Đất hình tam giác là lô đất chỉ có ba cạnh chính, ít nhất một góc nhọn, thường xuất hiện ở chỗ hai con đường giao nhau theo góc chéo, ở ven đường cong hoặc phần còn lại sau khi chia thửa. Trong các dáng đất, đây là dáng bị phong thủy dân gian chê rõ nhất, và cũng là dáng mà kiến trúc sư thấy khó thiết kế nhất.
Hai lời chê ấy không trùng hoàn toàn. Phong thủy chê vì góc nhọn gợi hình mũi nhọn, thuộc hành Hỏa trong cách xếp hình theo ngũ hành; kiến trúc chê vì ba đầu mũi khó dùng, diện tích hữu ích thấp hơn nhiều so với diện tích trên sổ. Bài này đi từ hai lời chê ấy tới những cách làm cụ thể: tìm khối nhà lớn nhất đặt được trong lô, chọn mặt tiền và cửa chính, biến các mũi đất thành không gian có ích. Mọi nhận xét tốt xấu ở đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao đất tam giác bị chê
Phong thủy xếp hình dáng theo ngũ hành: vuông thuộc Thổ, tròn thuộc Kim, dài thẳng thuộc Mộc, lượn sóng thuộc Thủy, nhọn và tam giác thuộc Hỏa. Ở vùng đồi núi, người xưa dùng cách xếp này để gọi tên ngọn núi; khi áp vào lô đất, đất tam giác được xem là đất mang tính Hỏa, động và gắt. Thêm vào đó, góc nhọn trong phong thủy hình thế thường bị coi như một mũi chĩa, tạo cảm giác bất an. Từ hai lớp ý ấy mới có lời khuyên dân gian rằng đất tam giác không hợp để ở lâu dài.
Ở lớp thực tế, đất tam giác có ba bất tiện rõ ràng. Một là diện tích hữu ích thấp: các góc nhọn gần như không đặt được phòng nào. Hai là nhiều mặt giáp đường: đất ở giao lộ chéo thường có hai mặt tiếp xúc giao thông, ồn và bụi hơn. Ba là chi phí tường bao và hàng rào tính trên mỗi mét vuông sử dụng cao hơn đất vuông, vì chu vi lớn so với phần dùng được.
Hiểu rõ phần nào là biểu tượng, phần nào là bất tiện thật giúp bạn ra quyết định tỉnh táo. Phần biểu tượng tuỳ niềm tin; phần bất tiện thật thì phải tính vào giá và vào bản vẽ.
Khối nhà lớn nhất đặt được trong một lô tam giác
Một sự thật hình học đơn giản giúp bạn ước lượng nhanh: trong một hình tam giác, hình chữ nhật lớn nhất đặt được có một cạnh nằm trên một cạnh của tam giác và chiếm đúng một nửa diện tích tam giác. Khi đó chiều cao của hình chữ nhật bằng một nửa chiều cao tam giác, cạnh dài của nó bằng một nửa cạnh đáy tương ứng. Nói cách khác, nếu cố đặt một khối nhà chữ nhật, bạn chỉ dùng được khoảng một nửa diện tích lô cho phần nhà, nửa còn lại là các mảnh tam giác nhỏ quanh nó.
Con số một nửa nghe có vẻ ít, nhưng đó là giới hạn trên lý tưởng. Trên thực tế còn phải trừ khoảng lùi theo quy định, lối vào, phần đất dành cho cây và thoát nước. Vì vậy khi định giá một lô tam giác, nên tính theo diện tích khối nhà đặt được chứ không theo tổng diện tích trên sổ. Ví dụ giả định: một lô tam giác 120 mét vuông, nếu khối chữ nhật lớn nhất chỉ khoảng 60 mét vuông, rồi trừ khoảng lùi còn khoảng 45 đến 50 mét vuông xây dựng, thì lô ấy nên được so với các lô vuông có diện tích xây tương đương.
Khối nhà không bắt buộc là một chữ nhật duy nhất. Kiến trúc sư có thể ghép hai khối chữ nhật, hoặc dùng khối hình thang có ba góc vuông, để tăng phần dùng được. Nhưng nguyên tắc giữ phòng ở vuông vắn vẫn nên giữ: chỉ những không gian phụ như cầu thang, kho, vệ sinh mới nên nhận các góc xiên.
Chọn cạnh đáy, mặt tiền và cửa chính
Cạnh dài nhất thường là cạnh đáy tốt nhất. Đặt một cạnh của khối nhà nằm trên cạnh dài nhất của lô thường cho ra khối nhà dài và ít bị bóp. Tuy vậy, nếu cạnh dài nhất là cạnh giáp đường lớn ồn ào, có thể chọn cạnh khác làm đáy để khối nhà quay lưng về phía ồn.
Mặt tiền nên song song với một con đường. Đất tam giác ở giao lộ có hai mặt đường. Chọn một mặt làm mặt tiền chính và cho mặt đứng song song với nó, căn nhà sẽ trông ngay ngắn. Mặt còn lại xử lý như một mặt bên, có cây và tường thấp.
Không đặt cửa chính ở đỉnh nhọn. Cửa ở mũi nhọn làm người ra vào đứng ngay chỗ hai dòng xe gặp nhau, tầm nhìn bị che bởi chính góc nhà. Phong thủy dân gian cũng chê cửa ở mũi nhọn. Cửa chính nên đặt trên một cạnh, lùi vào, có khoảng sân nhỏ phía trước.
Đỉnh nhọn hướng ra giao lộ cần nhìn từ phía an toàn giao thông. Quy hoạch thường yêu cầu vạt góc ở giao lộ để đảm bảo tầm nhìn. Đây là chỗ nên để thoáng, trồng cây thấp, không xây tường đặc che tầm nhìn của người lái xe.
Hướng theo trường phái tính sau. Nếu gia đình muốn xét thêm hướng theo bát trạch hay huyền không, hãy làm sau khi đã chốt khối nhà vuông. Trên đất tam giác, chọn mặt tiền theo đường và theo nắng thường hợp lý hơn xoay nhà chỉ để được một hướng.
Dùng các mũi đất cho có ích
Các góc nhọn còn lại sau khi đặt khối nhà không nên bỏ hoang. Một số cách dùng phổ biến:
- Vườn cây và bồn hoa: mũi đất trồng cây tán vừa, hoa bụi, cỏ là cách đẹp và rẻ nhất, lại làm mềm góc nhọn khi nhìn từ ngoài vào.
- Chỗ để xe, nhà kho nhỏ: mũi rộng vừa đủ có thể làm mái che xe hoặc kho đồ làm vườn, mái dốc về phía trong.
- Bể nước, bồn chứa, khu kỹ thuật: đặt bồn nước ngầm, bể tự hoại, tủ điện ở mũi đất giúp giải phóng diện tích trong nhà.
- Sân chơi nhỏ có rào an toàn: với gia đình có trẻ, mũi đất phía trong, xa đường, có thể thành góc chơi.
- Ki-ốt hoặc quầy nhỏ: ở mặt đường đông, mũi đất đôi khi đủ cho một quầy bán hàng nhỏ, tuỳ quy định xây dựng của địa phương.
Điểm chung là để mũi đất làm việc phụ, không cố biến nó thành phòng. Phòng hình tam giác khó kê đồ, khó lau dọn và khó cảm thấy dễ chịu, cả theo phong thủy lẫn theo trải nghiệm hằng ngày.
Kiểm một lô tam giác trước khi quyết định
Đất tam giác thường là phần còn lại của một quá trình chia cắt, nên ngoài hình dáng cần hỏi kỹ nguồn gốc. Trình tự tham khảo:
- Hỏi vì sao lô có dáng tam giác: do đường mở chéo, do tách thửa, hay do phần đất bị thu hồi làm đường. Nguyên nhân cho biết khả năng ranh giới còn thay đổi.
- Xem quy hoạch quanh lô: đường có kế hoạch mở rộng không, vạt góc giao lộ đã trừ vào lô chưa, có hành lang an toàn nào cắt qua không.
- Đo ba cạnh và vẽ lại theo tỉ lệ, thử đặt khối nhà chữ nhật để biết diện tích xây thật.
- Đứng ở đỉnh nhọn vào giờ cao điểm để nghe tiếng ồn và quan sát dòng xe hai phía.
- So giá theo diện tích xây thật với các lô vuông gần đó, không so theo diện tích trên sổ.
Sau năm bước, bạn biết lô tam giác này đáng giá bao nhiêu với nhu cầu của mình. Phần quan niệm phong thủy, nếu gia đình quan tâm, có thể đặt lên bàn cân sau cùng như một yếu tố văn hoá.
Những lời phán về đất tam giác nên dè chừng
Vì đất tam giác đã mang sẵn tiếng xấu, người mua dễ bị dẫn dắt bởi những lời phán quá đà. Vài kiểu nên nhận ra:
- Gắn dáng đất với bệnh tật, tai nạn của một người cụ thể trong nhà: không có cách nào đo được mối liên hệ ấy, đây là suy diễn.
- Doạ rằng ở đất tam giác thì gia đình sẽ lục đục: quan hệ gia đình phụ thuộc vào con người, không vào ba cạnh của lô.
- Đòi đặt vật phẩm giá cao ở đỉnh nhọn để "trấn": góc nhọn cần cây xanh và để thoáng, không cần món đồ đắt tiền.
- Khuyên bỏ cọc vội vì "đất hung" sau khi đã ký: quyết định tài chính nên dựa trên pháp lý, giá và nhu cầu, không theo một lời phán.
Một ý kiến phong thủy đáng tham khảo thường nói rõ đó là quan niệm, chỉ ra chỗ có thể sửa bằng thiết kế và không kèm lời doạ.
Ví dụ giả định: nhà phố trên lô tam giác ở giao lộ chéo
Ví dụ giả định: lô đất tam giác ở chỗ một con phố nhỏ cắt chéo một đường liên phường, cạnh dọc phố nhỏ dài 18 m, cạnh dọc đường lớn dài 22 m, cạnh sau giáp nhà hàng xóm dài 12 m. Đỉnh nhọn nằm ngay giao lộ.
Phương án tham khảo: chọn cạnh dọc phố nhỏ làm mặt tiền vì yên tĩnh hơn. Khối nhà chữ nhật rộng khoảng 6 m, dài khoảng 10 m đặt áp cạnh sau và chạy dọc phố nhỏ, cửa chính mở ra phố nhỏ ở đoạn giữa, cách đỉnh nhọn khá xa. Mặt dọc đường lớn được xây tường thấp kèm hàng cây để giảm bụi và ồn. Mũi đất ở giao lộ để thoáng, trồng cỏ và cây bụi thấp, đáp ứng yêu cầu tầm nhìn. Mũi đất phía sau còn lại thành sân phơi và chỗ đặt bồn nước.
Trong phương án này, căn nhà vẫn vuông vắn, không phòng nào chạm góc nhọn, cửa chính không nhìn thẳng ra giao lộ. Lời chê "đất hình Hỏa" của dân gian vẫn còn đó với ai tin, nhưng những bất tiện thật đã được xử lý bằng bố cục.
Câu hỏi thường gặp
Đất tam giác có nên mua để ở không?
Tuỳ giá, vị trí và diện tích xây dựng thật. Đất tam giác thường chỉ đặt được khối nhà khoảng một nửa diện tích lô hoặc ít hơn. Nếu giá đã phản ánh điều đó và vị trí hợp nhu cầu, vẫn có thể ở tốt với thiết kế hợp lý. Lời chê theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao phong thủy xếp đất tam giác vào hành Hỏa?
Phong thủy xếp hình dáng theo ngũ hành, trong đó hình nhọn và tam giác thuộc Hỏa, giống ngọn lửa. Cách xếp này vốn dùng để gọi tên núi, sau được áp vào hình dáng đất và công trình. Đây là hệ biểu tượng, không phải đặc tính vật lý của đất.
Có thể xây nhà theo đúng hình tam giác không?
Về kỹ thuật là xây được, đã có những công trình nổi tiếng hình tam giác. Nhưng với nhà ở, phòng tam giác khó kê đồ và khó dùng. Cách phổ biến hơn là đặt khối nhà vuông trong lô, các góc nhọn dành cho vườn, kho, khu kỹ thuật.
Đỉnh nhọn của đất tam giác ở giao lộ nên làm gì?
Nên để thoáng, trồng cỏ hoặc cây bụi thấp, không xây tường cao. Quy hoạch thường yêu cầu vạt góc ở giao lộ để người lái xe nhìn thấy nhau. Để thoáng chỗ này vừa đúng quy định vừa an toàn cho chính gia đình.
Đất tam giác có cần hoá giải bằng vật phẩm không?
Không cần. Những bất tiện thật của đất tam giác là diện tích dùng được ít và nhiều mặt giáp đường, và chúng được xử lý bằng bố cục, cây xanh, tường thấp. Không có lý do thực tế nào để mua vật phẩm chỉ vì dáng đất.
Làm sao biết khối nhà lớn nhất đặt được trong lô tam giác?
Vẽ lô theo tỉ lệ trên giấy kẻ ô, thử đặt các hình chữ nhật với một cạnh nằm trên từng cạnh của tam giác. Theo hình học, hình chữ nhật lớn nhất chiếm khoảng một nửa diện tích tam giác. Sau đó trừ khoảng lùi và lối vào để ra diện tích xây thật.