Dùng hình Phật, hình các vị thánh, chữ thư pháp hay linh vật làm hình nền điện thoại là lựa chọn cá nhân, không có quy định chung cấm hay bắt buộc. Điều nhiều người băn khoăn là sự tôn trọng: điện thoại đi theo ta vào mọi nơi, hiện lên trong mọi tình huống, nên hình ảnh mang ý nghĩa thiêng liêng cần được cân nhắc chỗ đặt và cách dùng.
Bài này không giảng giáo lý; nếu bạn theo một tôn giáo cụ thể, lời của chư tăng, linh mục, mục sư hay người hướng dẫn trong cộng đồng tín ngưỡng của bạn là căn cứ tốt nhất. Ở đây chỉ gom những cân nhắc thực tế và văn hoá phổ biến, cùng các quan niệm phong thủy dân gian về linh vật và chữ, để bạn tự quyết định. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Hình ảnh tôn giáo làm hình nền: vì sao nhiều người do dự
Với nhiều người, hình Phật, Bồ Tát, Đức Mẹ hay thánh giá trên màn hình là cách giữ một điểm tựa tinh thần trong ngày. Mở máy thấy hình ảnh ấy, họ nhớ tới lời dạy, tới sự bình tâm. Đó là ý định tốt và đáng tôn trọng.
Sự do dự đến từ đặc điểm của điện thoại. Chúng ta mang nó vào nhà vệ sinh, đặt nó xuống bàn nhậu, mở nó khi đang tức giận, dùng nó để xem đủ loại nội dung. Hình ảnh thiêng liêng hiện ra trong những ngữ cảnh ấy khiến một số người thấy không phải phép. Đây là cảm nhận văn hoá phổ biến ở Việt Nam, nơi người ta quen đặt tượng thờ ở chỗ cao, sạch, yên tĩnh.
Không có câu trả lời duy nhất. Có người theo đạo Phật lâu năm vẫn dùng hình Phật làm hình nền và giữ tâm cung kính; có người khác chọn để hình ở nơi riêng trong máy, chỉ mở ra khi tụng niệm, cầu nguyện. Cả hai đều là cách thể hiện lòng tôn kính. Nếu bạn còn phân vân, hỏi người hướng dẫn trong cộng đồng tín ngưỡng của mình là cách chắc nhất.
Những cân nhắc thực tế khi dùng hình ảnh tôn giáo
Nếu bạn quyết định dùng hình ảnh tôn giáo làm hình nền, vài điều sau giúp giữ sự trang nghiêm mà không gây khó cho việc dùng máy:
- Ưu tiên màn hình khoá hơn màn hình chính: màn hình chính đầy biểu tượng ứng dụng đè lên hình, dễ tạo cảm giác lộn xộn.
- Chọn ảnh rõ nét, bố cục trang nghiêm, tránh ảnh bị chỉnh sửa, ghép hiệu ứng lòe loẹt hay ảnh chế.
- Chọn ảnh có nguồn rõ ràng, tránh ảnh chụp lén trong điện thờ nơi có quy định không chụp ảnh.
- Khi cho người khác mượn máy hoặc chiếu màn hình ở nơi làm việc, cân nhắc đổi sang hình nền trung tính.
- Nếu gia đình có người theo tôn giáo khác, tôn trọng cảm nhận của nhau khi dùng chung thiết bị như máy tính bảng.
- Không dùng hình ảnh tôn giáo như "bùa hộ mệnh" để mong điện thoại không hỏng, không mất: việc đó vừa không có cơ sở vừa làm giảm ý nghĩa thiêng liêng của hình ảnh.
Những cân nhắc trên không phải luật, chỉ là cách nhiều người chọn để giữ sự tôn trọng. Mỗi truyền thống tôn giáo có thể có hướng dẫn riêng, và bạn nên đặt hướng dẫn ấy lên trước.
Mỗi tín ngưỡng một cách nhìn
Ở Việt Nam có nhiều tôn giáo và tín ngưỡng cùng tồn tại: Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Cao Đài, Phật giáo Hoà Hảo, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ Mẫu và nhiều hình thức khác. Mỗi cộng đồng có cách riêng để thể hiện lòng tôn kính với hình ảnh thiêng liêng. Có cộng đồng rất chú trọng nơi đặt ảnh, có cộng đồng nhấn vào lòng thành hơn là hình thức.
Vì vậy, một lời khuyên đúng cho người này có thể không cần thiết với người khác. Ví dụ, nhiều tín hữu Công giáo mang theo ảnh thánh nhỏ trong ví, và việc đặt ảnh Đức Mẹ làm hình nền với họ là chuyện quen thuộc; ở cộng đồng khác, người ta lại muốn giữ hình ảnh thờ phụng ở bàn thờ trong nhà. Không nên lấy chuẩn của cộng đồng này để đánh giá người thuộc cộng đồng kia.
Bài này cố ý không đưa ra quy tắc cho từng tôn giáo, vì đó là việc của người hướng dẫn trong mỗi cộng đồng. Điều chung cho mọi cộng đồng là: hình ảnh thiêng liêng nên được dùng với ý thức, không dùng để đùa cợt, chế ảnh, hay như một thứ bùa may mắn.
Chữ thư pháp làm hình nền: chọn chữ theo ý nghĩa
Chữ thư pháp, cả chữ Hán lẫn chữ quốc ngữ viết bút lông, là lựa chọn được nhiều người yêu thích vì vừa đẹp vừa mang lời nhắc. Bảng dưới gợi ý vài chữ phổ biến và ý nghĩa thường gắn.
| Chữ | Ý nghĩa thường gắn | Hợp với ai | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tâm | Giữ lòng ngay thẳng, bình tĩnh | Người muốn nhắc mình sống chậm | Chữ phổ biến nhất, nhiều kiểu viết |
| Nhẫn | Kiên nhẫn, nhịn để giữ hoà khí | Người làm việc nhiều áp lực, giao tiếp nhiều | Chữ Hán gồm chữ nhận (lưỡi dao) đặt trên bộ tâm, hay được giảng là "dao kề lòng" |
| An | Bình an, yên ổn | Người lớn tuổi, người hay đi xa | Dễ đọc, hợp làm quà tặng |
| Phúc | Điều tốt lành, may mắn | Dùng dịp Tết, đầu năm | Gắn với văn hoá Tết, có thể đổi theo mùa |
| Đức | Đạo đức, tích thiện | Người làm nghề dạy học, chăm sóc | Nét phức tạp, nên chọn bản rõ |
| Chí | Ý chí, quyết tâm | Học sinh, sinh viên, người khởi nghiệp | Hợp với giai đoạn ôn thi, làm việc lớn |
Chữ thư pháp có ưu điểm là trung tính về tôn giáo, phần lớn không mang tính thờ phụng nên ít gây băn khoăn về ngữ cảnh dùng máy. Nên chọn chữ viết trên nền đơn giản, màu trầm để biểu tượng ứng dụng vẫn đọc được. Chuyên mục tranh ảnh của trang có bài về treo tranh chữ trong nhà nếu bạn muốn đi sâu hơn.
Linh vật làm hình nền: rồng, tỳ hưu, cá chép, hạc
Rồng. Trong văn hoá Việt, rồng gắn với nguồn cội ("con Rồng cháu Tiên"), với nước và mưa thuận gió hoà. Hình rồng trong mỹ thuật cổ Việt Nam, như rồng thời Lý mình uốn mềm, là chất liệu hình nền đẹp mà ít người nghĩ tới.
Tỳ hưu. Linh vật được ưa trong giới buôn bán vì quan niệm "chỉ ăn không nhả", gắn với giữ của. Đây là quan niệm phổ biến gần đây, gốc từ văn hoá Hoa; trong mỹ thuật cổ Việt Nam tỳ hưu ít xuất hiện. Dùng làm hình nền là sở thích, không có gì bảo đảm về tài lộc.
Cá chép. Gắn với tích "cá chép vượt Vũ Môn hoá rồng", biểu tượng của nỗ lực và thi cử đỗ đạt, đồng thời gắn với tục tiễn ông Công ông Táo. Hình cá chép bơi trong nước là hình nền hợp cho học sinh, sinh viên.
Hạc, sen, trúc. Hạc gắn với trường thọ, sen với sự thanh khiết, trúc với khí tiết người quân tử. Những hình ảnh này nhẹ nhàng, hợp với người thích tông màu thanh.
Một lưu ý chung. Linh vật là biểu tượng văn hoá. Chọn vì thích hình ảnh và ý nghĩa là đủ; không cần "khai quang" hình nền, không cần đặt theo hướng, và không có lý do để lo khi đổi sang hình khác. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Những lời mời "hình nền linh ứng" trên mạng
Thỉnh thoảng trên mạng xã hội xuất hiện bài đăng kèm hình ảnh một vị Phật, một vị thần hay một linh vật, với lời nhắn "đặt làm hình nền sẽ gặp may", "chia sẻ cho mười người để nhận lộc", đôi khi kèm lời doạ nếu không chia sẻ. Đây là dạng nội dung lan truyền kiểu thư dây chuyền, không có gốc trong giáo lý của tôn giáo nào hay trong phong thủy cổ.
Các truyền thống tôn giáo lớn đều nhấn mạnh vào tu dưỡng, việc làm, lòng thành, không đặt phước lành vào việc lan truyền một bức ảnh. Còn phong thủy cổ thì bàn về nhà ở, đất đai, phương vị, không bàn tới màn hình. Vì vậy bạn có thể yên tâm bỏ qua những lời mời và lời doạ ấy mà không phải lo lắng gì.
Một điều đáng cảnh giác hơn: một số bài đăng như vậy kèm đường dẫn tải "hình nền linh ứng" dẫn tới trang lạ, ứng dụng đòi quyền truy cập danh bạ, tin nhắn. Khi muốn tải hình nền, hãy dùng nguồn quen thuộc, kiểm tra quyền của ứng dụng và không nhập thông tin cá nhân.
Khi người thân trong nhà có quan niệm khác
Trong một gia đình, ông bà có thể thờ Phật, cha mẹ theo đạo Công giáo, con cháu không theo tôn giáo nào. Hình nền là chuyện riêng của mỗi máy, nhưng khi dùng chung máy tính bảng, tivi thông minh hay khung ảnh điện tử ở phòng khách, sự khác biệt có thể thành chuyện nhỏ cần thoả thuận.
Cách dễ nhất là chọn hình ảnh trung tính cho thiết bị dùng chung: cảnh thiên nhiên, ảnh gia đình, chữ thư pháp mang ý nghĩa đạo đức phổ quát như An, Tâm, Nhẫn. Hình ảnh tôn giáo riêng thì để trên thiết bị cá nhân. Thoả thuận này giữ được sự tôn trọng cho tất cả mà không ai phải bỏ niềm tin của mình.
Nếu ông bà muốn con cháu đặt hình Phật hay hình thánh làm hình nền "cho bình an", bạn có thể nhẹ nhàng giải thích quan điểm của mình, hoặc chọn cách đặt ở màn hình khoá trong dịp lễ như một cử chỉ quan tâm. Điều quan trọng là giữ hoà khí trong nhà, điều mà hầu hết các truyền thống tín ngưỡng đều coi trọng.
Câu hỏi thường gặp
Đặt hình Phật làm hình nền có bị coi là bất kính không?
Không có quy định chung. Nhiều người dùng với lòng cung kính, nhiều người khác chọn không dùng vì điện thoại hay xuất hiện trong ngữ cảnh không trang nghiêm. Nếu bạn theo đạo Phật và còn phân vân, hỏi chư tăng ở ngôi chùa bạn hay lui tới là cách tốt nhất.
Nên đặt hình ảnh tôn giáo ở màn hình khoá hay màn hình chính?
Nhiều người chọn màn hình khoá vì hình không bị biểu tượng ứng dụng đè lên, trông trang nghiêm hơn. Tuy vậy màn hình khoá lại hiện cả thông báo tin nhắn, nên bạn có thể tắt xem trước nội dung thông báo nếu muốn giữ màn hình gọn.
Hình nền tỳ hưu có giúp giữ tiền không?
Quan niệm tỳ hưu giữ của là quan niệm dân gian, gốc từ văn hoá Hoa. Không có cơ sở nào cho thấy một hình nền ảnh hưởng tới tiền bạc. Nếu bạn thích hình tỳ hưu vì đẹp và vì ý nghĩa ấy, dùng như một biểu tượng là đủ.
Có cần chọn ngày để đổi hình nền tôn giáo không?
Không cần. Không có truyền thống nào quy định ngày đổi hình nền. Nếu bạn muốn đổi vào một dịp có ý nghĩa với mình như ngày rằm, ngày lễ, đó là lựa chọn cá nhân mang tính tưởng nhớ.
Chữ thư pháp nào hợp làm hình nền cho học sinh?
Các chữ như Chí, Tâm, Nhẫn hay một câu ngắn về chăm học thường được chọn. Hình cá chép vượt Vũ Môn cũng là biểu tượng quen thuộc cho người đi học. Điều quan trọng là hình nền đơn giản, không làm rối mắt khi học.
Nhận được tin nhắn bảo đặt hình nền rồi chia sẻ để gặp may có nên làm theo?
Không cần làm theo. Đây là dạng thư dây chuyền, không có gốc trong tôn giáo hay phong thủy nào. Nếu tin nhắn kèm đường dẫn tải ứng dụng hay hình ảnh, bạn nên cẩn thận vì đó có thể là cách phát tán phần mềm độc hại.