Nên mời thầy phong thủy khi gia đình sắp ra một quyết định tốn kém và khó đảo ngược: mua đất hay mua nhà, thiết kế nhà mới từ đầu, sửa lớn có đổi cửa, đổi cầu thang, đổi vị trí bếp. Những việc nhỏ như kê lại giường, chuyển bàn làm việc, dọn bớt đồ, kiểm tra ánh sáng và gió thì bạn tự làm được, không cần ai.
Bài này giúp bạn tách hai nhóm việc đó cho rõ, đồng thời nhắc một điều hay bị quên: phong thủy là hệ quan niệm văn hoá – kiến trúc để tham khảo, mức tin tuỳ mỗi người. Người hành nghề phong thủy không thay được kỹ sư kết cấu, kiến trúc sư hay cơ quan cấp phép, và cũng không ai có thể cam kết vận may cho một ngôi nhà.
Câu hỏi đúng là "nhà mình cần gì", không phải "tin hay không tin"
Nhiều gia đình bàn chuyện mời thầy theo kiểu tranh luận niềm tin: người tin thì muốn mời ngay, người không tin thì gạt đi. Cuộc bàn như vậy thường không đi đến đâu. Cách hỏi hữu ích hơn là: trong việc sắp làm, chỗ nào gia đình đang thiếu hiểu biết, và một người có nghề sẽ bù được chỗ thiếu đó hay không.
Một người hành nghề phong thủy nghiêm túc thường mang tới ba thứ. Thứ nhất là con mắt đọc hình thế: đường đâm vào nhà, ngõ hẹp, nhà kẹp giữa hai khối cao, dòng nước mưa đổ về phía nào. Thứ hai là hệ quy ước của trường phái họ theo, chẳng hạn Bát trạch hay Huyền không, để bàn chuyện hướng cửa, vị trí bếp, phòng ngủ. Thứ ba, ít ai nói ra nhưng rất thật, là vai trò người trung gian giúp cả nhà đồng thuận, nhất là khi ông bà muốn làm theo nếp cũ còn con cháu muốn thiết kế hiện đại.
Nếu việc sắp làm không cần tới cả ba thứ đó, bạn có thể tự làm. Nếu cần, mời một người có nghề là khoản đầu tư hợp lý, với điều kiện bạn biết mình mua dịch vụ gì và giữ quyền quyết định cuối cùng trong tay gia đình.
Năm tình huống việc mời người có nghề đáng cân nhắc
Trước khi đặt cọc mua đất hoặc mua nhà. Đây là thời điểm ý kiến bên ngoài có giá trị nhất, vì sau khi ký thì hướng đất, hình lô đất, đường vào đã cố định. Một buổi xem kỹ giúp bạn nhìn ra những điều mà phong thủy gọi là "lộ xung", "thế đất tóp hậu", và phần lớn trong đó trùng với chuyện thực tế: xe cộ chiếu đèn thẳng vào nhà, khó bố trí phòng, khó thoát nước.
Khi bắt đầu thiết kế nhà mới. Đưa yêu cầu phong thủy vào ngay từ phương án đầu tiên rẻ hơn nhiều so với sửa bản vẽ đã gần xong. Người tư vấn nên làm việc cùng kiến trúc sư, không làm riêng rồi đưa một danh sách yêu cầu cứng.
Khi sửa lớn có đụng đến kết cấu hoặc trục nhà. Đổi cửa chính, đục thêm cửa sổ, dời cầu thang, chuyển bếp sang phía khác là những việc tốn kém và ồn ào. Nhiều gia đình muốn kiểm tra cả góc phong thủy trước khi làm, và đây là lúc cần một người có nghề đi cùng kỹ sư.
Khi gia đình nhiều thế hệ có niềm tin khác nhau. Ông bà theo nếp cũ, con cái muốn làm theo kiểu khác. Một người ngoài có nghề, nói có lý do, đôi khi giúp cả nhà dễ chấp nhận một phương án chung hơn là tranh cãi nội bộ.
Khi công trình phục vụ nhiều người. Cửa hàng, văn phòng, xưởng nhỏ có nhân viên và khách ra vào. Bố trí cửa, quầy, lối đi ảnh hưởng tới vận hành hằng ngày, nên một con mắt ngoài thường bắt được những chỗ người trong cuộc đã quen mà không thấy.
Những việc bạn hoàn toàn tự làm được
Phần lớn câu hỏi phong thủy hằng ngày trong một căn nhà đang ở không cần người ngoài. Với một chiếc la bàn, một cuộn thước và vài buổi quan sát, bạn tự làm được những việc sau:
- Đo hướng nhà sơ bộ bằng la bàn hoặc ứng dụng la bàn trên điện thoại, đứng xa cửa sắt, xe máy, tủ lạnh; đo ba lần ở ba điểm rồi lấy kết quả gần nhau.
- Kiểm tra ánh sáng và gió: phòng nào tối cả ngày, phòng nào nắng chiều hắt vào, gió có lối vào và lối ra không. Phong thủy gọi là "khí lưu thông", đời thường gọi là thông thoáng.
- Kê lại giường, bàn làm việc, sofa theo những nguyên tắc dễ hiểu: lưng tựa tường chắc, nhìn thấy cửa, không nằm ngay dưới dầm, không đối thẳng cửa nhà vệ sinh.
- Dọn bừa bộn ở lối vào, hành lang, gầm cầu thang. Nhiều thầy coi đây là việc đầu tiên, và nó cũng là việc rẻ nhất.
- Sửa những hư hỏng nhỏ: cửa kẹt, vòi nước rỉ, bóng đèn cháy, góc tường ẩm mốc. Dân gian xem chúng là điềm không hay; nhìn thực tế thì đó là việc bảo trì nhà nên làm từ lâu.
- Đọc hình thế quanh nhà: đứng ở đầu ngõ, nhìn đường đi, dòng xe, nhà hàng xóm, cột điện, cây lớn, rồi ghi lại.
Nếu sau những việc trên bạn vẫn còn băn khoăn cụ thể, chẳng hạn bếp đang nằm ở góc mà cả nhà lo lắng, thì lúc đó mời một người có nghề sẽ hiệu quả hơn, vì bạn đã có sẵn câu hỏi rõ ràng.
Việc nào hỏi ai: thầy phong thủy, kỹ sư hay tự làm
Bảng dưới đây gợi ý cách chia việc. Cột cuối là phần không ai được bỏ qua, dù gia đình tin phong thủy đến đâu.
| Việc | Tự làm | Người hành nghề phong thủy | Kỹ sư, kiến trúc sư, cơ quan quản lý |
|---|---|---|---|
| Kê lại đồ đạc, dọn nhà | Được | Không cần | Không cần |
| Đo hướng nhà | Sơ bộ | Đo lại, đối chiếu trường phái | Hướng trên bản vẽ, mốc giới |
| Chọn đất, mua nhà | Xem sơ bộ | Nên có | Pháp lý, quy hoạch, chất lượng công trình |
| Thiết kế nhà mới | Nêu mong muốn | Nên có từ phương án đầu | Bắt buộc: thiết kế, kết cấu, giấy phép |
| Đổi cửa, dời cầu thang, đục tường | Không | Tham khảo | Bắt buộc: kết cấu, phòng cháy, xin phép nếu cần |
| Chọn ngày khởi công | Theo tập quán gia đình | Tham khảo | Tiến độ, thời tiết, an toàn lao động |
Điểm cần nhớ: ý kiến phong thủy luôn đứng sau quy chuẩn xây dựng, an toàn kết cấu và phòng cháy. Một lời khuyên đổi cửa mà làm hẹp lối thoát nạn hay cắt vào dầm chịu lực thì không nên làm, dù nghe hợp lý đến đâu theo quan niệm.
Khi việc mời thầy chủ yếu để gia đình yên lòng
Có những lần mời thầy không xuất phát từ một vấn đề kỹ thuật nào, mà từ nỗi lo của người lớn tuổi trong nhà. Bà cụ không yên khi bếp quay về một hướng mà ngày xưa ai đó dặn kiêng; ông cụ muốn biết ngày nhập trạch có hợp không. Nếu gia đình tôn trọng niềm tin đó, mời một người có nghề để mọi người cùng nghe một lời giải thích bài bản là cách ứng xử hợp tình.
Điều quan trọng là chọn người nói chuyện bằng lý lẽ, biết trấn an chứ không biết hù doạ. Một buổi tư vấn tốt khiến người lớn yên tâm hơn và con cháu hiểu vì sao ông bà lo. Một buổi tư vấn tồi để lại thêm nỗi sợ, kèm theo một danh sách việc phải làm và thứ phải mua.
Trước khi mời, bạn nên nói thẳng với người hành nghề rằng mục đích là giúp người lớn trong nhà an tâm, gia đình không muốn nghe những lời phán về sức khoẻ, tai nạn hay vận hạn cá nhân. Người làm nghề đàng hoàng sẽ hiểu và điều chỉnh cách nói. Người nào phản ứng bằng cách doạ thêm thì đó là tín hiệu nên tìm người khác.
Tự hỏi năm câu trước khi quyết định mời
Trước khi gọi bất kỳ ai, bạn và gia đình ngồi lại trả lời năm câu sau. Viết ra giấy để mọi người cùng thấy.
- Việc sắp làm có đảo ngược được không? Kê lại giường thì đảo được; đổ móng thì không. Việc càng khó đảo, ý kiến bên ngoài càng có giá trị.
- Gia đình đang băn khoăn điều gì cụ thể? "Nhà có hợp không" là câu hỏi quá rộng. "Cửa chính lệch về bên trái có nên dời không" là câu hỏi người tư vấn trả lời được.
- Ai là người quyết định cuối cùng? Nếu ý kiến thầy trái với ý của người đứng tên nhà, ai sẽ chốt? Thống nhất trước đỡ tranh cãi sau.
- Gia đình sẵn sàng sửa đến mức nào? Chỉ sắp xếp lại, sửa nhẹ, hay chấp nhận đục phá? Nói rõ giới hạn để người tư vấn đưa phương án vừa tầm.
- Đã hỏi những người cần hỏi khác chưa? Với việc xây sửa, kỹ sư và kiến trúc sư phải có mặt. Với việc mua bán, pháp lý và quy hoạch phải kiểm trước.
Nếu câu trả lời cho thấy việc nhỏ và đảo ngược được, bạn tự làm. Nếu việc lớn, khó đảo, và gia đình đã có câu hỏi rõ ràng, đó là lúc mời một người có nghề, kèm theo việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ để buổi làm việc ngắn mà hiệu quả.
Phong thủy đứng ở đâu so với quy chuẩn xây dựng và chi tiêu gia đình
Ở Việt Nam, xây dựng và cải tạo nhà ở chịu sự điều chỉnh của pháp luật về xây dựng, quy hoạch, phòng cháy chữa cháy. Những quy định đó tồn tại để bảo vệ người ở và hàng xóm. Không một lời khuyên phong thủy nào được phép đứng trên chúng. Khi có mâu thuẫn, bạn chọn phương án an toàn và hợp pháp, rồi tìm cách điều chỉnh phần phong thủy trong khuôn khổ đó, chẳng hạn dùng bình phong, đổi hướng kê đồ thay vì đục tường.
Về chi tiêu, cũng nên đặt khoản tư vấn và các khoản sửa theo tư vấn vào tổng ngân sách nhà, không để nó thành khoản "ngoài lề" phình to dần. Nhiều gia đình đã chi cho việc mời thầy, sau đó chi tiếp cho đồ trang trí, lễ lạt, sửa chữa theo lời khuyên, và tổng cộng vượt xa dự tính. Đặt trần chi tiêu từ đầu giúp bạn giữ được sự tỉnh táo.
Cuối cùng, nếu gia đình quyết định không mời ai, điều đó cũng hoàn toàn bình thường. Một ngôi nhà sáng sủa, thông gió, chắc chắn, bố trí hợp lý cho người ở đã đáp ứng phần lớn những gì phong thủy, theo nghĩa đời thường nhất của nó, mong muốn. Những đánh giá "tốt", "xấu" sâu hơn theo từng trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đang ở yên ổn có cần mời thầy phong thủy không?
Không bắt buộc. Nếu gia đình sống thoải mái, nhà sáng, thoáng, không có hư hỏng lớn và không có kế hoạch sửa chữa, việc mời thầy là tuỳ nhu cầu. Nhiều người chỉ mời khi sắp mua nhà, thiết kế hoặc sửa lớn, vì đó là lúc ý kiến bên ngoài giúp ích nhiều nhất.
Mua căn hộ chung cư có cần thầy phong thủy đi xem cùng không?
Tuỳ gia đình. Với căn hộ, bạn không đổi được hướng cửa hay kết cấu, nên phần lớn việc xem là đọc hướng, ánh sáng, gió, vị trí so với thang máy và bố trí nội thất. Bạn có thể tự xem trước, chỉ mời người có nghề nếu còn băn khoăn cụ thể trước khi đặt cọc.
Mời thầy phong thủy rồi có cần kiến trúc sư nữa không?
Có. Hai người làm hai việc khác nhau. Kiến trúc sư và kỹ sư chịu trách nhiệm về công năng, kết cấu, an toàn, giấy phép. Người hành nghề phong thủy đưa ý kiến tham khảo về hướng, bố cục theo quan niệm. Khi hai ý kiến vênh nhau, phần an toàn và pháp lý được ưu tiên.
Có thể tự học để xem phong thủy nhà mình không?
Được, ở mức đọc hình thế, đo hướng, hiểu những nguyên tắc bố trí cơ bản. Các trường phái lý khí như Huyền không cần nhiều thời gian học hơn. Với nhà đang ở và việc nhỏ, kiến thức tự học thường đủ; với việc lớn, bạn vẫn có thể muốn nghe thêm một ý kiến có nghề.
Thầy phong thủy nói nhà xấu thì có nên bán nhà không?
Không nên quyết định bán hay mua chỉ dựa vào một lời nhận xét phong thủy. Đó là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Hãy hỏi lý do cụ thể, xem có cách điều chỉnh bố trí hay không, và cân nhắc cùng các yếu tố thực tế như tài chính, công việc, trường học, sức khoẻ của các thành viên.