Phong thủy không có điều luật nào bắt cửa hàng phải nằm bên đường chiều về. Câu "mở hàng phải mở bên chiều về" là kinh nghiệm của người buôn bán, không phải lời của sách phong thủy. Phong thủy chỉ coi con đường như một dòng nước và xét xem dòng đó chảy tới cửa hàng ra sao: đường cong ôm lấy cửa hay quay lưng, xe chạy chậm hay lao vút qua, trước cửa có chỗ cho dòng chảy "dừng lại" hay không.
Chuyện chiều đi hay chiều về thật ra là chuyện ngành hàng. Quán ăn sáng, cà phê mang đi, tiệm bánh mì hợp với bên đường mà người ta đi làm buổi sáng. Tạp hoá, đồ ăn chín, trái cây, nhà thuốc hợp với bên chiều về buổi chiều. Bài này tách hai lớp đó ra, rồi chỉ cách đếm khách hai bên đường trước khi đặt cọc. Mọi điều nói tốt – xấu theo phong thủy dưới đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Câu "mở bên chiều về" từ đâu ra và phong thủy nói gì
Lời khuyên mở cửa hàng bên chiều về xuất phát từ một quan sát đơn giản: buổi sáng người ta vội, buổi chiều người ta thong thả hơn và có tiền vừa lĩnh, vừa nghĩ tới bữa tối. Ở các đô thị Việt Nam, giờ tan tầm là lúc đông người dừng xe mua đồ nhất, nên tiểu thương truyền nhau rằng bên đường chiều về "ăn khách" hơn. Câu này đúng với một số ngành, sai với nhiều ngành khác, và không hề có gốc trong sách phong thủy.
Phong thủy dương trạch nhìn mặt đường theo cách khác. Trong thủy pháp, con đường được coi như dòng nước, xe cộ và người đi lại là dòng khí chuyển động. Sách vở không phân biệt chiều đi làm hay chiều về, vì khái niệm giờ đi làm của người hiện đại không tồn tại khi các lý thuyết này hình thành. Cái được xét là hình dáng đường so với cửa, tốc độ dòng chảy, chỗ dòng chảy tụ lại, và cửa nhà đón dòng đó từ phía nào.
Vì vậy, khi ai đó nói "phong thủy bảo phải mở bên chiều về", nên hiểu đó là một kinh nghiệm buôn bán được gán cho phong thủy. Kinh nghiệm buôn bán thì kiểm được bằng cách đếm khách; còn quan niệm phong thủy về dòng chảy thì có lý giải thực tế riêng, sẽ nói ở mục sau. Tách hai thứ ra giúp bạn không bỏ một mặt bằng tốt chỉ vì nó nằm "sai chiều", cũng không vội thuê một chỗ chỉ vì nó nằm "đúng chiều".
Đường như dòng nước: thủy pháp đọc mặt đường thế nào
Đường cong ôm lấy cửa được coi là hữu tình. Khi con đường uốn cong và cửa hàng nằm ở phía lòng cong, sách thủy pháp gọi là nước ôm, coi là thế tốt. Lý giải thực tế: phía lòng cong xe thường chạy chậm hơn, người đi đường nhìn thấy mặt tiền lâu hơn, và ít bị xe mất lái lao vào.
Nằm ở lưng đường cong bị coi là phản cung. Cửa hàng ở phía lưng cong, nơi mặt đường như quay lưng lại, theo quan niệm là khí bị hất đi. Thực tế đây là phía xe vào cua dễ văng ra, đèn pha quét thẳng vào cửa ban đêm, và khách khó dừng vì xe phía sau đang tăng tốc ra khỏi khúc cua.
Dòng chảy quá nhanh thì khí không dừng. Đoạn đường thẳng dài, xe chạy nhanh, không có đèn tín hiệu, được ví như nước chảy xiết qua cửa. Khí không tụ cũng có nghĩa là khách không kịp nhìn và không tiện dừng. Người làm bán lẻ gọi đó là lưu lượng cao nhưng tỉ lệ ghé thấp.
Có chỗ dòng chảy chậm lại là có minh đường. Khoảng sân, vỉa hè rộng, chỗ đỗ xe trước cửa được ví như minh đường, nơi khí tụ trước khi vào nhà. Về bán hàng, đây chính là chỗ khách dừng xe, đứng xem, quay lại lần hai. Mặt bằng thiếu khoảng này thường phải bù bằng cách khác, như lùi cửa vào trong một chút.
Đón dòng hay xuôi dòng là chuyện bàn cãi. Một số người theo thủy pháp cho rằng cửa nên mở đón phía dòng xe tới, có người lại bảo nên ở phía dòng chảy đi để "giữ" khí. Các thầy nói khác nhau, và với đường hai chiều thì mỗi bên đều vừa đón vừa tiễn. Phần này đọc để hiểu, không nên dựa vào nó mà chọn bên đường.
Chiều đi làm và chiều về: ngành nào hợp bên nào
Thay vì hỏi bên nào "tốt", nên hỏi khách của mình mua vào lúc nào. Bảng dưới là gợi ý theo thói quen mua phổ biến ở đô thị; mỗi khu phố có nhịp riêng nên vẫn phải đếm thật.
| Ngành hàng | Giờ mua chính | Bên đường thường hợp | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Ăn sáng, bánh mì, xôi, cà phê mang đi | Sáng sớm, trước giờ làm | Chiều đi làm | Cần chỗ dừng xe nhanh, phục vụ dưới hai phút |
| Tạp hoá, rau củ, đồ ăn chín, trái cây | Chiều tối, sau giờ làm | Chiều về | Khách mua theo bữa tối, hay mua nhiều món một lúc |
| Nhà thuốc | Rải đều, nhiều vào chiều tối | Chiều về hoặc cả hai | Khu dân cư dày thì bên nào cũng có khách |
| Tiệm sửa xe, vá lốp, rửa xe | Theo sự cố, sáng sớm và chiều | Cả hai, ưu tiên gần đèn đỏ | Khách cần dừng được ngay, không phải quay đầu |
| Quán ăn tối, quán nhậu, trà sữa | Chiều tối, cuối tuần | Chiều về | Cần chỗ để xe lâu, khách đi nhóm |
| Cửa hàng thời trang, điện máy, nội thất | Cuối tuần, buổi tối | Ít phụ thuộc chiều | Khách đi có chủ đích, chịu quay đầu |
Ngành nào khách đi có chủ đích, đã định mua từ ở nhà, thì bên đường quan trọng ít hơn. Ngành nào sống nhờ khách tiện ghé, mua theo thói quen, thì bên đường gần như quyết định doanh thu.
Dải phân cách, đèn đỏ, chỗ quay đầu: thứ thật sự quyết định khách có ghé
Trên đường nhỏ hai chiều không có dải phân cách, khách bên này qua bên kia khá dễ, nên chiều đi hay chiều về chênh nhau ít. Trên trục lớn có dải phân cách cứng, mọi thứ khác hẳn: khách ở phía bên kia muốn ghé phải chạy tới chỗ quay đầu, có khi cách vài trăm mét, rồi quay lại. Phần lớn người ta không chịu làm vậy cho một ổ bánh mì hay một bó rau. Lúc này bên đường gần như là tất cả.
Đèn tín hiệu cũng thay đổi bức tranh. Cửa hàng nằm ngay sau đèn đỏ theo chiều xe chạy, tức đoạn xe vừa đứng chờ rồi chạy chậm, có nhiều người nhìn thấy và dễ tấp vào. Cửa hàng nằm ngay trước đèn, nơi xe đang xếp hàng chờ, thì người đi xe nhìn thấy rất lâu nhưng không thể rẽ vào vì bị kẹt giữa dòng. Theo cách nói phong thủy, đó là chỗ dòng nước bị dồn ứ, khí nhiều mà không vào được cửa.
Chỗ dừng xe là chi tiết hay bị bỏ qua khi đi xem mặt bằng vào giữa trưa vắng. Vỉa hè có bị cấm đỗ không, có cây xanh, tủ điện hay trạm xe buýt chiếm chỗ không, hàng bên cạnh có lấn hết lề không. Một mặt bằng đúng chiều nhưng khách không có chỗ dừng thì kém hơn một mặt bằng sai chiều nhưng trước cửa rộng rãi.
Cuối cùng là dòng người đi bộ. Ở khu gần trường học, chợ, bến xe buýt, khách đi bộ nhiều, và người đi bộ không bị dải phân cách chặn như xe máy. Ở các khu này, bên đường nào gần lối đi bộ đông người hơn mới là bên đáng chọn.
Nắng và bóng râm: bên nào chịu nắng buổi nào
Hai bên một con đường nhận nắng khác nhau theo giờ. Trên đường chạy theo hướng Bắc – Nam, dãy nhà phía Đông có mặt tiền nhìn sang phía Tây, nên hứng nắng chiều gắt; dãy phía Tây có mặt tiền nhìn sang phía Đông, hứng nắng sáng dịu hơn. Trên đường chạy Đông – Tây, dãy có mặt tiền nhìn về phía Nam nhận nắng xiên suốt mùa khô, dãy nhìn về phía Bắc thì phần lớn thời gian nằm trong bóng của chính mình, chỉ nhận nắng xiên vào những tháng giữa năm.
Điều này dính trực tiếp tới chuyện chiều về. Bên đường chiều về buổi chiều thường cũng là bên khách phải đứng ở vỉa hè đúng giờ nắng gắt nếu mặt tiền nhìn sang hướng Tây. Khách đi xe máy không muốn dừng lại phơi nắng, nhất là ở các tỉnh phía Nam vào mùa khô. Một cửa hàng bên chiều về mà mặt tiền chịu nắng xiên lúc bốn, năm giờ chiều thường phải đầu tư mái hiên, bạt che hoặc lùi quầy vào trong mới giữ được khách.
Phong thủy gọi nắng chiều gắt là hỏa khí mạnh, và khuyên dùng mái che, cây xanh, rèm để làm dịu. Ở đây lý giải thực tế và lời khuyên trùng nhau hoàn toàn: che nắng là để khách đứng được, hàng không bạc màu, nhân viên không mệt. Khi so hai mặt bằng ở hai bên đường, nên tới xem cả buổi sáng lẫn buổi chiều, ghi lại lúc nào vỉa hè trước cửa có bóng râm.
Cách đếm khách hai bên đường trong một tuần
Cách chắc nhất để trả lời câu hỏi chiều đi hay chiều về là đếm. Không cần thiết bị gì, chỉ cần một cuốn sổ, một chiếc điện thoại bấm giờ và vài buổi ngồi quán nước gần đó.
- Chọn ba khung giờ đúng với ngành của bạn, ví dụ sáng 6 giờ 30 đến 7 giờ 30, trưa 11 giờ đến 12 giờ, chiều 17 giờ đến 18 giờ 30.
- Mỗi khung giờ đếm mười lăm phút ở mỗi bên đường: bao nhiêu xe máy, ô tô, người đi bộ đi qua, và bao nhiêu người dừng lại ở các cửa hàng gần đó.
- Ghi riêng số người dừng ở cửa hàng cùng loại với ngành bạn định mở, nếu có. Đây là con số đáng giá nhất.
- Đếm ít nhất một ngày trong tuần và một ngày cuối tuần, vì nhịp chiều về của ngày thường và chủ nhật khác nhau rất xa.
- Đi thử như một người khách: từ bên kia đường, mất bao lâu để quay đầu và dừng được trước cửa. Bấm giờ, ghi lại.
- Đặt các con số cạnh nhau. Ví dụ giả định: bên A có 900 lượt xe trong mười lăm phút buổi chiều và 14 người dừng ở các tiệm lân cận, bên B có 1.100 lượt xe nhưng chỉ 5 người dừng vì không có chỗ đỗ. Bên A tốt hơn dù ít xe hơn.
Sau một tuần, bạn sẽ có câu trả lời của chính con phố đó, thay cho một câu truyền miệng. Nếu muốn giữ thêm phần quan niệm, có thể đọc thế đường cong, tốc độ xe và khoảng trước cửa như mục thủy pháp ở trên, coi đó là lớp tham khảo đặt sau con số.
Khi mặt bằng đẹp lại nằm "sai chiều"
Nhiều khi mặt bằng hợp túi tiền, đủ diện tích, chủ nhà dễ chịu nhưng lại nằm bên chiều không thuận cho ngành hàng. Trước khi bỏ, thử xét các cách bù sau:
- Đổi khung giờ bán chính. Quán ăn sáng nằm bên chiều về có thể chuyển trọng tâm sang bán trưa và chiều; tiệm tạp hoá bên chiều đi làm có thể bán thêm đồ ăn sáng đóng gói.
- Làm cho khách nhìn thấy từ xa. Mặt tiền sáng, cửa mở rộng, hàng bày rõ từ khoảng cách vài chục mét để người đi xe kịp quyết định rẽ vào.
- Tạo chỗ dừng. Thoả thuận với hàng xóm, lùi hàng vào trong, dọn vật cản để có vài chỗ đỗ xe ngay trước cửa.
- Nhận đặt trước. Khách bên kia đường không ghé được thì có thể đặt qua tin nhắn và ghé lấy khi đi đúng chiều, hoặc nhận giao tận nơi trong bán kính gần.
- Dựa vào khách đi bộ. Nếu gần chợ, trường, khu chung cư, khách đi bộ không bị chiều xe chi phối nhiều.
- Biết lúc nên dừng. Với ngành sống hoàn toàn nhờ khách tiện ghé trên trục có dải phân cách cứng, nằm sai chiều là bất lợi khó bù, nên cân nhắc chỗ khác.
Phong thủy không cấm bạn mở cửa hàng ở bất kỳ bên đường nào. Điều quyết định là khách của bạn có nhìn thấy, có dừng được, có muốn ghé hay không; phần đó đo được và sửa được.
Câu hỏi thường gặp
Phong thủy có nói cửa hàng nên ở bên trái hay bên phải đường không?
Không có quy tắc trái phải cố định. Thanh long bên trái, bạch hổ bên phải là cách gọi hai phía khi đứng trong nhà nhìn ra, dùng để xét hình thế quanh nhà, không phải để chọn bên đường. Bên trái hay phải còn tuỳ bạn đi từ đâu tới, nên không thể thành luật.
Cửa hàng ở ngay góc chỗ quay đầu xe có tốt không?
Chỗ quay đầu là nơi xe chạy chậm, người đi đường có thời gian nhìn sang, nên thường có lợi cho việc ghé. Tuy vậy, đây cũng là điểm dễ va chạm và hay bị kẹt xe giờ cao điểm. Nên quan sát xem khách có dừng an toàn được không trước khi quyết định.
Đường một chiều thì nên chọn bên nào?
Trên đường một chiều, bên tay phải theo chiều xe chạy thường thuận cho xe máy tấp vào hơn, vì người đi xe đã đi sát lề phải. Bên trái vẫn có khách nhưng xe phải cắt ngang dòng. Hãy đếm số người dừng ở hai bên để kiểm.
Có nên tin lời môi giới nói mặt bằng này nằm đúng chiều về nên đắt khách?
Lời đó có thể đúng với một số ngành, nhưng không phải bằng chứng. Hỏi lại các tiệm hiện có ở hai bên, đếm khách vài buổi theo cách trong bài, và xem mặt bằng đã đổi bao nhiêu người thuê trong vài năm. Con số đáng tin hơn lời quảng cáo.
Theo phong thủy, đường dốc trước cửa hàng chạy xuống thì có sao?
Quan niệm dân gian cho rằng đường dốc chạy ra khỏi cửa làm tiền trôi. Thực tế, đoạn dốc khiến xe khó dừng, nước mưa dồn theo một phía. Nên xem cao độ nền, chỗ đỗ xe và thoát nước; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Mở cửa hàng bán online kèm lấy tại chỗ có cần quan tâm chiều đường không?
Ít hơn cửa hàng sống nhờ khách vãng lai, vì khách đã đặt trước và có chủ đích. Tuy vậy, chỗ dừng xe và việc quay đầu vẫn ảnh hưởng tới người giao hàng và khách tới lấy, nên vẫn đáng xem trước khi thuê.