Theo quan niệm phong thủy, tủ giày nên đặt bên cạnh cửa chính, nép vào tường, không đứng chắn ngay trước mặt cửa, không đối diện thẳng cửa bếp hay bàn thờ; tủ vừa phải, thường thấp ngang hông, có cánh đóng, và giữ khô, không mùi. Lý do thực tế rất dễ thấy: lối vào là nơi cả nhà đi qua nhiều lần mỗi ngày, giày dép mang theo bụi, nước mưa và mùi từ bên ngoài.
Bài này đi qua vị trí, chiều cao, cách xếp, cách giữ tủ giày không mùi và vài tình huống riêng ở chung cư, nhà phố. Những gì gọi là "nên, kiêng" là quan niệm của người làm phong thủy, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao tủ giày được bàn nhiều trong phong thủy
Phong thủy coi cửa chính là "miệng" của ngôi nhà, nơi khí từ bên ngoài đi vào. Khoảng ngay sau cửa, nhiều sách gọi là huyền quan hay tiền sảnh, được khuyên giữ sáng, gọn và có điểm dừng để khí không lao thẳng vào trong. Tủ giày là món đồ gần như luôn đứng ở khu vực này, nên nó được bàn kỹ.
Trong quan niệm dân gian, giày dép là đồ dưới chân, đi qua đường sá, nên được coi là đồ "bẩn" so với khu sinh hoạt. Vì vậy người ta không muốn giày dép là thứ đầu tiên đập vào mắt khi mở cửa, cũng không muốn chúng nằm gần bếp, bàn thờ, bàn ăn. Đây là sự phân biệt sạch – bẩn phổ biến ở nhiều nền văn hoá châu Á, không riêng phong thủy.
Ở góc vệ sinh, lời khuyên này hoàn toàn hợp lý. Đế giày mang đất, cát, nước bẩn vào nhà; giày ẩm để lâu sinh mùi và nấm mốc. Một chiếc tủ giày đặt đúng chỗ, có cánh và thông gió là cách đơn giản nhất để giữ bụi bẩn ở lại khu lối vào.
Cũng cần phân biệt tủ giày với các thứ hay bị dồn chung về lối vào: mũ bảo hiểm, áo mưa, ô, túi rác chờ mang xuống. Phong thủy gọi chung là để lối vào "sạch, sáng, gọn"; thực tế là mỗi thứ nên có chỗ riêng. Áo mưa ướt treo ở móc ngoài hiên hoặc ban công, túi rác không để qua đêm sau cửa, ô có giỏ đựng nước nhỏ giọt. Khi các món này có chỗ, tủ giày chỉ còn việc của tủ giày và lối vào tự nhiên gọn hơn.
Đặt tủ giày ở đâu cạnh cửa chính
Nép vào tường bên cạnh cửa. Vị trí phổ biến nhất là sát tường ngay bên cạnh cửa, phía cánh cửa không quét qua. Người vào nhà cởi giày, cất ngay mà không phải đi sâu vào trong. Tủ không làm hẹp khoảng mở cửa.
Không đứng chắn trước mặt cửa. Tủ giày kê đối diện ngay cửa chính, mở cửa ra là thấy, là vị trí nhiều thầy khuyên tránh. Về thực tế, đó cũng là chỗ khách nhìn thấy đầu tiên, và giày dép lộn xộn trên nóc tủ sẽ là ấn tượng đầu về ngôi nhà.
Không đặt cạnh bàn thờ, bếp, bàn ăn. Ở nhà ống, cửa chính có khi mở thẳng vào phòng khách có bàn thờ hoặc vào bếp. Khi đó tủ giày nên ở phía tường xa các khu này nhất, hoặc có vách nhỏ ngăn lại.
Ưu tiên chỗ có gió. Nếu cạnh cửa có cửa sổ nhỏ, khe thoáng, đặt tủ gần đó giúp giày khô nhanh. Góc kín, tối dưới gầm cầu thang là chỗ tủ giày dễ có mùi nhất.
Chung cư: không để tủ giày ngoài hành lang chung. Nhiều tòa nhà cấm để đồ ở hành lang vì đó là lối thoát nạn; đồ chắn hành lang còn là chuyện phòng cháy chữa cháy. Tủ giày nên nằm bên trong cửa căn hộ, kể cả khi phải dùng tủ nông.
Tủ giày cao bao nhiêu là vừa
Không có con số cổ thư nào cho chiều cao tủ giày. Lời khuyên hay gặp là tủ thấp, ngang hông người lớn, để không tạo một khối nặng ngay lối vào. Bảng dưới gợi ý theo kiểu nhà, kèm lý do thực tế.
| Kiểu nhà, lối vào | Gợi ý kiểu tủ | Lý do thực tế |
|---|---|---|
| Căn hộ lối vào hẹp | Tủ nông, cánh lật, cao ngang hông | Không chắn lối, mặt tủ dùng để đặt chìa khoá |
| Nhà phố có tiền sảnh | Tủ thấp kèm ghế ngồi cởi giày | Người lớn tuổi ngồi mang giày an toàn hơn |
| Nhà nhiều người, nhiều giày | Tủ cao kịch trần đặt ở tường bên, không đối cửa | Chứa nhiều, nhưng phải neo tường và có lỗ thông gió |
| Nhà có trẻ nhỏ | Tủ thấp, cánh có chặn, góc bo | Trẻ không trèo, không kẹp tay |
| Nhà ở quê, sân rộng | Kệ giày ở hiên, tủ nhỏ trong nhà | Giày lấm bùn để ngoài, trong nhà chỉ dép đi trong |
Nếu cần tủ cao để chứa nhiều, đặt nó ở tường bên chứ không đối diện cửa, và chia phần dưới thành tủ kín, phần trên là ngăn để đồ khác như mũ bảo hiểm, ô. Mũ bảo hiểm ẩm nên có chỗ phơi riêng.
Giữ tủ giày khô và không mùi
Một tủ giày đặt đúng chỗ nhưng bốc mùi thì vẫn làm lối vào khó chịu. Phần này thuần kỹ thuật, ai cũng làm được:
- Không cất giày còn ướt. Giày đi mưa về để ngoài hiên hoặc dưới quạt cho khô rồi mới cất.
- Chọn tủ có lỗ thông gió hoặc cánh nan. Tủ kín hoàn toàn giữ ẩm và mùi lâu hơn.
- Đặt gói hút ẩm, than hoạt tính hoặc túi trà khô trong các ngăn và thay định kỳ, nhất là mùa nồm ở miền Bắc.
- Lau ngăn tủ hằng tháng, giặt lót giày định kỳ.
- Giới hạn số giày để ở lối vào. Giày ít đi cất lên tủ trong phòng, chỉ để ở tủ lối vào những đôi dùng hằng ngày.
- Không đốt hương, xông khói trong tủ giày để khử mùi; vừa nguy cơ cháy, vừa ám mùi khói vào giày.
Nhiều bài phong thủy gọi tủ giày bốc mùi là "uế khí ở cửa". Dù gọi bằng tên gì, cách xử lý vẫn là giữ khô và giảm số giày.
Các lời truyền về cách xếp giày dép
Quanh chuyện giày dép có nhiều lời truyền miệng, phần lớn không có nguồn trong sách phong thủy cổ. Dưới đây là những lời hay gặp và cách hiểu cho tỉnh táo:
- "Giày dép không được để ngổn ngang trước cửa." Đây là lời khuyên có lý nhất: giày lộn xộn gây vấp ngã và làm lối vào bừa bộn.
- "Mũi giày phải quay vào trong" hoặc "quay ra ngoài". Hai lời này trái ngược nhau tuỳ người nói, không có nguồn chung. Cách xếp thuận tay lấy nhất là đúng nhất.
- "Không để giày trên giường, trên bàn." Đây là chuyện vệ sinh hơn là phong thủy, ai cũng nên giữ.
- "Không đặt giày dép dưới gầm bàn thờ." Tập quán nhiều gia đình kiêng điều này vì muốn giữ chỗ thờ sạch sẽ, trang trọng.
- "Tủ giày không được cao hơn cửa." Đây là cách nói để tủ giày đừng thành khối lớn trước cửa, không phải một quy tắc đo đạc.
Những lời truyền có lý do thực tế thì nên giữ. Những lời trái ngược nhau thì bạn chọn cách tiện cho gia đình, vì đó là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Tủ giày ở nhà ống, nhà có xe máy và chung cư
Nhà ống ở các đô thị Việt Nam thường dùng tầng trệt vừa làm chỗ để xe vừa làm phòng khách, cửa chính là cửa cuốn hoặc cửa xếp rộng. Khi đó lối vào không có tường bên cạnh cửa như căn hộ, mà là cả một mặt tiền mở. Tủ giày thường được đặt ở mép tường dọc, ngay sau phần để xe, để người vào nhà dựng xe xong là cởi giày luôn. Đặt tủ ở giữa lối xe đi vào là vị trí bất tiện nhất, vừa vướng xe vừa dễ bị quệt.
Khu để xe máy trong nhà có mùi xăng, hơi nóng của máy và bụi bánh xe. Tủ giày không nên đặt sát ống xả xe, càng không nên đặt cạnh chỗ sạc xe điện. Chỗ sạc cần thoáng, xa vật dễ cháy, và tủ gỗ chứa giày dép là vật dễ cháy. Đây là chuyện an toàn phòng cháy, không phải chuyện phong thủy, nhưng nó quyết định chỗ đặt tủ nhiều hơn mọi lời khuyên khác.
Ở chung cư, lối vào thường chỉ là một khoảng hẹp giữa cửa căn hộ và phòng khách, có khi giáp tường bếp. Tủ giày kịch trần âm vào tường lối vào là cách tận dụng phổ biến, kèm một ngăn trống ngang hông để đặt túi xách, chìa khoá. Nếu tường lối vào giáp tường bếp, mặt hậu tủ nên được cách nhiệt hoặc chừa khe, tránh hơi nóng và mùi bếp ngấm vào giày. Cửa căn hộ chống cháy cần mở được hết, tủ không được chắn bản lề hay tay nắm.
Tủ giày kiêm vách lối vào và ghế ngồi
Ở nhà mà cửa chính mở thẳng vào phòng khách, nhiều gia đình muốn có một vách ngắn tạo khoảng đệm, phong thủy gọi là huyền quan. Một chiếc tủ giày cao vừa phải, đặt vuông góc với tường và cách cửa một khoảng, có thể vừa làm vách vừa đựng giày. Mặt sau tủ quay về phía phòng khách có thể ốp gỗ trơn hoặc làm kệ để sách nhỏ.
Khi dùng tủ làm vách, cần giữ hai điều. Lối đi vòng qua tủ phải đủ rộng cho hai người tránh nhau hoặc dắt được xe đạp trẻ con. Tủ phải được cố định xuống sàn hoặc vào tường, vì một tủ đứng một mình giữa lối vào dễ bị xô nghiêng khi có người dựa vào cởi giày.
Ghế ngồi cởi giày là chi tiết nhỏ nhưng có ích, nhất là với người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ. Có thể dùng tủ giày thấp có nệm ngồi phía trên, hoặc một ghế đôn nhỏ đặt cạnh. Ví dụ giả định: một căn hộ ở Hà Nội có ông bà ở cùng thay kệ giày hở bằng tủ thấp có nệm, ông bà ngồi mang giày thay vì đứng một chân, lối vào gọn hơn mà cũng an toàn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tủ giày đối diện cửa phòng ngủ có sao không?
Theo quan niệm, giày dép gần chỗ ngủ không được ưa vì lý do sạch bẩn và mùi. Về thực tế, nếu tủ có cánh kín và giữ khô thì ảnh hưởng không đáng kể. Nếu có lựa chọn khác, bạn nên đặt tủ giày gần cửa chính hơn là gần cửa phòng ngủ.
Có nên đặt vật phẩm trên nóc tủ giày không?
Nhiều gia đình đặt bình hoa, đĩa đựng chìa khoá hoặc đèn nhỏ trên nóc tủ giày cho lối vào ấm hơn. Một số người bày vật phẩm phong thủy; nếu muốn, bạn có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, nhưng chỉ nên bày một hai món, giữ nóc tủ gọn.
Nhà nhỏ không có chỗ cho tủ giày thì làm sao?
Có thể dùng kệ treo tường mỏng cạnh cửa, tủ giày lật sâu chỉ khoảng hai mươi phân, hoặc ngăn kéo dưới ghế ngồi. Điều quan trọng là giày có chỗ cất cố định, không trải ra sàn trước cửa.
Tủ giày bằng gỗ hay bằng nhựa, kim loại thì tốt hơn?
Trường phái ngũ hành có gán hành cho từng vật liệu, nhưng với tủ giày, độ chịu ẩm quan trọng hơn. Gỗ tự nhiên cần được sơn phủ tốt, ván ép thường dễ phồng nếu giày ướt; nhựa và kim loại sơn tĩnh điện chịu ẩm tốt hơn, dễ lau.
Có nên để dép đi trong nhà ở tủ giày lối vào không?
Nên. Đặt dép trong nhà ở ngăn dễ lấy nhất của tủ giày giúp cả nhà và khách đổi dép ngay khi bước vào, bụi bẩn bên ngoài không theo vào phòng. Đây là thói quen vệ sinh tốt, không phụ thuộc vào phong thủy.
Tủ giày có nên đặt ngoài cửa nhà phố không?
Với nhà phố có hiên hoặc sân trước, một kệ giày nhỏ ngoài hiên để giày lấm bùn là hợp lý. Nhưng giày đắt tiền dễ bị mất, và mưa hắt làm giày ẩm. Cách phổ biến là để ngoài hiên những đôi đi làm vườn, còn giày thường dùng cất trong tủ ngay sau cửa.