Nhà nhiều kính hay tường kính sát sàn không bị phong thủy cấm, nhưng sách cũ lo ba điều: nhà thiếu chỗ tựa, khí dễ tán ra ngoài, và người ở bị phơi ra trước mắt bên ngoài. Ở xứ nóng như Việt Nam còn thêm điều thứ tư rất thực: kính mang nhiệt vào nhà.
Bài này không bàn kính thuộc hành gì hay chuyện kính toà đối diện phản chiếu nắng sang nhà mình, mà nói về chuyện sống bên trong một ngôi nhà nhiều kính: chỗ nào nên giữ tường đặc, nắng xử lý ra sao, ban đêm có thấy bị nhìn không, và kính lớn cần an toàn thế nào. Các nhận định tốt – xấu là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Ngôi nhà kính trong kiến trúc hiện đại
Hai ngôi nhà kính hay được nhắc trong lịch sử kiến trúc là Glass House của Philip Johnson hoàn thành năm 1949 và Farnsworth House của Mies van der Rohe hoàn thành năm 1951, đều ở Mỹ. Cả hai gần như chỉ có kính bao quanh, đặt giữa thiên nhiên rộng, ý tưởng là xoá ranh giới giữa trong và ngoài. Chúng nổi tiếng về thẩm mỹ, nhưng Farnsworth House cũng được biết đến với những phàn nàn của chủ nhà về nóng, lạnh, côn trùng và chi phí.
Ở Việt Nam, kính lớn trở nên phổ biến cùng với nhôm kính hệ, cửa kính lùa, mặt dựng kính cho nhà phố và biệt thự. Người ta thích vì nhà sáng, nhìn ra được sân vườn, nhà nhỏ trông rộng hơn. Ở Lâm Đồng, vùng ven biển Khánh Hòa hay các khu đồi, kính lớn còn để đón cảnh.
Phong thủy truyền thống được hình thành khi kính tấm lớn chưa có. Nhà xưa có cửa gỗ, cửa sổ nhỏ, liếp tre, mái hiên sâu. Những lời khuyên về "khí tán", "nhà hở" được viết cho nhà nhiều cửa mở trống. Áp sang nhà kính, cần hiểu kính vừa là tường vừa là cửa: nó chặn gió nhưng không chặn ánh sáng và tầm nhìn. Vì thế có những lời khuyên cũ không còn đúng, và có những lo ngại cũ hoá ra lại đúng theo cách khác.
"Nhà không có lưng": thế tựa khi nhiều mặt là kính
Trong phong thủy loan đầu, ngôi nhà cần có huyền vũ phía sau, tức thứ gì đó cao và vững che lưng. Ở quy mô một căn phòng, người ngồi, người nằm cũng cần chỗ tựa. Một phòng khách có ba mặt kính, sofa đặt giữa nhìn ra vườn, sau lưng là kính trong suốt nhìn ra đường, là ví dụ điển hình của chỗ ngồi "không có hậu chẩm" theo quan niệm.
Lý do thực tế là cảm giác bị phơi lưng. Người ngồi quay lưng ra một mặt kính nhìn ra đường thường vô thức ngoái lại khi có tiếng động. Ban đêm, kính phía sau thành mặt đen, phản chiếu chính mình, nhiều người thấy rợn. Đây là điều kiến trúc sư thiết kế nhà kính hay gặp phản hồi từ chủ nhà sau khi ở.
Cách giải quyết là giữ ít nhất một bức tường đặc cho mỗi khu ngồi lâu và khu ngủ. Phòng khách kính ba mặt nên có một mặt tường đặc làm lưng cho sofa; phòng ngủ dù có tường kính nhìn ra vườn vẫn cần đầu giường tựa vào tường đặc. Nếu không có tường, một kệ cao, một tủ thấp, một vách gỗ đứng ngay sau chỗ ngồi cũng tạo được chỗ tựa. Kính là để nhìn ra trước mặt, không phải để ở sau lưng.
Kính và nắng nhiệt đới: điều đo được
Kính cho ánh sáng và nhiệt cùng vào. Bức xạ mặt trời đi qua kính, gặp sàn và đồ đạc thì biến thành nhiệt, nhiệt này khó thoát ra lại qua kính. Đây là lý do một phòng kính hướng Tây có thể nóng hơn hẳn phòng tường gạch vào buổi chiều.
Hướng quyết định nhiều nhất. Kính hướng Tây và Tây Nam nhận nắng gắt chiều; hướng Đông nắng sáng; hướng Bắc ít nắng trực tiếp. Theo phong thủy, nhà hướng Tây thường được xem là nóng, nhiều hỏa khí; đây là một quan niệm có cơ sở rõ ràng.
Che từ bên ngoài hiệu quả hơn bên trong. Mái đua, lô gia lùi sâu, lam đứng hoặc lam ngang chặn nắng trước khi nắng chạm kính, nên giảm nhiệt nhiều hơn rèm bên trong. Rèm trong giúp chống chói nhưng nhiệt đã vào nhà.
Kính có lớp phủ và kính hộp. Kính phủ bức xạ thấp, thường gọi là kính Low-E, và kính hộp hai lớp có khoảng khí ở giữa giúp giảm truyền nhiệt. Mỗi loại có chỉ số kỹ thuật riêng; nên hỏi nhà cung cấp chỉ số hệ số hấp thụ nhiệt mặt trời và hệ số truyền nhiệt để so sánh.
Cây xanh là lớp che sống. Một hàng cây tán vừa phía Tây hay giàn leo trước mặt kính vừa chặn nắng vừa tạo cảnh. Trong phong thủy, cây chắn phía Tây cũng là lời khuyên cũ, gọi là che hỏa khí chiều.
Ban đêm, nhà kính thành hộp đèn
Ban ngày, bên ngoài sáng hơn bên trong nên người ngoài khó nhìn vào qua kính. Ban đêm thì ngược lại: trong nhà bật đèn, bên ngoài tối, mọi sinh hoạt hiện ra như trên sân khấu. Người trong nhà lại không thấy ra ngoài vì kính thành gương đen phản chiếu. Đây là điều nhiều chủ nhà nhà kính chỉ nhận ra sau vài tuần dọn vào ở.
Theo quan niệm phong thủy, nhà bị nhìn thấu là nhà "lộ", thiếu sự kín đáo cần có của nơi ở. Lý do thực tế là riêng tư và an ninh: người qua đường biết trong nhà có bao nhiêu người, ai đang ở phòng nào, đồ đạc để ở đâu. Với nhà phố mặt tiền kính, đây là điều cần tính từ khâu thiết kế.
Các cách xử lý thường dùng: rèm hai lớp, lớp voan mỏng cho ban ngày và lớp dày kéo khi trời tối; kính mờ hoặc phim mờ ở phần dưới của mặt kính tầng trệt; bố trí đèn hắt ngoài vườn để cân sáng trong – ngoài, nhờ đó người trong nhà vẫn nhìn ra được và cảm giác bị phơi ra giảm đi. Phòng ngủ có tường kính nên có rèm cản sáng đủ dày, vừa cho riêng tư vừa cho giấc ngủ không bị đèn đường đánh thức.
Kính sát sàn trong từng phòng: quan niệm và cách xử lý
Mỗi phòng có nhu cầu khác nhau về ánh sáng, riêng tư và chỗ tựa. Bảng dưới gợi cách dùng kính lớn cho từng phòng. Cột quan niệm là cách đọc phổ biến, mức tin tuỳ mỗi người.
| Phòng | Quan niệm thường gặp | Lý do thực tế | Cách xử lý |
|---|---|---|---|
| Phòng khách | Kính ra vườn là minh đường đẹp; kính sau lưng sofa là thiếu tựa | Lưng trống gây bất an, ban đêm phản chiếu | Một mặt tường đặc cho sofa, kính ở mặt nhìn ra |
| Phòng ngủ | Phòng ngủ cần kín, thiên tĩnh | Đèn đường, nắng sớm, người ngoài nhìn vào | Đầu giường tựa tường đặc, rèm cản sáng, kính mờ phần dưới |
| Bếp | Bếp nấu không nên quay ra kính lớn | Gió làm tắt lửa, dầu mỡ bám kính, nóng thêm | Bếp nấu tựa tường đặc, kính ở phía chậu rửa |
| Phòng tắm | Phòng tắm kính nhìn ra ngoài là lộ | Riêng tư, hơi nước đọng trên kính | Kính mờ hoặc giếng trời, vườn nhỏ có tường bao |
| Phòng thờ | Bàn thờ không tựa vào kính | Thiếu trang nghiêm, nắng làm phai đồ thờ | Bàn thờ tựa tường đặc, cửa sổ nhỏ ở bên |
| Cầu thang | Ít quan niệm riêng | Nắng chiếu vào bậc gây chói, lan can kính trẻ trèo được | Kính có lam, lan can đủ cao, bậc chống trơn |
Nguyên tắc chung là dùng kính ở mặt mà người ta nhìn ra, giữ tường đặc ở mặt mà người ta tựa vào. Nhà kính đẹp nhất thường không phải nhà toàn kính, mà là nhà biết đặt kính đúng chỗ.
An toàn: va đập, trẻ nhỏ, chim và mưa bão
Kính lớn đem lại nhiều điều tốt, nhưng cũng có những rủi ro thật cần tính tới, nhất là trong nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
- Kính sát sàn, cửa kính lớn, lan can kính nên dùng kính an toàn như kính cường lực hoặc kính dán nhiều lớp theo đúng chỉ định kỹ thuật; kính dán khi vỡ vẫn giữ lại trên lớp phim.
- Kính trong suốt sát sàn dễ khiến người già, trẻ nhỏ đi thẳng vào vì tưởng là khoảng trống. Nên dán dải mờ hoặc hoạ tiết ở độ cao ngang mắt, hoặc đặt bồn cây, ghế ở phía trước.
- Chim có thể đâm vào kính phản chiếu cây cối. Dán hoạ tiết lên mặt ngoài kính hoặc dùng rèm, lam giúp giảm chuyện này.
- Ở vùng có bão như các tỉnh ven biển miền Trung, mặt kính lớn cần khung và kính được tính chịu áp lực gió; nên có phương án che chắn khi có bão lớn.
- Kính trên mái, mái kính giếng trời cần kính dán an toàn để mảnh vỡ không rơi xuống người.
- Vệ sinh kính tầng cao cần lối tiếp cận an toàn, không trèo ra ngoài lan can.
Theo cách nhìn phong thủy, một ngôi nhà an toàn là nền của mọi điều khác. Nếu phải chọn giữa thêm một mảng kính đẹp và giữ an toàn cho người trong nhà, hãy chọn an toàn.
Kiểm một ngôi nhà nhiều kính trước khi mua hoặc chốt thiết kế
Các bước dưới giúp bạn đánh giá một ngôi nhà nhiều kính, dù là nhà đang rao bán hay phương án kiến trúc sư vừa đưa.
- Xác định hướng từng mặt kính bằng la bàn hoặc bản vẽ; khoanh các mặt hướng Tây, Tây Nam.
- Xem mặt kính hướng Tây có mái đua, lam, cây che không; nếu không, hỏi kiến trúc sư phương án che.
- Với mỗi khu ngồi lâu và mỗi giường, chỉ ra bức tường đặc làm chỗ tựa.
- Đến xem vào buổi tối: đứng ngoài đường nhìn vào, xem có thấy rõ sinh hoạt bên trong không.
- Hỏi loại kính, độ dày, có phải kính an toàn không, đặc biệt ở các tấm sát sàn và lan can.
- Hỏi chi phí rèm, phim cách nhiệt, và dự kiến hoá đơn điện điều hoà mùa nóng.
- Nghĩ về vệ sinh: ai lau kính, lau bằng cách nào, có an toàn không.
Một ngôi nhà nhiều kính qua được bảy bước này thường là ngôi nhà sáng mà không nóng, mở mà không lộ, và đủ chỗ tựa cho người ở thấy yên tâm, đúng điều cả phong thủy lẫn kiến trúc đều mong muốn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà nhiều kính có làm hao tài theo phong thủy không?
Một số người nói nhà nhiều kính làm khí, và theo đó tài lộc, thoát ra ngoài. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, không có cơ sở đo đạc. Điều thực tế có thể làm hao tiền là hoá đơn điện điều hoà khi kính hướng Tây không được che.
Phòng ngủ có tường kính sát sàn được không?
Được, nếu đầu giường tựa vào tường đặc, có rèm cản sáng đủ dày và phần kính không nhìn thẳng ra đường hay nhà hàng xóm. Kính nhìn ra vườn nhỏ có tường bao là lựa chọn dễ chịu hơn kính nhìn ra phố.
Kính phản quang một chiều có giải quyết chuyện riêng tư không?
Chỉ ban ngày. Kính phản quang hoạt động khi bên ngoài sáng hơn bên trong; ban đêm bật đèn trong nhà thì người ngoài vẫn nhìn thấy. Kính phản quang cũng có thể làm chói nhà đối diện, nên vẫn cần rèm cho buổi tối.
Có nên dùng kính màu để hợp ngũ hành không?
Kính màu đổi màu ánh sáng vào nhà và có thể giảm một phần nắng. Chọn màu theo ngũ hành là lựa chọn văn hoá; nên ưu tiên màu trung tính để ánh sáng trong nhà không bị lệch màu và đồ đạc giữ được màu thật.
Nhà kính có lạnh vào mùa đông miền Bắc không?
Có thể, vì kính một lớp truyền nhiệt nhanh hơn tường gạch. Kính hộp, rèm dày ban đêm và đón nắng hướng Nam ban ngày giúp giữ ấm. Mặt kính hướng Bắc nên có rèm dày cho mùa lạnh.
Mặt tiền nhà phố toàn kính có cần thêm gì để yên tâm?
Nên có lớp lam hoặc rèm che nắng chiều, phần kính tầng trệt có kính mờ hoặc rèm để giữ riêng tư, và một khoảng lùi trước cửa làm vùng đệm với đường. Theo quan niệm, khoảng đệm này cũng là minh đường nhỏ của ngôi nhà.