Với nhà nhỏ, phong thủy không phản đối đồ đa năng; điều cần giữ là khi đồ ở trạng thái dùng để ngủ thì đầu giường vẫn tựa tường chắc, khi ở trạng thái làm việc thì người ngồi vẫn thấy cửa, và khi gấp lại thì lối đi được trả lại. Sofa giường, giường gấp âm tường, bàn gấp gắn tường đều đạt được điều đó nếu đặt đúng chỗ và lắp chắc.
Bài này dành cho căn hộ studio, phòng trọ rộng, nhà phố hẹp có một phòng phải gánh nhiều việc. Những điều nói "nên, tránh" là quan niệm của người làm phong thủy, mức tin tuỳ mỗi người, kèm lý do thực tế để bạn tự đánh giá.
Một phòng nhiều việc: phong thủy nhìn ra sao
Phong thủy chia không gian sống thành chỗ động và chỗ tĩnh. Phòng khách, bếp, lối vào là động; phòng ngủ, góc thờ, góc đọc sách là tĩnh. Nhà rộng thì mỗi việc một phòng; nhà nhỏ buộc một phòng vừa ngủ, vừa làm việc, vừa ăn, vừa tiếp bạn. Lời khuyên của người làm phong thủy cho trường hợp này không phải là "nhà nhỏ thì xấu", mà là làm rõ ranh giới theo thời gian và theo vị trí.
Ranh giới theo vị trí là chia phòng thành các khu, dù chỉ bằng thảm, kệ thấp hay rèm. Ranh giới theo thời gian là đồ đổi trạng thái: ban ngày giường gấp lên thành tường, bàn mở ra; tối bàn gấp lại, giường hạ xuống. Đồ đa năng chính là công cụ để làm ranh giới theo thời gian.
Ở góc sinh hoạt, điều này cũng được những người làm việc tại nhà nhắc nhiều: khi chỗ ngủ và chỗ làm lẫn vào nhau, người ta khó dứt việc vào buổi tối và khó vào việc vào buổi sáng. Gấp bàn, cất máy tính trước khi hạ giường là một nghi thức nhỏ giúp đầu óc chuyển trạng thái.
Cũng nên nói rõ: không có trường phái nào đặt ra diện tích tối thiểu cho một phòng "hợp phong thủy". Nhà nhỏ chỉ khó ở khi đồ đạc chồng chéo, lối đi bị chặn, chỗ ngủ không yên. Đó là những điều sửa được bằng cách chọn đồ và kê đồ, không cần đổi nhà hay sắm thêm vật phẩm. Những lời doạ kiểu "nhà chật thì khí tù, khó làm ăn" là cách nói quá, bạn nên nghe như một lời nhắc dọn gọn chứ không phải lời phán.
Sofa giường và giường gấp âm tường
Sofa giường hợp nhà có khách ngủ lại thỉnh thoảng. Ban ngày là sofa, có lưng tựa, đặt sát tường như sofa thường. Khi kéo ra thành giường, phần đầu nằm vẫn sát tường. Nếu là chỗ ngủ hằng ngày, nên cân nhắc vì nệm sofa giường thường mỏng và cơ cấu kéo ra kéo vào mỗi ngày nhanh mòn.
Giường gấp âm tường giữ được thế tựa tốt. Giường được lắp vào một khung tủ cố định trên tường, ban ngày dựng đứng, tối hạ xuống. Đầu giường luôn tựa vào khung tủ và tường phía sau, đúng nguyên tắc có chỗ tựa. Điều kiện bắt buộc là khung phải bắt vít chắc vào tường chịu lực, cơ cấu lò xo hoặc piston do thợ có kinh nghiệm lắp.
Chừa vùng hạ giường. Khoảng sàn giường hạ xuống phải luôn trống được, không đặt bàn trà cố định hay chậu cây nặng ở đó. Đây là chỗ hay gây kẹt và va chạm khi hạ giường vội.
Không đặt giường gấp dưới cửa sổ hay dưới dầm. Các nguyên tắc về đầu giường vẫn áp dụng: tránh gió lùa ở cửa sổ, tránh dầm ngang ngay trên chỗ nằm. Với căn hộ có dầm lộ, chọn tường không có dầm chạy song song phía trên.
Trẻ nhỏ và giường gấp. Nhà có trẻ nhỏ cần chọn loại có khoá ở trạng thái dựng và dặn trẻ không tự kéo. Đây là chuyện an toàn, không liên quan tới quan niệm.
Các món đa năng phổ biến: điểm mạnh và điều cần giữ
Bảng dưới gom các món đồ đa năng hay dùng trong nhà nhỏ, kèm điều phong thủy nhắc và điều kỹ thuật cần giữ.
| Món đồ | Hợp với | Phong thủy nhắc | Kỹ thuật cần giữ |
|---|---|---|---|
| Sofa giường | Phòng khách kiêm phòng ngủ khách | Khi thành giường, đầu vẫn tựa tường | Cơ cấu êm, nệm đủ dày nếu ngủ thường |
| Giường gấp âm tường | Căn hộ studio, phòng làm việc kiêm ngủ | Đầu giường cố định vào tường chắc | Bắt vít tường chịu lực, có khoá |
| Giường hộp có ngăn chứa | Phòng ngủ thiếu tủ | Đồ trong gầm gọn, khô, không chất hỗn tạp | Thông gió gầm, chống ẩm mốc |
| Bàn gấp gắn tường | Góc làm việc, bàn ăn hai người | Khi mở, người ngồi thấy cửa nếu được | Bản lề, chân chống chịu lực |
| Bàn ăn kéo dài | Nhà hay có khách dịp lễ Tết | Bàn mở rộng không chắn lối chính | Chốt khoá phần nối |
| Ghế đôn có ngăn | Lối vào, cạnh sofa | Không để đôn giữa lối đi | Nắp có bản lề êm, không kẹp tay |
Chuyện để đồ dưới gầm giường có bài riêng trong chuyên mục phòng ngủ. Ở đây chỉ nhắc rằng giường hộp tiện nhưng gầm kín dễ giữ ẩm, nên mở ngăn cho thoáng định kỳ.
Chia khu trong một phòng bằng đồ đạc
Khi một phòng phải gánh nhiều việc, đồ đạc là công cụ chia khu rẻ và linh hoạt nhất. Thứ tự gợi ý:
- Xác định khu tĩnh nhất, thường là góc xa cửa nhất, cho chỗ ngủ. Giường hoặc giường gấp đặt ở đó, đầu tựa tường.
- Đặt khu làm việc gần cửa sổ để lấy sáng, bàn quay sao cho người ngồi liếc thấy cửa phòng.
- Khu tiếp khách, ăn uống đặt gần cửa vào, nơi động nhất, để khách không phải đi qua chỗ ngủ.
- Ngăn khu ngủ với các khu còn lại bằng kệ thấp hai mặt, rèm vải hoặc vách nan nhẹ, không dùng vách kín cao làm mất sáng.
- Dùng thảm để định vị khu tiếp khách, đèn khác nhau cho từng khu: đèn bàn cho khu làm việc, đèn ấm dịu cho khu ngủ.
- Mỗi tối, gấp bàn, cất máy tính vào ngăn có cánh trước khi ngủ. Việc này tạo ranh giới thời gian giữa làm và nghỉ.
Trong cách nói phong thủy, đây là tách động khỏi tĩnh. Trong cách nói thiết kế, đây là phân vùng chức năng. Kết quả là căn phòng nhỏ dùng được cho nhiều việc mà không thành một đống hỗn độn.
Đồ đa năng chỉ gọn khi đồ ít
Đồ đa năng thường được mua với kỳ vọng làm nhà rộng ra, nhưng nó chỉ phát huy khi lượng đồ đạc trong nhà vừa phải. Một chiếc giường gấp sẽ không dựng lên được nếu trên giường luôn có chăn gối, quần áo chưa cất; một chiếc bàn gấp sẽ không gấp lại được nếu mặt bàn chất đầy giấy tờ. Người làm phong thủy hay nói nhà nhỏ càng cần "khí lưu thông", tức là ít đồ thừa; về thực tế, mỗi lần đổi trạng thái đồ chỉ nên mất một hai phút.
Cách làm hiệu quả là gắn mỗi món đa năng với một chỗ cất riêng cho những thứ đi kèm. Chăn gối của giường gấp có ngăn trong khung tủ giường hoặc một giỏ cố định cạnh đó. Máy tính, sổ sách của bàn gấp có ngăn kéo hoặc hộc tường ngay trên bàn. Ghế xếp có móc treo hoặc khe dựng sau cửa. Khi mọi thứ có chỗ về, việc gấp mở trở thành thói quen chứ không phải gánh nặng.
Đi kèm là chuyện ánh sáng. Một phòng đổi công năng theo giờ cần ít nhất hai kiểu đèn: đèn sáng trắng vừa phải cho làm việc, đèn vàng ấm dịu cho buổi tối nghỉ ngơi. Tắt đèn làm việc, bật đèn ngủ cũng là một cách đánh dấu ranh giới thời gian, giống việc gấp bàn hạ giường.
Những cái bẫy khi dùng đồ đa năng
Đồ đa năng hứa hẹn nhiều, nhưng có vài bẫy hay gặp cả về sinh hoạt lẫn về quan niệm:
- Mua quá nhiều món đa năng cùng lúc, mỗi lần dùng phải dời ba món khác. Chỉ món nào đổi trạng thái hằng ngày mới cần đa năng.
- Giường gấp lắp vào tường thạch cao hoặc tường ngăn mỏng. Đây là rủi ro an toàn thật, không phải chuyện kiêng kỵ.
- Để giường hạ xuống cả ngày cho tiện, biến cả phòng thành phòng ngủ. Khi đó lợi ích của đồ đa năng mất hết.
- Bàn gấp đặt ngay sau cánh cửa, khi mở bàn thì cửa không mở hết. Người làm phong thủy gọi là "chặn khí cửa"; thực tế là chặn lối.
- Gương lớn trên cánh tủ giường gấp soi thẳng vào chỗ nằm khi giường hạ xuống. Nhiều trường phái khuyên tránh gương soi giường.
- Ổ điện, dây sạc nằm trong vùng giường hạ xuống, dễ bị đè dập dây.
Tránh được những bẫy này, đồ đa năng là bạn tốt của nhà nhỏ, và không trường phái phong thủy nào bắt bạn phải có phòng ngủ riêng mới ngủ yên được.
Ví dụ giả định: căn studio 28 mét vuông của người làm việc tại nhà
Ví dụ giả định: một người làm thiết kế đồ hoạ thuê căn studio hai mươi tám mét vuông ở Thành phố Hồ Chí Minh. Cửa vào ở một đầu, cửa sổ lớn ở đầu kia, bếp nhỏ chạy dọc tường gần cửa. Ban đầu giường đôi cố định chiếm gần nửa phòng, bàn làm việc kê sát chân giường, quay lưng ra cửa.
Sau khi sắp lại, giường được thay bằng giường gấp âm tường lắp ở tường dài phía trong, khung bắt vào tường bê tông. Ban ngày giường dựng lên, phía trước là một sofa nhỏ hai chỗ. Bàn làm việc chuyển ra cạnh cửa sổ, xoay ngang để người ngồi nhìn được cả cửa sổ và cửa vào. Một kệ thấp hai mặt ngăn khu bếp với khu sofa.
Buổi tối, bàn được dọn sạch, máy tính cất vào ngăn kéo, sofa đẩy nhẹ sang bên và giường hạ xuống. Người ở kể rằng việc gấp bàn hạ giường giống như "tan ca", giúp dứt việc dễ hơn. Căn phòng không rộng thêm, nhưng ban ngày có chỗ tiếp khách, ban đêm có chỗ ngủ đúng nghĩa, đầu giường tựa tường chắc.
Câu hỏi thường gặp
Ngủ trên sofa giường lâu dài có ảnh hưởng gì không?
Về quan niệm, sofa giường khi đã thành giường thì xét như giường thường. Về thực tế, nệm sofa giường thường mỏng hơn nệm giường, ngủ lâu có thể mỏi lưng. Nếu ngủ hằng ngày, nên chọn loại có nệm dày hoặc thêm tấm topper.
Giường gấp âm tường có phạm gì không?
Không có quan niệm nào phổ biến coi giường gấp là xấu. Người làm phong thủy chỉ nhắc nguyên tắc chung về đầu giường có chỗ tựa, không dưới dầm, không đối cửa. Giường gấp lắp chắc vào tường còn đạt nguyên tắc tựa tốt hơn nhiều giường kê tạm.
Bàn làm việc trong phòng ngủ nên đặt chỗ nào?
Nên đặt bàn ở khu gần cửa sổ, cách xa đầu giường, người ngồi liếc thấy cửa phòng. Khi không làm việc, cất máy tính và giấy tờ vào ngăn có cánh để góc ngủ yên hơn. Đây là quan niệm tách động tĩnh, cũng là thói quen tốt cho giấc ngủ.
Nhà nhỏ có nên dùng giường tầng cho người lớn không?
Giường tầng hay giường gác xép tiết kiệm diện tích, nhưng người ngủ tầng dưới có tầng trên ngay trên đầu, điều nhiều trường phái gọi là áp đỉnh. Về thực tế, cần trần đủ cao để người tầng trên ngồi dậy, thang chắc và lan can an toàn.
Có nên dùng rèm làm vách ngăn chỗ ngủ không?
Rèm là cách chia khu nhẹ, rẻ và linh hoạt, phù hợp nhà thuê. Rèm vải dày giúp che sáng và tạo cảm giác riêng tư. Lưu ý giữ rèm xa bếp, đèn nóng và ổ điện, và giặt định kỳ vì rèm hứng bụi.
Mua đồ đa năng nên ưu tiên món nào trước?
Ưu tiên món giải quyết việc chiếm diện tích nhất trong nhà bạn, thường là giường hoặc bàn ăn. Một giường gấp tốt hay một bàn ăn kéo dài có thể thay đổi cả phòng, trong khi nhiều món đa năng nhỏ lẻ lại làm nhà rối hơn.