Phong thủy đồ nội thất xoay quanh vài nguyên tắc lặp lại ở mọi phòng: món đồ người ngồi, nằm lâu cần có chỗ tựa chắc phía sau; từ chỗ ngồi nên thấy được cửa ra vào; lối đi phải thông, không bị đồ chắn; kích thước đồ vừa với phòng; cạnh sắc không chĩa vào người; đồ nặng đặt thấp, đồ treo cao phải chắc. Phần lớn những điều này có lời giải thích thực tế về an toàn, tầm nhìn và thói quen sinh hoạt, chứ không chỉ là kiêng kỵ.
Bài này gom các nguyên tắc chung đó thành một khung để bạn dùng khi mua đồ mới, dọn vào nhà mới hay sắp lại phòng cũ. Những món cụ thể như sofa, tủ quần áo, tủ giày, đồ gỗ cũ có bài riêng trong cùng chuyên mục. Mọi điều "tốt, xấu" nhắc dưới đây là quan niệm của các trường phái phong thủy, mức tin tuỳ mỗi người; phần lý do thực tế thì ai cũng tự kiểm được trong nhà mình.
Đồ nội thất được phong thủy nhìn theo những tiêu chí nào
Sách phong thủy cổ viết cho nhà ở thời chưa có sofa, tủ âm tường hay giường nệm cao su. Những gì người xưa bàn về đồ đạc chủ yếu là giường, bàn, ghế, tủ, án thờ, và cách nói rất ngắn: giường không đặt dưới xà, ghế phải có chỗ dựa, cửa không đối cửa. Các thầy phong thủy hiện nay mở rộng những nguyên tắc ấy sang đồ hiện đại theo cùng một logic: xét xem món đồ ấy ảnh hưởng tới người dùng nó thế nào.
Có thể gom thành bốn tiêu chí. Thứ nhất là vị trí so với người: người ngồi, nằm ở đâu, có được che phía sau không, nhìn ra đâu. Thứ hai là vị trí so với dòng đi lại: đồ có chắn lối, có làm người phải lách, có đứng ngay chỗ gió lùa không. Thứ ba là hình dáng và chất liệu: góc nhọn hay bo tròn, cứng hay mềm, nặng hay nhẹ, được trường phái ngũ hành gán cho hành nào. Thứ tư là tình trạng: đồ lành hay hỏng, sạch hay ẩm mốc, gọn hay chất đống.
Hai tiêu chí đầu chiếm phần lớn lời khuyên và cũng là phần có cơ sở thực tế rõ nhất. Tiêu chí thứ ba mang tính biểu tượng nhiều hơn, nên dùng ở mức phối cho hài hoà, không cần thay cả bộ đồ chỉ vì "khắc mệnh". Tiêu chí thứ tư thì không cần tin phong thủy cũng thấy đúng: đồ hỏng, ẩm, bụi làm nhà khó ở.
Bảy nguyên tắc kê đồ dùng chung cho mọi phòng
Chỗ ngồi, chỗ nằm lâu cần có tựa phía sau. Sofa, giường, ghế làm việc nên quay lưng vào tường đặc, vách chắc hoặc ít nhất là một món đồ cao, nặng. Phong thủy gọi đây là thế có "núi tựa". Lý do thực tế: khi phía sau bị che, người ta bớt phải để ý sau lưng, ngồi lâu đỡ bồn chồn.
Từ chỗ ngồi chính nên thấy được cửa vào. Không cần nhìn thẳng mặt cửa, chỉ cần liếc là thấy ai bước vào. Ngồi quay lưng hoàn toàn ra cửa là điều các trường phái đều khuyên tránh, và về thói quen thì người ngồi kiểu đó hay giật mình khi có người đi vào sau.
Lối đi chính phải thông. Đường từ cửa chính vào phòng khách, bếp, cầu thang không nên phải lách qua góc tủ hay chân bàn. Quan niệm gọi là để "khí" lưu thông; về an toàn thì lối thông giúp đi lại ban đêm, khiêng đồ, thoát ra khi có sự cố.
Đồ vừa với phòng. Một bộ sofa quá to trong phòng nhỏ, một chiếc tủ cao gần chạm trần trong phòng ngủ hẹp đều làm phòng nặng nề. Phong thủy nói "đồ lớn áp người"; thiết kế nội thất nói tỉ lệ đồ với phòng mất cân đối. Cùng một kết luận.
Bớt cạnh sắc hướng vào người. Góc bàn kính, góc tủ, cạnh kệ chĩa vào chỗ ngồi hay đầu giường bị các thầy gọi là một dạng sát khí hình dạng. Ngoài quan niệm, đây là chỗ hay va đập nhất, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Nặng đặt thấp, treo cao phải chắc. Tủ, kệ nặng nên đứng sát sàn và được neo vào tường; đồ treo trên đầu chỗ ngồi, chỗ nằm càng ít càng tốt. Phong thủy gọi vật treo trên đầu là "áp đỉnh"; về kỹ thuật thì đó là thứ có thể rơi.
Cân đối và có khoảng thở. Một bức tường dày đặc đồ đạc, một góc phòng trống trơn thường làm phòng lệch. Các thầy hay khuyên để lại khoảng trống trước chỗ ngồi chính, gọi là minh đường; đó cũng là khoảng để chân, để bàn trà, để đi lại.
Các món đồ lớn: điều phong thủy hay nói và lý do thực tế
Bảng dưới đặt cạnh nhau lời khuyên quen thuộc của phong thủy và cách hiểu thực tế cho các món đồ lớn nhất trong nhà. Cột cuối là cách xử lý khi nhà bạn không làm đúng được.
| Món đồ | Phong thủy hay nói | Lý do thực tế có thể kiểm | Khi không làm đúng được |
|---|---|---|---|
| Sofa | Tựa tường, không quay lưng ra cửa chính | Người ngồi thấy ai ra vào, lưng ghế không bị va | Đặt bàn console hoặc kệ thấp sau lưng sofa |
| Giường | Đầu giường tựa tường đặc, không dưới xà, chân không thẳng cửa | Ngủ yên hơn khi đầu được che, ít gió lùa | Làm vách đầu giường, trần giả che dầm |
| Tủ quần áo | Không quá cao áp giường, không đối đầu giường | Tủ cao dễ đổ, cánh tủ mở vướng lối | Neo tủ vào tường, chọn cánh lùa |
| Bàn ăn | Không đặt thẳng cửa chính hay cửa nhà vệ sinh | Tránh gió, mùi, người đi qua lúc ăn | Dùng rèm, vách thấp hoặc xoay hướng bàn |
| Bàn làm việc | Lưng tựa, nhìn thấy cửa | Tập trung hơn, ít bị giật mình | Đặt gương nhỏ hoặc xoay bàn chéo góc |
| Kệ, tủ trang trí | Không treo trên đầu chỗ ngồi, không nhọn | Đồ có thể rơi, góc dễ va | Hạ kệ, bo góc, dời sang tường bên |
Nhìn lại bảng, bạn sẽ thấy cột "lý do thực tế" gần như luôn khớp với cột "phong thủy hay nói". Đó là lý do nhiều kiến trúc sư không tin phong thủy vẫn khuyên kê đồ y như vậy. Những chỗ hai cột lệch nhau thường rơi vào phần hướng và ngũ hành, nơi niềm tin cá nhân quyết định nhiều hơn.
Hình dáng và chất liệu đồ theo ngũ hành: dùng đến đâu
Trường phái ngũ hành gán hình dáng và chất liệu cho từng hành: đồ gỗ, dáng cao thẳng thuộc Mộc; dáng nhọn, màu đỏ thuộc Hoả; dáng vuông dẹt, gốm đá thuộc Thổ; dáng tròn, kim loại thuộc Kim; dáng uốn lượn, kính và màu đen xanh thẫm thuộc Thuỷ. Từ đó có lời khuyên phối đồ cho các hành "sinh" nhau và tránh dồn một hành quá dày trong một phòng.
Cách dùng hợp lý là coi ngũ hành như một ngôn ngữ phối hợp vật liệu, giống quy tắc phối màu. Một phòng khách toàn kính, inox và đá bóng sẽ lạnh, phản chiếu nhiều; thêm gỗ, vải, cây thì ấm lại. Ngũ hành gọi đó là bù hành; thiết kế gọi đó là cân bằng chất liệu. Còn việc đổi cả bộ bàn ăn mặt kính chỉ vì gia chủ "mệnh Hoả kỵ Thuỷ" là đi quá xa so với chính tinh thần của học thuyết, vốn nhấn vào điều hoà chứ không cấm đoán.
Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn cách xếp vật liệu hiện đại vào ngũ hành, chuyên mục ngũ hành trong nhà có bài riêng cho gỗ, đá, kim loại, kính. Ở đây chỉ cần nhớ: hình dáng và chất liệu là lớp sau cùng, chỉ tính tới khi vị trí và lối đi đã ổn.
Thứ tự kê đồ khi dọn vào nhà mới hoặc sắp lại phòng
Nhiều người kê đồ theo thứ tự đồ được chở tới, rồi sau đó mới thấy vướng. Thứ tự dưới đây đi từ món lớn, khó dời tới món nhỏ, dễ chỉnh, giúp bạn ít phải khiêng đi khiêng lại.
- Vẽ mặt bằng phòng lên giấy, đánh dấu cửa chính, cửa sổ, cửa nhà vệ sinh, ổ điện, dầm trần, cửa gió điều hoà. Đây là những thứ không đổi được.
- Vạch lối đi chính trên sàn bằng băng dính giấy, rộng tối thiểu khoảng một người đi thoải mái. Không đồ nào được đè lên vạch này.
- Đặt món "neo" của từng phòng trước: giường trong phòng ngủ, sofa trong phòng khách, bàn ăn trong phòng ăn. Món neo cần tường tựa và tầm nhìn ra cửa.
- Đặt tủ lớn, kệ cao vào tường còn lại, ưu tiên tường không đối diện đầu giường hay chỗ ngồi chính. Neo tủ cao vào tường ngay khi kê.
- Thêm đồ phụ: bàn trà, ghế đơn, tab đầu giường, kệ thấp. Kiểm từng món xem có góc nào chĩa vào chỗ ngồi hay đầu giường không.
- Sống thử vài ngày rồi mới khoan treo kệ, tranh, đèn. Đi lại ban đêm một lần với đèn tắt bớt để biết chỗ nào dễ vấp.
Nếu có người trong nhà theo một trường phái cụ thể và muốn tính hướng giường, hướng bàn theo cung phi, phần đó đặt vào bước ba. Các bước còn lại vẫn giữ nguyên.
Những điều đồ nội thất không làm được
Vì phong thủy đồ nội thất được bàn nhiều trên mạng, không ít lời quảng cáo đã gán cho đồ đạc những công dụng quá xa. Vài điều nên giữ tỉnh táo:
- Không có cách kê sofa, kê giường nào bảo đảm làm ăn khấm khá, vợ chồng hoà thuận hay con học giỏi. Kê hợp lý làm nhà dễ ở hơn, phần còn lại do con người.
- Không cần thay đồ còn tốt chỉ vì một lời phán "khắc mệnh". Phối thêm vải, cây, màu là đủ nếu bạn thật sự thấy phòng mất cân đối.
- Không món đồ nào "hoá giải" được kết cấu nguy hiểm. Dầm nứt, trần thấm, tủ nghiêng cần thợ sửa, không cần thêm vật trang trí.
- Những lời doạ kiểu "kê giường sai là có chuyện lớn" không có cơ sở. Nếu ai đó dùng lời doạ để bán đồ đắt tiền, bạn nên dừng lại.
- Phong thủy không thay cho quy chuẩn an toàn: đồ trong nhà có trẻ nhỏ vẫn cần chống lật, bo góc, khoá ngăn kéo.
Giữ những giới hạn này, bạn dùng phong thủy như một bộ lời nhắc kê đồ có ích, thay vì một danh sách kiêng kỵ gây lo lắng.
Ví dụ giả định: sắp lại đồ trong một căn hộ hai phòng ngủ
Ví dụ giả định: một gia đình ba người ở căn hộ hai phòng ngủ tại Hà Nội. Phòng khách liền bếp, cửa căn hộ mở thẳng vào phòng khách. Sofa đang kê giữa phòng, lưng quay ra cửa chính để mặt hướng về tivi. Phòng ngủ chính có tủ áo cao kịch trần đặt đối diện đầu giường, cánh tủ khi mở chạm mép giường.
Theo khung ở trên, việc đầu tiên là giữ lối đi từ cửa vào bếp. Sofa được xoay chín mươi độ, tựa vào bức tường dài, từ chỗ ngồi liếc sang trái là thấy cửa. Tivi chuyển sang tường đối diện sofa. Khoảng trống trước sofa đủ đặt bàn trà thấp và vẫn còn lối đi. Ở phòng ngủ, tủ áo được dời sang tường bên cạnh, phía chân giường, và neo vào tường; cánh tủ giờ mở ra khoảng trống chứ không chạm giường.
Gia đình không mua thêm món nào, không cần chọn ngày giờ, chỉ mất một buổi chiều. Sau đó họ để ý thấy hai điều: đi từ cửa vào bếp không phải vòng qua lưng ghế nữa, và người ngồi sofa không còn giật mình khi có người mở cửa. Những thay đổi đó đo được bằng cảm giác của chính người ở, đúng tinh thần mà phong thủy nhà ở nhắm tới.
Câu hỏi thường gặp
Có cần xem tuổi trước khi mua đồ nội thất không?
Không bắt buộc. Một số trường phái tính hướng giường, hướng bàn theo cung phi của gia chủ, nhưng việc chọn mua món đồ thì không cần xem tuổi. Bạn nên ưu tiên kích thước vừa phòng, chất liệu bền và dễ vệ sinh, rồi khi kê mới tính tới hướng nếu gia đình muốn.
Đồ nội thất màu gì là hợp phong thủy?
Không có một màu hợp cho mọi nhà. Trường phái ngũ hành gợi ý màu theo phương vị phòng hoặc theo mệnh gia chủ, nhưng đó là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Về thực tế, màu đồ nên hài hoà với tường, sàn và ánh sáng phòng, và dễ giữ sạch trong khí hậu nóng ẩm.
Kê đồ sai phong thủy có cần làm lễ gì không?
Không cần. Kê đồ là việc sinh hoạt bình thường, bạn có thể đổi chỗ bất cứ lúc nào. Một số gia đình chỉ kiêng dời bàn thờ tuỳ tiện, còn sofa, giường, tủ thì dời thoải mái. Nếu ai khuyên làm lễ tốn kém chỉ vì kê lại đồ, đó là lời khuyên nên cân nhắc kỹ.
Nhà nhỏ không đủ tường để mọi món đều có chỗ tựa thì sao?
Ưu tiên chỗ tựa cho món dùng lâu nhất, thường là giường rồi tới chỗ ngồi chính. Các món còn lại có thể đứng giữa phòng nếu phía sau có kệ thấp, tủ, hoặc lưng ghế cao. Mục tiêu là người ngồi không bị trống lưng hoàn toàn, không phải mọi món đều dính tường.
Đồ nội thất có góc nhọn có phải bỏ đi không?
Không cần bỏ. Bạn có thể xoay món đồ để góc không chĩa vào chỗ ngồi, đầu giường; dán miếng bo góc bằng silicon; hoặc đặt cây, ghế đôn che bớt. Với nhà có trẻ nhỏ, bo góc là việc nên làm vì an toàn, không phụ thuộc vào việc tin phong thủy hay không.
Sắp lại đồ đạc có nên chọn ngày không?
Phần lớn các gia đình không chọn ngày cho việc kê lại đồ trong nhà. Tập quán chọn ngày thường áp dụng cho việc lớn như động thổ, nhập trạch, dời bàn thờ. Nếu gia đình bạn có thói quen chọn ngày thì giữ theo nếp nhà, còn về thực tế, ngày rảnh và đủ người khiêng là ngày hợp lý nhất.