"Nhà mũi tàu" là cách người Việt gọi ngôi nhà nằm ở mũi nhọn, nơi hai con đường chụm vào nhau thành hình chữ Y. Phong thủy hình thế gọi thế này là "kéo cắt" (sách Hán gọi là tiễn đao sát) vì hai con đường như hai lưỡi kéo khép vào mũi nhà. Phần quan niệm nói nhà dễ bị "cắt khí"; phần thực tế là mũi nhà nhận xe từ hai phía, mặt bằng nhọn khó bố trí và tầng trệt phía mũi gần như không dùng để ở được.
Bài này giúp bạn tách hai phần đó: hiểu vì sao người xưa kiêng, xác định nhà mình thuộc kiểu mũi tàu nào, rồi bố trí sao cho phần nhọn thành vùng đệm và phần rộng thành chỗ ở. Những gì gọi là tốt xấu theo trường phái đều là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao gọi là thế kéo cắt
Phái Loan đầu đọc đường như dòng nước. Khi hai dòng chảy về một điểm rồi gộp lại, chỗ gộp là nơi dòng chảy mạnh và xoáy. Ngôi nhà đứng ở mũi đất giữa hai dòng ấy được ví như vật nằm giữa hai lưỡi kéo. Các sách phong thủy phổ thông thường xếp đây vào nhóm hình sát, tức sát khí sinh ra từ hình dáng bên ngoài, giống như lộ xung hay thương sát góc nhọn.
Lời giải thích dân gian thường dừng ở chuyện "khí bị cắt". Nếu nhìn kỹ một mũi tàu thật ngoài phố, bạn sẽ thấy những thứ cụ thể hơn: xe từ hai nhánh đều có xu hướng lấn vào mũi đất khi nhập làn, người đi bộ phải qua đường hai lần để vào nhà, nước mưa trên hai mặt đường cùng chảy về một điểm thấp nhất, thường là ngay mũi. Ở nhiều đô thị cũ, mũi tàu còn là chỗ dựng cột điện, tủ điện, biển chỉ đường vì đất công ở đó rộng hơn.
Cũng cần nói rằng thế mũi tàu không chỉ có một cách đọc. Có thầy cho rằng nếu đường ôm theo hình cung và nhà quay lưng về mũi, tức mũi nằm phía sau, thì thế không đáng ngại. Có thầy lại tính theo hướng của mũi trên la kinh. Sự khác nhau ấy là chuyện bình thường giữa các trường phái, nên bạn không cần lo khi nghe hai lời bàn trái nhau.
Ba kiểu nhà mũi tàu hay gặp
Không phải nhà nào ở ngã ba chữ Y cũng giống nhau. Phân biệt đúng kiểu giúp bạn biết việc gì nên làm trước.
| Kiểu | Mô tả | Điều nên lo | Ưu điểm |
|---|---|---|---|
| Mặt tiền ở mũi | Cửa chính nhìn về điểm hai đường gặp nhau | Xe hai nhánh hướng về cửa, lối vào chật | Nhìn thấy từ xa, sáng |
| Mũi ở phía sau | Nhà quay mặt ra phần rộng, mũi nằm sau lưng | Bếp, kho ở mũi dễ bị ồn, ẩm | Mặt tiền rộng, lối vào thoáng |
| Mũi bị cắt bằng | Lô đất đã vạt mũi thành một cạnh ngắn | Cạnh ngắn vẫn nhận xe, cần vùng đệm | Dễ bố trí hơn mũi nhọn thật |
| Mũi có đảo giao thông | Trước mũi có đảo hoặc vườn hoa nhỏ | Xe quay đầu quanh đảo, đêm có người tụ tập | Có khoảng xanh làm minh đường |
Nhà có đảo giao thông hoặc vườn hoa nhỏ phía trước mũi thường dễ ở hơn, vì khoảng trống ấy làm chậm dòng xe và tạo một minh đường tự nhiên. Nhà mà mũi nhọn chĩa thẳng ra điểm hai làn xe nhập vào nhau là kiểu cần xử lý kỹ nhất.
Mặt bằng nhọn: phần khó nhất không nằm ở quan niệm
Lô đất mũi tàu thường có dạng tam giác hoặc hình thang rất lệch. Phong thủy nói hình tam giác "thiếu góc", khó cân; kiến trúc sư thì nói phần nhọn là phần chết vì không kê nổi giường, tủ, bàn. Một mũi nhọn với góc khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm độ sẽ có vài mét chiều sâu mà bề ngang chưa tới một mét rưỡi, chỉ đủ một người đứng.
Cách làm thông dụng là "vuông hoá" khối ở: lấy một hình chữ nhật lớn nhất có thể đặt trong lô đất làm phần nhà chính, để phần nhọn còn lại cho những thứ không cần hình vuông như bồn cây, cầu thang xoắn, ô kính trang trí, bể nước ngầm, khu để đồng hồ điện nước. Phần nhọn ở tầng trên có thể làm ban công hoặc lô gia trồng cây. Như vậy, theo cách nói phong thủy, mũi nhọn "được làm mềm", còn trong nhà các phòng đều vuông vắn.
Với những mũi tàu rất hẹp ở phố cũ, nhiều gia đình chấp nhận để phần mũi tầng trệt làm chỗ bán hàng nhỏ hoặc chỗ để xe, phần ở dồn lên trên và về phía rộng. Đây là lựa chọn hợp lý, miễn phần tầng trệt phía mũi có lớp bảo vệ trước xe, chẳng hạn bậc thềm cao, trụ thấp hoặc bồn cây xây chắc.
Các bước bố trí một nhà mũi tàu để ở
Trình tự dưới đây đi từ việc khó sửa nhất đến việc dễ điều chỉnh nhất, dùng được cho cả nhà xây mới lẫn nhà cải tạo.
- Đo lô đất thật, đánh dấu góc mũi và hai cạnh đường. Kiểm phần nào thuộc vỉa hè, phần nào thuộc đất được công nhận, có chỉ giới xây dựng lùi hay không.
- Vẽ hình chữ nhật lớn nhất nằm gọn trong lô, đặt cạnh dài song song với con đường yên tĩnh hơn. Đây là khối ở chính.
- Chọn lối vào trên cạnh đường yên tĩnh, xa mũi. Tránh mở cửa chính ngay tại mũi, vì người ra vào sẽ đứng ở điểm hai làn xe nhập vào nhau.
- Đưa phòng ngủ, phòng thờ vào phần rộng, cao, có tường đặc phía sau. Phòng khách, phòng làm việc có thể nhận ánh sáng từ hai mặt đường.
- Biến phần nhọn thành vùng đệm: bồn cây, cầu thang, ô kính, ban công cây xanh. Nếu tầng trệt mũi sát mặt đường, làm trụ hoặc bồn cây xây chắc để chắn xe.
- Xử lý nước mưa ở mũi: nâng cốt nền nhỉnh hơn mặt đường, làm rãnh thu nước dọc hai cạnh, kiểm tra hướng chảy của cống chung trước mũi.
- Kiểm tra chói và ồn: đèn pha từ hai nhánh quét vào ô cửa nào thì dùng lam, rèm hoặc đổi công năng phòng đó.
Nếu bạn làm việc với kiến trúc sư, chỉ cần đưa họ bảy điểm này làm đề bài. Phần lớn yêu cầu phong thủy của thế mũi tàu đều trùng với yêu cầu an toàn và công năng nên không phải giằng co giữa hai bên.
Những cách "hoá giải" hay được truyền miệng và nên hiểu thế nào
Treo gương bát quái ở mũi nhà. Đây là tập tục ở một số vùng, gắn với niềm tin phản lại sát khí. Gương không làm xe chạy chậm hơn hay nước chảy ít đi. Nếu gia đình muốn treo vì niềm tin, bạn nên cân nhắc hàng xóm đối diện, vì nhiều người thấy khó chịu khi gương hướng thẳng vào nhà mình.
Đặt đá lớn hoặc linh vật ở mũi. Một khối đá hay bồn cây nặng ở mũi có tác dụng thật nếu nó đủ chắc để chắn xe, đặt trong ranh đất của mình và không lấn vỉa hè. Linh vật thì thuộc phần biểu tượng; nếu muốn tìm hiểu ý nghĩa và chất liệu, bạn có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, nhưng đừng coi đó là thứ thay cho vùng đệm.
Trồng hàng cây ở hai cạnh. Cách này hợp lý cả về quan niệm lẫn thực tế: cây làm mềm thế nhọn, giảm bụi, che nắng hai phía. Chọn cây có tán, rễ không phá móng, không che tầm nhìn xe ở chỗ nhập làn.
Đổi hướng cửa chính. Đây là cách hiệu quả nhất nếu nhà đang mở cửa ở mũi. Chuyển lối vào sang cạnh yên tĩnh, giữ ô cũ làm cửa sổ hoặc tủ kính. Việc đục phá tường mặt tiền cần xin phép theo quy định xây dựng của địa phương nếu thay đổi kết cấu hoặc mặt đứng.
Phòng có một bức tường xiên: kê đồ thế nào
Dù đã vuông hoá khối ở, nhà mũi tàu gần như luôn còn một hai phòng có tường xiên chạy theo cạnh đường. Phong thủy hay khuyên không kê giường, bàn làm việc hay ghế sofa tựa vào tường xiên, vì chỗ tựa "không vững". Hiểu theo nghĩa thực tế, đồ đạc vuông đặt sát tường xiên sẽ để lại khe tam giác hút bụi, khó lau, và người ngồi sẽ có cảm giác lệch trục khi nhìn ra.
Cách xử lý gọn nhất là làm tủ âm tường hoặc kệ đóng theo đúng cạnh xiên, mặt trước tủ thẳng góc với các tường còn lại. Căn phòng nhìn từ bên trong trở lại vuông, còn phần tam giác sau tủ thành chỗ chứa đồ. Giường đặt tựa vào bức tường vuông góc, đầu giường không quay về phía mũi. Bàn làm việc có thể đặt nhìn ra cửa sổ cạnh xiên nếu cửa sổ ấy hướng về con đường yên tĩnh, vì ánh sáng từ một phía nghiêng thường dễ chịu cho mắt.
Ở phòng khách, cạnh xiên lại là cơ hội: một dải cửa kính chạy theo tường xiên tạo tầm nhìn rộng ra hai con phố, ánh sáng vào sâu. Chỉ cần đặt sofa quay lưng vào tường đặc đối diện, nhìn ra dải kính, phòng sẽ có cả chỗ tựa lẫn khoảng nhìn. Phong thủy gọi đây là có Huyền vũ phía sau, minh đường phía trước; người dùng chỉ thấy là phòng sáng mà vẫn kín lưng.
Khi nào nên cân nhắc kỹ trước khi mua
Có những mũi tàu dễ ở, có những mũi tàu chỉ hợp kinh doanh. Bạn nên cân nhắc kỹ khi mũi nhọn chĩa thẳng vào điểm hai làn xe nhập vào nhau trên đường lớn, khi lô đất quá nhọn đến mức hình chữ nhật đặt vừa chỉ chiếm chưa tới hai phần ba diện tích, hoặc khi mũi là điểm trũng nhất của khu phố và đã có dấu nước ngập trên chân tường.
Ngược lại, mũi tàu trong khu dân cư với hai con đường nhỏ, xe chạy chậm, phía trước có vườn hoa hoặc đảo giao thông, thường cho một ngôi nhà sáng, thoáng, có tầm nhìn đẹp. Ở những chỗ như vậy, cái gọi là kéo cắt gần như chỉ còn là chuyện hình dáng, và hình dáng thì thiết kế giải quyết được.
Một gợi ý thực tế là xin xem lại lịch sử va chạm ở điểm đó bằng cách hỏi hàng xóm lâu năm, chứ không phải hỏi chuyện "nhà có hạn". Người ở quanh mũi tàu biết rõ chỗ ấy có hay xảy ra va quệt không, nước ngập tới đâu khi mưa lớn. Những câu trả lời ấy có giá trị hơn mọi lời phán về thế đất.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mũi tàu có phải nhà xấu theo phong thủy không?
Phái hình thế xếp thế mũi tàu vào nhóm hình sát và khuyên xử lý, nhưng không phải trường phái nào cũng đánh giá giống nhau. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Phần đáng lo thật là xe từ hai phía, mặt bằng nhọn và nước mưa dồn về mũi.
Tiễn đao sát và kéo cắt có phải là một không?
Cùng một ý. Tiễn đao là cái kéo theo chữ Hán, dùng để gọi thế nhà nằm giữa hai con đường chụm lại như hai lưỡi kéo. Người Việt thường nói "nhà mũi tàu" hoặc "nhà ngã ba chữ Y" để chỉ cùng hình thế này.
Phần mũi nhọn của nhà nên dùng làm gì?
Nên làm vùng đệm: bồn cây, cầu thang, ô kính, ban công cây xanh, chỗ đặt đồng hồ điện nước. Tránh đặt phòng ngủ hoặc cửa chính ở mũi. Nếu tầng trệt mũi sát đường, cần bồn cây hoặc trụ xây chắc để bảo vệ trước xe.
Nhà mũi tàu có nên mở cửa chính ra phía mũi không?
Với nhà ở thì không nên. Người ra vào sẽ đứng ở điểm hai làn xe nhập vào nhau, lối vào chật và khó dừng xe. Cửa chính đặt trên cạnh đường yên tĩnh, xa mũi, vừa đúng lời khuyên phong thủy vừa an toàn hơn.
Đất mũi tàu khác đất hình tam giác thế nào?
Đất hình tam giác nói về hình dáng lô. Nhà mũi tàu nói về vị trí: lô nằm giữa hai con đường chụm lại. Một lô mũi tàu thường có dạng tam giác, nhưng một lô tam giác nằm trong ngõ, không có đường ở hai cạnh, thì không bị coi là thế kéo cắt.
Mua nhà mũi tàu cần hỏi gì trước?
Hỏi phần vạt mũi có trong diện tích công nhận không, chỉ giới xây dựng thế nào, mũi có phải điểm trũng hay ngập không, và hàng xóm lâu năm thấy chỗ đó có hay va quệt không. Những câu này quyết định chuyện ở được hay không nhiều hơn lời bàn về khí.