Cửa sổ nằm thẳng hàng với cửa chính, đứng ở cửa nhìn xuyên được ra ngoài, theo quan niệm phong thủy phổ biến là "khí vào rồi đi thẳng ra", không kịp lưu lại trong nhà. Cách xử lý được khuyên nhiều nhất là làm đường đi của khí cong lại: đặt bình phong, kệ, vách thoáng hoặc cây giữa hai cửa, hoặc che bớt cửa sổ phía sau bằng rèm, mà không cần bít cửa.
Trường hợp này khác với cửa trước thẳng cửa sau. Cửa sổ thường nhỏ hơn, nằm cao hơn mặt sàn, có khi chỉ để lấy sáng chứ không mở, nên mức độ cũng khác. Bài này giúp bạn phân biệt khi nào đáng lo, khi nào gần như không ảnh hưởng gì, và làm gì cho vừa phải. Phần "khí" là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần gió lùa, tầm nhìn và riêng tư thì kiểm được.
Quan niệm "khí đi thẳng" từ đâu ra
Phong thủy nhà ở coi cửa chính là khí khẩu, nơi khí từ bên ngoài đi vào. Khí tốt theo quan niệm này phải đi chậm, uốn lượn, như dòng sông quanh co chứ không như con kênh thẳng. Vì vậy một đường thẳng nối từ cửa chính tới một lỗ mở khác ở phía đối diện bị coi là "đường thoát" để khí trôi tuột qua nhà. Dân gian có những cách nói như "tiền vào cửa trước ra cửa sau" để diễn tả cảm giác hao hụt đó.
Ở góc vật lý, khi cửa chính và cửa sổ đối diện cùng mở, gió có đường đi ngắn nhất qua nhà và tốc độ tăng lên ở khoảng giữa. Người ngồi trên lối đó bị gió thổi thẳng, giấy tờ bay, mùa đông thì lạnh. Ở góc tâm lý, mắt người bước vào nhà bị kéo thẳng ra ô sáng phía sau, không dừng lại ở phòng khách, nên ngôi nhà có cảm giác "trống", thiếu điểm dừng.
Ngoài ra còn chuyện riêng tư: đứng ngoài cửa chính nhìn xuyên được ra cửa sổ phía sau nghĩa là người qua đường thấy rõ toàn bộ chiều sâu ngôi nhà. Phong thủy gói những cảm giác ấy vào một cụm "khí đi thẳng"; bạn có thể hiểu theo cách nào tuỳ niềm tin, nhưng các biện pháp xử lý thì dùng chung được.
Khi nào đáng để ý, khi nào gần như không sao
Cửa sổ ở xa, nhỏ, đặt cao. Nếu cửa sổ cách cửa chính hơn mười mét, nhỏ và bậu cao, đứng ở cửa chỉ thấy một khoảng sáng nhỏ trên tường thì phần lớn người làm phong thủy coi là nhẹ. Gió không đi thẳng tới được vì còn bị đồ đạc, cầu thang cản.
Cửa sổ lớn, gần, thấp, nhìn xuyên ra ngoài trời. Đây là trường hợp được nói tới nhiều nhất: phòng khách nông, cửa chính và ô kính lớn phía sau đối nhau, đứng ngoài thấy được sân sau. Gió và tầm nhìn đều xuyên thẳng.
Cửa sổ chỉ lấy sáng, không mở. Ô kính cố định không cho gió đi qua. Quan niệm khí đi thẳng khi đó chủ yếu còn lại ở tầm nhìn; xử lý bằng rèm mỏng hoặc kính mờ là đủ.
Có vật cản sẵn giữa hai cửa. Cầu thang, tủ cao, quầy bếp, bộ sofa lưng cao đứng giữa đường thẳng đã làm luồng gió và tầm nhìn bị bẻ. Nhiều trường hợp không cần làm gì thêm.
Căn hộ chung cư. Cửa căn hộ mở ra hành lang trong nhà nên gió hành lang yếu. Việc cửa căn hộ thẳng hàng với cửa lô gia chủ yếu là chuyện tầm nhìn từ hành lang vào nhà khi cửa mở và gió lùa khi mở cả hai. Một vách kệ thấp ở lối vào thường giải quyết được cả hai.
Tự đo mức lùa gió và mức nhìn xuyên
Trước khi mua bình phong hay đóng vách, bạn có thể tự đánh giá trong mười lăm phút với vài thứ có sẵn trong nhà:
- Đứng ở ngoài cửa chính, ngang tầm mắt người lớn, xem có thấy được trời hoặc sân phía sau qua cửa sổ không. Thấy rõ là mức nhìn xuyên cao; chỉ thấy tường và một khoảng sáng là mức thấp.
- Mở cả cửa chính và cửa sổ vào một buổi có gió. Treo một dải ni lông mỏng hoặc sợi len ở giữa đường thẳng nối hai cửa, ngang thắt lưng, rồi treo một dải khác lệch sang bên hai mét.
- So độ bay của hai dải. Nếu dải ở giữa bay ngang liên tục còn dải lệch bên gần như đứng yên, gió đang đi thẳng một đường hẹp qua nhà.
- Ngồi thử ở chỗ ghế sofa hoặc bàn ăn mười phút khi cả hai cửa mở. Nếu thấy lạnh gáy hoặc phải chặn giấy tờ, chỗ ngồi đang nằm trên đường gió.
- Ghi lại kết quả theo mùa: gió mùa hè và mùa đông ở nhiều nơi thổi từ hai hướng khác nhau, nên một cặp cửa có thể chỉ gây phiền vào một mùa.
Kết quả cho bạn biết cần xử lý tầm nhìn, gió, hay cả hai. Biện pháp cho từng loại khác nhau.
Năm cách xử lý từ nhẹ đến nặng
Bảng sắp xếp các cách xử lý theo mức can thiệp. Thường chỉ cần một hoặc hai cách đầu là đủ.
| Cách | Làm gì | Hợp với trường hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Rèm cửa sổ | Rèm voan cho tầm nhìn, rèm dày kéo khi có gió mạnh | Cửa sổ lấy sáng, nhìn xuyên nhẹ | Giữ được ánh sáng; rẻ, đổi được theo mùa |
| Cây lớn hoặc kệ thấp | Đặt chậu cây cao, kệ thấp lệch giữa hai cửa | Phòng khách đủ rộng, gió vừa | Không chắn lối thoát hiểm, chậu nặng phải vững |
| Bình phong, vách thoáng | Vách gỗ nan, vách kính mờ hoặc tủ giày cao ngay sau cửa chính | Cửa chính mở thẳng vào phòng khách | Cách cửa đủ xa để người đi vòng qua thoải mái |
| Đổi chiều mở, đổi loại cửa sổ | Thay cửa mở quay bằng cửa lật, cửa chớp lá sách | Gió lùa mạnh, cửa sổ lớn | Có thể cần thợ, kiểm chống nước mưa |
| Sửa bố cục | Dời cửa sổ lệch khỏi trục, hoặc dời cửa chính sang bên | Đang sửa lớn hoặc còn trên bản vẽ | Can thiệp kết cấu, kiểm quy định xây dựng |
Ở nhà nhỏ, bình phong đặt quá sát cửa chính làm lối vào chật và tối. Một vách thoáng cao vừa tầm mắt, nan dọc, để ánh sáng lọt qua, thường cân được cả ba chuyện: bẻ tầm nhìn, giảm gió, giữ sáng.
Bình phong, huyền quan và vách ngăn: chọn thế nào cho nhà Việt
Trong nhà truyền thống, bức bình phong hay tường chắn trước sân là cách quen thuộc để không nhìn thẳng từ cổng vào gian giữa. Ở nhà hiện đại, người ta hay gọi khoảng đệm ngay sau cửa chính là "huyền quan", mượn cách gọi trong kiến trúc Trung Hoa và Nhật Bản. Dù gọi bằng tên gì, mục đích vẫn là tạo một khoảng dừng trước khi vào phòng chính.
Với nhà phố hẹp ba bốn mét, một bức vách đặc từ sàn tới trần ngay sau cửa sẽ làm phòng khách tối và bí. Nên chọn vách có khoảng hở: nan gỗ dọc, khung sắt có kính mờ, kệ trưng bày hai mặt. Chiều cao vừa đủ che tầm nhìn người đứng (khoảng ngang đầu người lớn), phía trên để thoáng. Đặt vách lệch về một phía để lối đi vòng qua tự nhiên, không bắt người vào nhà phải lách.
Với căn hộ chung cư, tủ giày cao kết hợp vách nan là cách được nhiều người chọn, vì nó vừa có công năng vừa tạo khoảng dừng. Hãy giữ lối đi chính từ cửa vào đủ rộng cho người mang đồ và cho việc thoát nạn khi có sự cố. Một vật trang trí bày trên kệ ở huyền quan cũng tạo điểm dừng mắt; nếu muốn chọn món có ý nghĩa biểu tượng, bạn có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, nhưng tác dụng chính vẫn là bố cục chứ không phải món đồ.
Ba kiểu nhà hay gặp và cách đọc riêng
Nhà ống một mặt tiền, cửa sổ ở vách hậu. Nhà phố sâu thường có cửa chính ở mặt trước và một ô cửa sổ ở tường sau để lấy gió. Vì nhà dài, giữa hai cửa thường đã có cầu thang, bếp, bàn ăn, nên đường thẳng ít khi trống hoàn toàn. Nếu tầng trệt được làm thông suốt từ trước ra sau để kinh doanh hoặc để xe, hãy đặt kệ hàng, quầy hoặc tủ lệch trục ở khoảng một phần ba chiều sâu; vừa có chỗ dùng, vừa bẻ đường nhìn.
Nhà vườn, nhà cấp bốn ở quê. Nhà một tầng có cửa chính giữa và cửa sổ hậu đối diện là kiểu rất phổ biến, vì người xây muốn gió nồm đi xuyên nhà cho mát. Ở đây gió xuyên là lợi ích thật vào mùa hè. Cách cân hợp lý là giữ cửa sổ hậu để mở mùa nóng, làm cánh chớp hoặc rèm dày để khép lại mùa lạnh, và đặt bàn thờ, bộ bàn ghế lệch khỏi đường gió chính.
Cửa sổ chiếu nghỉ cầu thang thẳng cửa chính. Khi cầu thang nằm ngay sau cửa chính và có ô cửa sổ ở chiếu nghỉ, đứng ngoài cửa sẽ nhìn lên thấy khoảng sáng. Ô cửa này nằm cao hơn đầu người nên gió ở tầng trệt hầu như không xuyên thẳng. Phần đáng để ý hơn là chuyện cầu thang đối diện cửa chính, vốn là một chủ đề riêng; với ô cửa sổ, kính mờ hoặc rèm sáo là đủ.
Những cách xử lý không nên làm
Một số lời khuyên lan truyền quanh chủ đề này gây phiền hoặc tốn tiền mà không giải quyết được gì:
- Bít hẳn cửa sổ phía sau. Bạn mất nguồn sáng và đường thông gió duy nhất của phòng, đổi một quan niệm lấy một căn phòng bí thật sự.
- Treo gương ở cửa sổ để "đẩy khí ngược lại". Gương làm chói, phản chiếu nắng vào nhà hàng xóm và theo chính các sách phong thủy cũng không nên dùng tuỳ tiện.
- Mua vật phẩm đắt tiền vì được bảo nếu không "trấn" thì gia đình hao tài. Đó là kiểu hù doạ để bán hàng; không có trường phái nghiêm túc nào cam kết một món đồ thay được bố cục.
- Đặt vật cản ngay giữa lối đi chính, chắn đường thoát hiểm. An toàn của người trong nhà luôn ưu tiên hơn mọi quan niệm.
- Đóng kín cả cửa chính lẫn cửa sổ quanh năm cho "giữ khí". Nhà thiếu thông gió dẫn tới ẩm, mốc và không khí kém.
Nguyên tắc chung: xử lý nhẹ nhất có thể, giữ được ánh sáng và gió, và coi phần quan niệm là thứ để tham khảo chứ không phải lý do để lo lắng.
Câu hỏi thường gặp
Cửa sổ đối diện cửa chính nhưng luôn đóng thì có sao không?
Khi cửa sổ đóng, gió không đi xuyên qua nhà; điều còn lại là tầm nhìn xuyên qua kính. Nếu đứng ngoài cửa không thấy rõ phía sau thì phần lớn người làm phong thủy coi là nhẹ. Rèm mỏng hoặc dán kính mờ là đủ.
Nên đặt bình phong cách cửa chính bao xa?
Không có số chuẩn. Thực tế nên để khoảng đủ cho cánh cửa mở hết và một người mang đồ đi vòng qua thoải mái. Ở nhà phố hẹp, khoảng cách quá ngắn làm lối vào tối và chật, nên ưu tiên vách thoáng thay vì vách đặc.
Có thể dùng cây thay bình phong không?
Được, nếu phòng đủ rộng và đủ sáng để cây sống. Chọn cây cao, tán vừa, đặt trong chậu nặng để không đổ. Cây không chặn tầm nhìn hoàn toàn nhưng làm mềm đường thẳng và giảm gió lùa ở mức vừa phải.
Căn hộ có cửa chính thẳng ra lô gia thì làm gì?
Cách được dùng nhiều là tủ giày cao kết hợp vách nan ở lối vào, hoặc kệ sách thấp giữa phòng khách. Rèm lô gia hai lớp giúp chỉnh theo mùa. Không cần bít lô gia, vì đó thường là nguồn sáng chính của cả căn.
Cửa sổ đối diện cửa chính có ảnh hưởng tài lộc không?
Một số sách phong thủy liên hệ điều này với hao tài, nhưng đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không có cơ sở để khẳng định. Những ảnh hưởng kiểm được là gió lùa, mất riêng tư và cảm giác trống; xử lý những điều đó là đủ.
Có nên đổi vị trí cửa chính khi sửa nhà?
Chỉ nên cân nhắc khi đang sửa lớn và việc dời cửa giải quyết được nhiều vấn đề cùng lúc như lối đi, ánh sáng, riêng tư. Dời cửa chính ảnh hưởng kết cấu và mặt tiền, có thể cần xin phép, nên hỏi người thiết kế trước.