Nhà tối giản khá hợp với phong thủy ở phần cốt lõi: lối đi thông, ít đồ chắn cửa, ít góc bừa bộn tích bụi, ánh sáng tự nhiên vào sâu. Những điều sách phong thủy khuyên về "khí lưu thông" và "nhà sạch thì khí sáng" gần như trùng với tinh thần bớt đồ của phong cách tối giản.
Chỗ hai bên tách nhau là khi căn nhà trống đến mức thiếu chỗ tựa, thiếu điểm nhìn, toàn màu lạnh và ánh sáng trắng. Theo cách đọc phong thủy, nhà như vậy dễ "khí tán", "thiên âm"; theo cảm nhận thường ngày, nó lạnh lẽo, vang tiếng, khó ngồi lâu. Bài này giúp bạn tìm mức vừa: giữ được vẻ gọn của tối giản mà ngôi nhà vẫn ấm, vẫn có nếp.
Tối giản và phong thủy gặp nhau ở chữ "thoáng"
Phong cách tối giản trong nhà ở chịu ảnh hưởng của nhiều nguồn: kiến trúc hiện đại châu Âu với câu "ít hơn là nhiều hơn" thường gắn với Mies van der Rohe, thẩm mỹ thiền và nhà truyền thống Nhật Bản, và gần đây là phong trào dọn dẹp, sống ít đồ. Điểm chung là bỏ thứ không cần, để mỗi món còn lại có chỗ và có lý do.
Phong thủy dân gian nói rất nhiều về chuyện bừa bộn: đồ chất sau cửa làm cửa không mở hết, đồ hỏng để lâu trong nhà, gầm giường nhồi kín, góc nhà tích bụi. Các lời khuyên này thường được giải thích bằng ý "khí bị tắc", "khí tù". Bỏ lớp ngôn ngữ biểu tượng đi, ta thấy lý do thực tế: nhà ít đồ thì dễ lau, ít chỗ cho gián chuột, đi lại ban đêm không vấp, không khí lưu thông tốt hơn.
Vì vậy nhiều người theo phong thủy thấy nhà tối giản dễ chịu ngay từ đầu. Lối từ cửa vào được để trống, cửa sổ không bị tủ chắn, bàn ăn chỉ còn những thứ dùng hằng ngày. Đây là phần "được" không cần tranh cãi. Vấn đề chỉ xuất hiện khi việc bớt đồ trở thành mục tiêu tự thân, và căn nhà đánh mất những thứ giúp người ở thấy được che chở.
Khi trống quá: quan niệm "khí tán", "nhà lạnh" và cảm giác thật
Sách phong thủy chuộng không gian có giới hạn rõ: khí cần có chỗ dừng, như nước cần có hồ để tụ. Một phòng khách rất rộng mà chỉ có một chiếc sofa thấp giữa phòng, tường trắng trơn bốn phía, sàn đá bóng, theo quan niệm là khí "tán", không tụ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; nhưng cảm giác mà nó mô tả thì nhiều người từng gặp.
Phòng trống và nhiều mặt cứng phản xạ âm mạnh, tiếng nói vang, tiếng bước chân vọng lại. Ít đồ vải, ít thảm, ít rèm thì phòng khó giữ hơi ấm vào mùa lạnh ở miền Bắc và miền Trung. Thiếu những điểm dừng mắt như một bức tranh, một chậu cây, một kệ sách, người ngồi trong phòng thấy mắt không có chỗ bám. Một số người mô tả cảm giác đó là "như ở khách sạn" hay "như phòng trưng bày".
Có một khác biệt dễ bị bỏ qua: tối giản trong ảnh thường được chụp ở góc rộng, ánh sáng đẹp, không người. Sống thật thì có quần áo, đồ ăn, giấy tờ, đồ chơi của trẻ. Một căn nhà tối giản bền là căn nhà có đủ chỗ cất kín, để bề mặt trống mà đồ vẫn có chỗ. Nếu không đủ tủ, nhà sẽ quay vòng giữa hai trạng thái: trống lạnh khi vừa dọn và bừa bộn khi đang sống, cả hai đều không phải điều phong thủy hay người ở mong muốn.
Bảng màu trắng – xám – đen: âm dương của một căn nhà ít màu
Trắng không xấu, trắng toát mới dễ lạnh. Theo quan niệm dân gian, nhà trắng toát gợi không khí tang lễ. Lý do thực tế hơn là trắng lạnh dưới đèn trắng làm phòng như phòng khám. Chọn trắng ngà, trắng kem, trắng pha chút vàng là cách giữ sáng mà ấm.
Xám và đen cần gỗ, vải đi kèm. Xám bê tông, đen thép thuộc nhóm thiên âm theo cách đọc màu. Một tấm thảm len, một mặt bàn gỗ, một ghế mây đủ làm cân lại. Không cần thêm màu rực, chỉ cần thêm vật liệu có vân, có độ mềm.
Màu đất là cầu nối dễ nhất. Be, nâu nhạt, xanh rêu, đất nung vừa giữ tinh thần tối giản, vừa thêm hơi ấm. Trong cách đọc ngũ hành, đây là những màu thuộc Thổ và Mộc, thường được xem là dịu, ổn định.
Một điểm màu có chủ ý. Nhiều căn tối giản đẹp nhờ một vật màu duy nhất: một bình gốm men đỏ, một bức tranh sơn mài, một tấm gối vàng nghệ. Theo phong thủy, đó là chút dương giữa nền âm; theo thẩm mỹ, đó là tiêu điểm.
Ánh sáng là một phần của màu. Cùng tường trắng, đèn ba nghìn độ K cho cảm giác ấm, đèn sáu nghìn độ K cho cảm giác lạnh. Nhà tối giản nên có ít nhất hai lớp đèn: đèn chung và đèn thấp ấm để dùng buổi tối.
Bốn chỗ nhà tối giản hay hụt và cách bù
Khi rà một căn nhà tối giản bằng con mắt phong thủy, bốn chỗ dưới đây là nơi thường thiếu. Bù được bốn chỗ này, căn nhà vẫn tối giản nhưng có hồn hơn.
- Chỗ tựa: sofa thả giữa phòng, giường không đầu giường, bàn làm việc giữa khoảng trống. Kê sofa tựa tường đặc hoặc đặt sau lưng một kệ thấp; chọn giường có đầu giường chắc; quay bàn làm việc để lưng gần tường. Theo quan niệm, đây là thế có hậu chẩm; theo tâm lý, người ta yên tâm hơn khi sau lưng được che.
- Điểm nhìn: bốn bức tường trơn khiến mắt không có chỗ dừng. Một bức tranh lớn ở tường đối diện cửa, một cây xanh ở góc, một kệ trưng vài món có ý nghĩa với gia đình là đủ.
- Ánh sáng ấm: đèn âm trần trắng phủ đều là kiểu chiếu sáng quen của nhà tối giản. Thêm đèn bàn, đèn sàn, đèn hắt tường ấm cho buổi tối giúp nhà có vùng sáng – tối, đúng tinh thần âm dương có nhịp.
- Đồ mềm: rèm vải, thảm, gối, khăn trải. Chúng hút âm, giữ ấm, làm mềm góc cạnh của đồ gỗ và đá. Chọn cùng tông màu để không phá vẻ gọn.
Nếu muốn thêm một vật phẩm mang ý nghĩa biểu tượng, nên chọn một món đẹp, ghi rõ chất liệu, đặt đúng chỗ thay vì bày nhiều món nhỏ; xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy nếu bạn cần tham khảo. Vật phẩm là đồ trang trí mang ý nghĩa văn hoá, không thay được bốn điều trên.
Bàn thờ, ảnh gia đình và đồ kỷ niệm trong nhà tối giản
Nhiều gia đình trẻ theo phong cách tối giản băn khoăn có nên bỏ bàn thờ cầu kỳ hay cất hết ảnh gia đình cho tường trơn. Với phần lớn nhà Việt, bàn thờ gia tiên là phần của nếp nhà chứ không phải đồ trang trí. Tối giản không yêu cầu bỏ nó, chỉ gợi ý làm gọn: một kệ gỗ đơn giản hoặc một hốc tường có tường đặc phía sau, đồ thờ ít món nhưng đủ, giữ sạch, không bày lẫn đồ khác.
Theo quan niệm phong thủy, bàn thờ cần chỗ yên, cao ráo, không đối diện cửa nhà vệ sinh, không ở chỗ người qua lại liên tục. Những yêu cầu này dễ làm trong nhà tối giản vì nhà ít đồ, dễ dành một góc riêng. Chỗ cần lưu ý là nhà tối giản hay dùng vách kính, kệ rỗng, mặt bằng mở; bàn thờ đặt sau kệ rỗng hoặc vách kính sẽ thiếu thế tựa và thiếu riêng tư.
Ảnh gia đình và đồ kỷ niệm cũng vậy. Một căn nhà không có dấu vết của người ở là căn nhà khó gắn bó. Thay vì treo kín tường, có thể dành một bức tường hoặc một kệ cho ảnh khung cùng màu, vài món đồ của ông bà để lại, vài tác phẩm của con. Theo cách nhìn phong thủy dân gian, đó là nhân khí của ngôi nhà; theo cách nhìn đời thường, đó là lý do người ta muốn về nhà.
Các bước chỉnh một căn tối giản cho ấm mà không phá phong cách
Nếu căn nhà của bạn đã làm theo hướng tối giản và thấy lạnh, có thể chỉnh theo trình tự dưới đây, làm từng bước rồi sống thử vài ngày trước khi làm bước tiếp.
- Ngồi ở chỗ ngồi chính của phòng khách và của phòng ngủ, để ý xem sau lưng có trống không, có thấy cửa không. Chỉnh chỗ tựa trước mọi thứ khác.
- Tắt đèn trần vào buổi tối, bật thử một đèn sàn hoặc đèn bàn ấm. Nếu thấy dễ chịu hơn, bổ sung lớp đèn thấp cho các phòng.
- Thêm một tấm thảm dưới khu sofa hoặc bàn trà để định vùng cho khu sinh hoạt; chọn màu cùng tông sàn hoặc đậm hơn một chút.
- Đưa vào một hoặc hai cây xanh cỡ vừa ở góc có ánh sáng; tránh nhiều chậu nhỏ rải rác.
- Chọn một tiêu điểm cho mỗi phòng chính: tranh, kệ sách, món gốm, hoặc chính cửa sổ có cảnh đẹp.
- Rà lại chỗ cất kín: mọi thứ hay để ngoài mặt bàn có chỗ trong tủ chưa. Thiếu thì thêm tủ âm tường trước khi thêm đồ trang trí.
- Sau một hai tuần, hỏi cả nhà thấy thế nào. Cảm giác của người ở là thước đo cuối cùng.
Trình tự này đi từ thứ ảnh hưởng nhiều nhất đến cảm giác an tâm, là chỗ tựa và ánh sáng, đến thứ thuần thẩm mỹ. Làm ngược lại, bày đồ trang trí trước, thường chỉ làm căn nhà mất vẻ gọn mà vẫn lạnh.
Giữ gì, bớt gì: đối chiếu thói quen tối giản với quan niệm phong thủy
Bảng dưới gom các quyết định hay gặp khi làm nhà tối giản và gợi cách dung hoà. Các quan niệm phong thủy trong bảng là cách đọc phổ biến, mức tin tuỳ mỗi người.
| Thói quen tối giản | Quan niệm phong thủy | Lý do thực tế | Cách dung hoà |
|---|---|---|---|
| Bỏ đầu giường, nệm sát sàn | Giường cần đầu giường chắc, có hậu chẩm | Nệm sát sàn dễ ẩm mặt dưới ở xứ nồm | Dùng giường thấp có đầu giường gỗ, chừa khe thoáng dưới nệm |
| Tường trắng trơn toàn nhà | Trắng toát thiên âm, dễ lạnh | Trắng lạnh dưới đèn trắng gây cảm giác phòng khám | Trắng ngà, thêm một tường màu đất hoặc ốp gỗ |
| Không rèm, để kính trần | Cửa sổ trần làm khí tán, thiếu riêng tư | Nắng chói, nhà đối diện nhìn vào, nóng | Rèm vải mỏng cùng tông tường |
| Không thảm | Không có minh đường trong phòng | Phòng vang, sàn lạnh mùa đông | Một thảm vừa khu sofa |
| Không cây | Thiếu sinh khí, thiếu hành Mộc | Thiếu điểm xanh, mắt mỏi | Một hai cây cỡ vừa ở chỗ sáng |
| Cất hết ảnh, đồ kỷ niệm | Nhà thiếu nhân khí | Khó gắn bó, như nhà mẫu | Một tường ảnh hoặc một kệ kỷ niệm |
Nhìn bảng, bạn sẽ thấy phần lớn chỗ dung hoà không đòi thêm nhiều đồ, chỉ đòi chọn đúng loại đồ. Tối giản đúng nghĩa là ít mà đủ, không phải ít đến thiếu.
Câu hỏi thường gặp
Nhà tối giản có bị coi là nghèo khí theo phong thủy không?
Sách phong thủy không đánh giá giàu nghèo theo số lượng đồ. Quan niệm chỉ lo nhà quá trống làm khí không tụ. Nếu nhà vẫn có chỗ tựa, có điểm nhìn, có ánh sáng ấm và có dấu vết người ở thì không có lý do gì để lo về chuyện này.
Sơn nhà toàn màu trắng có kiêng không?
Một số người kiêng trắng toát vì liên tưởng đến tang lễ. Đây là quan niệm văn hoá, mức tin tuỳ mỗi người. Về thực tế, trắng giúp nhà sáng và mát; chỉ nên chọn trắng ấm, phối thêm gỗ, vải và ánh sáng vàng để nhà không lạnh.
Ngủ nệm sát sàn kiểu Nhật có ổn không?
Theo quan niệm, giường nên có đầu giường và cách sàn một khoảng. Lý do thực tế ở Việt Nam là mùa nồm làm mặt dưới nệm ẩm, dễ mốc. Nếu thích nệm thấp, hãy dùng phản gỗ có khe thoáng, phơi nệm định kỳ và kê đầu nệm sát tường đặc.
Nhà tối giản có nên bày vật phẩm phong thủy?
Có thể, nếu gia đình thích. Nên chọn ít món, đẹp, ghi rõ chất liệu và đặt ở chỗ có ý nghĩa, ví dụ một món trên kệ đối diện cửa. Vật phẩm là đồ trang trí mang ý nghĩa biểu tượng, không thay được việc bố trí chỗ tựa và ánh sáng.
Làm sao biết nhà mình đang trống quá?
Một vài dấu hiệu: tiếng nói vang, khách đến không biết ngồi đâu, buổi tối bật đèn vẫn thấy lạnh, cả nhà ít khi ngồi lâu ở phòng khách. Gặp những dấu hiệu này, hãy chỉnh chỗ tựa, thêm thảm, rèm và đèn ấm trước khi nghĩ đến chuyện khác.
Có cần bỏ bàn thờ cầu kỳ để hợp phong cách tối giản không?
Không cần bỏ, chỉ cần làm gọn nếu gia đình đồng thuận. Đồ thờ ít món mà đủ, kệ gỗ đường nét đơn giản, tường đặc phía sau, giữ sạch và an toàn lửa. Những việc liên quan đến nghi lễ nên bàn với người lớn trong nhà trước khi thay đổi.