẻ hơn sơn lại.
- Khách quen của khu phố: những người đã quen đi ngang, quen dừng ở mặt bằng này. Báo cho họ biết ngành mới để giữ lại phần quen thuộc.
Những thứ nên bỏ là những thứ gắn chặt với ngành cũ và gây vướng cho ngành mới: phòng thử đồ chiếm chỗ, gương lớn đối cửa, kệ cao chắn ánh sáng, mùi dầu mỡ bám lâu năm.
Bàn thờ, ngày giờ và chuyện khai trương lại
Câu hỏi hay gặp là đổi ngành có cần làm lễ lại, chọn ngày khai trương mới không. Theo tập quán, nhiều chủ cửa hàng coi đổi ngành như một lần mở hàng mới, nên chọn ngày, làm lễ cúng gọn, báo với khách quen. Có người giữ nguyên bàn thờ, chỉ thắp hương thưa chuyện đổi ngành; có người thỉnh bàn thờ mới. Làm cách nào là tuỳ nếp gia đình, không có quy định chung.
Nếu chủ cửa hàng cũng đổi, tức là bạn nhận lại mặt bằng từ người khác và mở ngành khác, thì chuyện bàn thờ của chủ cũ thường do chủ cũ tự thu xếp khi đi. Bạn lập bàn thờ của mình theo tập quán riêng. Phần tẩy uế, dọn dẹp mặt bằng cũ trước khi vào, và lời khấn chi tiết có thể tham khảo các trang chuyên về chủ đề đó; ở đây chỉ nhắc rằng dọn sạch kỹ khu bếp cũ, kho cũ là việc thật sự cần làm.
Về ngày giờ, người theo tập quán chọn ngày hoàng đạo hợp việc khai trương. Phần quan trọng hơn là ngày đó hàng đã đủ, nhân viên đã quen quy trình mới, các thiết bị đã chạy thử. Khai trương đúng ngày đẹp mà máy pha cà phê chưa chạy ổn thì khách đầu tiên sẽ nhớ điều đó lâu hơn nhớ ngày.
Trình tự chuyển đổi gọn
Một trình tự gợi ý từ lúc quyết định đổi ngành tới lúc mở cửa lại:
- Kiểm hợp đồng thuê: ngành mới có được phép kinh doanh ở mặt bằng này không, có cần chủ nhà đồng ý không; kiểm điều kiện kinh doanh của ngành mới theo quy định hiện hành.
- Đo lại mặt bằng, vẽ sơ đồ các đường điện, nước, thoát nước hiện có.
- Vẽ bố trí mới theo luồng khách của ngành mới; đặt khu kỹ thuật theo đường ống trước, rồi mới tới quầy, kệ, chỗ ngồi.
- Nếu theo phong thủy, rà các điểm quen thuộc: quầy có tựa, cửa không bị chắn, bếp không đối cửa, khu vệ sinh không nhìn thẳng từ lối vào.
- Lập danh sách giữ lại, sửa, bỏ; tính chi phí từng hạng mục.
- Thi công, chạy thử thiết bị, kiểm an toàn điện và phòng cháy.
- Dọn dẹp, bày hàng, báo khách quen, chọn ngày mở cửa.
Ví dụ giả định: chuyển một tiệm quần áo sang quán cà phê nhỏ, phần tốn nhất thường là quầy pha chế và đường nước; phần đổi màu, đèn, chỗ ngồi lại khá rẻ. Biết trước điều đó giúp bạn phân bổ ngân sách hợp lý.
Khi đổi ngành vì cửa hàng đang ế
Nhiều cuộc đổi ngành bắt đầu từ chuyện cửa hàng cũ bán không chạy. Lúc này có hai câu hỏi cần tách bạch. Câu thứ nhất: ngành cũ ế vì mặt bằng hay vì chính ngành đó không hợp khu vực? Nếu khu vực không có người mua quần áo nhưng có nhiều người cần chỗ ngồi uống nước, đổi sang quán cà phê là quyết định có cơ sở. Nếu mặt bằng có vấn đề với mọi ngành, như không có chỗ đỗ xe, khuất tầm nhìn, thì đổi ngành chưa chắc giải quyết được.
Câu thứ hai: bạn có hiểu ngành mới không? Đổi sang một ngành chỉ vì nghe nói ngành đó "hợp mệnh" hay "hợp phương" mà chưa có kinh nghiệm vận hành là rủi ro lớn hơn nhiều so với bất kỳ chi tiết phong thủy nào.
Phong thủy có thể giúp bạn nhìn lại mặt bằng: cửa có đón khách không, bên trong có sáng không, có góc nào bí không. Nhưng quyết định đổi ngành nên dựa trên việc quan sát khách quanh khu vực, nói chuyện với những người buôn bán lâu năm ở đó, và tính toán chi phí chuyển đổi.
Câu hỏi thường gặp
Đổi ngành có cần đổi hướng quầy thu ngân theo tuổi chủ không?
Nếu chủ không đổi thì quan niệm về hướng hợp tuổi cũng không đổi, nên không cần. Điều nên xem là quầy có hợp với cách phục vụ của ngành mới không, như kích thước, chỗ đặt máy, khoảng trống cho khách xếp hàng.
Mặt bằng trước là quán ăn, giờ mở tiệm quần áo có lo mùi không?
Có. Mùi dầu mỡ bám vào tường, trần, ống hút lâu năm có thể ám vào vải. Nên vệ sinh kỹ, thay hoặc bịt ống hút mùi cũ, sơn lại tường trần khu bếp cũ, thông gió vài ngày trước khi đưa hàng vào.
Ngành mới khắc với hành của mặt bằng theo ngũ hành thì có nên làm không?
Đây là quan niệm của một số người, các tài liệu cũng không thống nhất về cách xếp hành. Nếu ngành mới có khách, bạn có kinh nghiệm và mặt bằng phù hợp về kỹ thuật, nên coi quan niệm đó là tham khảo và có thể điều chỉnh bằng màu sắc, vật liệu.
Có cần đổi tên cửa hàng khi đổi ngành không?
Nếu tên cũ gắn chặt với ngành cũ thì nên đổi để khách không hiểu nhầm. Nếu tên chung chung, có thể giữ để tận dụng sự quen thuộc. Phần đặt tên theo phong thủy là một chủ đề riêng, nên cân nhắc cả âm đọc và sự dễ nhớ.
Đổi ngành có phải xin lại giấy phép không?
Tuỳ ngành mới và loại hình đăng ký hiện có. Một số ngành như ăn uống, thuốc có điều kiện kinh doanh riêng. Nên kiểm với cơ quan đăng ký kinh doanh nơi cửa hàng đặt và quy định hiện hành trước khi đầu tư.
Bàn thờ Thần Tài cũ có cần dời khi bố trí ngành mới không?
Chỉ cần dời nếu chỗ cũ không còn phù hợp, ví dụ thành khu bếp, khu rửa, hay bị kệ mới che. Nếu dời, theo tập quán nhiều người chọn ngày và thắp hương thưa chuyện; nghi thức cụ thể tuỳ nếp gia đình.