Cột điện đứng trước cổng nhà ở bị nhiều người làm phong thủy xếp vào loại "vật chắn cửa", một dạng sát khí hình dạng; mức độ nặng nhẹ tuỳ khoảng cách, vị trí so với trục cửa và thứ treo trên cột. Phần lớn trường hợp không cần làm gì lớn: lệch cổng một chút, trồng cây, làm mái hiên là đủ. Chỉ khi cột thật sự cản lối đi hoặc mang thiết bị điện lớn sát nhà thì mới đáng tính chuyện đề nghị di dời.
Bài trả lời các câu hỏi hay gặp của chủ nhà: vì sao dân gian ngại cột trước cửa, phân biệt các loại cột, tự đánh giá mức độ thế nào, muốn dời cột phải làm gì và sống chung sao cho an toàn. Mọi nhận xét tốt xấu theo phong thủy ở đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần an toàn điện thì nên coi là bắt buộc.
Câu trả lời ngắn: cột không quyết định vận nhà, nhưng đáng xem kỹ
Trong phong thủy Loan đầu, khoảng trống trước cửa được gọi là minh đường, nơi người và gió đi tới cửa nhà. Một vật thẳng đứng, cứng, đứng chắn ngay trục cửa bị coi là làm minh đường hẹp lại, và nhiều người làm nghề gọi đó là "cột chắn cửa", xếp vào nhóm sát khí do hình dạng. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nếu bỏ lớp ngôn ngữ ấy đi, những điều người ta lo đều nhìn thấy được. Cột chắn tầm nhìn từ trong nhà ra ngõ, khiến lùi xe ra khó hơn. Dây điện, dây cáp viễn thông bó quanh cột thường rối, có khi võng thấp ngang tầm mái hiên. Cột mang máy biến áp thì có tiếng ù, mùa nóng có thể nóng, và nếu có sự cố thì người ở sát nhất chịu ảnh hưởng đầu tiên. Vì vậy câu hỏi "có sao không" nên được trả lời bằng cách xem từng yếu tố, không nên vội kết luận nhà xấu.
Ở phố cổ và ngõ nhỏ các đô thị Việt Nam, rất nhiều nhà có cột điện trước cửa và gia đình vẫn sống ổn định nhiều đời. Điều đó cho thấy chiếc cột không phải một bản án. Nó là một điều kiện của mặt tiền, giống như cây vỉa hè hay nắp cống, cần được xử lý cho gọn và an toàn.
Vì sao dân gian ngại cột trước cửa: từng lý do và phần có lý
Cột như cây đinh đóng thẳng vào nhà. Đây là liên tưởng hình ảnh. Phần có lý: một khối thẳng đứng ngay trước mắt mỗi lần bước ra khiến cảm giác mặt tiền bị chặn, nhất là khi cột lớn hơn bề rộng cổng nhiều lần so với các nhà xung quanh.
Cột chắn khí vào nhà. Gió và ánh sáng thật ra vẫn đi vòng qua cột. Cái bị chặn rõ nhất là lối đi và tầm nhìn: xe máy, xe đẩy, xe lăn phải vòng; ban đêm cột che đèn đường làm lối vào tối hơn.
Dây điện chằng chịt là "loạn khí". Dây rối dễ bị chuột cắn, dễ chập khi mưa bão, dễ võng xuống thấp. Phong thủy và an toàn điện gặp nhau ở chỗ cả hai đều muốn dây gọn, cao và xa mái nhà.
Cột có trạm biến áp là "hỏa sát". Máy biến áp là thiết bị điện công suất lớn, có tiếng ồn và nhiệt; có hành lang an toàn theo quy định. Cảm giác bất an khi ở sát nó là dễ hiểu, và đây là trường hợp đáng xem xét kỹ nhất.
Cột đứng đúng giữa trục cửa thì nặng hơn đứng lệch. Quan niệm này khớp với thực tế đi lại: cột lệch sang một bên cổng thì ít cản hơn cột chắn ngay giữa lối.
Phân biệt các loại cột thường gặp trước nhà
Không phải cột nào cũng giống nhau. Bảng dưới giúp bạn biết mình đang đứng trước loại nào, ai quản lý và nên chú ý gì.
| Loại cột | Thường thấy ở đâu | Điều cần chú ý | Mức nên quan tâm |
|---|---|---|---|
| Cột điện hạ thế | Ngõ, phố dân cư, cấp điện vào nhà | Dây vào nhà, hộp công tơ, độ võng dây | Thấp đến trung bình |
| Cột trung thế | Đường lớn, đầu ngõ, ven làng | Khoảng cách an toàn tới mái, ban công | Trung bình đến cao |
| Cột có máy biến áp | Đầu ngõ, ngã ba, khu dân cư đông | Tiếng ồn, nhiệt, hành lang an toàn, sự cố | Cao |
| Cột viễn thông, cáp quang | Ngõ phố, đi chung tuyến cột điện | Bó cáp rối, hộp chia cáp treo thấp | Thấp |
| Cột đèn chiếu sáng | Vỉa hè, đường nội khu | Ánh đèn rọi vào phòng ngủ ban đêm | Thấp |
Nếu không chắc cột trước nhà thuộc loại nào, bạn có thể hỏi đơn vị điện lực quản lý khu vực hoặc tổ dân phố. Chỉ nên quan sát từ dưới đất, tuyệt đối không trèo lên hay chạm vào dây để "xem cho rõ".
Tự đánh giá mức độ trong mười phút
Trước khi hỏi ai hay tính chuyện dời cột, bạn có thể tự đi qua mấy bước này. Kết quả giúp phân biệt trường hợp chỉ cần xử lý nhẹ với trường hợp cần làm việc với đơn vị quản lý.
- Đứng ở giữa cửa chính nhìn ra: cột nằm thẳng trục cửa hay lệch sang một bên, che bao nhiêu phần khung nhìn.
- Đo khoảng cách từ mép cổng tới chân cột bằng bước chân hoặc thước dây.
- Thử dắt xe ra vào, mở hết cánh cổng: cột có làm vướng cánh cổng hay lối xe không.
- Nhìn lên: dây có võng thấp ngang tầm mái hiên, ban công hay cửa sổ tầng hai không; có hộp, thiết bị nào treo trên cột ngay trước nhà không.
- Nghe vào buổi tối: có tiếng ù đều hay tiếng lách tách từ thiết bị trên cột không.
- Quan sát sau mưa: chân cột có đọng nước, nước có chảy về phía cổng nhà không.
Nếu cột lệch, không vướng lối, dây cao và gọn thì gần như chỉ còn là chuyện thẩm mỹ. Nếu cột chắn lối xe, dây võng sát nhà hoặc có thiết bị kêu ù, đó là lúc nên liên hệ đơn vị quản lý.
Muốn dời cột điện thì làm thế nào
Cột điện, cột viễn thông thuộc tài sản của đơn vị quản lý lưới, chủ nhà không được tự ý đụng vào, kể cả khi cột nằm sát đất nhà mình. Cách làm thông thường là gửi đề nghị bằng văn bản tới đơn vị điện lực quản lý khu vực, nêu rõ địa chỉ, vị trí cột, lý do đề nghị di dời, kèm ảnh chụp. Nếu cột thuộc đơn vị viễn thông thì gửi tới đơn vị đó; nếu không rõ, chính quyền cấp phường, xã có thể hướng dẫn.
Đơn vị quản lý sẽ khảo sát xem có vị trí thay thế không, dời có ảnh hưởng tới nhà khác không. Trong nhiều trường hợp, khi việc di dời xuất phát từ nhu cầu riêng của một hộ, chi phí do bên đề nghị chịu; còn khi cột nằm sai quy hoạch hoặc gây nguy hiểm thì cách xử lý có thể khác. Quy định cụ thể và mức chi phí nên hỏi trực tiếp đơn vị quản lý, vì mỗi khu vực và mỗi loại cột một khác.
Trước khi gửi đề nghị, nên chuẩn bị sẵn vài thứ để buổi khảo sát nhanh hơn: ảnh chụp cột từ trong nhà nhìn ra và từ đầu ngõ nhìn vào, số đo khoảng cách từ cổng tới chân cột, bản vẽ hoặc sơ đồ mặt tiền nếu đang sửa nhà, và ý kiến của các hộ liền kề nếu đã hỏi được.
Điều đáng nhớ là cột dời khỏi nhà mình thì sẽ đứng trước nhà khác. Nói chuyện trước với hàng xóm hai bên giúp tránh cảnh cột vừa dời xong thì nhà bên cạnh lại làm đơn. Khi nhà đang xây hoặc sửa mặt tiền, đó là thời điểm hợp lý nhất để đề nghị, vì cổng, lối xe và vị trí cột có thể được tính cùng một lúc.
Ví dụ giả định: hai căn nhà, cùng một cây cột, hai cách xử lý
Ví dụ giả định: hai căn nhà liền kề trong một ngõ rộng chừng ba mét, cây cột hạ thế đứng đúng ranh giới giữa hai cổng. Căn bên trái có cổng mở hai cánh ra ngoài, một cánh chạm cột nên chỉ mở được một nửa. Căn bên phải làm cổng trượt, lối xe dịch về phía xa cột, mép cột chỉ còn nằm ở góc khung nhìn khi đứng trong nhà.
Chủ căn bên trái thấy khó chịu mỗi ngày: dắt xe phải nghiêng, khách đến phải đứng nép, lại nghe người quen bảo "cột đâm vào cổng". Chủ căn bên phải gần như quên mất cây cột. Hai nhà cùng một cây cột, cùng một khoảng cách, nhưng cảm giác khác hẳn. Điều tạo ra khác biệt không nằm ở hướng nhà hay tuổi chủ nhà, mà nằm ở cách bố trí cổng và lối đi.
Bài học từ ví dụ này là trước khi tính chuyện dời cột, tốn thời gian và chi phí, hãy xem phần mình làm được trong ranh đất của mình. Đổi kiểu cổng, dịch lối xe, đặt bồn cây, thêm đèn cổng thường giải quyết phần lớn cái "chắn" mà người ta cảm thấy. Những gì còn lại, như dây võng thấp hay thiết bị kêu ù, mới là việc của đơn vị quản lý lưới.
Sống chung với cột khi không dời được
Lệch cổng hoặc lệch cánh cổng. Khi xây hoặc sửa cổng, dịch lối vào sang phía không có cột, hoặc chọn cổng trượt thay cổng mở cánh để cột không vướng. Cách này giải quyết luôn chuyện "cột chắn trục cửa" theo quan niệm.
Dùng cây xanh và bồn cây làm lớp đệm. Một bồn cây thấp đặt lệch giữa cột và cổng giúp mắt dừng ở màu xanh trước khi chạm cột. Không trồng cây leo bám lên cột điện vì nguy hiểm và có thể vi phạm quy định.
Làm mái hiên hoặc ô văng. Mái hiên che bớt phần dây phía trên khi nhìn từ trong nhà ra, đồng thời che mưa cho lối vào. Mái hiên phải giữ khoảng cách an toàn với dây điện.
Thắp sáng lối vào. Một đèn cổng chiếu xuống lối đi xử lý được phần bóng tối mà cột tạo ra. Người làm phong thủy hay nói đây là "bổ dương" cho minh đường.
Không treo gì lên cột. Không treo biển, bóng đèn, gương hay vật trấn lên cột điện. Vừa không được phép, vừa tạo thêm vật nặng trên tuyến dây.
Câu hỏi thường gặp
Cột điện trước nhà có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Cột điện hạ thế dân dụng ở khoảng cách thông thường trước nhà không được các cơ quan y tế coi là mối nguy cho sức khoẻ. Điều đáng chú ý hơn là an toàn khi dây đứt, mưa bão và tiếng ồn nếu có máy biến áp.
Có nên treo gương bát quái để chiếu vào cột điện không?
Không nên. Gương bát quái chiếu ra ngoài thường làm hàng xóm khó chịu, và treo đồ gần tuyến điện không an toàn. Lệch cổng, làm bồn cây, mái hiên và đèn lối vào là cách xử lý hợp lý hơn.
Nhà mới mua có cột điện ngay giữa cổng thì xử lý thế nào trước?
Trước hết kiểm xem cột có vướng lối xe và cánh cổng không. Nếu có, ghi nhận lại và gửi đề nghị tới đơn vị quản lý trong lúc sửa nhà. Nếu không, chỉ cần lệch lối vào và làm lớp đệm cây xanh là gọn.
Cột điện nằm trong đất nhà mình có được tự chặt hay dời không?
Không được tự ý. Cột và dây là tài sản của đơn vị quản lý lưới điện. Bạn cần gửi đề nghị để họ khảo sát và thực hiện; tự dời có thể gây nguy hiểm tính mạng và vi phạm quy định.
Dây điện võng sát ban công nhà thì báo ai?
Bạn báo đơn vị điện lực quản lý khu vực để họ kiểm tra và căng lại dây. Trong lúc chờ, không phơi đồ, không để trẻ ra ban công gần dây và không dùng sào hay vật kim loại chạm vào.
Mua nhà có trạm biến áp ngay trước cửa có nên cân nhắc?
Nên cân nhắc kỹ vì đây là trường hợp có cả tiếng ồn, nhiệt và hành lang an toàn. Hãy đến xem vào buổi tối và giờ cao điểm, hỏi hàng xóm về sự cố trước đây, rồi so với ưu điểm khác của căn nhà.