Khi nhận bản tư vấn phong thủy, bạn nên làm ba việc: tách các khuyến nghị thành ba nhóm (sắp xếp lại, sửa nhẹ, sửa đụng kết cấu), chấm mỗi khuyến nghị theo công sức bỏ ra và lợi ích thực tế, rồi làm từ nhóm nhẹ đến nhóm nặng. Những khuyến nghị đụng kết cấu, điện nước, phòng cháy phải qua kỹ sư trước khi quyết định.
Một bản tư vấn có thể có năm điểm, cũng có thể có ba mươi điểm. Đọc từ trên xuống rồi làm theo thứ tự đó là cách dễ khiến gia đình mệt mỏi và chi tiêu vượt dự tính. Bài này hướng dẫn cách đọc có hệ thống, cách hỏi lại những chỗ chưa rõ, và nhắc rằng các đánh giá "tốt", "xấu" theo từng trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Một bản tư vấn tốt thường có những gì
Trước khi đọc nội dung, xem bản tư vấn có đủ những phần cơ bản sau. Thiếu phần nào, bạn hỏi lại người tư vấn trước khi bắt tay vào sửa.
- Dữ kiện đầu vào: số đo hướng, mặt được coi là mặt hướng, năm sinh người đứng chủ nếu có dùng, phiên bản bản vẽ.
- Trường phái được dùng: Loan đầu, Bát trạch, Huyền không hay kết hợp. Biết điều này để hiểu vì sao người khác có thể nhận xét khác.
- Sơ đồ mặt bằng có đánh dấu: từng nhận xét gắn với một vị trí cụ thể, tránh hiểu nhầm.
- Lý do cho từng nhận xét: lý do theo quan niệm, và nếu có, lý do thực tế về ánh sáng, gió, an toàn, sinh hoạt.
- Phương án điều chỉnh: tốt nhất có vài mức, từ nhẹ đến nặng.
- Mức ưu tiên người tư vấn đề xuất.
- Ghi chú giới hạn: lời khuyên mang tính tham khảo, việc kỹ thuật cần người chuyên môn kiểm tra.
Một bản tư vấn chỉ toàn kết luận kiểu "cửa xấu, bếp phạm, giường sai" mà không có lý do, không có phương án, thì giá trị sử dụng thấp. Bạn có quyền đề nghị bổ sung theo phạm vi đã thoả thuận.
Tách khuyến nghị thành ba nhóm
Nhóm một: sắp xếp lại. Đổi chiều giường, dời bàn làm việc, chuyển gương, dọn lối vào, thay rèm, đổi chỗ chậu cây. Gần như không tốn tiền, làm được trong một buổi, đảo ngược được nếu không thấy hợp. Phần lớn những việc này cũng có lý do thực tế dễ thấy.
Nhóm hai: sửa nhẹ. Làm vách ngăn nhẹ hoặc bình phong, đổi chiều mở cửa phòng, thay đèn, sơn lại một mảng tường, đổi vị trí ổ cắm cho bàn thờ hay giường. Tốn một khoản vừa phải, cần thợ, nhưng không đụng tới kết cấu chịu lực.
Nhóm ba: sửa đụng kết cấu hoặc hệ thống. Dời cửa chính, đục thêm cửa sổ, dời cầu thang, chuyển bếp sang phía khác kéo theo đường gas, nước, khói, chuyển nhà vệ sinh kéo theo đường thoát. Tốn kém, mất thời gian, có thể cần xin phép, và luôn cần kỹ sư.
Một nhóm riêng: mua sắm và lễ. Đồ trang trí, vật phẩm, lễ cúng. Đây là lựa chọn của gia đình theo niềm tin, không phải sửa nhà. Đặt riêng một dòng để không lẫn vào ngân sách sửa chữa.
Chấm điểm để xếp thứ tự
Sau khi tách nhóm, chấm từng khuyến nghị theo ba tiêu chí. Không cần chính xác; chỉ cần cả nhà cùng chấm để thấy rõ việc nào đáng làm trước.
| Khuyến nghị (ví dụ giả định) | Công sức, chi phí | Lợi ích thực tế | Gia đình quan tâm | Thứ tự |
|---|---|---|---|---|
| Dời gương đối cửa phòng ngủ | Rất thấp | Bớt giật mình ban đêm | Cao | Làm ngay |
| Đổi chiều giường khỏi dưới dầm | Thấp | Ngủ thoải mái hơn | Cao | Làm ngay |
| Làm vách lửng giữa cửa và cầu thang | Vừa | Riêng tư, bớt gió lùa | Vừa | Trong tháng |
| Dời bếp sang tường đối diện | Cao | Bớt gió tắt lửa | Vừa | Khi sửa bếp |
| Dời cửa chính lệch sang trái | Rất cao | Không rõ ngoài quan niệm | Thấp | Cân nhắc kỹ |
Cách chấm này giúp tách những việc vừa rẻ vừa có ích ra khỏi những việc đắt mà lợi ích chủ yếu nằm ở quan niệm. Việc sau không phải là sai, nhưng gia đình nên quyết định có ý thức, sau khi đã làm những việc trước.
Khi khuyến nghị đụng kết cấu, cửa chính hay hướng nhà
Những khuyến nghị thuộc nhóm ba cần được đối xử như mọi dự án sửa chữa lớn. Trước khi quyết định, đưa bản tư vấn cho kiến trúc sư hoặc kỹ sư xem phần đó. Họ sẽ cho biết việc dời cửa có cắt vào dầm, cột không, việc dời bếp kéo theo những đường ống nào, việc mở cửa sổ có ảnh hưởng tới nhà bên cạnh hay quy định về khoảng lùi không.
Với một số hạng mục, sửa chữa có thể cần xin phép hoặc thông báo theo quy định về xây dựng hiện hành, nhất là khi thay đổi mặt tiền, kết cấu chịu lực hoặc với nhà chung cư. Bạn kiểm tra tại cơ quan quản lý xây dựng nơi mình ở, hoặc với ban quản lý toà nhà. Phong thủy không thay cho các thủ tục này.
Nếu kỹ sư nói việc đó không an toàn hoặc quá tốn kém, hỏi lại người tư vấn phong thủy phương án thay thế trong khuôn khổ kỹ thuật cho phép. Người có nghề thường có cách: đổi chiều mở cửa thay vì dời cửa, làm bình phong thay vì xây tường, đổi vị trí kê đồ thay vì đổi hướng phòng. Một khuyến nghị mà chỉ có một cách làm duy nhất là đập phá nên được hỏi lại kỹ.
Khuyến nghị về đồ trang trí và vật phẩm
Nhiều bản tư vấn có phần gợi ý đồ trang trí: một bức tranh phong cảnh, một chậu cây, một quả cầu đá, một bình phong gỗ. Theo quan niệm phong thủy, những vật này có ý nghĩa biểu tượng hoặc giúp "điều hoà" một góc nào đó. Ở mức thực tế, chúng làm đẹp không gian, tạo điểm nhìn, che bớt một góc trống.
Gia đình có thể làm theo nếu thấy hợp với thẩm mỹ và niềm tin của mình, nhưng nên nhớ ba điều. Một, đồ trang trí không thay cho việc sửa những vấn đề thật như ẩm mốc, thiếu sáng, gió lùa. Hai, không có vật phẩm nào bảo đảm tài lộc hay sức khoẻ; đó là ý nghĩa biểu tượng. Ba, mua ở đâu, mua hay không là quyền của gia đình, không phụ thuộc vào người tư vấn.
Nếu muốn mua, chọn nơi ghi rõ chất liệu, kích thước, nguồn gốc; ví dụ có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy để so sánh. Đặt phần chi này vào một dòng riêng của ngân sách, và đặt trần ngay từ đầu.
Khuyến nghị gắn với thời điểm: năm nay, tháng này, phương này
Một số bản tư vấn, nhất là theo phái Huyền không hay theo các quan niệm về năm như Thái tuế, Tam sát, Ngũ hoàng, có những dòng kiểu "năm nay không nên sửa phía tây nam" hay "nên khởi công sau tháng Chạp". Đây là lớp thời gian chồng lên lớp không gian của ngôi nhà, và là chỗ gia đình hay lúng túng nhất khi xếp lịch sửa chữa.
Cách đọc tỉnh táo là tách hai câu hỏi. Câu thứ nhất: việc đó có cần làm không, xét theo công năng và an toàn? Câu thứ hai: nếu cần, làm vào lúc nào? Với câu thứ hai, gia đình cân nhắc cả quan niệm về thời điểm lẫn những điều kiện thực tế như mùa mưa, lịch của đội thợ, lịch học của con, khả năng tài chính. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; gia đình tin thì xếp lịch theo, không tin thì ưu tiên điều kiện thực tế.
Có một nguyên tắc nên giữ trong mọi trường hợp: những hư hỏng ảnh hưởng tới an toàn như mái dột, tường nứt, điện chập, ống nước rò thì sửa ngay, không chờ ngày tháng nào. Hỏi người tư vấn cách họ xử lý tình huống này; người có nghề sẽ đồng ý rằng an toàn đi trước.
Hỏi lại bằng văn bản: những câu thường cần
Đọc xong, gom các thắc mắc lại và gửi một lần cho người tư vấn, kèm ảnh vị trí. Gửi bằng văn bản giúp câu trả lời cũng rõ ràng và có thể lưu lại.
- Ở mục này, lý do thực tế là gì ngoài lý do theo quan niệm?
- Nếu gia đình chỉ làm được một nửa số khuyến nghị, nên chọn những mục nào?
- Mục này có phương án nhẹ hơn không, nếu kỹ sư nói không dời được?
- Mục này dựa trên số đo hướng nào? Nếu số đo lệch vài độ thì kết luận có đổi không?
- Mục này có cần làm theo thời điểm nào không, hay làm lúc nào cũng được?
- Có mục nào chỉ cần theo dõi, chưa cần làm ngay?
Câu hỏi cuối thường bị quên. Nhiều khuyến nghị thực ra chỉ là lưu ý, chẳng hạn để ý góc ẩm, theo dõi tiếng ồn, chứ không phải lệnh sửa.
Ví dụ giả định: bản tư vấn mười điểm của một nhà phố
Ví dụ giả định: một gia đình ở nhà phố bốn tầng tại Hà Nội nhận bản tư vấn mười điểm. Sau khi tách nhóm, họ thấy có năm điểm thuộc nhóm sắp xếp lại, ba điểm thuộc nhóm sửa nhẹ, một điểm thuộc nhóm sửa kết cấu (dời cầu thang), và một điểm là gợi ý đặt bình phong gỗ ở lối vào.
Họ làm năm điểm đầu trong một cuối tuần. Ba điểm sửa nhẹ được gộp vào đợt sơn sửa nhà đã định từ trước, nên gần như không phát sinh thêm chi phí. Bình phong được thay bằng một kệ giày cao có vách gỗ, vừa có chỗ để đồ vừa che tầm nhìn từ cửa vào.
Riêng điểm dời cầu thang, kỹ sư cho biết việc này đụng vào sàn và dầm của ba tầng, chi phí lớn. Người tư vấn đưa phương án thay thế: giữ cầu thang, làm thêm một vách kính mờ ở chiếu nghỉ đầu tiên. Gia đình chọn phương án này. Cả nhà hài lòng vì không phải làm việc vượt sức, và vẫn thấy những băn khoăn ban đầu đã được giải quyết.
Câu hỏi thường gặp
Có cần làm theo tất cả khuyến nghị trong bản tư vấn không?
Không. Bản tư vấn là tài liệu tham khảo, gia đình chọn làm những gì phù hợp với ngân sách, điều kiện kỹ thuật và niềm tin của mình. Nên ưu tiên những việc vừa rẻ vừa có lợi ích thực tế rõ ràng, và cân nhắc kỹ những việc lớn.
Nên làm các khuyến nghị cùng lúc hay từng phần?
Nên làm từng phần, bắt đầu từ việc sắp xếp lại, rồi đến sửa nhẹ, cuối cùng là sửa lớn nếu vẫn thấy cần. Làm từng phần giúp gia đình thấy hiệu quả, điều chỉnh dần, và tránh chi tiêu vượt dự tính trong một lần.
Kỹ sư và thầy phong thủy nói ngược nhau thì nghe ai?
Với những việc liên quan tới an toàn kết cấu, điện, gas, phòng cháy và quy định xây dựng, ý kiến kỹ sư được ưu tiên. Sau đó, hỏi lại người tư vấn phong thủy phương án thay thế trong khuôn khổ kỹ thuật cho phép.
Bản tư vấn ghi một khuyến nghị không có lý do thì làm sao?
Hỏi lại người tư vấn lý do, cả theo quan niệm lẫn thực tế nếu có. Nếu vẫn không rõ, gia đình có thể để mục đó lại sau, làm những mục khác trước. Không nên làm một việc tốn kém mà chính mình không hiểu vì sao làm.
Bao lâu sau khi nhận bản tư vấn thì nên sửa xong?
Không có thời hạn bắt buộc. Việc sắp xếp lại làm ngay được; việc sửa nhẹ có thể gộp vào đợt sửa sang định kỳ; việc lớn nên chờ đủ ngân sách và ý kiến kỹ thuật. Một số người tư vấn gợi ý thời điểm theo quan niệm, gia đình cân nhắc cùng tiến độ thực tế.