Khi cổng và cửa chính không cùng hướng, các trường phái phong thuỷ tính khác nhau: người theo bát trạch thường xét cả hướng cửa chính lẫn hướng cổng, có người coi cổng ngoài là "đại môn" khi sân rộng; người theo huyền không chủ yếu lập tinh bàn theo toạ – hướng của ngôi nhà rồi xem cổng nằm ở cung nào; còn loan đầu nhìn cổng như chỗ đón dòng người, dòng xe đến.
Vì các cách xét không giống nhau, cùng một ngôi nhà có thể nhận hai lời khuyên ngược chiều. Bài này giúp bạn hiểu mỗi cách đang tính cái gì, đo hướng cổng cho đúng (cổng sắt làm kim la bàn lệch nhiều hơn bạn nghĩ), và đặt chuyện "xoay cổng" cạnh những ràng buộc thật như lối xe, ranh đất và an toàn giao thông. Phong thuỷ ở đây là kiến thức tham khảo, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao cổng và nhà lại khác hướng
Trường hợp cổng không song song với mặt tiền nhà gặp nhiều hơn người ta tưởng:
- Lô đất xiên với đường. Nhà xây vuông với ranh đất phía sau, còn cổng bám theo mép đường nên lệch vài chục độ.
- Đất góc, đất hai mặt đường. Mặt tiền đẹp quay ra đường lớn, còn cổng xe mở ra đường nhánh vuông góc.
- Nhà xoay theo hướng ưa thích. Gia chủ xoay khối nhà về một hướng hợp tuổi hoặc tránh nắng Tây, trong khi cổng vẫn phải theo đường.
- Cổng chung, ngõ chung. Nhiều nhà trong một ngõ đi chung một cổng, hoặc cổng mở vào lối đi riêng chạy dọc hông nhà.
- Cổng được "nắn" theo lời khuyên. Cổng cố tình xây xoay chéo vài độ so với tường rào để đổi hướng theo một cách tính nào đó.
Mỗi trường hợp trên dẫn đến câu hỏi giống nhau: khi xem hướng, lấy cổng hay lấy cửa chính? Câu trả lời tuỳ bạn đang nghe theo trường phái nào, và tuỳ khoảng cách giữa cổng với nhà.
Bát trạch nhìn cổng thế nào
Bát trạch xét ngôi nhà qua ba yếu tố môn (cửa), chủ (phòng chủ) và táo (bếp), như các sách dương trạch đời sau vẫn nhắc. "Môn" ở đây trước hết là cửa chính, nơi khí vào nhà. Khi nhà có sân và cổng riêng, các thầy không thống nhất: có người chỉ xét cửa chính, có người coi cổng ngoài là đại môn và cửa nhà là cửa trong, có người xét cả hai rồi ưu tiên cái nào người đi qua nhiều hơn.
Một cách nghĩ thực tế mà nhiều người dùng: sân càng rộng, cổng càng xa nhà thì cổng càng giống "cửa của cả khuôn viên", nên được xét riêng; sân nông vài mét thì cổng và cửa gần như là một lối vào, xét cửa chính là đủ. Đây không phải quy tắc thành văn mà là cách các thầy dung hoà khi gặp nhà phố hiện đại.
Khi cổng và cửa chính rơi vào hai cung khác nhau, người theo bát trạch thường ưu tiên đặt lối đi hằng ngày qua cổng hoặc cửa rơi vào hướng được coi là tốt theo cung phi của chủ nhà. Chuyện hướng nào tốt cho ai thuộc phần cung phi, được bàn kỹ ở các bài về bát trạch; ở đây chỉ cần biết cổng có thể được xét như một "môn" riêng.
Huyền không và loan đầu nhìn cổng thế nào
Huyền không phi tinh lập tinh bàn theo toạ – hướng của chính ngôi nhà và vận xây dựng; cổng không làm thay đổi tinh bàn. Điều người theo phái này xét là cổng, lối vào nằm ở cung nào của tinh bàn, cung đó có sao được coi là vượng hay không. Vì vậy với huyền không, "hướng cổng" theo nghĩa độ số ít quan trọng bằng "vị trí cổng" trên mặt bằng.
Loan đầu thì nhìn hình thế: cổng là nơi tiếp nhận dòng người, dòng xe từ đường vào. Quan niệm phổ biến ưa cổng mở về phía dòng đường đi tới, như đón lấy, hơn là quay lưng lại; ưa cổng nhìn ra khoảng thoáng hơn là đối mặt góc nhọn, cột điện. Nhiều lời khuyên kiểu này trùng với chuyện thực tế như xe vào cổng thuận chiều, tầm nhìn khi ra đường tốt.
Ba cách nhìn này có thể cho ba kết luận khác nhau về cùng một cái cổng. Đó không phải vì một bên sai, mà vì mỗi phái dựa trên một hệ khái niệm riêng. Khi nghe lời khuyên, bạn nên hỏi rõ người nói đang tính theo phái nào và dựa vào số đo gì.
Xoay cổng lệch vài độ: được và mất
Xoay chéo cổng so với tường rào để đổi hướng là cách khá phổ biến. Trước khi làm, nên cân:
| Khía cạnh | Được | Mất |
|---|---|---|
| Theo quan niệm | cổng rơi vào hướng gia đình mong muốn | các phái không thống nhất nên lợi ích chỉ có nghĩa với phái mình theo |
| Lối xe | đôi khi thuận hơn nếu xoay theo chiều xe đến | thường khó hơn: cánh cổng xiên, xe phải vào chéo |
| Kết cấu | không đáng kể | trụ, móng, mái cổng xiên phức tạp hơn, dễ thấm ở chỗ nối tường |
| Ranh đất | không | phần tam giác xiên có thể lấn ranh hoặc để lại góc chết |
| Thẩm mỹ | tạo điểm nhấn nếu thiết kế khéo | dễ nhìn lạc, như xây lệch, khi góc xoay nhỏ |
Kinh nghiệm chung của người làm nghề là góc xoay vài độ khó thấy bằng mắt nhưng lại làm mọi chi tiết thi công trở nên lệch lạc; góc xoay lớn thì rõ ràng hơn nhưng tốn đất. Nếu xoay, nên nhờ kiến trúc sư vẽ cả trụ, mái, rãnh nước theo góc mới, đừng chỉ xoay cánh cổng.
Nhà phố sát vỉa hè: hướng cổng gần như là hướng nhà
Phần lớn nhà ống ở đô thị không có sân trước, hoặc sân chỉ sâu một hai mét. Cổng, cửa cuốn và cửa chính nằm gần như trên cùng một mặt phẳng, cùng nhìn ra đường. Với kiểu nhà này, câu hỏi "cổng khác hướng nhà" hầu như không đặt ra: hướng mặt tiền là hướng của cả ba lớp cửa.
Trường hợp duy nhất hay gặp là mặt tiền không vuông góc với đường, ví dụ nhà nằm ở khúc cong của phố. Khi đó người làm nghề thường lấy hướng vuông góc với mặt tiền nhà, không lấy theo trục đường. Một số người đo cả hai rồi xem kết quả có rơi vào cùng một sơn hướng hay không; nếu lệch sang hai sơn khác nhau, họ thường ghi chú cả hai để gia chủ biết.
Ở nhà phố, những thứ thay đổi được ở lối vào thường là kích thước cửa, vị trí cửa lệch trái hay phải trên mặt tiền và cách bố trí sảnh bên trong, chứ không phải hướng. Vì vậy nếu ai đó khuyên nhà phố "đổi hướng cổng", bạn nên hỏi lại cụ thể là đổi cái gì, vì xoay mặt tiền nhà phố gần như là không thể.
Đo hướng cổng cho đúng, nhất là cổng sắt
Đo hướng cổng dễ sai hơn đo hướng nhà vì cánh cổng, trụ có lõi thép và xe đỗ gần đều làm lệch kim la bàn:
- Xác định đường "mặt cổng": đường nối hai mặt ngoài của hai trụ. Hướng cổng là hướng vuông góc với đường này, nhìn từ trong sân ra ngoài.
- Mở hết cánh cổng sắt, dời xe máy, ô tô ra xa.
- Đứng ở giữa lòng cổng nhưng lùi vào trong sân khoảng một, hai mét, xa trụ và cánh sắt, cầm la bàn hoặc điện thoại ngang, thẳng hướng nhìn ra.
- Đo ít nhất ba lần ở ba điểm lùi khác nhau; nếu các số chênh nhau nhiều, có vật thể kim loại đang gây nhiễu.
- Kiểm chéo bằng bản đồ vệ tinh: tìm góc của mép tường rào phía đường rồi so với số đo.
- Ghi lại số độ, ngày đo và vị trí đứng, để người khác kiểm lại được.
Điện thoại có la bàn nên được hiệu chỉnh trước khi đo, đặt xa ốp lưng có nam châm. Một sai số mười độ đủ để kết quả rơi sang sơn hướng khác trong 24 sơn, và lời khuyên dựa trên đó cũng sai theo.
Những lời khuyên về hướng cổng nên nghe cẩn thận
Phần lớn người làm nghề tư vấn nghiêm túc, nhưng có vài kiểu lời khuyên đáng hỏi lại trước khi bỏ tiền:
- Bảo phải đập cổng đang dùng tốt để xây lại theo hướng khác, mà không đo đạc gì tại chỗ.
- Đưa ra hướng cổng "chuẩn" mà không nói đang tính theo phái nào, dựa vào số đo nào.
- Gắn hướng cổng với lời doạ về bệnh tật, tai nạn, mất tiền nếu không sửa ngay.
- Đi kèm việc bán vật phẩm giá cao để "trấn" cổng thay cho việc sửa.
- Không quan tâm đến lối xe, ranh đất, giấy phép, chỉ quan tâm đến số độ.
Một người tư vấn đáng tin thường đo tại chỗ, nói rõ cách tính, đưa ra vài phương án kèm chi phí và tôn trọng quyết định cuối cùng của gia đình. Phong thuỷ là kiến thức tham khảo, không phải lý do để hoảng sợ.
Khi hướng cổng và hướng nhà "đá" nhau: ưu tiên gì trước
Nếu theo một cách tính nào đó mà cổng rơi vào hướng không như mong muốn, thứ tự cân nhắc dưới đây giúp tránh những thay đổi tốn kém mà không cần thiết:
- An toàn giao thông. Xe ra khỏi cổng phải nhìn thấy đường; cổng không đặt sát góc giao lộ, khúc cua.
- Lối xe và lối người. Xe vào được trong một lần lái, người đi bộ không phải băng qua chỗ đỗ xe.
- Ranh đất và quy định. Cổng và trụ nằm trọn trong đất mình, đúng giấy phép và quy chế kiến trúc nơi ở.
- Khí hậu. Cổng không hứng thẳng gió mùa lạnh hay nắng chiều chiếu vào sân, nếu chọn được.
- Quan niệm. Sau cùng mới đến chuyện hướng theo phái mình tin, và thường có cách điều chỉnh nhẹ như dời vị trí cổng dọc tường rào thay vì xoay góc.
Ví dụ giả định: nhà đất góc, mặt tiền quay hướng Nam ra đường lớn, cổng xe mở hướng Đông ra đường nhánh. Gia chủ được khuyên xoay cổng chéo về Đông Nam. Sau khi vạch phấn thử, xe vào chéo phải lùi hai lần và trụ cổng lấn ra vỉa hè. Gia đình chọn giữ cổng thẳng góc, chỉ dời cổng dịch về phía xa góc giao lộ thêm hai mét cho xe ra an toàn hơn, và coi như đã cân nhắc đủ.
Câu hỏi thường gặp
Xem hướng nhà theo cổng hay theo cửa chính?
Tuỳ trường phái và tuỳ nhà. Phần lớn các cách tính lấy cửa chính và toạ – hướng của ngôi nhà làm gốc; một số người theo bát trạch xét thêm cổng như một "môn" riêng khi sân rộng. Bạn nên hỏi rõ người tư vấn đang tính theo phái nào.
Cổng mở mặt bên nhà có được không?
Được, và rất phổ biến ở nhà đất góc hoặc nhà có lối đi dọc hông. Quan niệm chỉ lưu ý lối vào không quá khuất, không đâm thẳng vào góc nhà. Về thực tế, cần chú ý tầm nhìn khi xe ra và lối đi bộ tới cửa chính.
Có nên xoay cổng chéo để đổi hướng không?
Nên cân nhắc kỹ. Xoay cổng làm trụ, mái, rãnh nước và lối xe phức tạp hơn, có khi lấn ranh đất, trong khi lợi ích chỉ có nghĩa theo một cách tính cụ thể. Dời vị trí cổng dọc tường rào thường là phương án nhẹ hơn.
Vì sao đo hướng cổng mỗi lần một khác?
Thường do kim la bàn bị nhiễu bởi cánh cổng sắt, trụ có lõi thép, xe máy, ô tô đỗ gần hoặc ốp điện thoại có nam châm. Lùi vào trong sân, dời xe, đo nhiều điểm và kiểm chéo bằng bản đồ vệ tinh sẽ cho số ổn định hơn.
Cổng chung của cả ngõ có tính là cổng nhà mình không?
Đa số người làm nghề không coi cổng chung của ngõ là cổng riêng của từng nhà; khi đó lối vào của mỗi nhà là cửa hoặc cổng nhỏ mở ra ngõ. Nhà trong ngõ được xem xét theo hình thế ngõ nhiều hơn là theo hướng cổng chung.
Hướng cổng có ảnh hưởng đến tài lộc không?
Một số quan niệm gắn hướng cổng với chuyện làm ăn, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy hướng cổng quyết định tài chính của gia đình. Cổng thuận tiện, an toàn, đúng ranh giới mang lại lợi ích có thật; phần còn lại là niềm tin của mỗi người.