Phòng cưới theo cách hiểu phổ biến của phong thủy là một phòng ngủ yên, sáng vừa phải, không nằm ngay đầu cầu thang hay sát nhà vệ sinh, có giường cưới tựa vào bức tường đặc, nhìn thấy cửa mà không nằm thẳng trục cửa, và được sửa sang xong sớm để căn phòng kịp khô, kịp bay mùi trước ngày đón dâu. Phần trang trí cưới như chữ hỷ, hoa, chăn ga màu đỏ là tập quán vui, nên gỡ dần sau vài tuần để phòng trở về là chỗ ngủ hằng ngày.
Phòng cưới là phòng ngủ đầu tiên của một gia đình mới, thường nằm trong nhà bố mẹ chồng hoặc trong căn nhà riêng của hai người. Bài này đi theo thứ tự công việc: chọn phòng, sửa phòng, kê giường, bày đồ, rồi những ngày sau cưới. Những lời kiêng được nhắc tới là quan niệm dân gian, mức tin tuỳ mỗi người; bài không hứa điều gì về hạnh phúc của đôi vợ chồng, vì thứ đó do hai người vun đắp.
Chọn phòng nào trong nhà làm phòng cưới
Ưu tiên phòng yên và kín. Theo quan niệm âm dương, phòng ngủ thuộc phần "tĩnh" của ngôi nhà, nên đặt ở chỗ ít người qua lại. Trong nhà ống nhiều tầng, phòng cưới thường hợp với tầng hai hoặc tầng ba, phía sau nhà, xa mặt đường. Lý do thực tế rất dễ thấy: ít tiếng xe, ít người đi ngang cửa, đôi vợ chồng mới có chỗ riêng trong một ngôi nhà còn nhiều người khác.
Tránh phòng ngay đầu cầu thang. Phòng có cửa mở thẳng ra chiếu nghỉ hay đầu cầu thang bị coi là "khí xung" vào phòng. Nhìn theo đời sống, đó là chỗ cả nhà lên xuống, tiếng bước chân và ánh đèn hành lang lọt vào phòng cả ngày. Nếu không còn phòng khác, có thể lùi cửa vào một chút, làm cửa có gioăng kín hoặc treo rèm dày phía trong.
Cân nhắc phòng sát nhà vệ sinh chung. Lời kiêng giường kề tường nhà vệ sinh có gốc từ chuyện ẩm, mùi và tiếng nước xả. Phòng cưới nằm cạnh khu vệ sinh chung của cả tầng thì đầu giường nên quay sang bức tường khác, và tường chung cần được chống thấm tốt.
Đủ sáng, có cửa sổ mở được. Phòng ngủ thiên âm nhưng không nên tối hẳn. Một cửa sổ đón gió và nắng sớm giúp phòng khô, đỡ mốc chăn nệm. Phòng không có cửa sổ thì cần quạt hút hoặc điều hoà có chế độ thông gió.
Đủ chỗ cho hai người. Phòng cưới hay bị chọn theo kiểu "phòng còn trống" mà quên rằng hai người sẽ có gấp đôi quần áo, giấy tờ, đồ cá nhân. Đo trước diện tích để biết có kê nổi giường đôi, tủ áo và lối đi hai bên giường hay không.
Sửa sang phòng cưới: làm sớm bao lâu và vì sao
Nhiều gia đình để sát ngày cưới mới sơn lại phòng, thay giường, dán giấy tường. Đây là thói quen nên đổi, không phải vì phong thủy mà vì vật liệu mới cần thời gian khô và bay mùi. Bảng dưới là mốc tham khảo, tuỳ thời tiết và loại vật liệu.
| Việc | Nên xong trước ngày cưới | Lý do thực tế |
|---|---|---|
| Sơn tường, sơn trần | Khoảng 3–4 tuần | Sơn cần khô hẳn, mùi dung môi cần thời gian thoát; mùa nồm ẩm ở miền Bắc còn lâu hơn |
| Dán giấy tường, ốp gỗ | Khoảng 3 tuần | Keo dán có mùi; giấy phồng hay bong thường lộ ra sau vài ngày |
| Thay sàn, đánh vecni đồ gỗ | Khoảng 3–4 tuần | Vecni và keo sàn có mùi nặng hơn sơn tường |
| Mua giường, tủ mới | Khoảng 2 tuần | Đồ gỗ công nghiệp mới thường có mùi; để mở cửa cho thoáng |
| Nệm, chăn ga mới | Khoảng 1 tuần | Bóc lớp bọc nilon, giặt ga gối trước khi dùng |
| Lắp đèn, ổ điện, điều hoà | Khoảng 2 tuần | Còn thời gian chạy thử, sửa nếu hỏng |
Theo tập quán, nhiều nhà xem ngày khởi công sửa phòng và ngày kê giường cưới. Nếu gia đình muốn xem, nên chọn ngày từ sớm để không bị dồn việc. Việc sửa lớn như đục tường, đổi cửa thì xem thêm phần sửa nhà trên trang; việc sơn lại một phòng thường không cần thủ tục gì.
Kê giường cưới cho đúng nguyên lý
Giường cưới được kê theo những nguyên lý chung của giường ngủ, chỉ khác là nhiều nhà xem thêm ngày giờ kê và người trải giường. Các điểm cốt lõi:
- Đầu giường tựa tường đặc. Theo phong thủy, giường cần "chỗ tựa". Tường đặc cách âm tốt hơn, đỡ tiếng từ phòng bên và hành lang.
- Nhìn thấy cửa mà không thẳng trục cửa. Nằm trên giường thấy được người bước vào, nhưng chân giường không chĩa thẳng ra cửa. Kê lệch sang một bên là đủ.
- Không đặt dưới xà ngang hay đèn chùm nặng. Quan niệm gọi là "xà đè"; cảm giác bị đè và rủi ro đồ treo rơi đều là lý do thật.
- Hai bên có lối xuống. Với giường đôi, mỗi người một lối đi, mỗi người một tủ đầu giường nhỏ.
- Gương không soi thẳng vào giường. Gương lớn phản chiếu ánh đèn, ánh xe lúc nửa đêm. Gương tủ áo có thể đổi hướng hoặc che bằng rèm.
- Gầm giường gọn. Gầm giường cưới nên để trống hoặc chỉ cất chăn màn sạch, tránh chất đồ cũ, giấy tờ ẩm.
Kê giường theo hướng nào thì mỗi trường phái nói một kiểu. Bát trạch tính theo cung phi của người ngủ, và khi hai vợ chồng khác nhóm thì cách lấy theo ai được bàn riêng ở một bài khác trong danh mục này. Với phòng cưới, những nguyên tắc về chỗ tựa, ánh sáng và lối đi luôn nên làm trước.
Bày đồ cưới trong phòng: giữ cái vui, bớt cái rườm
Phòng cưới Việt Nam thường có chữ hỷ đỏ dán trên tường hoặc cửa, chăn ga màu đỏ hay hồng, đôi gối thêu, hoa tươi, đôi khi có nến hoặc đèn lồng nhỏ. Màu đỏ trong văn hoá Á Đông là màu của việc vui; đặt vài mảng đỏ trong phòng cưới là tập quán đẹp, không cần sơn cả phòng màu đỏ. Tường nên giữ màu dịu như kem, be, xám ấm để sau ngày cưới vẫn ngủ ngon.
Hoa tươi đẹp nhất ở ngày cưới và vài hôm sau. Theo quan niệm dân gian, hoa héo để lâu trong phòng ngủ không đẹp; lý do thực tế là nước cắm hoa nhanh bốc mùi và hút muỗi. Thay nước hằng ngày và bỏ hoa khi đã tàn. Bóng bay, rèm voan, dây đèn trang trí tiện chụp ảnh nhưng nên tính trước chỗ cắm điện, tránh nối dài chằng chịt sau đầu giường.
Nến và đèn dầu là thứ cần cẩn thận nhất. Nhiều phòng cưới đặt nến thơm, nến hình trái tim cạnh giường, cạnh rèm voan. Nếu dùng nến, đặt trên đĩa sứ, xa vải, và thổi tắt trước khi ngủ; đèn nến chạy pin cho hiệu ứng tương tự mà không có lửa. Đồ đôi như hai gối, hai cốc, đôi tượng uyên ương là quà mừng mang ý nghĩa biểu tượng, đặt ở kệ hoặc bàn trang điểm, không cần đặt đúng một góc nào mới "có tác dụng".
Phòng cưới trong nhà bố mẹ: giữ riêng tư từ đầu
Phần lớn phòng cưới ở Việt Nam nằm trong nhà của bố mẹ một bên, thường là bên chồng. Khi đó, phòng cưới không chỉ là nơi ngủ mà còn là khoảng riêng duy nhất của đôi vợ chồng trong một ngôi nhà chung. Phong thủy gọi đó là giữ "khí" của phòng không bị pha tạp; đời sống gọi đơn giản là có cửa đóng được, có khoá, và người khác gõ cửa trước khi vào.
Khi chuẩn bị phòng, gia đình nên chuyển hẳn đồ của người khác ra khỏi phòng: tủ đồ cũ của em, thùng hàng tích trữ, bàn thờ hay đồ thờ cất tạm. Phòng cưới mà vẫn là kho chung thì người trong nhà vẫn phải ra vào lấy đồ, đôi vợ chồng không có lúc nào thật sự riêng. Nếu nhà chật đến mức không tránh được, ít nhất nên dành một tủ có khoá hoặc một góc kệ cho giấy tờ và đồ quý của cô dâu.
Một chi tiết nhỏ nhưng hay bị quên là cách âm. Phòng cưới chung vách với phòng bố mẹ hoặc phòng em út thì nên kê tủ áo sát bức vách chung, dùng rèm dày, thêm thảm. Những việc này vừa hợp với ý giữ yên cho phòng ngủ vừa giúp cả nhà tôn trọng nhau mà không cần nói ra.
Gỡ đồ trang trí cưới khi nào
Không có ngày cố định bắt buộc. Dưới đây là những cách nhiều gia đình đang làm, kèm lý do:
- Hoa tươi, bóng bay, dây đèn: gỡ sau vài ngày, khi hoa tàn và bóng xẹp. Đây là đồ dùng một lần.
- Chữ hỷ dán cửa phòng, cửa nhà: nhiều nhà để qua lễ lại mặt hoặc qua tháng đầu, có nhà để đến khi giấy bạc màu. Theo quan niệm người Hoa, chữ hỷ được giữ một thời gian cho trọn niềm vui; khi gỡ thì gỡ nhẹ nhàng, không xé vội.
- Chăn ga đỏ: dùng trong những tuần đầu, sau đó thay bằng bộ màu dịu để ngủ hằng ngày, cất bộ cưới làm kỷ niệm.
- Ảnh cưới khổ lớn: chọn chỗ treo lâu dài; phần này có bài riêng về treo ảnh cưới trên trang.
- Quà cưới, phong bì: mở, ghi sổ và cất ngay trong tuần đầu; đây là việc giấy tờ hơn là phong thủy.
Lý do để gỡ dần là phòng cưới cần trở về đúng chức năng phòng ngủ. Một căn phòng còn treo đầy đồ cưới sau vài tháng vừa bám bụi vừa khiến hai người khó sắp xếp lại theo nếp sống thật của mình. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Ví dụ giả định: chọn phòng cưới trong một nhà ống bốn tầng
Ví dụ giả định: một gia đình ở Hải Phòng có nhà ống bốn tầng, mặt tiền 4 m. Tầng một là phòng khách và bếp, tầng hai có phòng bố mẹ phía sau và một phòng nhỏ phía trước nhìn ra đường, tầng ba có hai phòng của hai con, tầng bốn là phòng thờ và sân phơi. Con trai cả chuẩn bị cưới, gia đình phân vân giữa phòng trước tầng hai và phòng sau tầng ba.
Phòng trước tầng hai rộng hơn nhưng nhìn ra đường, tiếng xe từ sáu giờ sáng, và cửa phòng mở ngay chiếu nghỉ cầu thang. Phòng sau tầng ba nhỏ hơn một chút nhưng yên, có cửa sổ nhìn ra khe thoáng sau nhà, nằm dưới phòng thờ không trực tiếp mà lệch sang bên. Theo cả quan niệm phong thủy lẫn đời sống, phòng sau tầng ba hợp làm phòng cưới hơn. Người em chuyển xuống phòng trước tầng hai, nơi tiếng ồn ít ảnh hưởng đến một người đi học về muộn.
Gia đình sơn lại phòng sớm một tháng, kê giường tựa bức tường ngăn với phòng em, đặt tủ áo ở bức vách chung với cầu thang để cách tiếng. Ngày cưới, phòng được trang trí bằng chữ hỷ, hoa và chăn ga đỏ; ba tuần sau đôi vợ chồng thay ga màu xám nhạt, giữ lại một đôi gối thêu làm kỷ niệm. Cách làm không có gì đặc biệt, nhưng mỗi quyết định đều có lý do rõ.
Câu hỏi thường gặp
Phòng cưới có bắt buộc phải là phòng mới sơn không?
Không bắt buộc. Sơn lại là để phòng sạch và sáng, không phải điều kiện của tập quán cưới. Nếu tường còn đẹp, chỉ cần lau dọn, thay rèm và chăn ga. Nếu sơn thì nên làm sớm vài tuần để mùi kịp bay hết trước khi hai người dọn vào.
Phòng cưới có nên đặt dưới phòng thờ không?
Nhiều gia đình kiêng để giường nằm ngay dưới bàn thờ ở tầng trên, coi là chưa phải phép với tổ tiên. Nếu phòng cưới nằm dưới tầng thờ, chỉ cần kê giường lệch khỏi vị trí đặt bàn thờ phía trên. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người và tuỳ nếp nhà.
Phòng cưới có cần xem hướng giường theo tuổi cô dâu chú rể không?
Nếu gia đình theo bát trạch thì có thể xem, thường lấy theo người chồng hoặc người trụ cột. Nhưng khi phòng nhỏ chỉ kê được một kiểu, các nguyên tắc tựa tường, không thẳng cửa, không dưới xà nên được ưu tiên hơn hướng theo tuổi.
Có nên để người khác ngủ trên giường cưới trước ngày cưới không?
Tập quán ở nhiều nơi là không để ai ngồi hay nằm lên giường cưới sau khi đã trải, trừ tục cho trẻ nhỏ lăn giường. Lời kiêng này giữ cho giường sạch và mới đến ngày cưới. Đây là tập quán, mỗi nhà giữ một mức khác nhau.
Phòng cưới trong căn hộ thuê có cần làm gì đặc biệt không?
Phòng thuê không đục khoét được nên chỉ chỉnh bằng đồ rời: kê lại giường, thay rèm, thêm thảm, dùng đèn ngủ ánh vàng. Muốn dán chữ hỷ lên cửa thì dùng băng dính dễ bóc để khi trả nhà không làm hỏng sơn của chủ nhà.
Đặt cây xanh trong phòng cưới có kiêng không?
Một chậu cây nhỏ ít tưới như lưỡi hổ, trầu bà để gần cửa sổ là chấp nhận được. Quan niệm kiêng nhiều cây trong phòng ngủ có lý do thực tế là ẩm và muỗi. Hoa có mùi quá nồng như hoa ly nên đặt ngoài phòng khách thay vì đầu giường.