Lỗi bố cục ở nhà cũ chia thành bốn nhóm: chỉnh bằng đồ đạc, vách nhẹ (như cửa thẳng cửa, giường dưới xà); sửa vừa có đục phá nhỏ (đổi chiều cửa, dời bếp gần); sửa nặng dính đường ống, kết cấu (dời nhà vệ sinh, xoay cầu thang); và không đổi được (hướng nhà, hình đất, vị trí ngoài nhà). Biết lỗi thuộc nhóm nào giúp bạn ước lượng công sức trước khi quyết định mua.
Các lỗi trong bài là những điều phong thủy nhà ở hay nhắc; gọi là lỗi theo quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Mỗi lỗi đi kèm lý do thực tế nếu có, vì những lý do ấy mới là thứ quyết định căn nhà sống có dễ chịu hay không. Mọi việc sửa có đục phá, đổi kết cấu phải theo quy chuẩn xây dựng và có người làm nghề khảo sát.
Vì sao nên phân nhóm thay vì đếm lỗi
Người mới tìm hiểu phong thủy hay đi xem nhà với một danh sách dài những điều kiêng, rồi đếm xem căn nào phạm nhiều. Cách đếm ấy dễ sai, vì một lỗi chỉ cần một tấm rèm và một lỗi phải đục cả sàn được tính như nhau. Kết quả là có người bỏ một căn nhà tốt vì năm lỗi nhỏ, lại chọn căn khác chỉ có một lỗi nhưng lỗi ấy là nhà vệ sinh tầng trên nằm đúng trên bếp.
Phân nhóm theo mức khó giúp bạn nhìn mỗi căn bằng hai con số: tổng công sức sửa, và những gì phải chấp nhận vĩnh viễn. Căn nhà có nhiều lỗi nhóm một là căn dễ ở sau vài tuần bày biện lại. Căn có lỗi nhóm ba đòi hỏi một đợt cải tạo có thợ, có thời gian, có thể phải ở chỗ khác trong lúc sửa. Lỗi nhóm bốn thì không sửa được, chỉ có thể chấp nhận hoặc chọn căn khác.
Cách nhìn này cũng giúp bàn với bên bán. Những lỗi nhóm ba có chi phí rõ ràng sau khi thợ khảo sát, là cơ sở để thương lượng; lỗi nhóm một thì không nên dùng để ép giá vì chúng gần như không tốn gì.
Nhóm 1: chỉnh bằng đồ đạc, vách nhẹ, không đục phá
Cửa chính thẳng cửa sau. Quan niệm gọi là xuyên đường, khí vào ra ngay. Thực tế là gió lùa và đứng ngoài nhìn thấu nhà. Đặt kệ, bình phong, vách lửng, chậu cây lớn chắn giữa trục là đủ.
Giường dưới xà, dầm. Quan niệm áp đỉnh. Dời giường sang chỗ khác trong phòng, hoặc làm trần giả che dầm.
Gương đối giường, đối cửa. Quan niệm cho rằng gương phản khí. Lý do đời thường là giật mình khi thấy bóng mình lúc tối. Dời gương, hoặc dùng tủ có cánh gương quay vào trong.
Bàn làm việc quay lưng ra cửa. Quan niệm thiếu chỗ tựa; tâm lý học môi trường cũng nói người ngồi quay lưng ra lối đi dễ bất an. Xoay bàn.
Ghế sofa không có tường tựa. Kê sofa tựa tường đặc hoặc đặt kệ thấp phía sau.
Cửa phòng ngủ đối cửa nhà vệ sinh. Treo rèm, luôn đóng cửa nhà vệ sinh, lắp quạt hút. Nếu muốn triệt để thì đổi chiều cửa, chuyển sang nhóm 2.
Nhóm 2 và 3: sửa có đục phá, từ vừa tới nặng
Những lỗi dưới đây cần thợ, có khi cần kỹ sư. Mức khó là tương đối, để so sánh giữa các lỗi; công sức thật phụ thuộc hiện trạng từng nhà.
| Lỗi theo quan niệm | Lý do thực tế | Cách sửa thường gặp | Mức |
|---|---|---|---|
| Bếp đối diện cửa vệ sinh | Mùi, vệ sinh thực phẩm | Đổi chiều cửa vệ sinh hoặc dời bếp sang tường bên | Vừa |
| Bếp đặt ngay cửa ra vào | Gió làm lửa chập chờn, người qua lại vướng | Dời bếp vào trong, làm vách che | Vừa |
| Bếp kẹp giữa hai chậu nước hoặc tủ lạnh sát bếp | Nhiệt, thao tác bất tiện | Bố trí lại tủ bếp, có thể dời đường cấp nước ngắn | Vừa |
| Cầu thang đổ thẳng ra cửa chính | Lối đi chật, gặp người ngay chân thang | Đổi chiều vài bậc cuối, làm chiếu nghỉ xoay | Vừa đến nặng |
| Nhà vệ sinh tầng trên nằm trên bếp, bàn thờ | Nguy cơ thấm, rò ngay trên chỗ cần sạch | Chống thấm lại, làm trần; hoặc dời vệ sinh | Nặng |
| Nhà vệ sinh ở giữa nhà, không cửa sổ | Ẩm, mùi lan | Quạt hút ống dẫn ra ngoài; hoặc dời vị trí | Vừa đến nặng |
| Cầu thang giữa nhà, xoắn, dốc | Chia đôi nhà, nguy hiểm cho người già, trẻ nhỏ | Xoay hoặc làm lại cầu thang | Nặng |
Những việc dời nhà vệ sinh, làm lại cầu thang liên quan đường ống thoát, sàn, dầm, nên cần người có chuyên môn khảo sát và có thể cần xin phép tuỳ quy mô. Ví dụ giả định: dời nhà vệ sinh tầng hai khỏi vị trí trên bếp thường kéo theo đổi đường ống đứng, đục sàn, chống thấm lại cả hai vị trí, tức là một đợt sửa nhiều tuần.
Những lỗi hay bị thổi phồng khi đi xem nhà cũ
Bên cạnh những lỗi có lý do thực tế rõ, có những điều được nhắc nhiều nhưng ảnh hưởng tới cuộc sống rất ít, và không nên trở thành lý do bỏ một căn nhà tốt. Số bậc cầu thang theo vòng sinh – lão – bệnh – tử là một ví dụ: đây là quy ước dân gian, nhiều nhà điều chỉnh bậc đầu hoặc bậc chiếu nghỉ khi sửa nếu muốn, nhưng không phải chuyện cần đục cả cầu thang. Màu sơn tường, hướng cửa nhà vệ sinh lệch vài độ, vị trí cây cảnh, cũng thuộc nhóm dễ đổi hoặc không đáng bận tâm.
Ngược lại, có những điều phong thủy ít nhắc nhưng thực tế rất nặng: điện cũ quá tải, cầu thang không tay vịn, cửa sổ bịt khung sắt không lối thoát, nhà vệ sinh không thông gió. Khi lập danh sách lỗi, bạn ghi cả những điều này, vì chúng ảnh hưởng tới an toàn và sức khoẻ trực tiếp hơn bất cứ lời kiêng nào.
Cách đơn giản để phân biệt: với mỗi điều được gọi là phạm, hỏi điều đó làm cuộc sống khác đi thế nào. Câu trả lời cụ thể như gió lùa, mùi, tối, trơn, nóng thì đáng sửa. Câu trả lời chỉ là vì sách nói vậy thì đó là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và có thể đặt ở cuối danh sách.
Nhóm 4: những gì không đổi được
Hướng nhà, hình dáng lô đất, vị trí trong ngõ, những gì quanh nhà như ngã ba, cột điện, công trình đối diện là những thứ bạn mua kèm căn nhà và gần như không đổi được. Phong thủy bàn nhiều về chúng: hướng hợp hay không hợp theo Bát trạch, đất nở hậu hay tóp hậu, nhà bị đường đâm thẳng. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và mỗi chủ đề có bài riêng trong các danh mục hướng nhà, hình dáng lô đất, nhà ở vị trí đặc biệt trên trang.
Với những yếu tố này, câu hỏi không còn là sửa thế nào mà là chấp nhận được không. Có những cách giảm tác động: lam chắn nắng cho nhà hướng Tây, cây và vách chắn trước nhà bị đường đâm, bố trí cửa lệch. Nhưng chúng chỉ giảm, không xoá được.
Nhiều người theo phong thủy chọn cách điều chỉnh những gì trong nhà về hướng hợp, như cửa phòng, bếp, giường, bàn làm việc, thay vì bỏ cả căn vì hướng chính không hợp. Cách làm ấy hợp lý với nhà cũ: chấp nhận cái không đổi được, tối ưu cái đổi được.
Điều quan trọng là đừng để một yếu tố nhóm bốn mang tính quan niệm lấn át những yếu tố nhóm bốn mang tính thực tế. Một căn nhà hướng hợp tuổi mà nằm cuối dốc ngập, hay đường sắp mở rộng cắt vào, là đang đổi một điều quan niệm lấy một rủi ro thật.
Lập bảng ước lượng cho từng căn trước khi quyết
Khi đang chọn giữa vài căn nhà cũ, bạn có thể làm một bảng ước lượng đơn giản như sau. Mất khoảng nửa giờ cho mỗi căn, nhưng giúp so sánh công bằng hơn nhiều so với ấn tượng.
- Liệt kê mọi lỗi theo quan niệm bạn thấy ở căn nhà, kèm lý do thực tế nếu có.
- Xếp mỗi lỗi vào một trong bốn nhóm: đồ đạc, sửa vừa, sửa nặng, không đổi được.
- Với nhóm hai và ba, nhờ thợ hoặc kỹ sư ước lượng công việc và thời gian.
- Với nhóm bốn, tự hỏi gia đình có chấp nhận được lâu dài không, ghi rõ có hay không.
- Cộng thêm các vấn đề kỹ thuật không phải phong thủy: thấm, nứt, mối, ngập, điện, giấy tờ.
- So các căn theo tổng công sửa và số điều phải chấp nhận vĩnh viễn, rồi mới đặt giá và vị trí vào cân nhắc.
Bảng này còn hữu ích sau khi mua: nó trở thành danh sách việc sửa theo thứ tự, việc nhóm một làm ngay khi dọn vào, việc nhóm hai, ba lên kế hoạch theo ngân sách.
Sửa theo thứ tự nào sau khi mua
Nguyên tắc chung là sửa những thứ ảnh hưởng an toàn và kết cấu trước, rồi tới những thứ ảnh hưởng sức khoẻ như thấm, ẩm, thông gió, rồi tới bố cục, cuối cùng mới là bày trí. Lỗi bố cục nhóm ba như dời nhà vệ sinh nên gộp vào cùng đợt với chống thấm, đi lại ống, đi lại điện, vì đằng nào cũng phải đục; làm riêng từng lần là đục hai lần.
Nhiều gia đình muốn xem ngày đẹp để khởi công sửa nhà theo tập quán; đó là lựa chọn văn hoá, mức tin tuỳ mỗi người, và danh mục chọn ngày giờ trên trang có bài riêng. Điều nên nhớ là ngày đẹp không thay được bản vẽ và người thợ giỏi. Chọn ngày xong thì chọn người làm có trách nhiệm, giấy phép đầy đủ nếu quy mô cần.
Lỗi nhóm một có thể làm ngay khi dọn vào, gần như không tốn gì: xoay bàn, dời giường, treo rèm. Bày vật phẩm là bước sau cùng và không bắt buộc; nếu muốn, chọn món có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy với ý nghĩa trang trí, không kỳ vọng nó sửa thay được những lỗi cần thợ.
Câu hỏi thường gặp
Nhà cũ phạm nhiều lỗi phong thủy có nên mua không?
Đếm số lỗi không nói được nhiều. Nên xếp lỗi theo mức khó: chỉnh bằng đồ đạc, sửa vừa, sửa nặng, không đổi được. Căn nhiều lỗi nhỏ có thể dễ ở hơn căn chỉ một lỗi nặng. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần thực tế như thấm, nứt, giấy tờ quan trọng hơn.
Nhà vệ sinh tầng trên nằm trên bếp có sửa được không?
Sửa được theo hai cách: chống thấm lại triệt để và làm trần dưới, hoặc dời nhà vệ sinh sang vị trí khác. Cách thứ hai kéo theo đổi đường ống đứng, đục sàn, nên là việc sửa nặng cần thợ, kỹ sư khảo sát. Nên gộp vào đợt cải tạo lớn.
Cửa chính thẳng cửa sau xử lý đơn giản thế nào?
Đặt một vật chắn giữa trục như kệ sách, bình phong, vách lửng, chậu cây lớn. Gió vẫn lưu thông nhưng không lùa thẳng, người ngoài không nhìn thấu nhà. Không cần đục phá hay đổi cửa.
Cầu thang giữa nhà có bắt buộc phải sửa không?
Không bắt buộc. Theo quan niệm, cầu thang giữa nhà chia đôi không gian, mức tin tuỳ mỗi người. Nếu cầu thang an toàn, đủ sáng, có tay vịn tốt thì nhiều gia đình giữ nguyên. Nếu dốc, xoắn, nguy hiểm cho người già, trẻ nhỏ thì nên tính làm lại vì an toàn.
Hướng nhà không hợp tuổi thì có sửa được không?
Hướng nhà không đổi được. Người theo Bát trạch thường điều chỉnh cửa phòng, bếp, giường, bàn làm việc về hướng hợp. Cũng có thể giảm tác động khí hậu bằng lam chắn nắng, cây xanh. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nên sửa lỗi bố cục trước hay chống thấm trước?
Thường gộp chung. Nếu sửa bố cục có đục phá như dời nhà vệ sinh, đổi bếp, nên làm cùng đợt với chống thấm, đi lại ống, điện để khỏi đục hai lần. Thứ tự ưu tiên chung là an toàn, kết cấu, rồi ẩm thấm, rồi bố cục, cuối cùng mới tới bày trí.