Công cụ lịch vạn niên của trang hiển thị một tháng dương lịch dạng lưới bảy cột, mỗi ô ghi ngày dương lớn, ngày âm nhỏ bên dưới, kèm một chấm màu: xanh là ngày hoàng đạo, đỏ là ngày hắc đạo. Ô mùng một âm lịch được làm đậm, ô hôm nay có viền đen; bấm vào ô nào thì khối chi tiết của ngày đó hiện ngay bên dưới.
Khác với công cụ xem ngày vốn trả lời câu hỏi "một ngày cụ thể ra sao", lịch tháng giúp nhìn toàn cảnh: tháng này có bao nhiêu ngày hoàng đạo, mùng một và rằm rơi vào thứ mấy, ngày giỗ năm nay nhằm ngày dương nào. Bài này hướng dẫn đọc lưới, chuyển tháng, bấm ngày và dùng lịch để lên kế hoạch việc nhà. Phần hoàng đạo, hắc đạo là quy ước của lịch truyền thống, đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Chọn tháng và chuyển tháng
Phía trên lưới có hai ô chọn tháng và năm, nhận các năm từ 1900 đến 2100, cùng một nút xem. Mở trang mà không chọn gì thì lịch hiện tháng hiện tại và ngày hôm nay được chọn sẵn. Ngay dưới form là hai liên kết chuyển sang tháng trước và tháng sau, tiện khi bạn cần dò liên tiếp vài tháng, chẳng hạn tìm ngày cho một việc dự kiến trong quý tới.
Mỗi tháng có một đường dẫn riêng dạng tháng kèm năm. Bạn có thể lưu đường dẫn của tháng cần theo dõi trên điện thoại, hoặc gửi cho cả nhà qua nhóm tin nhắn khi cần cùng nhìn một tháng, ví dụ tháng có đám cưới trong họ. Khi bạn đã bấm chọn một ngày, đường dẫn mang thêm tham số ngày, người nhận mở ra sẽ thấy đúng ngày đó đang được chọn.
Ngay trên lưới có một dòng chú giải ba màu: chấm xanh cho ngày hoàng đạo, chấm đỏ cho ngày hắc đạo, màu chủ đạo cho mùng một âm. Hàng tiêu đề của lưới bắt đầu từ Chủ nhật, theo thói quen của nhiều lịch treo tường; nếu bạn quen lịch bắt đầu từ thứ Hai, để ý cột đầu tiên khi đếm thứ.
Dòng giới thiệu phía trên lưới cho biết tháng đó có bao nhiêu ngày hoàng đạo. Con số này dao động quanh mười lăm vì hoàng đạo và hắc đạo xen nhau theo chu kỳ mười hai ngày; nó không nói tháng này "tốt" hơn tháng kia, chỉ là số đếm cho bạn hình dung.
Lưới luôn đi theo tháng dương lịch. Một tháng dương thường cắt ngang hai tháng âm, nên trong cùng một lưới bạn sẽ thấy hai ô mùng một hoặc một ô mùng một ở giữa tháng. Đây là chỗ nhiều người lúng túng lần đầu dùng lịch âm dương dạng lưới, đọc phần sau để quen.
Đọc một ô ngày trên lưới
Mỗi ô nhỏ chứa nhiều thông tin hơn vẻ ngoài. Bảng dưới gom các dấu hiệu bạn sẽ gặp và ý nghĩa của chúng.
| Dấu hiệu | Ở đâu trong ô | Nghĩa |
|---|---|---|
| Số lớn | Giữa ô | Ngày dương lịch |
| Số nhỏ | Dưới số lớn | Ngày âm lịch; ở ô mùng một thường ghi kèm tháng âm |
| Chữ số nhỏ in đậm, màu chủ đạo | Ô mùng một âm lịch | Bắt đầu tháng âm mới, dễ tìm mùng một và từ đó đếm ra rằm |
| Chấm xanh | Góc trên bên phải | Ngày hoàng đạo theo quy ước mười hai thần |
| Chấm đỏ | Góc trên bên phải | Ngày hắc đạo theo quy ước mười hai thần |
| Không có chấm | Góc trên bên phải | Công cụ không tra được sao của ngày đó trong dữ liệu; mở chi tiết để xem |
| Viền đen đậm | Viền ô | Ngày hôm nay |
| Nền màu chủ đạo, chữ trắng | Cả ô | Ngày đang được chọn, chi tiết hiện bên dưới |
Khi rê chuột hoặc giữ ngón tay lên một ô trên một số trình duyệt, ô hiện thêm can chi của ngày. Trên điện thoại màn hình nhỏ, chữ ngày âm được thu nhỏ để lưới vẫn đủ bảy cột; nếu khó đọc, xoay ngang máy hoặc phóng to trang.
Bấm một ngày: khối chi tiết hiện ở đâu và có gì
Mỗi ô là một liên kết. Bấm vào, trang tải lại với ngày đó được chọn và tự cuộn xuống khối chi tiết. Khối này giống hệt khối trong công cụ xem ngày: ngày âm, can chi, trực, tiết khí, sao, việc nên làm, nên tránh, giờ hoàng đạo và tuổi xung. Ở cuối khối có hai lối đi tiếp: mở ngày đó trong công cụ xem ngày nếu bạn muốn kiểm theo một việc cụ thể và theo năm sinh, hoặc quay lại xem cả tháng.
Lịch tháng không có ô năm sinh và ô việc định làm. Đó là chủ ý: lưới tháng dành cho việc nhìn tổng quát, còn phần kiểm xung tuổi và gợi ý ngày hợp việc nằm ở công cụ xem ngày. Nếu bạn đã khoanh được hai ba ngày trên lưới, bấm lối "xem ngày này theo việc cụ thể" là chuyển sang đúng ngày đó mà không phải gõ lại.
Khi đã có ngày được chọn, hai liên kết chuyển tháng vẫn hoạt động bình thường; sang tháng khác thì lựa chọn cũ không mang theo, trang mặc định chọn ngày đầu tháng (hoặc hôm nay nếu đó là tháng hiện tại). Muốn so hai ngày ở hai tháng khác nhau, mở hai thẻ trình duyệt, mỗi thẻ một tháng, sẽ đỡ phải bấm qua lại.
Một lưu ý về giờ: khối chi tiết liệt kê giờ hoàng đạo theo khung giờ đồng hồ, mỗi giờ âm dài hai tiếng. Những giờ còn lại in mờ với nhãn hắc đạo. Với việc nhỏ trong nhà như dọn dẹp, sắm sửa, hầu như không ai căn giờ; phần giờ thường chỉ được dùng cho lễ động thổ, đón dâu, khai trương.
Nếu bạn cần đọc kỹ hơn ý nghĩa của trực, sao hay giờ, bài hướng dẫn công cụ xem ngày tốt xấu trong cùng danh mục đã giải thích từng dòng của khối chi tiết.
Hai tháng âm trong một lưới: đọc ngày âm cho khỏi nhầm
Tìm ô mùng một trước. Ô mùng một in đậm cho biết tháng âm mới bắt đầu từ đâu. Mọi ô phía trước nó thuộc tháng âm cũ, mọi ô từ nó trở đi thuộc tháng âm mới. Từ ô mùng một, đếm tới ô ghi 15 là ngày rằm.
Tháng âm có 29 hoặc 30 ngày. Tháng thiếu không có ngày 30. Khi một ngày giỗ hay ngày lễ rơi vào ngày 30 mà năm nay tháng đó thiếu, lưới sẽ đi thẳng từ 29 sang mùng một tháng sau. Nhiều gia đình khi đó làm vào ngày 29; đây là tập quán, mỗi nhà một cách.
Tháng nhuận. Năm có tháng nhuận, trên lưới các ô thuộc tháng nhuận trông giống ô thường, nhưng khối chi tiết ghi thêm chữ nhuận ngay cạnh ngày âm. Nếu bạn đang tìm ngày giỗ trong năm có nhuận, mở chi tiết để chắc mình không chọn nhầm sang tháng nhuận hay tháng chính.
Múi giờ Việt Nam. Ngày âm trên lưới được tính theo múi giờ Việt Nam. Với một vài thời điểm trong lịch sử, lịch âm Việt Nam và lịch âm Trung Quốc lệch nhau một ngày, thậm chí lệch cả tháng; nếu so với lịch in ở nước ngoài, nhớ điều này trước khi nghĩ công cụ sai.
Tiết khí chạy theo dương lịch. Các tiết như Lập xuân, Thanh minh, Đông chí gần như cố định theo ngày dương, nên trên lưới chúng rơi vào cùng khoảng ngày mỗi năm. Bấm vào ngày để xem tiết đang chi phối.
Dùng lịch tháng để lên kế hoạch việc nhà
Lịch vạn niên dạng lưới hợp nhất cho việc sắp xếp trước. Một cách làm gọn cho gia đình, áp dụng mỗi đầu tháng:
- Mở tháng tới trên lưới, tìm hai ô mùng một và rằm, ghi vào lịch của điện thoại thứ trong tuần tương ứng để chuẩn bị việc thắp hương, đi lễ nếu gia đình có thói quen.
- Dò các ngày giỗ trong họ theo ngày âm, ghi lại ngày dương của năm nay. Ngày giỗ đổi ngày dương mỗi năm, nên năm nào cũng phải tra lại.
- Nếu có việc lớn trong tháng như cưới hỏi, chuyển nhà, khởi công, khoanh trên lưới các ngày rơi vào cuối tuần hoặc ngày nghỉ, rồi bấm từng ngày xem chi tiết.
- Chuyển các ngày đã khoanh sang công cụ xem ngày bằng lối đi ở cuối khối chi tiết, nhập năm sinh người liên quan để kiểm xung tuổi.
- Ghi lại kết quả cuối cùng vào lịch chung của gia đình cùng ghi chú ngày âm, tránh cảnh mỗi người nhớ một ngày.
Năm phút mỗi đầu tháng là đủ để cả nhà không bị bất ngờ vì ngày rằm rơi đúng hôm đi công tác hay ngày giỗ trùng lịch thi của con. Phần hoàng đạo, hắc đạo chỉ là một lớp tham khảo trong kế hoạch đó.
Lịch vạn niên này khác lịch block, lịch giấy ở chỗ nào
Lịch block treo tường mỗi ngày một tờ thường in thêm rất nhiều thứ: hai mươi tám sao, các thần sát, ngày kỵ dân gian, hướng xuất hành, câu chúc, thậm chí lời khuyên trong ngày. Lịch tháng trên công cụ chỉ giữ những lớp phổ biến nhất: ngày âm, can chi, trực, sao hoàng đạo hoặc hắc đạo, tiết khí, giờ tốt và tuổi xung. Bạn sẽ không thấy ở đây các chi tiết như Tam nương, Nguyệt kỵ hay sao Giác, sao Cang.
Vì thế đôi khi một ngày có chấm xanh trên lưới nhưng tờ lịch giấy lại khuyên không nên làm việc lớn, vì tờ lịch xét thêm một ngày kỵ khác. Không bên nào sai; hai nơi đang tổng hợp những lớp khác nhau. Nếu gia đình bạn vẫn quen theo lịch giấy, có thể dùng lưới để tìm nhanh rồi đối chiếu lại với tờ lịch.
Ưu điểm của lưới là nhìn được cả tháng một lúc, chuyển nhanh sang năm khác, tra lại được ngày quá khứ đến năm 1900 và ngày tương lai đến năm 2100. Bạn có thể tra ngày sinh âm lịch của ông bà, ngày cưới của bố mẹ, hay ngày rằm của một tháng nhiều năm tới mà không cần tìm cuốn lịch cũ.
Nhược điểm là lưới không chứa lời bình hay lời khuyên. Đây là chủ ý: công cụ đưa dữ liệu theo quy ước, còn việc cân nhắc thuộc về gia đình. Một trang lịch nói quá nhiều thường dễ làm người đọc lo hơn mức cần thiết.
Câu hỏi thường gặp
Chấm xanh, chấm đỏ trên lịch vạn niên của công cụ nghĩa là gì?
Chấm xanh là ngày hoàng đạo, chấm đỏ là ngày hắc đạo, xác định theo mười hai thần trực ngày dựa vào tháng âm và địa chi của ngày. Đây là một lớp quy ước của lịch truyền thống; ô không có chấm là ngày công cụ không tra được dữ liệu sao.
Vì sao một tháng dương trên lưới có hai ô mùng một?
Tháng âm dài 29 hoặc 30 ngày, ngắn hơn hầu hết tháng dương. Khi mùng một âm rơi vào đầu tháng dương, tháng âm tiếp theo có thể bắt đầu ngay cuối tháng dương đó. Mỗi ô mùng một đánh dấu một tháng âm mới.
Muốn kiểm ngày có xung tuổi mình không thì làm trên lịch tháng được không?
Lịch tháng không có ô năm sinh. Bấm vào ngày, kéo xuống cuối khối chi tiết, chọn lối xem ngày này theo việc cụ thể để sang công cụ xem ngày, rồi nhập năm sinh. Khối chi tiết vẫn liệt kê các tuổi xung chung của ngày.
Lịch vạn niên trên công cụ tra được ngày xa đến đâu?
Lưới nhận các năm từ 1900 đến 2100. Bạn có thể tra ngày âm của các mốc gia đình trong quá khứ hoặc tìm ngày rằm, mùng một nhiều năm tới. Với năm quá xa, nên đối chiếu thêm một nguồn khác nếu dùng cho việc quan trọng như giấy tờ.
Ngày âm trên công cụ khác lịch in ở nước ngoài thì tin bên nào?
Công cụ tính theo múi giờ Việt Nam, đúng với lịch âm dùng ở Việt Nam. Lịch âm Trung Quốc tính theo múi giờ khác nên có thời điểm lệch một ngày hoặc hơn. Với ngày lễ, ngày giỗ trong gia đình Việt, dùng lịch tính theo giờ Việt Nam.
Tháng có nhiều ngày hoàng đạo hơn có phải tháng tốt hơn không?
Không. Hoàng đạo và hắc đạo xen nhau theo chu kỳ đều đặn nên số ngày hoàng đạo mỗi tháng chỉ dao động nhẹ quanh mười lăm. Con số trên trang là số đếm để bạn hình dung, không phải lời đánh giá tháng.