Khi vợ chồng khác nhóm, một người Đông tứ mệnh, một người Tây tứ mệnh theo bát trạch, thì không có hướng nào tốt cho cả hai: bốn hướng tốt của người này rơi đúng vào bốn hướng xấu của người kia. Cách giải quyết phổ biến là chia theo việc: cửa chính và hướng nhà lấy theo người trụ cột, giường đôi lấy theo một người được thống nhất trước, bàn làm việc và chỗ ngồi riêng thì mỗi người theo hướng của mình, còn những trường phái không dùng cung phi như Huyền không hay loan đầu thì không coi đây là vấn đề.
Bài này giải thích vì sao có chuyện khác nhóm, các cách các thầy và sách phổ thông đang dùng, giới hạn của từng cách, và một ví dụ giả định để thấy cách làm trong thực tế. Bát trạch là một trường phái, không phải toàn bộ phong thủy; mọi điều tốt xấu ở đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không quyết định chuyện hợp hay không hợp của một cuộc hôn nhân.
Đông tứ mệnh, Tây tứ mệnh là gì và vì sao vợ chồng hay khác nhóm
Bát trạch chia người theo cung phi, tính từ năm sinh âm lịch và giới tính, ra một trong tám quẻ. Bốn quẻ Khảm, Ly, Chấn, Tốn hợp thành nhóm Đông tứ mệnh; bốn quẻ Càn, Khôn, Cấn, Đoài hợp thành nhóm Tây tứ mệnh. Người Đông tứ mệnh có bốn hướng được coi là tốt là Bắc, Nam, Đông, Đông Nam; người Tây tứ mệnh có bốn hướng tốt là Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc, Tây.
Vì nam và nữ cùng năm sinh thường ra hai cung khác nhau, và năm sinh của hai vợ chồng thì tuỳ duyên, nên xác suất hai người khác nhóm là khá cao, gần một nửa số cặp. Đây không phải chuyện hiếm hay "khắc", mà là hệ quả số học của cách chia tám quẻ thành hai nhóm bốn. Cách tính cung phi chi tiết có trong danh mục mệnh và cung phi trên trang.
Điều quan trọng cần hiểu: trong bát trạch, nhóm hướng chỉ dùng để chọn hướng cho nhà, cửa, giường, bếp, bàn. Bản thân nó không nói gì về chuyện hai người có hợp nhau làm vợ chồng hay không. Các cách ghép tuổi vợ chồng là một hệ khác, thuộc mảng xem tuổi, không thuộc phạm vi bài này.
Các cách xử lý đang được dùng
Mỗi cách dưới đây đều có người theo. Không cách nào được mọi trường phái công nhận là duy nhất đúng; điều cần là hai vợ chồng chọn một cách và áp nhất quán.
| Cách | Làm thế nào | Ưu điểm | Giới hạn |
|---|---|---|---|
| Theo người trụ cột | Hướng nhà, cửa, giường đều theo người được coi là gia chủ, xưa thường là chồng | Đơn giản, hợp nếp truyền thống | Người còn lại không có hướng tốt nào trong nhà |
| Chia theo việc | Cửa theo gia chủ; giường theo một người; bàn, ghế riêng theo từng người | Mỗi người có phần hướng tốt của mình | Phải thống nhất trước, dễ thành tranh cãi nhỏ |
| Theo người cần hơn | Giường theo người ngủ kém hơn, bếp theo người nấu chính | Gắn với nhu cầu thật | Không có cơ sở cổ thư rõ ràng, là cách vận dụng |
| Bỏ cung phi, dùng phái khác | Xem nhà theo loan đầu hoặc Huyền không, không dựa vào tuổi người ở | Không có chuyện khác nhóm | Cần hiểu phái khác; kết quả có thể khác bát trạch |
| Ưu tiên kiến trúc | Chọn theo ánh sáng, gió, an toàn trước; hướng chỉ để chỉnh đồ rời | Lợi ích đo được | Người tin bát trạch có thể thấy chưa đủ |
Trên thực tế, nhiều gia đình kết hợp: hướng nhà chọn theo kiến trúc và người trụ cột, trong nhà chia theo việc. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Từng hạng mục: lấy theo ai
Cửa chính và hướng nhà. Phần lớn sách phổ thông lấy theo gia chủ, tức người đứng ra lo liệu chính cho căn nhà. Ngày nay người đứng tên, người góp nhiều tiền hay người trụ cột có thể là vợ. Nhà mua sẵn thì cửa đã cố định; lúc này cứ chọn căn theo những tiêu chí đời sống trước, hướng chỉ là yếu tố cân thêm.
Giường đôi. Giường chỉ có một hướng đầu nằm nên hai người không thể cùng được hướng tốt. Cách hay gặp là lấy theo người chồng, hoặc theo người hay mất ngủ, sức khoẻ yếu hơn. Hai vợ chồng nên chọn theo lý do mà cả hai chấp nhận, đừng để thành chuyện ai nhường ai.
Bếp. Bát trạch dùng nguyên tắc "toạ hung hướng cát": thân bếp đặt ở phương xấu, phía người đứng nấu nhìn về hướng tốt. Lấy theo ai thì có hai ý kiến: theo gia chủ, hoặc theo người nấu chính. Bếp chung cư thường cố định; khi ấy giữ bếp không đối cửa chính, không kẹp giữa hai chậu nước, có thông gió là các điểm làm được.
Bàn làm việc, ghế đọc sách, bàn trang điểm. Đây là chỗ dễ nhất: mỗi người một chỗ, mỗi chỗ xoay theo hướng tốt của người dùng. Một góc làm việc của chồng nhìn về Đông Nam, bàn trang điểm của vợ nhìn về Tây Bắc trong cùng một phòng là hoàn toàn được.
Ghế ngồi ở phòng khách, bàn ăn. Theo thói quen, mỗi người có một chỗ quen; có thể xếp ghế của mỗi người hướng về phía hợp với người đó nếu bố cục cho phép. Không cần sắp lại cả phòng vì chuyện này.
Một chỗ hay gây nhầm: tính theo hướng cửa hay theo toạ
Khi đối chiếu nhà với người, một số sách tính theo hướng mặt tiền, tức phía cửa chính nhìn ra; một số sách tính theo toạ, tức phía lưng nhà. Với nhà trục Bắc – Nam hoặc Đông Bắc – Tây Nam, toạ và hướng nằm cùng một nhóm, nên hai cách cho cùng kết luận. Với nhà trục Đông – Tây hoặc Đông Nam – Tây Bắc, toạ và hướng nằm ở hai nhóm khác nhau, nên cùng một căn nhà có người nói hợp Đông tứ mệnh, có người nói hợp Tây tứ mệnh.
Đây là lý do nhiều cặp hỏi hai nơi được hai câu trả lời ngược nhau, rồi lo lắng không biết tin ai. Thật ra cả hai đều đang làm đúng theo cách tính của mình. Khi đã biết điều này, bạn chỉ cần hỏi người xem đang tính theo toạ hay theo hướng, và chọn một cách áp nhất quán cho cả nhà. Ở Việt Nam hiện nay, cách nói phổ biến trong đời sống là "nhà hướng gì" theo mặt tiền.
Cách đo hướng cho đúng, đứng ở đâu, tránh nhiễu từ ra sao có trong danh mục la bàn trên trang. Sai số vài độ khi đo bằng điện thoại thường không đổi kết luận, trừ khi số đo nằm sát ranh giới giữa hai hướng.
Giới hạn của bát trạch khi áp cho hai người
Bát trạch ra đời trong bối cảnh gia đình phụ hệ, một gia chủ quyết định mọi việc, nên chuyện vợ chồng khác nhóm không được bàn kỹ trong các sách phổ thông. Những cách xử lý ở trên phần lớn là vận dụng của người làm nghề sau này. Vì thế không nên coi bất kỳ cách nào là "chuẩn cổ thư".
Các trường phái khác nhìn khác. Loan đầu xem hình thế, ánh sáng, đường đi của khí quanh nhà, không dựa vào tuổi người ở. Huyền không phi tinh xem nhà theo thời điểm xây và hướng nhà, rồi mới xét người ở phòng nào. Với những phái này, câu hỏi "vợ chồng khác nhóm" gần như không đặt ra. Biết điều này giúp bạn bớt lo khi bát trạch cho ra một kết quả khó xử.
Còn nếu nhìn từ kiến trúc và đời sống, hướng tốt nhất cho giường là hướng giúp cả hai ngủ ngon: không chói nắng sớm, không ồn, có chỗ tựa. Hướng tốt nhất cho bàn làm việc là hướng có ánh sáng từ bên cạnh, không chói màn hình. Những tiêu chí ấy đúng cho cả hai người bất kể cung phi.
Khi hai bên gia đình mỗi bên nhờ một người xem
Chuyện hay gặp: mẹ chồng nhờ một người xem hướng nhà theo tuổi con trai, mẹ vợ nhờ người khác xem theo tuổi con gái, hai kết quả ngược nhau và đôi vợ chồng trẻ đứng giữa. Phong thủy lúc này dễ biến thành chuyện thể diện giữa hai nhà hơn là chuyện căn nhà.
Cách gỡ êm nhất là đưa câu chuyện về đúng chỗ của nó. Thứ nhất, nói rõ rằng bát trạch tính theo từng người nên hai kết quả khác nhau là đương nhiên, không ai xem sai. Thứ hai, hai vợ chồng tự thống nhất cách chia trước, chẳng hạn cửa theo chồng, giường theo vợ, rồi mới thưa lại với bố mẹ hai bên. Khi đã có phương án mà mỗi bên đều thấy con mình có phần, người lớn thường dễ đồng ý hơn.
Thứ ba, nếu bố mẹ đặc biệt coi trọng một điểm, chẳng hạn hướng bàn thờ, thì nhường điểm ấy theo ý người lớn, vì đó là chỗ thờ tự của cả gia đình. Những điểm riêng của hai vợ chồng như giường, bàn làm việc thì do hai người quyết. Phong thủy được dùng để cả nhà yên tâm, không phải để thêm một chuyện tranh luận.
Ví dụ giả định: chồng cung Khảm, vợ cung Đoài
Ví dụ giả định: chồng cung Khảm, thuộc Đông tứ mệnh, có bốn hướng tốt là Đông Nam, Đông, Nam và Bắc. Vợ cung Đoài, thuộc Tây tứ mệnh, có bốn hướng tốt là Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc và Tây. Hai người thuê một căn hộ ở Cần Thơ có cửa chính nhìn về hướng Nam. Theo bát trạch, Nam là hướng Diên niên của chồng nhưng là hướng Ngũ quỷ của vợ.
Hai vợ chồng thống nhất: cửa chính đã cố định, không cần làm gì thêm ngoài giữ lối vào sáng và gọn. Giường trong phòng ngủ có hai chỗ kê được; một chỗ đầu giường quay về Tây Bắc, hợp với vợ, tựa tường đặc; chỗ kia quay về Đông, hợp với chồng, nhưng đầu giường áp cửa sổ. Vì người vợ khó ngủ hơn và chỗ kê thứ nhất có tường tựa vững, họ chọn hướng Tây Bắc. Bàn làm việc của chồng đặt ở phòng nhỏ, ghế ngồi nhìn về Đông Nam.
Kết quả là mỗi người có ít nhất một chỗ hằng ngày theo hướng tốt của mình, và lựa chọn giường dựa trên cả quan niệm lẫn lý do thực tế là có tường tựa. Không ai phải "chịu thiệt", và căn nhà không phải sửa gì. Đây là cách làm mang tính tham khảo, không phải công thức duy nhất.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng khác Đông tứ, Tây tứ mệnh có phải là không hợp nhau?
Không. Nhóm Đông tứ, Tây tứ trong bát trạch chỉ dùng để chọn hướng nhà và đồ đạc, không dùng để luận hợp khắc vợ chồng. Gần một nửa số cặp khác nhóm là chuyện bình thường của phép chia. Xem tuổi vợ chồng là hệ quan niệm khác, mức tin tuỳ mỗi người.
Nên lấy hướng nhà theo tuổi chồng hay tuổi vợ?
Theo nếp cũ thường lấy theo chồng vì coi là gia chủ. Ngày nay nhiều gia đình lấy theo người trụ cột thật sự, người đứng tên hoặc người lo phần lớn việc nhà. Quan trọng là hai vợ chồng thống nhất một cách và áp nhất quán, thay vì đổi qua đổi lại.
Có hướng nào trung hoà cho cả hai nhóm không?
Theo bát trạch thì không, vì bốn hướng tốt của nhóm này đúng là bốn hướng xấu của nhóm kia. Một số người chọn hướng Phục vị của gia chủ vì coi là hướng ổn định nhất, nhưng với người còn lại thì vẫn là hướng xấu. Vì vậy cách chia theo việc được dùng nhiều hơn.
Con cái khác nhóm với bố mẹ thì sao?
Phòng của con có thể kê giường, bàn học theo cung phi của con nếu gia đình tin bát trạch. Nhiều người cho rằng trẻ nhỏ chưa cần xét cung phi, ưu tiên an toàn và giấc ngủ. Danh mục phòng trẻ em trên trang có các bài riêng về kê giường, bàn học cho con.
Đã mua nhà hướng hợp chồng, vợ thấy không yên tâm thì làm gì?
Có thể chỉnh trong nhà để vợ có những chỗ theo hướng tốt của mình như giường, bàn làm việc, bàn trang điểm. Nếu cảm giác bất an kéo dài, nên nói chuyện thẳng với nhau, vì sự yên tâm của người ở quan trọng hơn mọi phép tính hướng.