Kê lại đồ đạc đầu năm mới là việc nhiều gia đình làm để nhà có cảm giác mới, và phần lớn các trường phái phong thủy không coi dời đồ nội thất là động thổ. Nên đổi những gì đang gây vướng: giường dưới xà, bàn quay lưng ra cửa, ghế chắn lối, góc tối; nên giữ yên những gì đã thuận và an toàn. Những việc đục phá, khoan tường lớn thì nhiều người cân nhắc theo phương năm.
Sau khi dọn nhà cuối năm, nhiều người thấy đây là lúc hợp để thay đổi bố cục: dời sofa, xoay giường, chuyển bàn học. Bài này giúp phân biệt đổi gì thì có ích, đổi gì chỉ vì một lời đồn, và những chỗ quan niệm dân gian còn nhạy cảm như kiêng dời giường khi trong nhà có người mang thai. Mọi nhận định theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao người ta muốn kê lại nhà khi sang năm mới
Tâm lý "năm mới, nhà mới" có ở nhiều nền văn hoá. Với người Việt, Tết là cột mốc lớn nhất trong năm, kèm theo những đợt dọn dẹp lớn nhất. Khi đồ đạc đã được dọn ra, lau chùi, người ta dễ nhận thấy những chỗ chưa ổn và muốn sắp lại. Phong thủy cũng có quan niệm rằng sự thay đổi có chủ đích giúp khí trong nhà "động" lên, không trì trệ.
Tuy vậy, thay đổi chỉ có ý nghĩa khi giải quyết được một vấn đề. Dời giường vì đọc thấy một lời khuyên chung chung trên mạng, rồi ngủ không quen, là đổi vô ích. Ngược lại, dời bàn làm việc ra khỏi góc tối, quay mặt về phía có ánh sáng, là thay đổi mà cả phong thủy lẫn công thái học đều ủng hộ.
Câu hỏi trước khi kê lại nên là: vị trí hiện tại có điều gì bất tiện, nguy hiểm, hay khó chịu không. Nếu không có, giữ nguyên cũng là một lựa chọn tốt.
Đổi gì thì có ích: các tình huống hay gặp
Bảng gom những tình huống mà phong thủy phổ thông thường khuyên điều chỉnh, kèm lý do thực tế. Chỉ đổi khi nhà bạn đang gặp đúng tình huống đó.
| Tình huống | Theo quan niệm | Lý do thực tế | Cách đổi |
|---|---|---|---|
| Giường nằm ngay dưới xà ngang | Xà đè gây áp lực, khó ngủ | Cảm giác nặng đầu, xà có thể bám bụi rơi xuống | Dời giường lệch khỏi xà, hoặc làm trần che |
| Bàn làm việc quay lưng ra cửa | Thiếu thế tựa, dễ bất an | Người sau lưng đến bất ngờ, khó tập trung | Xoay bàn để thấy cửa, lưng tựa tường |
| Sofa quay lưng ra lối vào | Không có chỗ dựa vững | Khách vào từ sau lưng, lối đi vòng quanh ghế | Đặt sofa tựa tường, mặt hướng cửa |
| Gương đối thẳng giường | Quan niệm ngủ không yên | Ánh sáng phản chiếu, giật mình lúc nửa đêm | Dời gương hoặc dùng tủ có cánh che |
| Đồ cao chắn cửa sổ | Che khí, nhà tối | Mất sáng, mất gió | Dời tủ, kệ sang tường đặc |
| Góc trong cùng bỏ trống, tối | Góc chết, khí tù | Ẩm, bụi, không dùng tới | Biến thành góc đọc, góc cây, thêm đèn |
Những đổi thay này không gắn với lời hứa nào về tài lộc hay sức khoẻ; chúng chỉ làm nhà dễ dùng hơn, và theo quan niệm thì khí thông hơn.
Nên giữ yên những gì
Bố cục đang thuận. Nếu cả nhà ngủ ngon, đi lại thuận, không ai phàn nàn, không có lý do gì để xoay lại chỉ vì sang năm. Phong thủy coi trọng sự ổn định của nơi ngủ.
Bàn thờ. Bàn thờ thường được an vị cố định, việc dời chuyển có nghi thức riêng theo nếp từng nhà. Không nên tiện tay dời bàn thờ trong đợt kê lại đồ đầu năm; nếu thật sự cần, bàn với người lớn trong gia đình.
Bếp và các thiết bị cố định. Bếp, bồn rửa, bình nóng lạnh gắn với đường điện, nước, gas. Dời những thứ này là sửa chữa, cần thợ và có quy chuẩn an toàn riêng, không nằm trong việc kê lại đồ.
Chỗ học của con giữa năm học. Tết rơi vào giữa năm học; trẻ đã quen chỗ ngồi học. Nếu không có vấn đề rõ ràng như thiếu sáng hay ồn, nên đợi tới hè mới đổi lớn để con không phải làm quen lại giữa kỳ.
Thói quen của người già. Người lớn tuổi quen đường đi trong nhà, nhất là ban đêm. Đổi chỗ đồ đạc đột ngột có thể khiến họ vấp ngã. Nếu cần đổi, báo trước và đi cùng họ một lượt.
Chuyện phương năm: dời đồ có tính là động thổ không
Phong thủy lưu niên cho rằng mỗi năm có những phương nên giữ yên, như phương Thái Tuế, Tam sát, cung có sao Ngũ hoàng. Nhiều người lo rằng kê lại đồ đạc ở những phương này là "phạm". Trong cách hiểu phổ biến của các trường phái, điều cần kiêng là động thổ: đào móng, đục tường, phá dỡ, khoan cắt nặng gây chấn động. Dời một chiếc sofa, xoay giường, chuyển kệ sách thường không được xếp vào loại này.
Khoảng giữa, như khoan vài lỗ treo tranh, đóng đinh, thay tay nắm cửa, thì các thầy nói khác nhau. Nếu gia đình bạn theo trường phái có xét phương năm và định làm nhiều việc nhỏ như vậy, có thể xếp việc ở các phương khác trước. Chi tiết về các phương theo năm và cách lập kế hoạch sửa nhà đã có bài riêng trong chuyên mục niên vận.
Điều đáng nói là phong thủy theo năm chỉ là một lớp quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Không nên để nỗi lo "phạm phương" ngăn bạn sửa một chỗ đang nguy hiểm, như ổ điện hở hay lan can lỏng; an toàn luôn được đặt trước.
Nhà có người mang thai: quan niệm kiêng dời giường và cách hiểu
Ở nhiều vùng, dân gian có quan niệm kiêng dời giường, đóng đinh, sửa chữa trong phòng người đang mang thai, cho rằng làm "động thai". Quan niệm này không có cơ sở y học, nhưng nó có một lớp lý do thực tế đáng tôn trọng: người mang thai không nên mang vác nặng, không nên hít bụi, hơi sơn, và cần một nơi ngủ ổn định, quen thuộc.
Nếu nhà bạn có người mang thai và muốn kê lại đồ đầu năm, cách dung hoà là để người khác làm phần khuân vác, làm ở phòng khác trước, giữ nguyên chỗ ngủ nếu chỗ ấy đang an toàn và thoải mái. Nếu giường đang ở vị trí bất tiện, ví dụ giả định sát cửa sổ gió lùa, thì dời đi cho người mẹ ngủ tốt hơn lại là việc nên làm; khi đó, hỏi ý kiến người lớn trong nhà để mọi người cùng yên tâm.
Đây là một trường hợp điển hình mà quan niệm dân gian và lời khuyên thực tế gặp nhau ở điểm chung là bảo vệ người mẹ, chỉ khác cách giải thích.
Ba kiểu bố cục phòng khách hay được chọn khi kê lại
Chữ U quanh bàn trà. Sofa chính tựa tường, hai ghế đơn hai bên, bàn trà ở giữa. Đây là bố cục gần nhất với hình ảnh "tựa núi, có tay ngai" mà phong thủy hay mô tả: lưng có chỗ dựa, hai bên có che chắn, phía trước mở. Hợp phòng khách vuông vức, gia đình hay tiếp khách.
Chữ L ở góc phòng. Sofa góc ôm một góc phòng, để trống phần còn lại cho lối đi và chỗ chơi của trẻ. Hợp căn hộ, nhà ống mặt bằng dài. Chỉ cần lưu ý cạnh ngắn của chữ L không quay lưng thẳng ra cửa chính.
Hai ghế đối diện. Hai sofa nhỏ đặt đối nhau qua bàn trà, hợp phòng hẹp và dài. Bố cục này khiến người ngồi nhìn thẳng vào nhau, dễ trò chuyện, nhưng phải chừa lối đi ở một bên, không xuyên qua giữa nhóm ghế.
Cách chọn. Đo phòng, đánh dấu vị trí cửa, cửa sổ, ổ điện, rồi thử từng kiểu trên giấy. Kiểu nào giữ được lối từ cửa vào thông thoáng và cho chủ nhà nhìn thấy cửa thì hợp cả quan niệm lẫn công năng; phần còn lại theo sở thích gia đình.
Kê lại đồ đạc an toàn trong một ngày
Một quy trình gọn giúp việc kê lại không thành mệt mỏi hay gây hư hỏng:
- Vẽ phác mặt bằng phòng ra giấy, đo kích thước đồ lớn trước khi dời, thử vài phương án trên giấy.
- Dọn trống lối đi từ chỗ cũ tới chỗ mới; cất đồ dễ vỡ trên kệ, tủ trước khi di chuyển.
- Dùng miếng trượt đặt dưới chân đồ nặng để kéo, không lôi trên sàn gỗ; người khuân vác giữ lưng thẳng, nâng bằng chân.
- Kiểm ổ điện, dây điện ở vị trí mới; không để dây kéo căng qua lối đi hay luồn dưới thảm.
- Sau khi đặt, ngồi thử, nằm thử, đi thử một vòng như sinh hoạt bình thường; ghi lại chỗ còn vướng.
- Dùng thử ít nhất một tuần trước khi quyết định giữ; không hợp thì đổi lại, không có gì phải kiêng.
Theo quan niệm, đồ đạc ở đúng chỗ thì khí thuận; theo thực tế, đồ đạc ở đúng chỗ là khi người dùng không phải nghĩ tới nó nữa.
Làm mới mà không cần kê lại
Không phải ai cũng có sức hay không gian để kê lại cả phòng. Cảm giác mới mẻ đầu năm có thể đến từ những thay đổi nhỏ hơn: thay vỏ gối, khăn trải bàn; đổi vị trí vài bức tranh; đem một chậu cây xanh vào góc tối; thay bóng đèn đã yếu; lau sạch cửa kính. Theo phong thủy, những thay đổi nhỏ này cũng làm khí trong nhà "động" theo cách nhẹ nhàng.
Một cách khác là thay đổi theo công năng: biến góc ít dùng thành chỗ đọc sách cho con, chuyển bàn làm việc ra gần cửa sổ, dành một kệ cho đồ của năm mới như sách đang đọc, dụng cụ cho thói quen mới. Những thay đổi gắn với một ý định cụ thể thường giữ được lâu hơn.
Đầu năm là lúc người ta đặt kế hoạch. Một ngôi nhà được sắp lại vừa đủ, không xáo trộn quá mức, là nền tốt cho những kế hoạch ấy, và đó là điều phong thủy, nhìn như một hệ tri thức về nhà ở, muốn hướng tới.
Câu hỏi thường gặp
Kê lại giường đầu năm có cần chọn ngày không?
Phần lớn sách trạch nhật có mục "an sàng" là đặt giường, nên một số gia đình chọn ngày cho việc này. Nếu nhà bạn không theo, có thể làm bất cứ lúc nào thuận tiện. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; quan trọng là giường mới đặt chắc chắn và chỗ ngủ thoải mái.
Có nên đổi hướng giường theo tuổi mỗi năm không?
Một số trường phái tính hướng tốt theo cung phi cố định của mỗi người, không đổi theo năm. Việc xoay giường mỗi năm theo lời khuyên chung chung dễ làm mất giấc ngủ quen. Nếu muốn đổi, hãy cân nhắc cả ánh sáng, gió, tiếng ồn của vị trí mới.
Kê lại đồ sau Tết hay trước Tết thì tốt hơn?
Trước Tết, kê lại đồ cùng lúc tổng vệ sinh là tiện nhất vì đồ đã được dời ra. Sau Tết thì có thời gian thong thả hơn. Không có quy tắc chung; nếu gia đình kiêng làm việc nặng mấy ngày đầu năm, hãy xếp vào trước Tết hoặc sau mùng.
Dời bàn thờ đầu năm có được không?
Bàn thờ thường được giữ cố định; nếu cần dời, nhiều gia đình làm lễ xin phép và chọn ngày theo nếp nhà. Việc này nên do người lớn trong gia đình quyết, có thể tham khảo sách lễ phổ biến. Không nên tiện tay dời bàn thờ trong đợt kê lại đồ đạc thông thường.
Nhà thuê có được kê lại đồ đạc không?
Đồ của bạn thì kê tuỳ ý. Đồ của chủ nhà nên hỏi trước, nhất là đồ lớn, đồ gắn tường. Tránh khoan đục, dán keo làm hỏng tường. Khi trả nhà, đưa đồ của chủ về vị trí cũ nếu hợp đồng có yêu cầu.