Theo quan niệm phong thủy, cửa ra vào là khí khẩu của cửa hàng: cửa nên đủ rộng so với mặt tiền, mở theo chiều đón khách, không bị vật chắn sát trước mặt, và nhìn từ ngoài vào phải thấy được bên trong. Người làm bán lẻ nói điều tương tự bằng ngôn ngữ khác: cửa là chỗ khách quyết định có bước vào hay không, nên phải dễ thấy, dễ hiểu, dễ đi qua.
Bài này đi vào các chi tiết của cửa: độ mở, vị trí giữa hay lệch, loại cửa (kính, cuốn, trượt, tự động), cánh mở, ngưỡng cửa và vật chắn trước mặt. Phần bậc thềm, mái hiên và các tục cũ về ngưỡng cửa đã được nhiều nơi bàn, nên ở đây chỉ nhắc khi liên quan tới cách bố trí. Mọi điều nói tốt – xấu dưới đây là quan niệm, kèm lý giải để bạn tự cân.
Khí khẩu là gì và vì sao cửa hàng xem cửa trước tiên
Trong phong thủy dương trạch, nhiều sách xếp ba yếu tố quan trọng nhất của một ngôi nhà là cửa, phòng chủ và bếp. Cửa được gọi là khí khẩu, tức "miệng" để khí từ bên ngoài đi vào. Với cửa hàng, bếp gần như không có vai trò, phòng chủ được thay bằng quầy, nên cửa càng giữ vị trí số một.
Lý do thực tế đứng sau rất dễ thấy. Người đi bộ lướt qua một mặt tiền trong vài giây, người đi xe còn nhanh hơn. Trong khoảng đó, cửa phải cho họ biết ba điều: tiệm đang mở, bên trong bán gì, và bước vào có dễ không. Một cánh cửa đóng kín, tối, có bậc cao hay bị xe chắn đều làm mất cả ba điều đó cùng lúc.
Cửa còn là nơi duy nhất mà mọi khách đều đi qua. Hàng trên kệ, góc trưng bày hay đèn trang trí có khách thấy, có khách không; còn cửa thì ai cũng chạm vào. Đầu tư vào cửa, theo cả nghĩa phong thủy lẫn nghĩa bán hàng, vì vậy là khoản có tác động rộng nhất trên mỗi đồng chi ra.
Độ mở và vị trí cửa: quan niệm và thực tế
Câu hỏi hay gặp nhất là cửa rộng bao nhiêu thì đủ và nên đặt ở giữa hay lệch một bên. Bảng dưới đặt hai cách nhìn cạnh nhau cho từng trường hợp thường gặp ở mặt bằng phố Việt Nam.
| Trường hợp | Quan niệm phong thủy | Lý do thực tế cần cân |
|---|---|---|
| Cửa mở gần hết mặt tiền | Khí vào dồi dào, hợp nơi buôn bán | Dễ nhìn vào trong; cần lớp cửa an ninh khi đóng, chú ý nắng chiếu sâu |
| Cửa hẹp, phần lớn mặt tiền là tường | Khí khẩu bị nghẹn, tiệm "kín miệng" | Khách khó thấy hàng; bù bằng tủ kính trưng bày và đèn |
| Cửa đặt giữa mặt tiền | Cân đối, khí vào chia đều hai bên | Hợp tiệm có hai dãy kệ đối xứng; lối chính chạy thẳng vào giữa |
| Cửa lệch một bên | Nhiều người theo quan niệm cửa nên ở phía rồng (bên trái khi đứng trong nhìn ra) | Thường được quyết định bởi cột, cầu thang, lối lên tầng trên; bố trí kệ chạy theo chiều cửa |
| Hai cửa trên cùng mặt tiền | Một cửa vào, một cửa ra cho khí luân chuyển | Hợp tiệm rộng; tiệm nhỏ dễ thành lối đi xuyên, khách vào rồi ra ngay |
Quan niệm "cửa nên ở phía thanh long" được nhiều sách phổ thông nhắc, nhưng không phải trường phái nào cũng dùng. Với mặt bằng thuê, vị trí cửa thường do kết cấu quyết định; dồn tiền đục lại mặt tiền vì một quan niệm là đánh đổi nên cân rất kỹ.
Cửa kính, cửa cuốn, cửa trượt, cửa tự động
Cửa kính trong suốt. Có ý kiến cho rằng cửa kính "lọt khí" vì không giữ được gì. Phần lớn người làm phong thủy hiện đại không đặt nặng chuyện này với cửa hàng, vì cái cần là tầm nhìn vào trong. Lưu ý thực tế là kính trong rất dễ bị đâm vào; dán dải mờ ngang tầm mắt và tầm mắt trẻ em là cách phòng va chạm thường dùng.
Cửa cuốn làm lớp ngoài. Cửa cuốn kéo lên hoàn toàn trong giờ bán thì gần như không ảnh hưởng gì tới khí khẩu. Điều nên tránh là cuốn lưng chừng, nửa trên đóng nửa dưới mở; dân gian ngại hình ảnh "cúi đầu chui vào", còn thực tế khách sẽ nghĩ tiệm sắp đóng hoặc đang dọn.
Cửa trượt. Cửa trượt không có cánh quét vào lối đi nên giữ được khoảng đệm sau cửa trọn vẹn. Đây là lý do nhiều tiệm nhỏ chọn loại này. Ray dưới chân nên phẳng với nền, tránh vấp cho người lớn tuổi và bánh xe đẩy.
Cửa tự động. Quan niệm dân gian về cửa tự động không có gì thống nhất. Lý do thực tế để cân là cửa tự động giúp giữ hơi lạnh khi chạy điều hoà và không bắt khách phải kéo đẩy. Cảm biến cần chỉnh để không mở liên tục vì người đi ngang.
Cửa gỗ đặc. Hợp tiệm có tính riêng tư như trang sức cao cấp, đồ may đo, nhưng bít tầm nhìn. Nếu dùng, nên có ô kính hoặc tủ kính hai bên để khách biết bên trong có gì.
Vật chắn trước cửa: phân biệt cái kiêng và cái thật sự cản trở
Vật chắn trước cửa được phong thủy gọi chung là "chắn khí khẩu" và được coi là bất lợi. Không phải vật nào cũng ảnh hưởng như nhau; cách phân loại dưới đây giúp bạn biết cái gì nên dời, cái gì chỉ cần sống chung.
- Vật bạn tự đặt: kệ hàng kéo ra vỉa hè, bảng đứng quảng cáo, xe của nhà, thùng hàng chờ nhập. Đây là nhóm nên xử lý trước tiên, vừa không tốn tiền vừa đúng quy định trật tự đô thị.
- Vật của hàng xóm hoặc của khách: xe khách đỗ, đồ tiệm bên lấn sang. Nên có chỗ để xe rõ ràng, vạch sẵn lối vào, nói chuyện với hàng xóm về ranh giới.
- Vật cố định công cộng: cột điện, tủ điện, cây xanh đường phố, trụ biển báo. Không được tự dời hay chặt; có thể bố trí cửa lệch khỏi vật đó, chiếu sáng lối vào, làm mái che để khách nhận ra lối đi.
- Vật trong tầm nhìn xa: góc nhà đối diện, đường đâm thẳng, mái nhọn bên kia đường. Phong thủy gọi bằng nhiều tên sát khí khác nhau; thực tế thường chỉ đáng quan tâm khi liên quan an toàn giao thông, như xe lao thẳng vào mặt tiền ở đầu đường cụt hoặc ngã ba.
- Vật bên trong ngay sau cửa: cột nhà, vách ngăn, quầy kê sát cửa. Trường hợp này xử lý bằng cách đổi bố trí bên trong, được bàn ở phần khoảng đệm phía dưới.
Cách nhìn này giữ được tinh thần của quan niệm "cửa phải thoáng" mà không biến mỗi cái cột trước nhà thành nỗi lo. Với vật cố định không dời được, nhiều người theo phong thủy chọn treo rèm, đặt chậu cây hay đổi hướng lối vào; về thực tế, mục tiêu chỉ cần là khách nhìn thấy cửa và đi vào dễ dàng.
Khoảng đệm ngay sau cửa và chỗ đặt quầy
Sau khi qua cửa, khí theo quan niệm cần một khoảng trống để dừng lại rồi mới toả vào trong; đó là minh đường trong nhà. Nhà nghiên cứu hành vi mua sắm Paco Underhill, trong cuốn Why We Buy, mô tả một "vùng chuyển tiếp" ngay sau cửa, nơi khách còn đang điều chỉnh mắt và nhịp bước nên ít để ý hàng hoá. Hai cách nói gặp nhau ở một điểm: đừng nhồi hàng quan trọng sát ngưỡng cửa.
Quầy là chỗ hay gây tranh cãi. Quầy kê ngay sau cửa, đối thẳng người bước vào, được phong thủy coi là chắn khí, còn khách thì có cảm giác bị "chặn hỏi" ngay khi vừa vào. Quầy đặt lệch sang một bên, lùi vào trong vài bước, người ngồi quầy có tường hoặc kệ cao phía sau làm chỗ tựa và nhìn chéo ra cửa, là cách bố trí được nhiều người ưa. Nó vừa giữ thế "tựa sơn" của phong thủy, vừa giúp người bán quan sát cửa mà không làm khách ngại.
Với tiệm rất nhỏ, khoảng đệm có khi chỉ còn một bước chân. Khi đó nên giữ sàn ngay sau cửa trống và sáng, đặt hàng thấp ở hai bên để mắt khách lướt vào trong, tránh để bất cứ vật cao nào đứng giữa lối.
Cánh cửa, ngưỡng cửa và an toàn
Chiều mở cánh. Quan niệm phổ biến là cánh cửa hàng mở vào trong để "đón" khách và khí. Nhưng với cửa thuộc lối thoát nạn, quy định về phòng cháy chữa cháy mới là thứ quyết định chiều mở và độ rộng thông thủy; phong thủy không thay được quy chuẩn. Khi có mâu thuẫn, an toàn đứng trước.
Ngưỡng cửa. Ngưỡng cao được người xưa dùng để chặn nước và bụi, sau đó gắn thêm nghĩa giữ của. Trong cửa hàng hiện đại, ngưỡng cao làm vấp chân và cản xe đẩy, xe lăn. Ngưỡng thấp vát hai bên là cách giữ ý nghĩa mà bớt bất tiện.
Tay nắm và bản lề. Cửa kẹt, kêu, tay nắm lỏng bị coi là điềm không hay vì "cửa không thông". Lý do thật đơn giản hơn: khách mất kiên nhẫn và tiệm trông thiếu chăm chút. Tra dầu bản lề, siết tay nắm là việc vài phút.
Ánh sáng ở cửa. Cửa tối vào buổi chiều làm tiệm như đã đóng. Đèn chiếu xuống thềm và đèn trong ngay sau cửa giúp lối vào nổi lên khi trời chuyển tối, cũng là cách làm tăng phần dương mà phong thủy hay nhắc cho nơi buôn bán.
Tự kiểm cửa ra vào trong mười lăm phút
Không cần dụng cụ gì đặc biệt, chỉ cần đứng ở vài vị trí khác nhau vào hai thời điểm trong ngày: giữa buổi sáng và lúc trời vừa tối. Ghi lại những gì thấy, rồi so với các mục phía trên.
- Đứng bên kia đường, nhìn sang: có nhận ra tiệm đang mở không, có thấy loại hàng chính không, cửa có bị xe hay vật gì che không.
- Đi bộ ngang qua mặt tiền ở tốc độ bình thường: trong lúc đi, mắt bạn dừng lại ở đâu, có liếc được vào trong không.
- Đứng ngay trước ngưỡng: lối vào có bậc, ray hay vật nào dễ vấp không; cánh cửa có nặng, kẹt hay kêu không.
- Bước vào hai bước rồi dừng: trước mặt là khoảng trống, là quầy hay là một bức tường kệ; mắt có nhìn được vào sâu không.
- Quay lưng nhìn ra cửa từ chỗ người bán hay ngồi: có quan sát được người ra vào mà không phải xoay hẳn người không.
- Lặp lại bước một và bốn lúc trời tối: lối vào có đủ sáng không, kính có loá đèn xe không.
Mỗi điểm ghi được thường có một cách sửa không tốn kém: dời vật chắn, thêm đèn, chỉnh cánh, lùi kệ. Theo cách nói phong thủy, đó là làm cho khí khẩu thông; theo cách nói bán hàng, đó là bớt đi những lý do khiến khách đi qua mà không vào.
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng có cần mở cửa theo hướng hợp tuổi chủ không?
Một số người theo bát trạch muốn cửa hợp cung phi của chủ. Với mặt bằng thuê, hướng cửa thường do mặt phố quyết định và không đổi được. Người theo phái này thường điều chỉnh bên trong, như hướng ngồi ở quầy. Đây là quan niệm của một trường phái, mức tin tuỳ mỗi người.
Cửa hàng chỉ mở một cánh nhỏ có sao không?
Theo quan niệm, khí khẩu nhỏ so với mặt tiền là bất lợi. Về thực tế, cửa nhỏ làm khách khó thấy hàng và ngại bước vào. Nếu không mở rộng được, nên dùng tủ kính sáng hai bên cửa, đèn chiếu lối vào và giữ cánh cửa luôn mở trong giờ bán.
Có nên treo rèm hạt, mành trước cửa hàng không?
Một số người treo rèm hạt để khí vào chậm lại. Rèm che tầm nhìn vào trong, vướng tay khách và dễ móc túi xách. Nếu muốn che nắng hay giữ lạnh, rèm nhựa trong dạng lá hoặc cửa tự động thường hợp hơn cho cửa hàng.
Cửa hàng đối diện cửa hàng khác có kiêng gì không?
Hai cửa đối nhau được một số người gọi là đối môn và ngại. Ở phố buôn bán, hai dãy tiệm đối nhau là chuyện bình thường. Điều thực tế đáng chú ý là ánh đèn, tiếng nhạc hay bảng đứng bên kia có lấn tầm nhìn vào cửa bạn không.
Cửa hàng có hai mặt tiền thì chọn cửa nào làm cửa chính?
Thường chọn mặt có nhiều người qua lại hơn, dễ dừng xe hơn và an toàn hơn khi khách ra vào. Cửa còn lại có thể làm cửa phụ hoặc tủ kính. Nếu mở cả hai, nên bố trí kệ để khách không đi xuyên thẳng từ cửa này sang cửa kia.
Dán quá nhiều đề can lên cửa kính có ảnh hưởng gì?
Đề can phủ kín kính làm bên ngoài không nhìn được vào trong, tức là bít khí khẩu theo cách nói phong thủy. Về thực tế, khách không thấy hàng và không biết tiệm có người hay không. Nên giữ phần lớn mặt kính trong, chỉ dán dải nhận diện và dải chống va chạm.