Theo quan niệm phong thủy, sofa quay lưng ra cửa chính hoặc đứng trơ giữa phòng là thế ngồi "không có chỗ tựa": người ngồi bị trống phía sau và không thấy ai đi vào. Lời khuyên chung là ưu tiên xoay sofa tựa tường; khi không thể, hãy tạo chỗ tựa nhân tạo bằng bàn console, kệ thấp, vách lửng hoặc lưng ghế cao, và giữ từ chỗ ngồi vẫn liếc thấy cửa. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng phần lý do về tầm nhìn và lối đi thì kiểm được ngay trong nhà.
Bài này dành cho những ca không kê sofa tựa tường được: nhà ống mà cửa chính, cầu thang, lối xe chiếm hết tường; căn hộ phòng khách thông bếp; phòng khách dùng sofa làm vách chia khu. Cách kê sofa thông thường đã có nhiều bài hướng dẫn, ở đây chỉ bàn các tình huống khó.
Vì sao phong thủy ngại sofa quay lưng ra cửa
Phong thủy nhà ở dùng hình ảnh tứ linh để mô tả một chỗ ngồi tốt: phía sau có Huyền vũ là núi tựa, hai bên có Thanh long và Bạch hổ ôm lại, phía trước là minh đường thoáng nhìn ra. Áp vào phòng khách, bức tường sau lưng sofa đóng vai núi tựa, hai tay vịn hay hai món đồ bên cạnh là hai cánh, khoảng trống trước bàn trà là minh đường. Khi sofa quay lưng ra cửa chính, phía sau người ngồi lại là chỗ có người qua lại nhiều nhất, tức là mất núi tựa.
Phần lý giải thực tế khá gần với các nghiên cứu tâm lý môi trường về chỗ ngồi: người ta thường thích ngồi ở nơi phía sau được che và phía trước nhìn rộng, đặc biệt trong không gian có người lạ ra vào. Ngồi quay lưng ra cửa, người ngồi dễ phải ngoái lại mỗi khi nghe tiếng cửa, khách bước vào thì thấy lưng ghế trước mặt chủ nhà. Một chi tiết nữa là lưng sofa nằm sát lối đi thì hay bị va, quệt bẩn, nhất là ở nhà có xe máy dắt qua phòng khách.
Cần nói rõ: không có tài liệu nào cho thấy sofa quay lưng ra cửa gây ra chuyện xấu cho gia đình. Mức độ "xấu" ở đây là cảm giác bất tiện của người ngồi, và cái đó xử lý được bằng bố trí.
Bốn tình huống sofa không tựa được tường
Mỗi kiểu nhà đẩy sofa ra giữa phòng vì một lý do khác nhau, nên cách xử lý cũng khác. Bảng dưới gom bốn ca hay gặp nhất ở nhà Việt.
| Tình huống | Vì sao sofa phải đứng giữa | Hướng xử lý chính |
|---|---|---|
| Nhà ống, phòng khách tầng trệt | Một bên tường là lối đi xuyên nhà, bên kia là cầu thang hoặc chỗ để xe | Kê sofa dọc tường dài, chỉ một bên quay về lối đi, thêm kệ thấp |
| Căn hộ thông bếp | Sofa làm ranh giới giữa khu khách và khu bếp – ăn | Bàn console sau lưng, bàn ăn hoặc đảo bếp làm "núi tựa" thứ hai |
| Phòng khách nhiều cửa | Tường bị cửa sổ, cửa ban công, cửa phòng ngủ chia nhỏ | Chọn tường đặc dài nhất, chấp nhận cửa sổ phía sau nếu có rèm dày |
| Phòng rộng muốn chia khu | Chủ nhà dùng sofa tạo nhóm ngồi giữa phòng | Thảm định vị khu ngồi, kệ thấp và đèn cây sau sofa |
Điểm chung của cả bốn ca: thay vì cố tìm một bức tường không có, bạn tạo một "bức tường thấp" ngay sau sofa và sắp chỗ ngồi để người ngồi liếc thấy cửa.
Tạo chỗ tựa cho sofa không có tường
Bàn console sau lưng sofa. Một chiếc bàn dài, hẹp, cao ngang hoặc thấp hơn lưng sofa một chút là cách phổ biến nhất. Nó che phía sau, tạo chỗ đặt đèn, sách, và chặn người đi qua không quệt vào lưng ghế. Nên chọn bàn đủ nặng hoặc ghép sát chân sofa để không bị xô.
Kệ thấp hai mặt. Kệ sách hay kệ trang trí cao khoảng ngang thắt lưng, mở hai mặt, vừa làm vách thấp vừa để đồ. Không nên dùng kệ cao quá đầu người ngồi vì sẽ làm phòng bí và có nguy cơ đổ nếu không neo.
Vách lửng hoặc vách nan. Ở căn hộ thông bếp, một vách lửng cao hơn lưng sofa, hoặc vách nan gỗ thưa, cho cảm giác có tựa mà vẫn để sáng và gió đi qua. Vách cần cố định chắc xuống sàn hoặc lên trần.
Sofa lưng cao, sofa có lưng gỗ. Khi không thêm được món nào, chọn sofa có lưng cao, lưng cứng cũng giúp người ngồi bớt cảm giác trống. Sofa lưng thấp kiểu tối giản đứng giữa phòng là kiểu lộ nhất.
Cây chậu lớn hoặc đèn cây hai đầu. Hai chậu cây cao hoặc hai cây đèn đặt ở hai đầu lưng sofa tạo cảm giác khung lại khu ngồi. Cây cần chậu nặng, chống đổ, và hợp ánh sáng trong phòng.
Giữ tầm nhìn ra cửa khi sofa phải quay lưng
Có chỗ tựa rồi, phần thứ hai là để người ngồi biết ai đang vào nhà. Các bước dưới đây áp dụng được cho hầu hết phòng khách.
- Thử xoay sofa dù chỉ ba mươi đến bốn mươi lăm độ. Nhiều khi xoay chéo một chút là từ chỗ ngồi đã liếc thấy cửa, mà tivi vẫn nhìn được.
- Nếu dùng sofa chữ L, đặt cạnh dài song song lối đi và cạnh ngắn hướng về phía cửa, để luôn có ít nhất một chỗ ngồi nhìn ra cửa.
- Bố trí ghế đơn hoặc ghế bành ở vị trí thấy cửa cho người lớn tuổi, người hay ngồi tiếp khách, còn sofa dành cho cả nhà ngồi xem tivi.
- Khi không xoay được, một số gia đình đặt gương nhỏ ở tường đối diện để thấy cửa qua gương. Cách này cần tránh gương soi thẳng cửa chính, vốn là điều nhiều trường phái kiêng.
- Gắn chuông nhỏ hoặc cảm biến báo cửa nếu nhà hay có người ra vào, để người ngồi không bị giật mình. Đây là giải pháp thuần tiện ích.
Thứ tự ưu tiên là xoay đồ trước, thêm ghế sau, gương là lựa chọn cuối. Gương đặt sai chỗ dễ gây chói và tạo thêm điều phải kiêng.
Sofa làm vách ngăn trong căn hộ thông bếp
Căn hộ hiện nay hay để phòng khách liền bếp và bàn ăn trong một khoảng. Đặt sofa quay lưng về phía bếp là cách chia khu đơn giản nhất, nhưng cũng làm người ngồi quay lưng vào chỗ có người nấu nướng, đi lại. Theo cách nghĩ phong thủy, khu bếp là chỗ "động", sau lưng ghế ngồi nên là chỗ "tĩnh".
Cách gỡ thường là để bàn ăn nằm giữa sofa và bếp. Lưng sofa tựa vào một bàn console thấp, sau đó mới tới bàn ăn, rồi tới bếp. Như vậy khu ngồi có ba lớp ngăn với khu nấu: console, bàn ăn và khoảng đi lại. Mùi và khói thì phải xử lý bằng máy hút mùi và cửa sổ, không món đồ nào thay được.
Một lưu ý về an toàn: lưng sofa không nên quá gần khu bếp nấu. Vải bọc, gối tựa đều là vật dễ cháy, nhất là khi gia đình dùng bếp gas. Khoảng cách đủ cho một người đi qua thoải mái giữa lưng sofa và mép đảo bếp là mức tối thiểu nên giữ. Nếu cần vách, nên chọn vật liệu khó cháy hoặc kính cường lực.
Những cách xử lý nên tránh
Khi tìm cách "chữa" sofa quay lưng ra cửa, nhiều người được khuyên những giải pháp vừa tốn kém vừa không giải quyết đúng chỗ. Vài kiểu hay gặp:
- Treo vật phẩm sau lưng sofa thay cho việc xoay ghế. Một bức tranh hay một món trang trí không tạo được chỗ tựa thật, người ngồi vẫn trống phía sau như cũ.
- Dựng vách kín cao kịch trần ngay sau sofa trong phòng khách nhỏ. Phòng mất sáng, mất gió, và khu bếp hoặc lối đi phía sau trở thành một hành lang tối.
- Đặt kệ cao, nặng không neo tường làm chỗ tựa. Kệ đứng giữa phòng, có người tựa lưng sofa đẩy ra phía sau, là kiểu dễ đổ nhất trong nhà.
- Đặt gương lớn đối diện cửa chính để "nhìn thấy cửa". Ngoài chuyện nhiều trường phái kiêng gương soi cửa, gương lớn ở vị trí đó còn gây chói và làm khách bước vào thấy chính mình trước khi thấy chủ nhà.
- Mua sofa mới đắt tiền chỉ vì được nói kiểu cũ "phạm". Nếu sofa còn tốt, xoay hoặc thêm một món đồ thấp phía sau gần như luôn đủ.
- Kê sofa sát lan can cầu thang hoặc sát ô thông tầng để lấy chỗ tựa. Lan can không phải chỗ tựa, trẻ nhỏ có thể trèo từ lưng sofa lên lan can.
Nguyên tắc chung là chỗ tựa phải là một vật thật, chắc, thấp vừa phải; giải pháp nào chỉ mang tính biểu tượng thì coi như lớp trang trí thêm, không thay được việc kê lại.
Ví dụ giả định: phòng khách nhà ống bốn mét có chỗ để xe
Ví dụ giả định: một nhà ống ở Cần Thơ, mặt tiền bốn mét, tầng trệt vừa để hai xe máy vừa làm phòng khách. Cửa cuốn ở mặt tiền, cầu thang nằm giữa nhà dọc tường bên phải. Ban đầu chủ nhà kê sofa văng song song với mặt tiền, lưng quay ra cửa cuốn để mặt nhìn vào trong, nơi treo tivi. Xe máy dắt vào phải đi vòng qua lưng sofa.
Cách sắp lại: sofa xoay chín mươi độ, kê dọc tường trái, một đầu hướng ra cửa. Người ngồi liếc trái là thấy cửa cuốn. Tivi chuyển sang mặt tường phải, phía dưới gầm cầu thang được đóng tủ thấp để che. Xe máy để sát cửa, ngăn với khu ngồi bằng một kệ giày thấp và chậu cây lớn. Lối đi giữa xe và sofa đủ một người dắt xe.
Kết quả không làm phòng rộng thêm, nhưng lối dắt xe không còn cắt sau lưng người ngồi, và sofa có tường tựa. Đây đúng là loại thay đổi mà các lời khuyên phong thủy về sofa nhắm tới: giải bài toán sinh hoạt, không phải tìm một hướng "đại cát" nào đó.
Câu hỏi thường gặp
Sofa quay lưng ra cửa sổ có sao không?
Theo quan niệm, cửa sổ sau lưng cũng bị coi là thiếu tựa nhưng nhẹ hơn cửa chính, vì không có người đi qua. Về thực tế, cần để ý nắng chiếu vào gáy và gió lùa. Rèm dày, kệ thấp đặt giữa sofa và cửa sổ là đủ để người ngồi thấy yên hơn.
Bàn console sau sofa nên cao bao nhiêu?
Thường người ta chọn bàn cao bằng hoặc thấp hơn lưng sofa vài phân để nhìn gọn và không che tầm nhìn khi đứng. Nếu nhà có trẻ nhỏ, cần chọn bàn nặng, chân chắc, hoặc cố định vào chân sofa để trẻ không kéo đổ.
Có nên đặt bể cá sau lưng sofa làm chỗ tựa không?
Nhiều trường phái không khuyên đặt nước sau lưng chỗ ngồi chính, vì nước được coi là động, trái với ý núi tựa. Về thực tế, bể cá sau lưng ghế dễ bị va, tiếng máy bơm sát tai cũng gây khó chịu. Bể cá nên đặt chỗ nhìn thấy được từ sofa thì hợp lý hơn.
Sofa chữ L kê giữa phòng có ổn không?
Sofa chữ L kê giữa phòng thường dễ xử lý hơn sofa văng, vì cạnh ngắn tạo được một chỗ ngồi nhìn về hướng khác. Bạn chỉ cần thêm chỗ tựa sau cạnh dài và để cạnh ngắn quay về phía cửa vào hoặc phía có tầm nhìn rộng.
Phòng khách không có bức tường nào đặc thì chọn tường nào làm chỗ tựa?
Chọn bức tường dài nhất và ít cửa nhất. Nếu bức đó có cửa sổ, dùng rèm dày và kệ thấp. Nếu có cửa phòng ngủ, đặt sofa sao cho lưng không chắn lối mở cửa. Khi mọi tường đều bị chia, một vách lửng nhẹ là giải pháp gọn nhất.
Kê lại sofa có cần đổi tivi theo không?
Thường là có, vì sofa và tivi nên nhìn nhau. Trước khi khoan treo tivi ở tường mới, bạn nên ngồi thử vài ngày với tivi đặt tạm trên kệ, xem có chói từ cửa sổ không và khoảng cách đã hợp chưa, rồi mới cố định.