Phong thủy coi phòng khách và phòng ăn là khu động, nơi khí lưu thông mạnh, người ra vào nhiều, nên không phải chỗ lý tưởng để học lâu; nhưng với trẻ nhỏ cần người lớn kèm, học ở bàn chung trong khu này lại rất hợp, miễn là chọn đúng chỗ ngồi và có giờ yên tĩnh cho cả nhà.
Nhiều gia đình ở nhà ống, căn hộ hai phòng ngủ không có chỗ cho một bàn học riêng, hoặc muốn con học ngay dưới tầm mắt mình. Bài này giải thích khái niệm khu động, khu tĩnh, cách chọn chỗ ngồi trong phòng khách và ở bàn ăn, cách dựng một góc học thu dọn được, và dấu hiệu cho thấy đã đến lúc con cần góc riêng. Các lời khuyên phong thủy được ghi kèm lý do; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Khu động và khu tĩnh: phong thủy chia nhà như thế nào
Khi xem một ngôi nhà, người làm phong thủy thường chia không gian thành khu động và khu tĩnh. Khu động gồm cửa chính, phòng khách, bếp, phòng ăn, cầu thang: nơi người đi lại, nói chuyện, nấu nướng. Khu tĩnh gồm phòng ngủ, phòng thờ, phòng đọc sách: nơi cần yên để nghỉ ngơi hay tập trung. Lời khuyên chung là khu tĩnh nên nằm sâu trong nhà hoặc ở tầng trên, xa cửa chính và xa lối đi chính.
Nhìn bằng con mắt kiến trúc, cách chia này chính là phân vùng công năng theo mức ồn và mức riêng tư. Phòng khách gần cửa chính để đón khách mà không phải đi qua phòng ngủ; phòng ngủ ở trong để kín đáo. Việc học, nhất là học lâu và cần nghĩ sâu, thuộc nhóm hoạt động tĩnh, nên tự nhiên được xếp vào khu tĩnh.
Tuy vậy, khu động không phải là chỗ cấm học. Sách phong thủy nói khu động có "khí vượng", tức nhiều sinh khí, phù hợp cho những hoạt động cần giao tiếp. Việc học của trẻ nhỏ, khi cha mẹ còn phải ngồi cạnh, hỏi han, giải thích, có nhiều phần giao tiếp như vậy. Đây là lý do phòng khách và bàn ăn là chỗ học phổ biến của học sinh tiểu học ở Việt Nam, và không có gì sai về mặt phong thủy nếu sắp xếp hợp lý.
Khi nào học ở khu chung là hợp, khi nào nên có góc riêng
Bảng dưới gợi ý theo giai đoạn và tình huống thường gặp. Mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng; đây là các mốc tham khảo.
| Tình huống | Học ở khu chung | Góc học riêng | Lý do |
|---|---|---|---|
| Mẫu giáo, lớp một, lớp hai | Hợp | Chưa cần | Cần người lớn kèm, bài ngắn |
| Lớp ba đến lớp năm | Vẫn được, cần giờ yên | Nên bắt đầu chuẩn bị | Bài dài hơn, tự học nhiều hơn |
| Trung học cơ sở | Chỉ cho bài nhẹ | Nên có | Học lâu, cần nghĩ sâu, dùng máy tính |
| Ôn thi chuyển cấp, tốt nghiệp | Không nên | Rất cần | Học nhiều giờ, cần yên và ổn định |
| Nhà có em bé, người già ngủ sớm | Hạn chế buổi tối | Nên có | Ánh sáng, tiếng động ảnh hưởng người khác |
| Con dễ xao nhãng, hay bỏ dở | Có lợi khi có người lớn gần | Dần dần | Cần nếp trước, riêng tư sau |
Nhiều gia đình dùng cả hai: con làm bài ở góc riêng, khi cần hỏi thì mang ra bàn chung. Cách này giữ được sự tập trung mà vẫn có lúc gần cha mẹ.
Chọn chỗ ngồi học trong phòng khách
Không ngồi đối thẳng cửa chính. Phong thủy coi cửa chính là miệng khí của nhà, ngồi đối thẳng là hứng luồng xung. Thực tế mỗi lần có người về, khách tới, con đều bị kéo mắt, gió và bụi từ ngoài vào cũng hướng thẳng tới chỗ ngồi.
Lưng tựa tường, không tựa lối đi. Phòng khách thường có lối đi từ cửa vào bếp, lên cầu thang. Đặt chỗ học ở đầu lối đi khiến người qua lại sau lưng con liên tục. Chọn góc có tường phía sau, lối đi ở bên cạnh hoặc phía trước xa.
Quay lưng về phía tivi, hoặc tắt tivi. Ngồi học nhìn thẳng vào màn hình tivi đang bật là chịu thua ngay từ đầu. Nếu không tắt được, ít nhất để con ngồi quay lưng về phía tivi, nhưng tốt nhất là cả nhà có giờ tắt tivi.
Tránh ngồi giữa phòng. Ghế đặt giữa phòng, không dựa vào đâu, là chỗ phong thủy gọi là không có chỗ tựa. Người ngồi ở giữa cũng dễ bị chú ý từ mọi phía.
Có ánh sáng riêng. Phòng khách thường dùng đèn trang trí hoặc đèn vàng dịu, không đủ cho đọc viết. Thêm một đèn bàn hay đèn kẹp ở chỗ con học.
Xa chỗ để xe, chỗ cắm sạc. Nhiều nhà phố để xe máy trong phòng khách. Mùi xăng, tiếng dắt xe, tiếng sạc xe điện không hợp với góc học, đồng thời là chuyện an toàn.
Học ở bàn ăn: tiện nhưng cần mấy lưu ý
Bàn ăn thường là mặt bàn lớn nhất trong nhà, phẳng, rộng, đủ chỗ cho sách vở và người lớn ngồi cạnh. Đó là lý do nhiều gia đình cho con học ở đây sau bữa tối. Phong thủy nhìn bàn ăn là chỗ tụ họp của gia đình, gắn với sự đầy đủ, ấm cúng; dùng nó cho việc học không phạm điều gì, nhưng có một quan niệm phổ biến là nên dọn sạch hoàn toàn trước khi bày sách, không để sách vở lẫn với bát đĩa.
Lời dặn này có lý do thực tế: mặt bàn còn dầu mỡ làm bẩn sách, mùi thức ăn làm khó tập trung, và trẻ dễ vừa học vừa ăn vặt. Một khăn lau khô sau bữa, một tấm lót bàn riêng cho giờ học là đủ để tách hai việc.
Đèn bàn ăn thường là đèn thả ánh vàng, treo thấp giữa bàn để bữa ăn trông ấm. Ánh sáng này ổn cho ăn uống nhưng không đủ cho viết bài, lại có thể chói khi con ngẩng đầu. Một đèn kẹp hoặc đèn bàn nhỏ đặt phía đối diện tay viết giải quyết được. Ghế ăn thường cao và cứng, trẻ nhỏ ngồi không chạm đất; một bục kê chân giúp con ngồi vững hơn.
Cuối cùng là giờ giấc. Học ở bàn ăn nghĩa là học sau khi cả nhà ăn xong và dọn dẹp, thường muộn hơn. Nếu gia đình ăn tối muộn, nên cân nhắc cho con làm bài ở góc khác trước bữa tối.
Dựng một góc học thu dọn được trong mười phút
Ví dụ giả định: căn hộ hai phòng ngủ ở Thành phố Hồ Chí Minh, con học lớp hai, học ở bàn ăn mỗi tối. Các bước dưới đây giúp biến bàn ăn thành góc học và trả lại như cũ nhanh.
- Chuẩn bị một hộp hay khay có ngăn, chứa đủ sách vở, bút, thước, tẩy cho một buổi học. Hộp này có chỗ cố định trên kệ gần bàn.
- Sau bữa tối, lau khô mặt bàn, trải tấm lót học. Đây là tín hiệu để con biết giờ học bắt đầu.
- Đặt đèn kẹp hoặc đèn bàn nhỏ phía đối diện tay viết, cắm vào ổ gần nhất bằng dây gọn.
- Chọn đầu bàn có lưng tựa tường, quay lưng về phía tivi và cửa chính nếu được.
- Cả nhà giảm tiếng: tivi tắt hoặc vặn nhỏ ở phòng khác, người lớn đọc sách hay làm việc nhẹ gần đó.
- Học xong, con tự cất mọi thứ vào hộp, cuộn tấm lót, đặt lại chỗ cũ. Bàn ăn trở về bàn ăn.
Nghi thức trải tấm lót, bật đèn riêng có tác dụng giống một "cửa" vào việc học. Phong thủy nói về ranh giới không gian; tâm lý học nói về tín hiệu bắt đầu một hoạt động. Cả hai đều giúp con chuyển trạng thái nhanh hơn.
Giờ yên tĩnh của cả nhà quan trọng hơn chỗ ngồi
Một góc học trong phòng khách chỉ hiệu quả khi khu động đó bớt động trong giờ học. Nhiều gia đình đặt quy ước đơn giản: từ bảy giờ rưỡi đến chín giờ tối, tivi tắt, không gọi điện thoại to, không mở nhạc, khách đến thì tiếp ở hiên hoặc nói nhỏ. Người lớn trong nhà dùng khoảng thời gian đó để đọc sách, làm việc nhẹ, chuẩn bị đồ cho ngày mai.
Phong thủy có khái niệm khí tĩnh, khí động thay đổi theo thời gian chứ không cố định theo phòng. Phòng khách ban ngày đông người là động, buổi tối khi cả nhà cùng làm việc yên lặng thì trở thành tĩnh. Đọc như vậy thì việc học ở phòng khách là hoàn toàn hợp lý trong một khung giờ nhất định.
Cách này còn có tác dụng giáo dục: con thấy cha mẹ cũng ngồi đọc, làm việc, không phải chỉ mình bị bắt học trong khi người lớn xem tivi. Nhiều thầy cô tiểu học khuyên chính điều này trong các buổi họp phụ huynh.
Dấu hiệu nên chuyển con sang góc học riêng
Không có tuổi cố định để chuyển. Những dấu hiệu dưới đây cho thấy góc chung đã không còn phù hợp.
- Bài tập về nhà kéo dài hơn một giờ và con cần ngồi liên tục.
- Con bắt đầu dùng máy tính để làm bài, cần chỗ để máy cố định và ổ cắm riêng.
- Con hay than ồn, hay bị cắt ngang, hoặc chủ động xin chỗ riêng.
- Sách vở nhiều đến mức hộp học không chứa hết, phải bày ra rồi dọn mất nhiều thời gian.
- Gia đình có thêm em nhỏ, giờ ngủ của em trùng giờ học của anh chị.
- Con sắp vào giai đoạn ôn thi chuyển cấp, cần lịch học ổn định nhiều tuần liền.
Khi chuyển, nên để con tham gia chọn chỗ và sắp đồ. Góc học riêng đầu tiên là một mốc lớn với trẻ; được tự quyết vài thứ giúp con gắn bó với nó hơn.
Chuyển sang góc riêng cũng không có nghĩa là bỏ hẳn bàn chung. Những buổi cuối tuần cả nhà cùng đọc sách, cùng làm một bài thủ công, hay giờ con kể chuyện ở trường vẫn có thể diễn ra ở bàn ăn. Phong thủy coi phòng khách, phòng ăn là nơi tụ khí của gia đình; giữ cho con một lý do để ngồi đó cùng cha mẹ là giữ được nếp sum họp đó.
Câu hỏi thường gặp
Cho con học ở phòng khách có phạm gì theo phong thủy không?
Không có quy định nào nói học ở phòng khách là phạm. Phong thủy chỉ coi phòng khách là khu động, không lý tưởng cho việc học lâu. Với trẻ nhỏ cần người lớn kèm, học ở đó là hợp lý; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Ngồi học quay lưng ra cửa chính có sao không?
Theo quan niệm, quay lưng ra cửa chính là lưng không có chỗ tựa, dễ bất an. Thực tế người ngồi hay giật mình khi có người vào từ phía sau. Nếu bắt buộc phải ngồi như vậy, dùng ghế có lưng cao và cố gắng lệch chỗ ngồi để cửa nằm ở bên cạnh.
Học ở bàn ăn có cần kiêng để sách lên chỗ thờ cúng hay mâm cơm không?
Nhiều gia đình giữ nếp không để sách vở lẫn với mâm cơm, bát đĩa vì sạch sẽ và vì tôn trọng sách. Dọn bàn, lau khô, trải lót rồi mới bày sách là đủ. Bàn thờ thì không nên dùng làm chỗ để sách vở hay đồ học.
Con học ở phòng khách thì người lớn nên làm gì trong giờ học?
Nên giảm tiếng động: tắt tivi, nói nhỏ, không gọi điện thoại to. Người lớn ngồi đọc sách, làm việc nhẹ gần đó vừa giữ không khí yên vừa sẵn sàng khi con hỏi. Nhiều gia đình thấy chính sự có mặt yên lặng của cha mẹ giúp con ngồi lâu hơn.
Nhà nhỏ không thể có góc học riêng thì làm sao khi con lên cấp hai?
Có thể dùng một bàn gấp gắn tường trong phòng ngủ, một góc hành lang tầng trên, hoặc chia giờ: con học ở bàn ăn khi cả nhà đã nghỉ. Thư viện, nhà văn hoá gần nhà cũng là lựa chọn cho những buổi cần học lâu và yên.
Góc học trong phòng khách nên đặt cây hay vật phẩm gì không?
Không cần. Một chậu cây nhỏ, một chiếc đèn tốt đã đủ làm góc học dễ chịu. Nếu gia đình thích đặt vật mang ý nghĩa học hành, nên chọn món nhỏ, chắc chân, không sắc cạnh và coi đó là đồ khích lệ, không phải điều kiện học tốt.