Trong công viên nghĩa trang, lô mộ và hướng thường đã được quy hoạch sẵn, nhưng gia đình vẫn chọn được khá nhiều thứ theo tinh thần phong thủy: khu đất cao hay thấp, hàng phía sau có chỗ tựa hay hàng phía trước thoáng, ô gần lối đi hay sâu bên trong, chỗ khô ráo hay gần hồ nước. Những lựa chọn này cũng chính là những lựa chọn về độ bền của mộ, sự tiện lợi khi viếng và sự yên tĩnh lâu dài.
Bài này dành cho gia đình đang đi xem ô mộ ở các nghĩa trang quy hoạch theo mô hình công viên, đang ngày càng phổ biến quanh các thành phố lớn. Bài không nêu tên hay đánh giá nghĩa trang cụ thể nào và không bàn giá. Các tiêu chí phong thủy nêu ra là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi gia đình; các tiêu chí thực tế đi kèm là thứ nên kiểm tra dù gia đình có tin phong thủy hay không.
Nghĩa trang quy hoạch khác nghĩa địa làng ở đâu
Nghĩa địa làng hình thành dần qua nhiều đời, mỗi ngôi mộ được đặt theo lựa chọn của từng gia đình, nên hướng và khoảng cách mỗi nơi một kiểu. Nghĩa trang quy hoạch thì ngược lại: toàn bộ khu đất được thiết kế từ đầu, có hệ thống đường nội bộ, hệ thống thoát nước, cây xanh, các khu chia theo hình thức an táng, và các ô mộ có kích thước định sẵn.
Mô hình công viên nghĩa trang còn chú trọng cảnh quan: thảm cỏ, hồ nước, cây xanh, khu dịch vụ, có đơn vị quản lý chăm sóc chung. Nhiều gia đình chọn mô hình này vì con cháu sống ở thành phố, không có điều kiện về quê chăm mộ thường xuyên.
Với phong thủy, sự khác biệt lớn nhất là người thiết kế nghĩa trang đã làm thay gia đình phần việc của phái Loan đầu ở quy mô lớn: chọn vị trí khu đất, hướng tổng thể, đường nước. Phần còn lại cho gia đình là lựa chọn ở quy mô nhỏ, giữa các khu, các hàng và các ô. Nhìn theo cách đó, phong thủy không mất chỗ đứng mà chỉ chuyển sang những câu hỏi cụ thể hơn.
Những gì gia đình vẫn chọn được
Khu. Một nghĩa trang lớn thường có nhiều khu ở các cao độ và hướng khác nhau. Đây là lựa chọn lớn nhất còn lại: khu trên đồi hay khu thấp, khu nhìn ra hồ hay nhìn ra đồi, khu gần cổng hay sâu bên trong.
Hàng. Trong một khu, hàng phía sau thường cao hơn và có chỗ tựa là sườn đồi hay hàng cây; hàng phía trước thoáng hơn nhưng gần đường nội bộ. Người theo phong thủy thường chuộng hàng có tựa phía sau và phía trước không bị che khuất.
Ô cụ thể. Ô ở đầu hàng, giữa hàng hay cuối hàng; ô sát lối đi hay cách một ô; ô cạnh cây lớn hay cạnh bãi trống. Mỗi vị trí có điểm lợi và bất tiện riêng về đi lại, bóng râm, lá rụng và rễ cây.
Số ô liền nhau. Gia đình có thể đặt trước nhiều ô cạnh nhau cho vợ chồng hoặc nhiều thế hệ, tạo thành một cụm mộ gia đình. Nên hỏi kỹ điều kiện đặt trước và thời hạn trong hợp đồng.
Kiểu dáng mộ trong ô. Trong giới hạn nghĩa trang cho phép, gia đình chọn mẫu mộ, bia, kích thước theo thước Lỗ Ban nếu muốn. Một số nghĩa trang quy định mẫu thống nhất cho từng khu để giữ cảnh quan chung.
Đối chiếu tiêu chí phong thủy và điều cần kiểm tra tại chỗ
Khi đi xem thực địa, bạn có thể dùng bảng dưới như một danh mục, ghi chú cho từng ô đang cân nhắc:
| Tiêu chí phong thủy hay nghe | Điều cần kiểm tra thực tế | Cách kiểm tra |
|---|---|---|
| Phía sau có chỗ tựa | Sau ô là sườn đất chắc, hàng cây hay tường, không phải mép taluy mới đắp | Nhìn vết nứt, độ nghiêng của cây, hỏi tuổi của phần đất đắp |
| Minh đường phía trước thoáng | Trước ô có chỗ đứng thắp hương, không bị đường xe chạy sát | Đứng thử ở vị trí đó cùng người lớn tuổi trong nhà |
| Tránh chỗ nước tù | Ô không ở điểm trũng của khu, rãnh thoát nước gần đó thông | Hỏi ban quản lý về các trận mưa lớn, xem vết nước trên bó vỉa |
| Nước uốn quanh, không xối thẳng | Ô không nằm ngay đầu dòng nước mưa từ đường dốc đổ xuống | Quan sát hướng dốc của đường nội bộ |
| Tránh góc nhọn chĩa vào | Không có góc công trình, cột điện, trạm dịch vụ chĩa sát mặt mộ | Nhìn từ vị trí bia ra phía trước |
| Yên tĩnh, kín đáo | Cách xa khu dịch vụ, bãi xe, khu đốt vàng mã, nhà vệ sinh chung | Đi vòng khu vực vào giờ đông người |
Nhiều tiêu chí ở cột trái có thể hiểu khác nhau tuỳ trường phái, nhưng cột giữa thì gia đình nào cũng có thể tự kiểm. Một ô đạt hết cột giữa thường cũng được đa số người xem phong thủy đánh giá là ổn.
Cây, hồ nước và cảnh quan: đẹp nhưng cần hỏi thêm
Công viên nghĩa trang thường trồng nhiều cây và làm hồ nước để tạo cảnh quan. Trong phong thủy, nước trước mặt được coi là điều tốt khi nước tụ và trong, còn cây xanh bao quanh gợi hình ảnh sa che chắn. Nhiều gia đình vì thế thích các ô nhìn ra hồ hoặc nằm dưới bóng cây lớn.
Về thực tế, ô quá gần hồ cần hỏi về mực nước cao nhất trong mùa mưa và độ ổn định của bờ hồ; đất ven hồ nhân tạo có thể lún dần. Ô dưới gốc cây lớn có bóng mát dễ chịu nhưng lá rụng nhiều, nhựa và quả rơi làm bẩn mặt đá, rễ cây theo thời gian có thể làm nứt nền mộ. Câu hỏi nên đặt cho ban quản lý là: loài cây gì, trồng bao lâu rồi, có kế hoạch cắt tỉa và kiểm soát rễ không.
Cảnh quan cũng thay đổi theo thời gian: cây nhỏ hôm nay sẽ thành cây lớn sau mười năm, khu đất trống bên cạnh có thể thành một dãy mộ khác hoặc một công trình dịch vụ. Hỏi xem bản quy hoạch tổng thể của nghĩa trang, khu nào sẽ xây tiếp, giúp bạn hình dung ô mộ của gia đình trông thế nào trong tương lai, không chỉ trong ngày đi xem.
Những điều nên đọc kỹ trong hợp đồng ô mộ
Phong thủy chọn được một ô đẹp, nhưng sự yên ổn lâu dài của ngôi mộ phụ thuộc nhiều vào hợp đồng. Không đi vào giá, đây là những điểm nên hỏi và đọc kỹ, nếu cần thì nhờ người am hiểu pháp lý xem giúp:
- Hình thức và thời hạn sử dụng ô mộ, quyền của gia đình khi hết thời hạn nếu có.
- Phạm vi dịch vụ chăm sóc: ai làm, làm gì, bao lâu một lần, phí duy trì tính thế nào.
- Quy định về mẫu mộ, chiều cao, vật liệu, việc tự thuê thợ ngoài hay phải dùng thợ của nghĩa trang.
- Quy định về giờ thăm viếng, đốt vàng mã, mang lễ vật, tổ chức lễ cải táng hoặc lễ giỗ tại mộ.
- Quyền chuyển nhượng, đổi ô, hoặc chuyển mộ đi nơi khác trong tương lai.
- Trách nhiệm của bên quản lý khi có sụt lún, ngập nước, hư hỏng do hạ tầng chung.
- Tư cách pháp lý của đơn vị quản lý và sự phù hợp của dự án với quy hoạch của địa phương.
Đừng để lời giới thiệu về "thế đất rồng chầu hổ phục" làm lu mờ những câu hỏi này. Một ô mộ đẹp theo mọi bảng phong thủy vẫn có thể trở thành nỗi phiền lòng nếu hợp đồng không rõ ràng về chăm sóc và trách nhiệm khi hư hỏng.
Đi xem ô mộ: đi lúc nào, đi với ai, mang theo gì
Một buổi đi xem ô mộ có chuẩn bị giúp gia đình so sánh được các lựa chọn thay vì quyết theo cảm giác của một lần dạo qua. Trình tự gợi ý:
- Hẹn trước với đơn vị quản lý, xin sơ đồ tổng thể và danh sách các khu còn ô trống để xem trước ở nhà.
- Rủ người lớn tuổi trong nhà cùng đi, vì họ là người sẽ đi viếng thường xuyên; để ý xem quãng đường từ chỗ đỗ xe tới ô mộ có dốc, có bậc cao không.
- Nếu được, đi thêm một lần sau trận mưa lớn hoặc hỏi xem ảnh khu vực trong mùa mưa, để biết chỗ nào đọng nước.
- Mang theo la bàn hoặc điện thoại đã hiệu chỉnh để ghi hướng của từng khu, cùng thước dây nếu gia đình muốn đo thử theo thước Lỗ Ban.
- Chụp ảnh từ vị trí bia nhìn ra phía trước và từ phía trước nhìn vào ô, ghi số ô lên từng ảnh.
- Về nhà, đặt các ảnh và ghi chú cạnh nhau, cả nhà cùng xem rồi mới chọn; không đặt cọc ngay trong buổi đầu dù được mời chào.
Nếu gia đình có mời người xem phong thủy, những ảnh và số đo này giúp họ đưa ý kiến cụ thể hơn, có khi không cần đi lại nhiều lần. Đi xem có chuẩn bị cũng giúp bạn nhận ra sớm những ô có vấn đề mà tài liệu giới thiệu không nhắc tới, như chỗ hứng nước từ đường dốc hay chỗ sát khu dịch vụ ồn ào.
Khi người xem phong thủy và ban quản lý nói khác nhau
Có lúc người xem phong thủy khuyên xoay bia vài độ, nâng nền cao hơn, thêm bình phong phía trước hoặc trồng cây sau mộ, trong khi quy định của nghĩa trang không cho phép. Gia đình rơi vào thế khó: làm theo người xem thì vi phạm quy định, làm theo quy định thì lo lắng.
Cách giải quyết êm thấm nhất là hỏi cả hai bên phương án thay thế. Người xem nghiêm túc thường có nhiều cách điều chỉnh nhỏ trong phạm vi được phép, như chọn ô khác trong cùng hàng, đặt bát hương lệch một chút, chọn mẫu ngai cao hơn. Ban quản lý cũng thường có các phương án mẫu cho những yêu cầu hay gặp.
Nếu không có phương án nào dung hoà, nên ưu tiên quy định chung. Một ngôi mộ hài hoà với hàng mộ xung quanh, không lấn ai, không bị yêu cầu tháo dỡ, là điều kiện để ngôi mộ được yên ổn lâu dài; đó cũng là điều mà phong thủy âm trạch, xét cho cùng, muốn đạt tới. Còn những lời khẳng định rằng không làm theo thì "có hại", gia đình nên nghe như một quan niệm, không như một mệnh lệnh.
Câu hỏi thường gặp
Mua ô mộ trước khi có người mất có nên không?
Nhiều gia đình đặt trước để chủ động chọn vị trí và tránh vội vàng khi có việc. Đây là lựa chọn cá nhân; điều cần làm là đọc kỹ hợp đồng về thời hạn, điều kiện chuyển nhượng và phí duy trì trước khi ký.
Hàng sau có luôn tốt hơn hàng trước không?
Không hẳn. Hàng sau thường có chỗ tựa và nằm cao hơn, hợp với tinh thần phong thủy; hàng trước thoáng và dễ đi lại hơn cho người già. Gia đình nên cân cả hai mặt, xem thêm thoát nước và đường đi của từng hàng.
Ô mộ cạnh lối đi chính có bị coi là xấu không?
Một số người xem cho rằng lối đi đông người làm mất sự yên tĩnh, ví như đường xung. Về thực tế, ô cạnh lối đi dễ tìm và tiện cho người già. Nếu lối đi có xe chạy, nên chọn ô cách một khoảng để an toàn khi thắp hương.
Có nên chọn ô nhìn thẳng ra hồ nước không?
Nhiều gia đình thích vì hợp quan niệm nước tụ trước mặt và cảnh đẹp. Nên hỏi thêm về mực nước mùa mưa, độ ổn định của bờ hồ và khoảng cách an toàn cho trẻ nhỏ khi đi viếng.
Nghĩa trang quy định mẫu mộ thống nhất thì có ảnh hưởng gì về phong thủy không?
Theo phần lớn quan niệm, thế đất, vị trí và hướng quan trọng hơn chi tiết mẫu mộ. Mẫu thống nhất giúp cả khu hài hoà và dễ chăm sóc; gia đình vẫn có thể chọn kích thước và bia trong khuôn khổ cho phép.
Làm sao biết một công viên nghĩa trang có pháp lý rõ ràng?
Có thể hỏi đơn vị quản lý về các văn bản chấp thuận dự án, đối chiếu với thông tin quy hoạch của địa phương và nhờ người am hiểu pháp lý xem hợp đồng. Không nên quyết định chỉ dựa vào tài liệu giới thiệu.